മാ ഗര്വം കുരു ദുഷ്ടാത്മന് യന്മേഽസ്തി ബ്രഹ്മണോ വരഃ । സ്ത്രീവധ്യത്വേ ത്വയാ മൂഢ പീഡിതാഃ സുരസത്തമാഃ
ദുഷ്ടനായ നീ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചതിനാൽ അഭിമാനിക്കേണ്ട. സ്ത്രീയാൽ കൊല്ലപ്പെടില്ലെന്ന വരം നിന്നെ രക്ഷിക്കില്ല; നിന്റെ പീഡനത്തിൽ ദേവന്മാർ കഷ്ടപ്പെട്ടു.
കര്തവ്യം വചനം ധാതുസ്തേനാഹം ത്വാമുപാഗതാ । സ്ത്രീരൂപമതുലം കൃത്വാ സത്യം ഹന്തും കൃതാഗസമ്
സ്രഷ്ടാവിന്റെ വാക്ക് പാലിക്കേണ്ടതാണു; അതിനാലാണ് ഞാൻ അതുല്യമായ സ്ത്രീരൂപം സ്വീകരിച്ച്, പാപിയെ സത്യമായി സംഹരിക്കാൻ നിന്നടുത്തത്.
യഥേച്ഛം ഗച്ഛ വാ മൂഢ പാതാലം പന്നഗാവൃതമ് । ഹിത്വാ ഭൂസുരസദ്മാദ്യ ജീവിതേച്ഛാ യദസ്തി തേ
മൂഢനേ, നീ എവിടേക്കും പോകാം — പാമ്പുകൾ നിറഞ്ഞ പാതാളത്തിലേക്കു പോലും, ജീവൻ രക്ഷിക്കാനാഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ ഇന്ന് ദേവസഭ വിട്ട് പോകുക.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്തഃ സ തതോ ദേവ്യാ മന്ത്രിശ്രേഷ്ഠോ ബലാന്വിതഃ । പ്രത്യുവാച നിശമ്യാസൌ വചനം ഹേതുഗര്ഭിതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ശക്തനായ മന്ത്രിമുഖ്യൻ ആർത്തിയോടെ, കാരണം നിറഞ്ഞ ആ വാക്കുകൾക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ദേവി സ്ത്രീസദൃശം വാക്യം ബ്രൂഷേ ത്വം മദഗര്വിതാ । ക്വാസൌ ക്വ ത്വം കഥം യുദ്ധമസമ്ഭാവ്യമിദം കില
ദേവിയെ, നീ സ്ത്രീകൾക്ക് യോജിച്ച വാക്കുകളാണ് പറയുന്നത്, നിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ അഭിമാനിച്ച്. അവൻ എവിടെയാണ്, നീ എവിടെയാണ്? ഇങ്ങനെയൊരു യുദ്ധം എങ്ങനെയാകും?
ഏകാകിനീ പുനര്ബാലാ പ്രാരബ്ധയൌവനാ മൃദുഃ । മഹിഷോഽസൌ മഹാകായോ ദുര്വിഭാവ്യം ഹി സങ്ഗതമ്
നീ ഒറ്റയ്ക്കാണ്, ബാല്യത്തിൽ നിന്ന് യൗവനത്തിലേക്ക് കടക്കുന്ന ഒരു പെൺകുട്ടി, സൗമ്യയും ദയയുമാണ്; മഹിഷൻ അത്യന്തം വലിപ്പമുള്ളവൻ — ഇങ്ങനെയൊരു ഏറ്റുമുട്ടൽ സാദ്ധ്യമാണോ?
സൈന്യം ബഹുവിധം തസ്യ ഹസ്ത്യശ്വരഥസംകുലമ് । പദാതിഗണസംവിദ്ധം നാനായുധവിരാജിതമ്
അവന്റെ സൈന്യം വളരെ വലുതാണ്, ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞു, പദാതികൾ നിരന്നും, പലവിധ ആയുധങ്ങളാൽ ഭംഗിയാർന്നതുമാണ്.
