മുനിഭിശ്ച തഥാ ശാന്തൈര്വേദപാഠകൃതാദരൈഃ । സ്തുവദ്ഭിഃ ശ്രുതിസൂക്തൈശ്ച മണ്ഡിതം സദനം ഹരേഃ
ശാന്തരായ മുനിമാരും, ആദരപൂർവ്വം വേദങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചും, ശ്രുതി സ്തുതികൾ പാടിയും ഹരിയുടെ ഭവനത്തെ അലങ്കരിച്ചു.
തേ ച വിഷ്ണുഗൃഹം പ്രാപ്യ ദ്വാരപാലൌ ശുഭാകൃതീ । വീക്ഷ്യോചുര്ജയവിജയൌ ഹേമയഷ്ടിധരൌ സ്ഥിതൌ
അവർ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭവനത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, ജയനും വിജയനും എന്ന രണ്ട് ശുഭരൂപികളായ വാതില്പാലകർ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ദണ്ഡം പിടിച്ച് അവിടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
ഗത്വൈകോഽപ്യുഭയോര്മധ്യേ നിവേദയതു സങ്ഗതാന് । ദ്വാരസ്ഥാന് ബ്രഹ്മരുദ്രാദീന്വിഷ്ണുദര്ശനലാലസാന്
നിങ്ങളിൽ ഒരാൾ ഇരുവരുടെയും ഇടയിൽ ചെന്നു, വാതിലിനു പുറത്തു കാത്തിരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും വിഷ്ണുവിനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്ന് അറിയിക്കണം.
വ്യാസ ഉവാച വിജയസ്തദ്വചഃ ശ്രുത്വാ ഗത്വാഥ വിഷ്ണുസന്നിധൌ । സര്വാന്സമാഗതാന്ദേവാന്പ്രണമ്യോവാച സത്വരഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വിജയൻ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് വിഷ്ണുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ചെന്നു, എല്ലാ ദേവന്മാരും എത്തിയതായി നമസ്കരിച്ച് വേഗത്തിൽ അറിയിച്ചു.
വിജയ ഉവാച ദേവദേവ മഹാരാജ രമാകാന്ത സുരാരിഹന് । സമാഗതാഃ സുരാഃ സര്വേ ദ്വാരി തിഷ്ഠന്തി വൈ വിഭോ
വിജയൻ പറഞ്ഞു: ദേവദേവനേ, മഹാരാജാവേ, ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രിയനേ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒന്നിച്ചു വന്ന് നിന്റെ വാതിലിന് പുറത്ത് കാത്തുനിൽക്കുന്നു, മഹാശക്തനേ.
ബ്രഹ്മാ രുദ്രസ്തഥേന്ദ്രശ്ച വരുണഃ പാവകോ യമഃ । സ്തുവന്തി വേദവാക്യൈസ്ത്വാമമരാ ദര്ശനാര്ഥിനഃ
ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും ഇന്ദ്രനും വരുണനും അഗ്നിയും യമനും — എല്ലാ അമരന്മാരും, നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, വേദവാക്യങ്ങൾ കൊണ്ട് നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം വിഷ്ണര്വിജയസ്യ രമാപതിഃ । നിര്ജഗാമ ഗൃഹാത്തൂര്ണം സുരാന്സമധികോത്സവഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വിജയന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവായ വിഷ്ണു, ദേവന്മാരെ കാണാൻ അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ, വേഗത്തിൽ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോയി.
