അന്യഥാ ചേന്മതിര്മന്ദ മഹിഷസ്യ ദുരാത്മനഃ । തദ്യുധ്യസ്വ മയാ സാര്ധം മരണായ കൃതാദരഃ
അല്ലെങ്കിൽ, മഹിഷന്റെ ദുഷ്ട മനസ്സ് വേറേതാണെങ്കിൽ, മരണം നേരിടാൻ തയ്യാറായി എന്നോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുക.
മന്യസേ സങ്ഗരേ ഭഗ്നാ ദേവാ വിഷ്ണുപുരോഗമാഃ । ദൈവം ഹി കാരണം തത്ര വരദാനം പ്രജാപതേഃ
വിഷ്ണുവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ദേവന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റു എന്ന് നീ കരുതുന്നു; എന്നാൽ അതിന്റെ കാരണം വിധിയാണ് — പ്രജാപതിയുടെ വരദാനം.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി ദേവ്യാ വചഃ ശ്രുത്വാ ചിന്തയാമാസ ദാനവഃ । കിം കര്തവ്യം മയാ യുദ്ധം ഗന്തവ്യം വാ നൃപം പ്രതി
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ദാനവൻ ചിന്തിച്ചു: ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം — യുദ്ധം ചെയ്യണോ, രാജാവിനോട് പോകണോ?
വിവാഹാര്ഥമിഹാജ്ഞപ്തോ രാജ്ഞാ കാമാതുരേണ വൈ । തത്കഥം വിരസം കൃത്വാ ഗച്ഛേയം നൃപസന്നിധൌ
വിവാഹത്തിനായി രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, കാമാസക്തനായ രാജാവിന്റെ ആഗ്രഹത്തിൽ ഞാൻ ഇവിടെ വന്നതാണ്. ഇനി അതിനെ രസരഹിതമാക്കി ഞാൻ എങ്ങനെ രാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ പോകും?
ഇയം ബുദ്ധിഃ സമീചീനാ യദ് വ്രജാമി കലിം വിനാ । യഥാഗതം തഥാ ശീഘ്രം രാജ്ഞേ സംവേദയാമ്യഹമ്
ഇപ്പോൾ തന്നെ ഞാൻ വൈകാതെ പോകുന്നത് ശരിയാണെന്ന് ഞാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഞാൻ അവിടെ എത്തിച്ചെത്തുമ്പോൾ ഉടൻ തന്നെ രാജാവിനെ അറിയിക്കും.
സ പ്രമാണം പുനഃ കാര്യേ രാജാ മതിമതാം വരഃ । കരിഷ്യതി വിചാര്യൈവ സചിവൈര്നിപുണൈഃ സഹ
ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലുള്ള രാജാവ്, തന്റെ പരിചയസമ്പന്നരായ മന്ത്രിമാരുമായി ആലോചിച്ച്, വീണ്ടും കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും.
സഹസാ ന മയാ യുദ്ധം കര്തവ്യമനയാ സഹ । ജയേ പരാജയേ വാപി ഭൂപതേരപ്രിയം ഭവേത്
ഞാൻ അവളോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യാൻ അതിവേഗം തീരുമാനിക്കരുത്; ജയിച്ചാലും തോറ്റാലും അതു രാജാവിന് ഇഷ്ടമാവില്ല.
യദി മാം സുന്ദരീ ഹന്യാദഹം വാ ഹന്മി താം പുനഃ । യേന കേനാപ്യുപായേന സ കുപ്യേത്പാര്ഥിവഃ കില
ആ സുന്ദരിയായവൾ എന്നെ കൊല്ലുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ അവളെ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ കൊല്ലുകയോ ചെയ്താൽ, രാജാവ് ഉറപ്പായും കോപം കാണിക്കും.
തസ്മാത്തത്രൈവ ഗത്വാഹം ബോധയിഷ്യാമി തം നൃപമ് । യഥാദ്യാഭിഹിതം ദേവ്യാ യഥാരുചി കരോതു സഃ
അതിനാൽ ഞാൻ അവിടെ ചെന്നു രാജാവിനെ അറിയിക്കും; ദേവി പറഞ്ഞതുപോലെ, അവൻ തനിക്കിഷ്ടമുള്ളതെന്തും ചെയ്യട്ടെ.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മേധാവീ ജഗാമ നൃപസന്നിധൌ । പ്രണമ്യ തമുവാചേദം കൃതാഞ്ജലിരമാത്യകഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം ആ ബുദ്ധിമാൻ രാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ചെന്നു, വന്ദനം ചെയ്ത് കയ്യുമടക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മന്ത്ര്യുവാച രാജന് ദേവീ വരാരോഹാ സിംഹസ്യോപരി സംസ്ഥിതാ । അഷ്ടാദശഭുജാ രമ്യാ വരായുധധരാ പരാ
മന്ത്രിയു പറഞ്ഞു: രാജാവേ, അതിമനോഹരമായ രൂപമുള്ള ദേവി സിംഹത്തിന്മേൽ നില്ക്കുന്നു; പതിനെട്ടു കൈകളോടെ, ദിവ്യായുധങ്ങൾ ധരിച്ചവളാണ് അവൾ.
