മഹേശാന്ധകയോര്യുദ്ധം തുമുലം ലോമഹര്ഷണമ് । പഞ്ചാശദ്ദിനപര്യന്തം ബഭൂവ ച പരസ്പരമ്
മഹേശനും അന്ധകനും തമ്മിലുള്ള ആ ഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചം ഉണര്ത്തുന്നതുമായ യുദ്ധം അമ്പത് ദിവസം തുടർന്നു.
ഇന്ദ്രബാഷ്കലയോസ്തദ്വന്മഹിഷാസുരരുദ്രയോഃ । യമത്രിനേത്രയോസ്തദ്വന്മഹാഹനുധനേശയോഃ
ഇന്ദ്രനും ബാഷ്കലനും, മഹിഷാസുരനും രുദ്രനും, യമനും ത്രിനേത്രനും, മഹാഹനുവും ധനേശനും തമ്മിലും അങ്ങനെ തന്നെ യുദ്ധം നടന്നു.
അസിലോമവരുണയോര്യുദ്ധം പരമദാരുണമ് । ഗരുഡം ഗദയാ ദൈത്യോ ജഘാന ഹരിവാഹനമ്
അസി-ലോമവര്ണ്ണന്മാരുടെ യുദ്ധം അത്യന്തം ഭയാനകമായിരുന്നു. ദാനവന് ഗദ ഉപയോഗിച്ച് ഹരിയുടെ വാഹനമായ ഗരുഡനെ അടിച്ചു.
സ ഗദാപാതഖിന്നാങ്ഗോ നിഃശ്വസന്നവതിഷ്ഠത । ശൌരിസ്തം ദക്ഷിണേനാശു ഹസ്തേന പരിസാന്ത്വയന്
ആ ഗദയുടെ പ്രഹരത്തില് ശരീരം ക്ഷീണിച്ച ഗരുഡന് വലിച്ചുപിടിച്ച് ശ്വാസം മുട്ടി നിന്നു. ധൈര്യശാലിയായവന് വലതുകൈ കൊണ്ട് അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
സ്ഥിരം ചകാര ദേവേശോ വൈനതേയം മഹാബലമ് । സമാകൃഷ്യ ധനുഃ ശാര്ങ്ഗം മുമോച വിശിഖാന്ബഹൂന്
ദേവന്മാരുടെ നാഥന് വലിയ ശക്തിയുള്ള വിനതയുടെ പുത്രനെ സ്ഥിരമാക്കി, ശാരംഗം വലിച്ച് അനേകം അമ്പുകള് വിട്ടു.
അന്ധകോപരി കോപേന ഹന്തുകാമോ ജനാര്ദനഃ । ദാനവോഽപി ച താന്വാണാംശ്ചിച്ഛേദ സ്വശരൈഃ ശിതൈഃ
ജനാര്ദ്ദനന് കോപത്തോടെ അന്ധകനെ കൊല്ലാന് ഉദ്ദേശിച്ച് അമ്പുകള് അവന്റെ മേല് വിട്ടു. പക്ഷേ, ദാനവന് തന്റെ മൂര്ച്ചയുള്ള അമ്പുകള് കൊണ്ട് അവയെല്ലാം വെട്ടി തകര്ത്തു.
പഞ്ചാശദ്ഭിര്ഹരിം കോപാജ്ജഘാന ച ശിലാശിതൈഃ । വാസുദേവോഽപി താംസ്തൂര്ണം വഞ്ചയിത്വാ ശരോത്തമാന്
അന്ധകന് കോപത്തില് ഹരിയെ കല്ലുകൊണ്ടുള്ള അമ്പുകള് അമ്പത് എണ്ണം കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു. പക്ഷേ വാസുദേവന് അതിവേഗം ആ മികച്ച അമ്പുകള് ഒഴിവാക്കി.