കഃ ശ്രമഃ കരിരാജസ്യ മാലതീപുഷ്പമര്ദനേ । മാരണേ തവ വാമോരു മഹിഷസ്യ തഥാ രണേ
ആനയുടെ രാജാവിന് മാലതിപ്പൂവ് ചവിടാൻ എത്ര ബുദ്ധിമുട്ടാണ്? അതുപോലെ, മഹിഷൻ നിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലാൻ എത്ര ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകും, സുന്ദരിയായവളേ?
യദി ത്വാം പരുഷം വാക്യം ബ്രവീമി സ്വല്പമപ്യഹമ് । ശൃങ്ഗാരേ തദ്വിരുദ്ധം ഹി രസഭങ്ഗാദ്ബിഭേമ്യഹമ്
നിനക്ക് ഞാൻ കഠിനമായോരു വാക്ക് പോലും പറഞ്ഞാൽ, അതു സ്നേഹത്തിന്റെ രസം കളയുമെന്നു ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു.
രാജാസ്മാകം സുരരിപുര്വര്തതേ ത്വയി ഭക്തിമാന് । സാമമേവ മയാ വാച്യം ദാനയുക്തം തഥാ വചഃ
നമ്മുടെ രാജാവ്, ദേവന്മാർക്ക് ശത്രുവായവൻ, നിനക്കു ഭക്തനാണ്; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സാന്ത്വനവും ദാനവും കലർന്ന വാക്കുകൾ മാത്രം പറയണം.
നോചേദ്ധന്മ്യഹമദ്യൈവ ബാണേന ത്വാം മൃഷാവദാമ് । മിഥ്യാഭിമാനചതുരാം രൂപയൌവനഗര്വിതാമ്
അല്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ നിന്നെ അമ്പുകൊണ്ട് കൊല്ലുമായിരുന്നു; വ്യാജം സംസാരിക്കുന്ന, സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും അഭിമാനിക്കുന്നവളേ.
സ്വാമീ മേ മോഹിതഃ ശ്രുത്വാ രൂപം തേ ഭുവനാതിഗമ് । തത്പ്രിയാര്ഥം പ്രിയം കാമം വക്തവ്യം ത്വയി യന്മയാ
എന്റെ രാജാവ് നിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ആകൃഷ്ടനാണ്, അതു ലോകങ്ങളെ പോലും അതിക്രമിക്കുന്നു; അവനു പ്രിയമായതിനാൽ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമാകുന്നതെല്ലാം ഞാൻ പറയണം.
രാജ്യം തവ ധനം സര്വം ദാസസ്തേ മഹിഷഃ കില । കുരു ഭാവം വിശാലാക്ഷി ത്യക്ത്വാ രോഷം മൃതിപ്രദമ്
രാജ്യവും സമ്പത്തും എല്ലാം നിനക്കാകും; മഹിഷൻ തന്നെ നിന്റെ ദാസനാകും. വിശാലമായ കണ്ണുള്ളവളേ, മരണകാരിയായ കോപം ഉപേക്ഷിച്ച് അവനെ സ്വീകരിക്കു.
പതാമി പാദയോസ്തേഽഹം ഭക്തിഭാവേന ഭാമിനി । പട്ടരാജ്ഞീ മഹാരാജ്ഞോ ഭവ ശീഘ്രം ശുചിസ്മിതേ
ഭാവനയോടെ ഞാൻ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീഴുന്നു, ഭാമിനി; മഹാരാജാവിന്റെ പ്രധാന മഹാരാണിയായി ഉടൻ മാറുക, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ.
ത്രൈലോക്യവിഭവം സര്വം പ്രാപ്സ്യസി ത്വമനാവിലമ് । സുഖം സംസാരജം സര്വം മഹിഷസ്യ പരിഗ്രഹാത്
നീ മഹിഷനെ സ്വീകരിച്ചാൽ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ effortlessly നിനക്കു ലഭിക്കും; ലോകസുഖങ്ങൾ എല്ലാം നിനക്ക് ലഭിക്കും.
