നോചേദ്ധന്മ്യഹമദ്യൈവ ബാണേന ത്വാം മൃഷാവദാമ് । മിഥ്യാഭിമാനചതുരാം രൂപയൌവനഗര്വിതാമ്
അല്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ നിന്നെ അമ്പുകൊണ്ട് കൊല്ലുമായിരുന്നു; വ്യാജം സംസാരിക്കുന്ന, സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും അഭിമാനിക്കുന്നവളേ.
സ്വാമീ മേ മോഹിതഃ ശ്രുത്വാ രൂപം തേ ഭുവനാതിഗമ് । തത്പ്രിയാര്ഥം പ്രിയം കാമം വക്തവ്യം ത്വയി യന്മയാ
എന്റെ രാജാവ് നിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ആകൃഷ്ടനാണ്, അതു ലോകങ്ങളെ പോലും അതിക്രമിക്കുന്നു; അവനു പ്രിയമായതിനാൽ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമാകുന്നതെല്ലാം ഞാൻ പറയണം.
രാജ്യം തവ ധനം സര്വം ദാസസ്തേ മഹിഷഃ കില । കുരു ഭാവം വിശാലാക്ഷി ത്യക്ത്വാ രോഷം മൃതിപ്രദമ്
രാജ്യവും സമ്പത്തും എല്ലാം നിനക്കാകും; മഹിഷൻ തന്നെ നിന്റെ ദാസനാകും. വിശാലമായ കണ്ണുള്ളവളേ, മരണകാരിയായ കോപം ഉപേക്ഷിച്ച് അവനെ സ്വീകരിക്കു.
പതാമി പാദയോസ്തേഽഹം ഭക്തിഭാവേന ഭാമിനി । പട്ടരാജ്ഞീ മഹാരാജ്ഞോ ഭവ ശീഘ്രം ശുചിസ്മിതേ
ഭാവനയോടെ ഞാൻ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീഴുന്നു, ഭാമിനി; മഹാരാജാവിന്റെ പ്രധാന മഹാരാണിയായി ഉടൻ മാറുക, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ.
ത്രൈലോക്യവിഭവം സര്വം പ്രാപ്സ്യസി ത്വമനാവിലമ് । സുഖം സംസാരജം സര്വം മഹിഷസ്യ പരിഗ്രഹാത്
നീ മഹിഷനെ സ്വീകരിച്ചാൽ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ effortlessly നിനക്കു ലഭിക്കും; ലോകസുഖങ്ങൾ എല്ലാം നിനക്ക് ലഭിക്കും.
ദേവ്യുവാച ശൃണു സാചിവ വക്ഷ്യാമി വാക്യാനാം സാരമുത്തമമ് । ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന മാര്ഗേണ ചാതുര്യമനുചിന്ത്യ ച
ദേവി പറഞ്ഞു: മന്ത്രിയേ, ശ്രദ്ധിക്കൂ, ഞാൻ വാക്കുകളുടെ പരമസാരം പറയാം; ശാസ്ത്രത്തിൽ കാണുന്ന വഴി കൂടി, ബുദ്ധിയും പരിഗണിച്ച്.
മഹിഷസ്യ പ്രധാനസ്ത്വം മയാ ജ്ഞാതം ധിയാ കില । പശുബുദ്ധിസ്വഭാവോഽസി വചനാത്തവ സാമ്പ്രതമ്
മഹിഷന്റെ പ്രധാനത്വം നിന്നെച്ചൊല്ലിയാണ് എന്നു ഞാൻ ബുദ്ധിയാൽ മനസ്സിലാക്കി. ഇപ്പോൾ നിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടാൽ, നീ ഒരു മൃഗബുദ്ധിയുള്ളവളാണ് എന്നു വ്യക്തമാണ്.
മന്ത്രിണസ്ത്വാദൃശാ യസ്യ സ കഥം ബുദ്ധിമാന്ഭവേത് । ഉഭയോഃ സദൃശോ യോഗഃ കൃതോഽയം വിധിനാ കില
നിനക്കുപോലുള്ള ഉപദേശകൻ ഉള്ളവൻ എങ്ങനെ ബുദ്ധിമാൻ ആകും? വിധി നിങ്ങളെ രണ്ടുപേരെയും ഒരുപോലെ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
യദുക്തം സ്ത്രീസ്വഭാവാസി തദ്വിചാരസ്യ മൂഢ കിമ് । പുമാന്നാഹം തത്സ്വഭാവാഭവംസ്ത്രീവേഷധാരിണീ
നീ പറഞ്ഞത് ഞാൻ സ്ത്രീസ്വഭാവമുള്ളവളാണെന്നു — അതെന്തൊരു മണ്ടത്തരം ആലോചനയാണ്? ഞാൻ പുരുഷൻ അല്ല, ആ സ്വഭാവവും ഇല്ല; ഞാൻ സ്ത്രീവേഷം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു മാത്രം.