സാ മയോക്താ മഹാരാജ മഹിഷം ഭജ ഭാമിനി । മഹിഷീ ഭവ രാജ്ഞസ്ത്വം ത്രൈലോക്യാധിപതേഃ പ്രിയാ
ഞാൻ അവളോടു പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, ഭാവനീയയേ, മഹിഷനെ സ്വീകരിക്കൂ; മൂന്നുലോകങ്ങളുടെയും അധിപതിയായ രാജാവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയാവൂ.
പട്ടരാജ്ഞീ ത്വമേവാസ്യ ഭവിതാ നാത്ര സംശയഃ । സ തവാജ്ഞാകരോ ജാതോ വശവര്തീ ഭവിഷ്യതി
നീ തന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാനഭാര്യയാവുക, ഇതിൽ സംശയമില്ല; അവൻ നിന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുന്നവനായി മാറും.
ത്രൈലോക്യവിഭവം ഭുക്ത്വാ ചിരകാലം വരാനനേ । മഹിഷം പതിമാസാദ്യ യോഷിതാം സുഭഗാ ഭവ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ സമ്പത്ത് ദീർഘകാലം അനുഭവിച്ച്, മഹിഷനെ ഭർത്താവായി നേടി, സുന്ദരമുഖിയേ, സ്ത്രീകളിൽ ഭാഗ്യശാലിയായിരിക്കുക.
ഇതി മദ്വചനം ശ്രുത്വാ സാ സ്മയാവേശമോഹിതാ । മാമുവാച വിശാലാക്ഷീ സ്മിതപൂര്വമിദം വചഃ
എന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള അവൾ പുഞ്ചിരിയോടെയും ആകർഷണത്തോടെയും നിറഞ്ഞു, പുഞ്ചിരി ചിരിച്ചുകൊണ്ട് എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മഹിഷീഗര്ഭസമ്ഭൂതം പശൂനാമധമം കില । ബലിം ദാസ്യാമ്യഹം ദേവ്യൈ സുരാണാം ഹിതകാമ്യയാ
മഹിഷിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, മൃഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനായ മഹിഷനെ, ദേവികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ദേവിക്ക് ബലിയായി ഞാൻ അർപ്പിക്കും.
കാ മൂഢാ കാമിനീ ലോകേ മഹിഷം വൈ പതിം ഭജേത് । മാദൃശീ മന്ദബുദ്ധേ കിം പശുഭാവം ഭജേദിഹ
ലോകത്തിൽ ഏത് മൂഢയായ സ്ത്രീയാണ് മഹിഷനെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിക്കുക? എന്റെ പോലൊരു മന്ദബുദ്ധി സ്ത്രീക്ക് ഇവിടെ മൃഗസ്വഭാവം സ്വീകരിക്കാൻ എന്തിനാണ്?
മഹിഷീ മഹിഷം നാഥം സശൃങ്ഗാ ശൃങ്ഗസംയുതമ് । കുരുതേ ക്രന്ദമാനാ വൈ നാഹം തത്സദൃശീ ശഠാ
മഹിഷി, കൊമ്പുകളോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മഹിഷനെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിച്ച് കരയിക്കുന്നു; ഞാൻ ആ വഞ്ചകയായവളെപ്പോലുമല്ല.
കരിഷ്യേഽഹം മൃധേ യുദ്ധം ഹനിഷ്യേ ത്വാം സുരാപ്രിയമ് । ഗച്ഛ വാ ദുഷ്ട പാതാലം ജീവിതേച്ഛാ യദസ്തി തേ
ഞാൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പോരാടും, ദേവന്മാർക്ക് ശത്രുവായ നിന്നെ കൊല്ലും; അല്ലെങ്കിൽ, ദുഷ്ടനേ, ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകൂ.
പരുഷം തു തയാ വാക്യമിത്യുക്തം നൃപ മത്തയാ । തച്ഛ്രുത്വാഹം സമായാതഃ പ്രവിചിന്ത്യ പുനഃ പുനഃ
അവൾ മദത്തിൽ രാജാവിനോട് കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; അത് കേട്ട ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച് തിരികെ വന്നു.
രസഭങ്ഗം വിചിന്ത്യൈവ ന യുദ്ധം തു മയാ കൃതമ് । ആജ്ഞാം വിനാ തവാത്യന്തം കഥം കുര്യാം വൃഥോദ്യമമ്
ഉള്ളടക്കത്തിൽ ഭംഗം വരുമെന്ന് കരുതി ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്തില്ല; നിന്റെ ആജ്ഞയില്ലാതെ എങ്ങനെ ഞാൻ വെറുതെ ശ്രമം നടത്തും?
