വിഷ്ണുരുവാച വിശന്തു നിര്ജരാഃ സര്വേ കുശലം കഥയന്തു വഃ । ആസനേഷു കിമര്ഥം വൈ മിലിതാഃ സമുപാഗതാഃ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: എല്ലാ അമരന്മാരും അകത്തേക്ക് വരിക, നിങ്ങളുടെ സുഖദു:ഖങ്ങൾ പറയൂ. എന്തിനാണ് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് ഇവിടെ വന്ന് ഇരിക്കുന്നത്?
ചിന്താതുരാഃ കഥം ജാതാ വിഷണ്ണാ ദീനമാനസാഃ । ബ്രഹ്മരുദ്രേണ സഹിതാഃ കാര്യം പ്രബ്രൂത സത്വരമ്
ബ്രഹ്മാവിനെയും രുദ്രനെയും കൂടെക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും നിങ്ങൾ എങ്ങനെ ഇങ്ങനെ വിഷമിച്ചും, നിരാശയോടെയും, ദു:ഖിത മനസ്സോടെയും ആയി? ചെയ്യേണ്ട കാര്യം വേഗത്തിൽ പറയൂ.
ദേവാ ഊചുഃ മഹിഷേണ മഹാരാജ പീഡിതാഃ പാപകര്മണാ । അസാധ്യേനാതിദുഷ്ടേന വരദൃപ്തേന പാപിനാ
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, മഹിഷൻ എന്ന പാപിയായവൻ, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, അത്യന്തം ദുഷ്ടനും വരദാനത്തിന്റെ അഹങ്കാരമുള്ളവനും, ഞങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
യജ്ഞഭാഗാനസൌ ഭുംക്തേ ബ്രാഹ്മണൈഃ പ്രതിപാദിതാന് । അമരാ ഗിരിദുര്ഗേഷു ഭ്രമന്തി ച ഭയാതുരാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ നൽകുന്ന യാഗഭാഗങ്ങൾ അവൻ തിന്നുന്നു. ഭയത്താൽ ദേവന്മാർ പർവ്വതകോട്ടകളിൽ അലയുന്നു.
വരദാനേന ധാതുഃ സ ദുര്ജയോ മധുസൂദന । തസ്മാത്ത്വാം ശരണം പ്രാപ്താ ജ്ഞാത്വാ തത്കാര്യഗൌരവമ്
സ്രഷ്ടാവിന്റെ വരദാനത്താൽ, മധുസൂദനേ, അവൻ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനായി. അതിനാൽ ഈ കാര്യത്തിന്റെ ഗുരുത്വം മനസ്സിലാക്കി, ഞങ്ങൾ നിന്നെ അഭയം തേടിയാണ് വന്നത്.
സമര്ഥോഽസി സമുദ്ധര്തും ദൈത്യമായാവിശാരദ । കുരു കൃഷ്ണ വധോപായം തസ്യ ദാനവമര്ദന
ദൈറ്റ്യൻ മായാവിദ്യയിൽ നിപുണനാണ്. കൃഷ്ണാ, ദാനവന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, അവനെ കൊല്ലാൻ ഒരു മാർഗം കണ്ടെത്തി ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം.
ധാത്രാ തസ്മൈ വരോ ദത്തോ ഹ്യവധ്യോഽസി നരൈഃ കില । കാ സ്ത്രീ ത്വേവംവിധാ ബാലാ യാ ഹന്യാത്തം ശഠം രണേ
സ്രഷ്ടാവ് അവനു നൽകിയ വരദാനപ്രകാരം, മനുഷ്യർക്ക് അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ, ഒരു സ്ത്രീ, അതു ചെറുപ്പക്കാരിയായാലും, ആ കപടനെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലാൻ കഴിയുമോ?
ഉമാ മാ വാ ശചീ വിദ്യാ കാ സമര്ഥാസ്യ ഘാതനേ । മഹിഷസ്യാതിദുഷ്ടസ്യ വരദാനബലാദപി
ഉമയോ, ശചിയോ, വിദ്യയോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും സ്ത്രീയോ, മഹിഷൻ എന്ന അത്യന്തം ദുഷ്ടനും വരദാനബലമുള്ളവനെയും കൊല്ലാൻ കഴിയുമോ?
വിചിന്ത്യ ബുദ്ധ്യാ യത്സര്വം മരണസ്യാസ്യ കാരണമ് । കുരു കാര്യം ച ദേവാനാം ഭക്തവത്സല ഭൂധര
അവന്റെ മരണത്തിന് കാരണമാകാവുന്ന എല്ലാം ബുദ്ധിയോടെ ആലോചിച്ചു, ഭക്തജനങ്ങളുടെ പ്രിയനായവനേ, ദേവന്മാർക്കായി വേണ്ടത് ചെയ്യണം, പർവ്വതസമാനനായവനേ.