യാചിതം മരണം പൂര്വം സ്ത്രിയാ ത്വത്പ്രഭുണാ യഥാ । തസ്മാന്മന്യേഽതിമൂര്ഖോഽസൌ ന വീരരസവിത്തമഃ
നിന്റെ പ്രഭു മുമ്പ് ഒരു സ്ത്രീയോട് മരണത്തെ അപേക്ഷിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അവനെ അതിമൂഢനാണ് എന്നു കരുതുന്നു; വീരത്വം അറിയുന്നവൻ അല്ല.
കാമിന്യാ മരണം ക്ലീബരതിദം ശൂരദുഃഖദമ് । പ്രാര്ഥിതം പ്രഭുണാ തേന മഹിഷേണാത്മബുദ്ധിനാ
ഒരു സ്ത്രീയുടെ കൈയിൽ നിന്ന് മരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ദുർബലന്മാർക്ക് യോജിച്ച കാര്യമാണ്; അത് വീരന്മാർക്ക് ദു:ഖം നൽകുന്നു. മഹിഷൻ തന്നെ ബുദ്ധിമാൻ എന്നു കരുതി ഇതാണ് അഭ്യർത്ഥിച്ചത്.
തസ്മാത്സ്ത്രീരൂപമാധായ കാര്യം കര്തുമുപാഗതാ । കഥം ബിഭേമി ത്വദ്വാക്യൈര്ധര്മശാസ്ത്രവിരോധകൈഃ
അതിനാൽ, ഞാൻ സ്ത്രീരൂപം സ്വീകരിച്ച് എന്റെ ജോലി ചെയ്യാനാണ് വന്നത്. നീ പറയുന്ന, ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾക്കു വിരുദ്ധമായ വാക്കുകൾ ഞാൻ എന്തിനാണ് ഭയപ്പെടേണ്ടത്?
വിപരീതം യദാ ദൈവം തൃണം വജ്രസമം ഭവേത് । വിധിശ്ചേത്സുമുഖഃ കാമം കുലിശം തൂലവത്തദാ
വിധി വിരുദ്ധമായാൽ, ഒരു പുല്ല് പോലും വജ്രംപോലെയാകും; വിധി അനുകൂലമായാൽ, വജ്രം പോലും തൂലികപോലെയാകും.
കിം സൈന്യൈരായുധൈഃ കിം വാ പ്രപഞ്ചൈര്ദുര്ഗസേവനൈഃ । മരണം സാമ്പ്രതം യസ്യ തസ്യ സൈന്യൈസ്തു കിം ഫലമ്
സൈന്യങ്ങൾക്കും ആയുധങ്ങൾക്കും കോട്ടകളുടെ സംരക്ഷണത്തിനും എന്ത് പ്രയോജനം? ഇപ്പോൾ മരണത്തിന് വിധിക്കപ്പെട്ടവർക്കു സൈന്യങ്ങൾ കൊണ്ട് എന്ത് ലാഭം?
യദായം ദേഹസമ്ബന്ധോ ജീവസ്യ കാലയോഗതഃ । തദൈവ ലിഖിതം സര്വം സുഖം ദുഃഖം തഥാ മൃതിഃ
കാലത്തിന്റെ യോഗത്തിൽ ജീവൻ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, എല്ലാ സുഖവും ദു:ഖവും മരണവും എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
യസ്യ യേന പ്രകാരേണ മരണം ദൈവനിര്മിതമ് । തസ്യ തേനൈവ ജായേത നാന്യഥേതി വിനിശ്ചയഃ
ആര്ക്ക് എങ്ങനെ മരണം സംഭവിക്കണം എന്ന് ദൈവം നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതു തന്നെയാകും സംഭവിക്കുക, വേറെയൊന്നും അല്ല — ഇതാണ് ഉറപ്പ്.
ബ്രഹ്മാദീനാം യഥാ കാലേ നാശോത്പത്തീ വിനിര്മിതേ । തഥൈവ ഭവതഃ കാമം കിമന്യേഷാം വിചാര്യതേ
ബ്രഹ്മാദികൾക്ക് സൃഷ്ടിയും നാശവും എങ്ങനെ സമയത്തിൽ നിർണ്ണയിച്ചിട്ടുണ്ടോ, അതുപോലെ തന്നെയാണ് നിന്റെതും. മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യങ്ങൾ എന്തിനാണ് ചിന്തിക്കേണ്ടത്?
യേ മൃത്യുധര്മിണസ്തേഷാം വരദാനേന ദര്പിതാഃ । മരിഷ്യാമോ ന മന്യന്തേ തേ മൂഢാ മന്ദചേതസഃ
മരണധർമ്മമുള്ളവർ, വരദാനത്തിൽ അഹങ്കരിച്ച്, 'നാം മരിക്കില്ല' എന്ന് വിചാരിക്കുന്നു; അവരാണ് മണ്ടന്മാർ, ബുദ്ധിയില്ലാത്തവർ.
തസ്മാദ് ഗച്ഛ നൃപം ബ്രൂഹി വചനം മമ സത്വരമ് । യദാജ്ഞാപയതേ ഭൂപസ്തത്കര്തവ്യം ത്വയാ കില
അതിനാൽ, നീ വേഗത്തിൽ പോയി രാജാവിനോട് എന്റെ വാക്കുകൾ പറയുക. രാജാവ് എന്ത് കല്പിച്ചാലും നീ അതു ചെയ്യണം.
മഘവാ സ്വര്ഗമാപ്നോതു ദേവാഃ സന്തു ഹവിര്ഭുജഃ । യൂയം പ്രയാത പാതാലം യദി ജീവിതുമിച്ഛഥ
ഇന്ദ്രൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കട്ടെ, ദേവന്മാർ ഹവിസ്സു അനുഭവിക്കട്ടെ; നിങ്ങൾക്ക് ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകൂ.
അന്യഥാ ചേന്മതിര്മന്ദ മഹിഷസ്യ ദുരാത്മനഃ । തദ്യുധ്യസ്വ മയാ സാര്ധം മരണായ കൃതാദരഃ
അല്ലെങ്കിൽ, മഹിഷന്റെ ദുഷ്ട മനസ്സ് വേറേതാണെങ്കിൽ, മരണം നേരിടാൻ തയ്യാറായി എന്നോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുക.
മന്യസേ സങ്ഗരേ ഭഗ്നാ ദേവാ വിഷ്ണുപുരോഗമാഃ । ദൈവം ഹി കാരണം തത്ര വരദാനം പ്രജാപതേഃ
വിഷ്ണുവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ദേവന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റു എന്ന് നീ കരുതുന്നു; എന്നാൽ അതിന്റെ കാരണം വിധിയാണ് — പ്രജാപതിയുടെ വരദാനം.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി ദേവ്യാ വചഃ ശ്രുത്വാ ചിന്തയാമാസ ദാനവഃ । കിം കര്തവ്യം മയാ യുദ്ധം ഗന്തവ്യം വാ നൃപം പ്രതി
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ദാനവൻ ചിന്തിച്ചു: ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം — യുദ്ധം ചെയ്യണോ, രാജാവിനോട് പോകണോ?
വിവാഹാര്ഥമിഹാജ്ഞപ്തോ രാജ്ഞാ കാമാതുരേണ വൈ । തത്കഥം വിരസം കൃത്വാ ഗച്ഛേയം നൃപസന്നിധൌ
വിവാഹത്തിനായി രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, കാമാസക്തനായ രാജാവിന്റെ ആഗ്രഹത്തിൽ ഞാൻ ഇവിടെ വന്നതാണ്. ഇനി അതിനെ രസരഹിതമാക്കി ഞാൻ എങ്ങനെ രാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ പോകും?
ഇയം ബുദ്ധിഃ സമീചീനാ യദ് വ്രജാമി കലിം വിനാ । യഥാഗതം തഥാ ശീഘ്രം രാജ്ഞേ സംവേദയാമ്യഹമ്
ഇപ്പോൾ തന്നെ ഞാൻ വൈകാതെ പോകുന്നത് ശരിയാണെന്ന് ഞാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഞാൻ അവിടെ എത്തിച്ചെത്തുമ്പോൾ ഉടൻ തന്നെ രാജാവിനെ അറിയിക്കും.
സ പ്രമാണം പുനഃ കാര്യേ രാജാ മതിമതാം വരഃ । കരിഷ്യതി വിചാര്യൈവ സചിവൈര്നിപുണൈഃ സഹ
ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലുള്ള രാജാവ്, തന്റെ പരിചയസമ്പന്നരായ മന്ത്രിമാരുമായി ആലോചിച്ച്, വീണ്ടും കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും.
സഹസാ ന മയാ യുദ്ധം കര്തവ്യമനയാ സഹ । ജയേ പരാജയേ വാപി ഭൂപതേരപ്രിയം ഭവേത്
ഞാൻ അവളോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യാൻ അതിവേഗം തീരുമാനിക്കരുത്; ജയിച്ചാലും തോറ്റാലും അതു രാജാവിന് ഇഷ്ടമാവില്ല.
യദി മാം സുന്ദരീ ഹന്യാദഹം വാ ഹന്മി താം പുനഃ । യേന കേനാപ്യുപായേന സ കുപ്യേത്പാര്ഥിവഃ കില
ആ സുന്ദരിയായവൾ എന്നെ കൊല്ലുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ അവളെ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ കൊല്ലുകയോ ചെയ്താൽ, രാജാവ് ഉറപ്പായും കോപം കാണിക്കും.
തസ്മാത്തത്രൈവ ഗത്വാഹം ബോധയിഷ്യാമി തം നൃപമ് । യഥാദ്യാഭിഹിതം ദേവ്യാ യഥാരുചി കരോതു സഃ
അതിനാൽ ഞാൻ അവിടെ ചെന്നു രാജാവിനെ അറിയിക്കും; ദേവി പറഞ്ഞതുപോലെ, അവൻ തനിക്കിഷ്ടമുള്ളതെന്തും ചെയ്യട്ടെ.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മേധാവീ ജഗാമ നൃപസന്നിധൌ । പ്രണമ്യ തമുവാചേദം കൃതാഞ്ജലിരമാത്യകഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം ആ ബുദ്ധിമാൻ രാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ചെന്നു, വന്ദനം ചെയ്ത് കയ്യുമടക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.