ഗത്വാ വീക്ഷ്യ ഹരിര്ദേവാന്ദ്വാരസ്ഥാഞ്ഛ്രമകര്ശിതാന് । പ്രീതിപ്രവണയാ ദൃഷ്ട്യാ പ്രീണയാമാസ ദുഃഖിതാന്
ഹരിചന്ദ്രൻ പുറത്ത് പോയി, വാതിലിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്ന ദേവന്മാരെ കഷ്ടത്തിൽ തളർന്നവരായി കണ്ടു. സ്നേഹപൂർവമായ ദൃഷ്ടിയാൽ, ദുഃഖിതരായ അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
പ്രണേമുസ്തേ സുരാഃ സര്വേ ദേവദേവം ജനാര്ദനമ് । തുഷ്ടുവുശ്ച സുരാരിഘ്നം വാഗ്ഭിര്വേദവിനിശ്ചിതമ്
എല്ലാ ദേവന്മാരും ജനാർദ്ദനനായ ദേവദേവനോട് നമസ്കരിച്ചു. ദേവശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ എന്ന് വേദങ്ങളിൽ ഉറപ്പുള്ള വാക്കുകൾ കൊണ്ട് സ്തുതിച്ചു.
ദേവാ ഊചുഃ ദേവദേവ ജഗന്നാഥ സൃഷ്ടിസ്ഥിത്യന്തകാരക । ദയാസിന്ധോ മഹാരാജ ത്രാഹി നഃ ശരണാഗതാന്
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: ദേവദേവനേ, ലോകനാഥനേ, സൃഷ്ടി, നില, സംഹാരത്തിന് കാരണമായവനേ, കരുണാസാഗരനായ മഹാരാജാവേ, ഞങ്ങൾ അഭയം തേടി വന്നവരെ രക്ഷിക്കണമേ.
വിഷ്ണുരുവാച വിശന്തു നിര്ജരാഃ സര്വേ കുശലം കഥയന്തു വഃ । ആസനേഷു കിമര്ഥം വൈ മിലിതാഃ സമുപാഗതാഃ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: എല്ലാ അമരന്മാരും അകത്തേക്ക് വരിക, നിങ്ങളുടെ സുഖദു:ഖങ്ങൾ പറയൂ. എന്തിനാണ് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് ഇവിടെ വന്ന് ഇരിക്കുന്നത്?
ചിന്താതുരാഃ കഥം ജാതാ വിഷണ്ണാ ദീനമാനസാഃ । ബ്രഹ്മരുദ്രേണ സഹിതാഃ കാര്യം പ്രബ്രൂത സത്വരമ്
ബ്രഹ്മാവിനെയും രുദ്രനെയും കൂടെക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും നിങ്ങൾ എങ്ങനെ ഇങ്ങനെ വിഷമിച്ചും, നിരാശയോടെയും, ദു:ഖിത മനസ്സോടെയും ആയി? ചെയ്യേണ്ട കാര്യം വേഗത്തിൽ പറയൂ.
ദേവാ ഊചുഃ മഹിഷേണ മഹാരാജ പീഡിതാഃ പാപകര്മണാ । അസാധ്യേനാതിദുഷ്ടേന വരദൃപ്തേന പാപിനാ
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, മഹിഷൻ എന്ന പാപിയായവൻ, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, അത്യന്തം ദുഷ്ടനും വരദാനത്തിന്റെ അഹങ്കാരമുള്ളവനും, ഞങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
യജ്ഞഭാഗാനസൌ ഭുംക്തേ ബ്രാഹ്മണൈഃ പ്രതിപാദിതാന് । അമരാ ഗിരിദുര്ഗേഷു ഭ്രമന്തി ച ഭയാതുരാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ നൽകുന്ന യാഗഭാഗങ്ങൾ അവൻ തിന്നുന്നു. ഭയത്താൽ ദേവന്മാർ പർവ്വതകോട്ടകളിൽ അലയുന്നു.
വരദാനേന ധാതുഃ സ ദുര്ജയോ മധുസൂദന । തസ്മാത്ത്വാം ശരണം പ്രാപ്താ ജ്ഞാത്വാ തത്കാര്യഗൌരവമ്
സ്രഷ്ടാവിന്റെ വരദാനത്താൽ, മധുസൂദനേ, അവൻ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനായി. അതിനാൽ ഈ കാര്യത്തിന്റെ ഗുരുത്വം മനസ്സിലാക്കി, ഞങ്ങൾ നിന്നെ അഭയം തേടിയാണ് വന്നത്.