ചക്രം മുമോച വേഗേന സഹസ്രാരം സുദര്ശനമ് । ത്യക്തം സുദര്ശനം ദൂരാത്സ്വചക്രേണ ന്യവാരയത്
അവന് ആയിരം അറ്റങ്ങളുള്ള പ്രകാശമുള്ള സുദര്ശന ചക്രം വേഗത്തില് വിട്ടു. പക്ഷേ ദാനവന് ദൂരത്ത് നിന്ന് തന്റെ ചക്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ സുദര്ശനത്തെ തടഞ്ഞു.
നനാദ ച മഹാരാജ ദേവാന്സമ്മോഹയന്നിവ । ദൃഷ്ട്വാ തു വിഫലം ജാതം ചക്രം ദേവസ്യ ശാര്ങ്ഗിണഃ
അവന് വലിയ ശബ്ദത്തോടെ കൂവിയ്ക്കുന്നു, ദേവന്മാരെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ. അമ്പുവഹിച്ച ദേവന്റെ ചക്രം ഫലപ്രദമല്ലാതായത് കണ്ടു.
ജഗ്മുഃ ശോകം സുരാഃ സര്വേ ജഹര്ഷുര്ദാനവാസ്തഥാ । വാസുദേവോഽപി തരസാ ദൃഷ്ട്വാ ദേവാഞ്ഛുചാവൃതാന്
അക്കാര്യത്തില് ദേവന്മാര് എല്ലാവരും ദുഃഖത്തിലായി, ദാനവന്മാര് സന്തോഷിച്ചു. ദേവന്മാര് ദുഃഖത്തില് ആകുന്നത് കണ്ട വാസുദേവന് ഉടനെ പ്രവര്ത്തിച്ചു.
ഗദാം കൌമോദകീം ധൃത്വാ ദാനവം സമുപാദ്രവത് । തം ജഘാനാതിവേഗേന മൂര്ധ്നി മായാവിനം ഹരിഃ
കൗമോദകി ഗദ എടുത്ത് ദാനവന്റെ നേരെ ഓടി. ഹരിയവന് അതിവേഗത്തില് മായാവിയെ തലയില് അടിച്ചു.
സ ഗദാഭിഹതോ ഭൂമൌ നിപപാതാതിമൂര്ച്ഛിതഃ । തം തഥാ പതിതം വീക്ഷ്യ ഹയാരിരതികോപനഃ
ആ ഗദയുടെ പ്രഹരത്തില് ദാനവന് അതീവ ബോധക്ഷയത്തോടെ നിലത്ത് വീണു. അങ്ങനെ വീണിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ട കുതിരകളുടെ ശത്രു അത്യന്തം കോപിച്ചു.
ആജഗാമ രമാനാഥം ത്രാസയന്നതിഗര്ജിതൈഃ । വാസുദേവോഽപി തം ദൃഷ്ട്വാ സമായാന്തം ക്രുധാന്വിതമ്
അവന് വലിയ ഗര്ജനയോടെ ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് രമാനാഥന്റെ നേരെ എത്തി. വാസുദേവന് അവന് ക്രോധത്തോടെ അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ടു.
ചാപജ്യാനിനദം ചോഗ്രം ചകാര നന്ദയന്സുരാന് । ശരവൃഷ്ടിം ചകാരാശു ഭഗവാന്മഹിഷോപരി
അവന് വില്ലിന്റെ നൂലില് ഉഗ്രമായ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി ദേവന്മാരെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു. പിന്നെ ഭഗവാന് മഹിഷന്റെ മേല് അതിവേഗം അമ്പുകള് മഴപെയ്യിച്ചു.
സോഽപി ചിച്ഛേദ ബാണൌഘൈസ്താഞ്ഛരാന്ഗഗനേരിതാന് । തയോര്യുദ്ധമഭൂദ്രാജന് പരസ്പരഭയാവഹമ്
അവനും ആകാശത്തേക്ക് എറിഞ്ഞ ശസ്ത്രങ്ങളെ അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ വെട്ടി തകർത്തു. രാജാവേ, ഇരുവരും തമ്മിൽ പരസ്പരം ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു മഹാസമരം ആരംഭിച്ചു.