വ്യാസ ഉവാച ശ്രുത്വാ തദ്വചനം വിഷ്ണുസ്താനുവാച ഹസന്നിവ । യുദ്ധം കൃതം പുരാസ്മാഭിസ്തഥാപി ന മൃതോ ഹ്യസൌ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ആ വാക്കുകൾ കേട്ട വിഷ്ണു, പുഞ്ചിരിയോടെ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'മുന്പ് ഞങ്ങൾ അവനോട് യുദ്ധം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, എന്നാലും അവൻ മരിച്ചിട്ടില്ല.'
അദ്യ സര്വസുരാണാം വൈ തേജോഭീ രൂപസമ്പദാ । ഉത്പന്നാ ചേദ്വരാരോഹാ സാ ഹന്യാത്തം രണേ ബലാത്
ഇന്ന്, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും തേജസ്സും സൗന്ദര്യവും ഒരുമിച്ച് ചേർന്ന ഒരു സ്ത്രീ ജനിച്ചാൽ, അവൾ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ ബലമായി കൊല്ലും.
ഹയാരിം വരദൃപ്തഞ്ച മായാശതവിശാരദമ് । ഹന്തും യോഗ്യാ ഭവേന്നാരീ ശക്ത്യംശൈര്നിര്മിതാ ഹി നഃ
വരദാനത്തിന്റെ അഹങ്കാരവും നൂറു വിധ മായാവിദ്യകളും ഉള്ള ദേവശത്രുവിനെ കൊല്ലാൻ, ഞങ്ങളുടെ തേജസ്സിൽ നിന്നു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്ത്രീക്ക് അതിന് കഴിയും.
പ്രാര്ഥയന്തു ച തേജോംഽശാന്സ്ത്രിയോഽസ്മാകം തഥാ പുനഃ । ഉത്പന്നൈസ്തൈശ്ച തേജോംഽശൈസ്തേജോരാശിര്ഭവേദ്യഥാ
അവിടെ സ്ത്രീകളായ ദേവതകളും നമ്മുടെ തേജസ്സിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചോദിക്കട്ടെ. ആ ഭാഗങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് ചേരുമ്പോൾ അതിവിശാലമായ ഒരു പ്രകാശം ഉണ്ടാകട്ടെ.
ആയുധാനി വയം ദദ്മഃ സര്വേ രുദ്രപുരോഗമാഃ । തസ്യൈ സര്വാണി ദിവ്യാനി ത്രിശൂലാദീനി യാനി ച
രുദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ എല്ലാവരും, അവള്ക്ക് ത്രിശൂലം മുതലായ എല്ലാ ദിവ്യായുധങ്ങളും നല്കും.
സര്വായുധധരാ നാരീ സര്വതേജഃസമന്വിതാ । ഹനിഷ്യതി ദുരാത്മാനം തം പാപം മദഗര്വിതമ്
എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശം വച്ചും, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും തേജസ്സും ഉൾക്കൊണ്ടുമുള്ള ഒരു സ്ത്രീ, ആ പാപിയായ അഹങ്കാരിയായ ദുഷ്ടനെ സംഹരിക്കും.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്തവതി ദേവേശേ ബ്രഹ്മണോ വദനാത്തതഃ । സ്വയമേവോദ്ബഭൌ തേജോരാശിശ്ചാതീവ ദുഃസഹഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് സ്വയം അതീവ ദുർസഹമായ ഒരു പ്രകാശം പുറത്ത് വന്നു.
രക്തവര്ണം ശുഭാകാരം പദ്മരാഗമണിപ്രഭമ് । കിഞ്ചിച്ഛീതം തഥാ ചോഷ്ണം മരീചിജാലമണ്ഡിതമ്
അത് ചുവപ്പു നിറത്തിൽ, മനോഹരമായ രൂപത്തിൽ, പദ്മരാഗംപോലെയുള്ള തിളക്കത്തിൽ, അല്പം തണുപ്പും ചൂടും കൂടിയതും, കിരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
നിഃസൃതം ഹരിണാ ദൃഷ്ടം ഹരേണ ച മഹാത്മനാ । വിസ്മിതൌ തൌ മഹാരാജ ബഭൂവതുരുരുക്രമൌ
ആ പ്രകാശം ഹരിയാൽ കണ്ടു. മഹാത്മാവായ ഹരിയും ഹരനും അത്ഭുതപ്പെട്ടു നോക്കി നിന്നു.
ശങ്കരസ്യ ശരീരാത്തു നിഃസൃതം മഹദദ്ഭുതമ് । രൌപ്യവര്ണമഭൂത്തീവ്രം ദുര്ദര്ശം ദാരുണം മഹത്
ശങ്കരന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അത്ഭുതകരമായ ഒരു വലിയ പ്രകാശം പുറത്ത് വന്നു. അതിന് വെള്ളി നിറവും, അതീവ ശക്തിയും, കാഴ്ചയ്ക്ക് ദുർസഹതയും, ഭയാനകതയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭയങ്കരഞ്ച ദൈത്യാനാം ദേവാനാം വിസ്മയപ്രദമ് । ഘോരരൂപം ഗിരിപ്രഖ്യം തമോഗുണമിവാപരമ്
അത് അസുരന്മാർക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും, ദേവന്മാർക്ക് അത്ഭുതം നൽകുന്നതും, ഭയങ്കരമായ രൂപവും, പർവതംപോലെയുള്ള വലിപ്പവും, അന്ധകാരഗുണത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപംപോലുമായിരുന്നു.