സമര്ഥോഽസി സമുദ്ധര്തും ദൈത്യമായാവിശാരദ । കുരു കൃഷ്ണ വധോപായം തസ്യ ദാനവമര്ദന
ദൈറ്റ്യൻ മായാവിദ്യയിൽ നിപുണനാണ്. കൃഷ്ണാ, ദാനവന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, അവനെ കൊല്ലാൻ ഒരു മാർഗം കണ്ടെത്തി ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം.
ധാത്രാ തസ്മൈ വരോ ദത്തോ ഹ്യവധ്യോഽസി നരൈഃ കില । കാ സ്ത്രീ ത്വേവംവിധാ ബാലാ യാ ഹന്യാത്തം ശഠം രണേ
സ്രഷ്ടാവ് അവനു നൽകിയ വരദാനപ്രകാരം, മനുഷ്യർക്ക് അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ, ഒരു സ്ത്രീ, അതു ചെറുപ്പക്കാരിയായാലും, ആ കപടനെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലാൻ കഴിയുമോ?
ഉമാ മാ വാ ശചീ വിദ്യാ കാ സമര്ഥാസ്യ ഘാതനേ । മഹിഷസ്യാതിദുഷ്ടസ്യ വരദാനബലാദപി
ഉമയോ, ശചിയോ, വിദ്യയോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും സ്ത്രീയോ, മഹിഷൻ എന്ന അത്യന്തം ദുഷ്ടനും വരദാനബലമുള്ളവനെയും കൊല്ലാൻ കഴിയുമോ?
വിചിന്ത്യ ബുദ്ധ്യാ യത്സര്വം മരണസ്യാസ്യ കാരണമ് । കുരു കാര്യം ച ദേവാനാം ഭക്തവത്സല ഭൂധര
അവന്റെ മരണത്തിന് കാരണമാകാവുന്ന എല്ലാം ബുദ്ധിയോടെ ആലോചിച്ചു, ഭക്തജനങ്ങളുടെ പ്രിയനായവനേ, ദേവന്മാർക്കായി വേണ്ടത് ചെയ്യണം, പർവ്വതസമാനനായവനേ.
വ്യാസ ഉവാച ശ്രുത്വാ തദ്വചനം വിഷ്ണുസ്താനുവാച ഹസന്നിവ । യുദ്ധം കൃതം പുരാസ്മാഭിസ്തഥാപി ന മൃതോ ഹ്യസൌ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ആ വാക്കുകൾ കേട്ട വിഷ്ണു, പുഞ്ചിരിയോടെ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'മുന്പ് ഞങ്ങൾ അവനോട് യുദ്ധം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, എന്നാലും അവൻ മരിച്ചിട്ടില്ല.'
അദ്യ സര്വസുരാണാം വൈ തേജോഭീ രൂപസമ്പദാ । ഉത്പന്നാ ചേദ്വരാരോഹാ സാ ഹന്യാത്തം രണേ ബലാത്
ഇന്ന്, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും തേജസ്സും സൗന്ദര്യവും ഒരുമിച്ച് ചേർന്ന ഒരു സ്ത്രീ ജനിച്ചാൽ, അവൾ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ ബലമായി കൊല്ലും.
ഹയാരിം വരദൃപ്തഞ്ച മായാശതവിശാരദമ് । ഹന്തും യോഗ്യാ ഭവേന്നാരീ ശക്ത്യംശൈര്നിര്മിതാ ഹി നഃ
വരദാനത്തിന്റെ അഹങ്കാരവും നൂറു വിധ മായാവിദ്യകളും ഉള്ള ദേവശത്രുവിനെ കൊല്ലാൻ, ഞങ്ങളുടെ തേജസ്സിൽ നിന്നു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്ത്രീക്ക് അതിന് കഴിയും.