ഗദയാ താഡയാമാസ കേശവോ മസ്തകോപരി । സ ഗദാഭിഹതോ മൂര്ധ്നി പപാതോര്വ്യാം സുമൂര്ച്ഛിതഃ
കേശവൻ തന്റെ ഗദയാൽ അവന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ അടിച്ചു. ഗദയുടെ ആ അടിയേറ്റ് അവൻ തലയിലേറ്റു വീണു, ഭയങ്കരമായ അചേതനാവസ്ഥയിലായി നിലത്തു വീണു.
ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീത്സൈന്യേ തസ്യ സുദാരുണഃ । സ വിഹായ വ്യഥാം ദൈത്യോ മുഹൂര്താദുത്ഥിതഃ പുനഃ
അവന്റെ സൈന്യത്തിൽ വലിയൊരു ഭയങ്കരമായ ആഹ്ലാദം മുഴങ്ങി. ദൈത്യൻ വേദനയെ ഉപേക്ഷിച്ച് കുറച്ചു നേരത്തിനുശേഷം വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു.
ഗൃഹീത്വാ പരിഘം ശീര്ഷേ ജഘാന മധുസൂദനമ് । പരിഘേണാഹതസ്തേന മൂര്ച്ഛാമാപ ജനാര്ദനഃ
അവൻ ഒരു ഇരുമ്പ് വടി പിടിച്ച് മധുസൂദനന്റെ തലയ്ക്ക് അടിച്ചു. ആ വടിയുടെ അടിയേറ്റ് ജനാർദ്ദനൻ അചേതനനായി വീണു.
മൂര്ച്ഛിതം തമുവാഹാശു ജഗാമ ഗരുഡോ രണാത് । പരാവൃത്തേ ജഗന്നാഥേ ദേവാ ഇന്ദ്രപുരോഗമാഃ
അചേതനനായ അവനെ ഗരുഡൻ വേഗത്തിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് എടുത്തു കൊണ്ടുപോയി. ലോകനാഥൻ പിൻവാങ്ങിയപ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ
ഭയം പ്രാപുഃ സുദുഃഖാര്താശ്ചുക്രുശുശ്ച രണാജിരേ । ക്രന്ദമാനാന്സുരാന്വീക്ഷ്യ ശങ്കരഃ ശൂലഭൃത്തദാ
ഭയത്താൽ വല്ലാതെ ദുഃഖിതരായി, യുദ്ധഭൂമിയിൽ കരഞ്ഞു. ദേവന്മാർ അങ്ങനെ വിലപിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ത്രിശൂലധാരി ശങ്കരൻ
മഹിഷം തരസാഭ്യേത്യ പ്രാഹരദ്രോഷസംയുതഃ । സോഽപി ശക്തിം മുമോചാഥ ശങ്കരസ്യോരസി സ്ഫുടമ്
മഹിഷനെ കഠിനകോപത്തോടെ വേഗത്തിൽ സമീപിച്ച് അടിച്ചു. അവനും ഒരു ശൂലം എറിഞ്ഞു, അത് ശങ്കരന്റെ നെഞ്ചിൽ കൃത്യമായി തട്ടി.
ജഗര്ജ സ ച ദുഷ്ടാത്മാ വഞ്ചയിത്വാ ത്രിശൂലകമ് । ശങ്കരോഽപി തദാ പീഡാം ന പ്രാപോരസി താഡിതഃ
ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് ത്രിശൂലധാരിയെ വഞ്ചിച്ചു ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ശങ്കരൻ നെഞ്ചിൽ അടിയേറ്റപ്പോഴും വേദന അനുഭവിച്ചില്ല.
തം ജഘാന ത്രിശൂലേന കോപാദരുണലോചനഃ । സംലഗ്നം ശങ്കരം ദൃഷ്ട്വാ മഹിഷേണ ദുരാത്മനാ
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് ത്രിശൂലത്തോടെ അവനെ ശങ്കരൻ അടിച്ചു. ശങ്കരൻ ദുഷ്ടനായ മഹിഷനുമായി ഏറ്റുമുട്ടുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ
ആജഗാമ ഹരിസ്താവത്ത്യക്ത്വാ മൂര്ച്ഛാം പ്രഹാരജാമ് । മഹിഷസ്തു തദാ വീക്ഷ്യ സമ്പ്രാപ്തൌ ഹരിശങ്കരൌ
ഹരി ആ അടിയുടെ ഫലമായ അചേതനാവസ്ഥ ഉപേക്ഷിച്ച് അപ്പോൾ എത്തി. മഹിഷൻ ഹരിയും ശങ്കരനും ഒരുമിച്ച് എത്തുന്നത് കണ്ടു.
യുദ്ധകാമൌ മഹാവീര്യോ ചക്രശൂലധരൌ വരൌ । കോപയുക്തോ ബഭൂവാസൌ ദൃഷ്ട്വാ തൌ സമുപാഗതൌ
യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ള, ചക്രവും ത്രിശൂലവും കൈവശമുള്ള ആ മഹാവീരന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ വല്ലാതെ കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ജഗാമ സമ്മുഖസ്താവത്സംഗ്രാമാര്ഥം മഹാഭുജഃ । മാഹിഷം വപുരാസ്ഥായ ധുന്വന്പുച്ഛം സമുത്കടമ്
ആ മഹാബാഹു അവരെ നേരിട്ട് യുദ്ധത്തിനായി മുന്നോട്ട് വന്നു, മഹിഷരൂപം ധരിച്ചു, വല്ലാതെ വാൽ വീശി.
ചകാര ഭൈരവം നാദം ത്രാസയന്നമരാനപി । ധുന്വഞ്ഛൃങ്ഗേ മഹാകായോ ദാരുണോ ജലദോ യഥാ
അവൻ ഭയങ്കരമായ ഒരു ഗർജനം മുഴക്കി, അതുകൊണ്ട് ദേവന്മാരെയും ഭയപ്പെടുത്തി. കൊമ്പുകൾ വീശി, ആ വലിയ ശരീരം ഒരു കനല്പെയ്യുന്ന മേഘംപോലെയായിരുന്നു.
ശൃങ്ഗാഭ്യാം പര്വതാജ്ഛൃങ്ഗാംശ്ചിക്ഷേപ ഭൃശമുത്കടാന് । ദൃഷ്ട്വാ തൌ തു മഹാവീര്യൌ ദാനവം ദേവസത്തമൌ
അവൻ തന്റെ രണ്ടു കൊമ്പുകൾ കൊണ്ടു വലിയ പർവതശൃംഗങ്ങൾ എറിഞ്ഞു. ആ മഹാവീരന്മാരായ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരെ ദാനവൻ കണ്ടപ്പോൾ
ചക്രതുര്ബാണവൃഷ്ടിം ച ദാനവോപരി ദാരുണാമ് । കുര്വാണൌ ബാണവൃഷ്ടിം തൌ ദൃഷ്ട്വാ ഹരിഹരൌ ഹരിഃ
അവർക്കു നേരെ ഇരുവരും ഭയങ്കരമായ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു. ഹരിയും ഹരനും അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ,
ചിക്ഷേപ ഗിരിശൃങ്ഗം തു പുച്ഛേനാവൃത്യ ദാരുണമ് । ആപതന്തം ഗിരിം വീക്ഷ്യ ഭഗവാന്സാത്വതാം പതിഃ
അവൻ വാലുകൊണ്ട് മറച്ച് ഭയങ്കരമായ ഒരു പർവതശൃംഗം എറിഞ്ഞു. ആ പർവതം വേഗത്തിൽ വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, സാത്വതരുടെ പ്രഭു