തതോ വിഷ്ണുശരീരാത്തു തേജോരാശിമിവാപരമ് । നീലം സത്ത്വഗുണോപേതം പ്രാദുരാസ മഹാദ്യുതി
അതിനുശേഷം, വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വലിയ പ്രകാശം പുറത്ത് വന്നു. അതിന് നീല നിറവും, സത്വഗുണവും, അത്യന്തം ദീപ്തിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തതശ്ചേന്ദ്രശരീരാത്തു ചിത്രരൂപം ദുരാസദമ് । ആവിരാസീത്സുസംവൃത്തം തേജഃ സര്വഗുണാത്മകമ്
പിന്നീട്, ഇന്ദ്രന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അത്ഭുതകരമായ, കാണാൻ ദുർലഭമായ, വിവിധ വർണങ്ങളിലായും എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള പ്രകാശം പുറത്ത് വന്നു.
കുബേരയമവഹ്നീനാം ശരീരേഭ്യഃ സമന്തതഃ । നിശ്ചക്രാമ മഹത്തേജോ വരുണസ്യ തഥൈവ ച
കുബേരൻ, യമൻ, അഗ്നി, വരുണൻ എന്നിവരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ നിന്നുമൊക്കെ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും വലിയ പ്രകാശം പുറത്ത് വന്നു.
അന്യേഷാം ചൈവ ദേവാനാം ശരീരേഭ്യോഽതിഭാസ്വരമ് । നിര്ഗതം തന്മഹാതേജോരാശിരാസീന്മഹോജ്ജ്വലഃ
മറ്റു ദേവന്മാരുടെയും ശരീരങ്ങളിൽ നിന്ന് അത്യന്തം ദീപ്തിയുള്ള പ്രകാശം പുറത്ത് വന്നു. ആ മഹത്തായ പ്രകാശം അതിശയകരമായ ഉജ്ജ്വലതയായിരുന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതാഃ സര്വേ ദേവാ വിഷ്ണുപുരോഗമാഃ । തേജോരാശിം മഹാദിവ്യം ഹിമാചലമിവാപരമ്
അത് കണ്ടപ്പോൾ, വിഷ്ണു മുഖ്യനായ എല്ലാ ദേവന്മാരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ആ മഹത്തായ ദിവ്യപ്രകാശം, മറ്റൊരു ഹിമാലയംപോലെയായിരുന്നു.
പശ്യതാം തത്ര ദേവാനാം തേജഃപുഞ്ജസമുദ്ഭവാ । ബഭൂവാതിവരാ നാരീ സുന്ദരീ വിസ്മയപ്രദാ
അവിടെ ദേവന്മാർ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ, ആ പ്രകാശസമൂഹത്തിൽ നിന്ന് അത്യുത്തമമായ, അത്യന്തം മനോഹരവും അത്ഭുതം നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു സ്ത്രീ ഉദിച്ചുവന്നു.
ത്രിഗുണാ സാ മഹാലക്ഷ്മീഃ സര്വദേവശരീരജാ । അഷ്ടാദശഭുജാ രമ്യാ ത്രിവര്ണാ വിശ്വമോഹിനീ
അവൾ മൂന്നു ഗുണങ്ങളുള്ള മഹാലക്ഷ്മിയാണ്, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ശരീരങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൾ. പതിനെട്ടു കൈകളും, മൂന്ന് വർണങ്ങളും, ലോകത്തെ ആകർഷിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ്.
ശ്വേതാനനാ കൃഷ്ണനേത്രാ സംരക്താധരപല്ലവാ । താമ്രപാണിതലാ കാന്താ ദിവ്യഭൂഷണഭൂഷിതാ
അവളുടെ മുഖം വെളുത്തു, കണ്ണുകൾ കറുപ്പ്, അധരങ്ങൾ ചുവന്ന ഇലപോലെയും, കൈതലങ്ങൾ താമ്രനിറത്തിലും, മനോഹരിയും ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവളുമാണ്.
അഷ്ടാദശഭുജാ ദേവീ സഹസ്രഭുജമണ്ഡിതാ । സമ്ഭൂതാസുരനാശായ തേജോരാശിസമുദ്ഭവാ
പതിനെട്ടു കൈകളോടുകൂടിയ ദേവി, ആയിരം കൈകളുള്ളവളെപ്പോലെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളാണ്. അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ, പ്രകാശസമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവളാണ്.
ജനമേജയ ഉവാച കൃഷ്ണ ദേവ മഹാഭാഗ സര്വജ്ഞ മുനിസത്തമ । വിസ്തരം ബ്രൂഹി തസ്യാസ്ത്വം ശരീരസ്യ സമുദ്ഭവമ്
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: കൃഷ്ണാ, മഹാഭാഗനേ, സർവ്വജ്ഞനായ മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, അവളുടെ ശരീരത്തിന്റെ ഉത്ഭവം നീ വിശദമായി പറയണമേ.