പ്രാര്ഥയന്തു ച തേജോംഽശാന്സ്ത്രിയോഽസ്മാകം തഥാ പുനഃ । ഉത്പന്നൈസ്തൈശ്ച തേജോംഽശൈസ്തേജോരാശിര്ഭവേദ്യഥാ
അവിടെ സ്ത്രീകളായ ദേവതകളും നമ്മുടെ തേജസ്സിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചോദിക്കട്ടെ. ആ ഭാഗങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് ചേരുമ്പോൾ അതിവിശാലമായ ഒരു പ്രകാശം ഉണ്ടാകട്ടെ.
ആയുധാനി വയം ദദ്മഃ സര്വേ രുദ്രപുരോഗമാഃ । തസ്യൈ സര്വാണി ദിവ്യാനി ത്രിശൂലാദീനി യാനി ച
രുദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ എല്ലാവരും, അവള്ക്ക് ത്രിശൂലം മുതലായ എല്ലാ ദിവ്യായുധങ്ങളും നല്കും.
സര്വായുധധരാ നാരീ സര്വതേജഃസമന്വിതാ । ഹനിഷ്യതി ദുരാത്മാനം തം പാപം മദഗര്വിതമ്
എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശം വച്ചും, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും തേജസ്സും ഉൾക്കൊണ്ടുമുള്ള ഒരു സ്ത്രീ, ആ പാപിയായ അഹങ്കാരിയായ ദുഷ്ടനെ സംഹരിക്കും.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്തവതി ദേവേശേ ബ്രഹ്മണോ വദനാത്തതഃ । സ്വയമേവോദ്ബഭൌ തേജോരാശിശ്ചാതീവ ദുഃസഹഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് സ്വയം അതീവ ദുർസഹമായ ഒരു പ്രകാശം പുറത്ത് വന്നു.
രക്തവര്ണം ശുഭാകാരം പദ്മരാഗമണിപ്രഭമ് । കിഞ്ചിച്ഛീതം തഥാ ചോഷ്ണം മരീചിജാലമണ്ഡിതമ്
അത് ചുവപ്പു നിറത്തിൽ, മനോഹരമായ രൂപത്തിൽ, പദ്മരാഗംപോലെയുള്ള തിളക്കത്തിൽ, അല്പം തണുപ്പും ചൂടും കൂടിയതും, കിരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
നിഃസൃതം ഹരിണാ ദൃഷ്ടം ഹരേണ ച മഹാത്മനാ । വിസ്മിതൌ തൌ മഹാരാജ ബഭൂവതുരുരുക്രമൌ
ആ പ്രകാശം ഹരിയാൽ കണ്ടു. മഹാത്മാവായ ഹരിയും ഹരനും അത്ഭുതപ്പെട്ടു നോക്കി നിന്നു.
ശങ്കരസ്യ ശരീരാത്തു നിഃസൃതം മഹദദ്ഭുതമ് । രൌപ്യവര്ണമഭൂത്തീവ്രം ദുര്ദര്ശം ദാരുണം മഹത്
ശങ്കരന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അത്ഭുതകരമായ ഒരു വലിയ പ്രകാശം പുറത്ത് വന്നു. അതിന് വെള്ളി നിറവും, അതീവ ശക്തിയും, കാഴ്ചയ്ക്ക് ദുർസഹതയും, ഭയാനകതയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭയങ്കരഞ്ച ദൈത്യാനാം ദേവാനാം വിസ്മയപ്രദമ് । ഘോരരൂപം ഗിരിപ്രഖ്യം തമോഗുണമിവാപരമ്
അത് അസുരന്മാർക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും, ദേവന്മാർക്ക് അത്ഭുതം നൽകുന്നതും, ഭയങ്കരമായ രൂപവും, പർവതംപോലെയുള്ള വലിപ്പവും, അന്ധകാരഗുണത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപംപോലുമായിരുന്നു.