സാതീവ ച ബലോന്മത്താ വര്തതേ ഭൂപ ഭാമിനീ । ഭവിതവ്യം ന ജാനാമി കിം വാ ഭാവി ഭവിഷ്യതി
അവൾ അത്യന്തം ശക്തിയിൽ മദിച്ചിരിക്കുകയാണ്, രാജാവേ, ഭാവനീയയേ; എന്താണ് സംഭവിക്കേണ്ടത്, എന്താണ് സംഭവിക്കാൻ പോകുന്നത് എന്നെനിക്ക് അറിയില്ല.
കാര്യേഽസ്മിംസ്ത്വം പ്രമാണം നോ മന്ത്രോഽതീവ ദുരാസദഃ । യുദ്ധം പലായനം ശ്രേയോ ന ജാനേഽഹം വിനിശ്ചയമ്
ഈ കാര്യത്തില് നീയാണല്ലോ പ്രാധാന്യം ഉള്ളത്, ഉപദേശമല്ല. മന്ത്രം വളരെ പ്രയാസമുള്ളതാണല്ലോ. യുദ്ധം ചെയ്യണോ, പിൻവാങ്ങണോ എന്നതില് എനിക്ക് ഉറപ്പില്ല, ശരിയായ തീരുമാനം എടുക്കാന് അറിയുന്നില്ല.
താമ്രകൃതം ദേവീം പ്രതി വിസ്രംസനവചനവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ മഹിഷോ മദവിഹ്വലഃ । മന്ത്രിവൃദ്ധാന് സമാഹൂയ രാജാ വചനമബ്രവീത്
താമ്രകൃതന് ദേവിയോട് മോചനം ആവശ്യപ്പെട്ട് പറഞ്ഞ വാക്കുകളുടെ വിവരണം.
രാജോവാച മന്ത്രിണഃ കിം ച കര്തവ്യം വിശ്രബ്ധം ബ്രൂത മാ ചിരമ് । ആഗതാ ദേവവിഹിതാ മായേയം ശാമ്ബരീവ കിമ്
രാജാവ് പറഞ്ഞു: മന്ത്രിമാരേ, എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് ധൈര്യത്തോടെ വൈകാതെ പറയൂ. ദേവന്മാര് നിയോഗിച്ച ഈ മായികശക്തി വന്നിരിക്കുന്നു, ശാംബരന്റെ മായപോലെയാണോ ഇവള്?
കാര്യേഽസ്മിന്നിപുണാ യൂയമുപായേഷു വിചക്ഷണാഃ । സാമാദിഷു ച കര്തവ്യഃ കോഽത്ര മഹ്യം ബ്രുവന്തു ച
ഈ കാര്യത്തില് നിങ്ങള് പരിചയസമ്പന്നരും വഴികള് അറിയുന്നവരുമല്ലേ. സമം മുതലായ ഉപായങ്ങളില് എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് എനിക്ക് പറയൂ.
മന്ത്രിണ ഊചുഃ സത്യം സദൈവ വക്തവ്യം പ്രിയഞ്ച നൃപസത്തമ । കാര്യം ഹിതകരം നൂനം വിചാര്യ വിബുധൈഃ കില
മന്ത്രിമാര് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, സത്യം എന്നും പറയണം, മനോഹരമായതും പറയണം. യഥാര്ത്ഥത്തില് ഉപകാരപ്പെടുന്ന കാര്യം ജ്ഞാനികള് ആലോചിച്ച് തീരുമാനിക്കണം.
സത്യം ച ഹിതകൃദ്രാജന്പ്രിയം ചാഹിതകൃദ്ഭവേത് । യഥൌഷധം നൃണാം ലോകേ ഹ്യപ്രിയം രോഗനാശനമ്
രാജാവേ, സത്യം ഉപകാരപ്പെടും, പക്ഷേ കേവലം ഇഷ്ടമുള്ളത് പറയുന്നത് ഹാനികരമായിരിക്കും. മനുഷ്യര്ക്ക് രുചികരമല്ലാത്ത മരുന്ന് രോഗം മാറ്റുന്നതുപോലെയാണ് അതു.
സത്യസ്യ ശ്രോതാ മന്താ ച ദുര്ലഭഃ പൃഥിവീപതേ । വക്താപി ദുര്ലഭഃ കാമം ബഹവശ്ചാടുഭാഷകാഃ
ഭൂമിയുടെ അധിപതിയേ, സത്യം കേള്ക്കുന്നവരും ഉപദേശിക്കുന്നവരും വളരെ അപൂര്വ്വം. സത്യം പറയുന്നവരും വളരെ കുറവാണ്, പക്ഷേ പുകഴ്ത്തുന്നവരൊക്കെ ധാരാളം.
കഥം ബ്രൂമോഽത്ര നൃപതേ വിചാരേ ഗഹനേ ത്വിഹ । ശുഭം വാപ്യശുഭം വാപി കോ വേത്തി ഭുവനത്രയേ
രാജാവേ, ഇത്രയും ഗഹനമായ കാര്യത്തില് ഞങ്ങള് എങ്ങനെ പറയാം? മൂന്നു ലോകത്തും എന്താണ് ശുഭം, എന്താണ് അശുഭം എന്ന് ആര്ക്കറിയാം?