ദേവ്യുവാച ശൃണു സാചിവ വക്ഷ്യാമി വാക്യാനാം സാരമുത്തമമ് । ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന മാര്ഗേണ ചാതുര്യമനുചിന്ത്യ ച
ദേവി പറഞ്ഞു: മന്ത്രിയേ, ശ്രദ്ധിക്കൂ, ഞാൻ വാക്കുകളുടെ പരമസാരം പറയാം; ശാസ്ത്രത്തിൽ കാണുന്ന വഴി കൂടി, ബുദ്ധിയും പരിഗണിച്ച്.
മഹിഷസ്യ പ്രധാനസ്ത്വം മയാ ജ്ഞാതം ധിയാ കില । പശുബുദ്ധിസ്വഭാവോഽസി വചനാത്തവ സാമ്പ്രതമ്
മഹിഷന്റെ പ്രധാനത്വം നിന്നെച്ചൊല്ലിയാണ് എന്നു ഞാൻ ബുദ്ധിയാൽ മനസ്സിലാക്കി. ഇപ്പോൾ നിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടാൽ, നീ ഒരു മൃഗബുദ്ധിയുള്ളവളാണ് എന്നു വ്യക്തമാണ്.
മന്ത്രിണസ്ത്വാദൃശാ യസ്യ സ കഥം ബുദ്ധിമാന്ഭവേത് । ഉഭയോഃ സദൃശോ യോഗഃ കൃതോഽയം വിധിനാ കില
നിനക്കുപോലുള്ള ഉപദേശകൻ ഉള്ളവൻ എങ്ങനെ ബുദ്ധിമാൻ ആകും? വിധി നിങ്ങളെ രണ്ടുപേരെയും ഒരുപോലെ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
യദുക്തം സ്ത്രീസ്വഭാവാസി തദ്വിചാരസ്യ മൂഢ കിമ് । പുമാന്നാഹം തത്സ്വഭാവാഭവംസ്ത്രീവേഷധാരിണീ
നീ പറഞ്ഞത് ഞാൻ സ്ത്രീസ്വഭാവമുള്ളവളാണെന്നു — അതെന്തൊരു മണ്ടത്തരം ആലോചനയാണ്? ഞാൻ പുരുഷൻ അല്ല, ആ സ്വഭാവവും ഇല്ല; ഞാൻ സ്ത്രീവേഷം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു മാത്രം.
യാചിതം മരണം പൂര്വം സ്ത്രിയാ ത്വത്പ്രഭുണാ യഥാ । തസ്മാന്മന്യേഽതിമൂര്ഖോഽസൌ ന വീരരസവിത്തമഃ
നിന്റെ പ്രഭു മുമ്പ് ഒരു സ്ത്രീയോട് മരണത്തെ അപേക്ഷിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അവനെ അതിമൂഢനാണ് എന്നു കരുതുന്നു; വീരത്വം അറിയുന്നവൻ അല്ല.
കാമിന്യാ മരണം ക്ലീബരതിദം ശൂരദുഃഖദമ് । പ്രാര്ഥിതം പ്രഭുണാ തേന മഹിഷേണാത്മബുദ്ധിനാ
ഒരു സ്ത്രീയുടെ കൈയിൽ നിന്ന് മരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ദുർബലന്മാർക്ക് യോജിച്ച കാര്യമാണ്; അത് വീരന്മാർക്ക് ദു:ഖം നൽകുന്നു. മഹിഷൻ തന്നെ ബുദ്ധിമാൻ എന്നു കരുതി ഇതാണ് അഭ്യർത്ഥിച്ചത്.
തസ്മാത്സ്ത്രീരൂപമാധായ കാര്യം കര്തുമുപാഗതാ । കഥം ബിഭേമി ത്വദ്വാക്യൈര്ധര്മശാസ്ത്രവിരോധകൈഃ
അതിനാൽ, ഞാൻ സ്ത്രീരൂപം സ്വീകരിച്ച് എന്റെ ജോലി ചെയ്യാനാണ് വന്നത്. നീ പറയുന്ന, ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾക്കു വിരുദ്ധമായ വാക്കുകൾ ഞാൻ എന്തിനാണ് ഭയപ്പെടേണ്ടത്?
വിപരീതം യദാ ദൈവം തൃണം വജ്രസമം ഭവേത് । വിധിശ്ചേത്സുമുഖഃ കാമം കുലിശം തൂലവത്തദാ
വിധി വിരുദ്ധമായാൽ, ഒരു പുല്ല് പോലും വജ്രംപോലെയാകും; വിധി അനുകൂലമായാൽ, വജ്രം പോലും തൂലികപോലെയാകും.
കിം സൈന്യൈരായുധൈഃ കിം വാ പ്രപഞ്ചൈര്ദുര്ഗസേവനൈഃ । മരണം സാമ്പ്രതം യസ്യ തസ്യ സൈന്യൈസ്തു കിം ഫലമ്
സൈന്യങ്ങൾക്കും ആയുധങ്ങൾക്കും കോട്ടകളുടെ സംരക്ഷണത്തിനും എന്ത് പ്രയോജനം? ഇപ്പോൾ മരണത്തിന് വിധിക്കപ്പെട്ടവർക്കു സൈന്യങ്ങൾ കൊണ്ട് എന്ത് ലാഭം?
യദായം ദേഹസമ്ബന്ധോ ജീവസ്യ കാലയോഗതഃ । തദൈവ ലിഖിതം സര്വം സുഖം ദുഃഖം തഥാ മൃതിഃ
കാലത്തിന്റെ യോഗത്തിൽ ജീവൻ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, എല്ലാ സുഖവും ദു:ഖവും മരണവും എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
യസ്യ യേന പ്രകാരേണ മരണം ദൈവനിര്മിതമ് । തസ്യ തേനൈവ ജായേത നാന്യഥേതി വിനിശ്ചയഃ
ആര്ക്ക് എങ്ങനെ മരണം സംഭവിക്കണം എന്ന് ദൈവം നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതു തന്നെയാകും സംഭവിക്കുക, വേറെയൊന്നും അല്ല — ഇതാണ് ഉറപ്പ്.
ബ്രഹ്മാദീനാം യഥാ കാലേ നാശോത്പത്തീ വിനിര്മിതേ । തഥൈവ ഭവതഃ കാമം കിമന്യേഷാം വിചാര്യതേ
ബ്രഹ്മാദികൾക്ക് സൃഷ്ടിയും നാശവും എങ്ങനെ സമയത്തിൽ നിർണ്ണയിച്ചിട്ടുണ്ടോ, അതുപോലെ തന്നെയാണ് നിന്റെതും. മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യങ്ങൾ എന്തിനാണ് ചിന്തിക്കേണ്ടത്?
യേ മൃത്യുധര്മിണസ്തേഷാം വരദാനേന ദര്പിതാഃ । മരിഷ്യാമോ ന മന്യന്തേ തേ മൂഢാ മന്ദചേതസഃ
മരണധർമ്മമുള്ളവർ, വരദാനത്തിൽ അഹങ്കരിച്ച്, 'നാം മരിക്കില്ല' എന്ന് വിചാരിക്കുന്നു; അവരാണ് മണ്ടന്മാർ, ബുദ്ധിയില്ലാത്തവർ.
തസ്മാദ് ഗച്ഛ നൃപം ബ്രൂഹി വചനം മമ സത്വരമ് । യദാജ്ഞാപയതേ ഭൂപസ്തത്കര്തവ്യം ത്വയാ കില
അതിനാൽ, നീ വേഗത്തിൽ പോയി രാജാവിനോട് എന്റെ വാക്കുകൾ പറയുക. രാജാവ് എന്ത് കല്പിച്ചാലും നീ അതു ചെയ്യണം.
മഘവാ സ്വര്ഗമാപ്നോതു ദേവാഃ സന്തു ഹവിര്ഭുജഃ । യൂയം പ്രയാത പാതാലം യദി ജീവിതുമിച്ഛഥ
ഇന്ദ്രൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കട്ടെ, ദേവന്മാർ ഹവിസ്സു അനുഭവിക്കട്ടെ; നിങ്ങൾക്ക് ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകൂ.