തത്രാജഗ്മുശ്ച കാജേശാഃ സ്മൃതമാത്രാഃ സുരോത്തമാഃ । ഹംസതാര്ക്ഷ്യവൃഷാരൂഢാസ്ത്രാതുകാമാ വരായുധാഃ
അപ്പോൾ സൃഷ്ടിയുടെ, സംരക്ഷണത്തിന്റെ, സംഹാരത്തിന്റെ അധിപന്മാർ, ഹംസത്തിൽ, ഗരുഡയിൽ, കാളയിൽ കയറി, ഉത്തമായുധങ്ങൾ കൈവശമാക്കി രക്ഷിക്കാൻ അവിടെ എത്തി.
ശൌരിസ്താം മോഹിനീം ദൃഷ്ട്വാ സുദര്ശനമഥോജ്ജ്വലമ് । മുമോച തത്തേജസൈവ മായാ സാ വിലയം ഗതാ
ശൗരി ആ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്ന മായാജാലം കണ്ടപ്പോൾ, പ്രകാശമുള്ള സുദർശനചക്രം വിട്ടു. അതിന്റെ ശക്തിയാൽ ആ മായാജാലം നശിച്ചു.
വീക്ഷ്യ താന്മഹിഷസ്തത്ര സൃഷ്ടിസ്ഥിത്യന്തകാരിണഃ । യോദ്ധുകാമഃ സമാദായ പരിഘം സമുപാദ്രവത്
ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരെ മഹിഷൻ കണ്ടു. യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹിച്ച് വലിയ ഒരു വടി എടുത്ത് മുന്നോട്ട് പായിച്ചു.
മഹിഷാഖ്യോ മഹാവീരഃ സേനാനീശ്ചിക്ഷുരസ്തഥാ । ഉഗ്രാസ്യശ്ചോഗ്രവീര്യശ്ച ദുദ്രുവുര്യുദ്ധകാമുകാഃ
മഹാവീരനായ മഹിഷൻ, സേനാനിയായ ചിക്ഷുരനും ഉഗ്രാസ്യനും ഉഗ്രശക്തിയുള്ളവരും എല്ലാം യുദ്ധത്തിന് ഉത്സുകരായി മുന്നോട്ട് പായിച്ചു.
അസിലോമാത്രിനേത്രശ്ച ബാഷ്കലോഽന്ധക ഏവ ച । ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ യുദ്ധകാമാ വിനിര്യയുഃ
അസിലോമൻ, ത്രിനേത്രൻ, ബാഷ്കലൻ, അന്ധകൻ എന്നിവരും മറ്റു പലരും യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.
സന്നദ്ധാ ധൃതചാപാസ്തേ രഥാരൂഢാ മദോദ്ധതാഃ । പരിവവ്രുഃ സുരാന്സര്വാന്വൃകാ ഇവ സുവത്സകാന്
അവർ മുഴുവൻ കാവചം ധരിച്ചു, വില്ലുകൾ പിടിച്ചു, രഥങ്ങളിൽ കയറി, അഹങ്കാരത്തിൽ മദംകൂടി, ദേവന്മാരെ മുഴുവനും ചുറ്റി വളഞ്ഞു. അതു പോലെ തന്നെ, കൊച്ചുകിടാവുകളെ ചുറ്റുന്ന കൊത്തുപോലെയായിരുന്നു.
ബാണവൃഷ്ടിം തതശ്ചക്രുര്ദാനവാ മദഗര്വിതാഃ । സുരാശ്ചാപി തഥാ ചക്രുഃ പരസ്പരജിഘാംസവഃ
അപ്പോള് അഹങ്കാരത്തില് മദിച്ച ദാനവന്മാര് അമ്പുകള് മഴപെയ്യിച്ചതുപോലെ പ്രഹരിച്ചു. ദേവന്മാരും അതുപോലെ തന്നെ, പരസ്പരം നശിപ്പിക്കാനാഗ്രഹിച്ച് അമ്പുകള് പ്രയോഗിച്ചു.
അന്ധകോ ഹരിമാസാദ്യ പഞ്ചബാണാഞ്ഛിലാശിതാന് । മുമോച വിഷസന്ദിഗ്ധാന്കര്ണാകൃഷ്ടാന്മഹാബലാന്
അന്ധകന് ഹരിയെ നേരിട്ട്, കല്ലുകൊണ്ടു മൂര്ച്ചയുള്ള വിഷം പുരട്ടിയ അഞ്ചു ശക്തമായ അമ്പുകള് കാതിലേക്കു വലിച്ച് വിട്ടു.
വാസുദേവോഽപ്യസംപ്രാപ്താന്വിശിഖാനാശുഗൈസ്തദാ । ചിച്ഛേദ താന്പുനഃ പഞ്ച മുമോച രിപുനാശനഃ
വാസുദേവന് ആ അമ്പുകള് തനിക്കെത്തുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ തന്റെ മൂര്ച്ചയുള്ള അമ്പുകള് ഉപയോഗിച്ച് അതിവേഗം വെട്ടി തകര്ത്തു. പിന്നെ ശത്രുനാശകനായ അവന് വീണ്ടും അഞ്ചു അമ്പുകള് വിട്ടു.
തയോഃ പരസ്പരം യുദ്ധം ബഭൂവ ഹരിദൈത്യയോഃ । ബാണാസിചക്രമുസലൈര്ഗദാശക്തിപരശ്വധൈഃ
ഹരിയും ദാനവനും തമ്മില് അമ്പ്, വാള്, ചക്രം, ഗദ, മുഷ്ടി, കുന്തം, പരശു എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
മഹേശാന്ധകയോര്യുദ്ധം തുമുലം ലോമഹര്ഷണമ് । പഞ്ചാശദ്ദിനപര്യന്തം ബഭൂവ ച പരസ്പരമ്
മഹേശനും അന്ധകനും തമ്മിലുള്ള ആ ഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചം ഉണര്ത്തുന്നതുമായ യുദ്ധം അമ്പത് ദിവസം തുടർന്നു.
ഇന്ദ്രബാഷ്കലയോസ്തദ്വന്മഹിഷാസുരരുദ്രയോഃ । യമത്രിനേത്രയോസ്തദ്വന്മഹാഹനുധനേശയോഃ
ഇന്ദ്രനും ബാഷ്കലനും, മഹിഷാസുരനും രുദ്രനും, യമനും ത്രിനേത്രനും, മഹാഹനുവും ധനേശനും തമ്മിലും അങ്ങനെ തന്നെ യുദ്ധം നടന്നു.
അസിലോമവരുണയോര്യുദ്ധം പരമദാരുണമ് । ഗരുഡം ഗദയാ ദൈത്യോ ജഘാന ഹരിവാഹനമ്
അസി-ലോമവര്ണ്ണന്മാരുടെ യുദ്ധം അത്യന്തം ഭയാനകമായിരുന്നു. ദാനവന് ഗദ ഉപയോഗിച്ച് ഹരിയുടെ വാഹനമായ ഗരുഡനെ അടിച്ചു.
സ ഗദാപാതഖിന്നാങ്ഗോ നിഃശ്വസന്നവതിഷ്ഠത । ശൌരിസ്തം ദക്ഷിണേനാശു ഹസ്തേന പരിസാന്ത്വയന്
ആ ഗദയുടെ പ്രഹരത്തില് ശരീരം ക്ഷീണിച്ച ഗരുഡന് വലിച്ചുപിടിച്ച് ശ്വാസം മുട്ടി നിന്നു. ധൈര്യശാലിയായവന് വലതുകൈ കൊണ്ട് അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
സ്ഥിരം ചകാര ദേവേശോ വൈനതേയം മഹാബലമ് । സമാകൃഷ്യ ധനുഃ ശാര്ങ്ഗം മുമോച വിശിഖാന്ബഹൂന്
ദേവന്മാരുടെ നാഥന് വലിയ ശക്തിയുള്ള വിനതയുടെ പുത്രനെ സ്ഥിരമാക്കി, ശാരംഗം വലിച്ച് അനേകം അമ്പുകള് വിട്ടു.
അന്ധകോപരി കോപേന ഹന്തുകാമോ ജനാര്ദനഃ । ദാനവോഽപി ച താന്വാണാംശ്ചിച്ഛേദ സ്വശരൈഃ ശിതൈഃ
ജനാര്ദ്ദനന് കോപത്തോടെ അന്ധകനെ കൊല്ലാന് ഉദ്ദേശിച്ച് അമ്പുകള് അവന്റെ മേല് വിട്ടു. പക്ഷേ, ദാനവന് തന്റെ മൂര്ച്ചയുള്ള അമ്പുകള് കൊണ്ട് അവയെല്ലാം വെട്ടി തകര്ത്തു.
പഞ്ചാശദ്ഭിര്ഹരിം കോപാജ്ജഘാന ച ശിലാശിതൈഃ । വാസുദേവോഽപി താംസ്തൂര്ണം വഞ്ചയിത്വാ ശരോത്തമാന്
അന്ധകന് കോപത്തില് ഹരിയെ കല്ലുകൊണ്ടുള്ള അമ്പുകള് അമ്പത് എണ്ണം കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു. പക്ഷേ വാസുദേവന് അതിവേഗം ആ മികച്ച അമ്പുകള് ഒഴിവാക്കി.
ചക്രം മുമോച വേഗേന സഹസ്രാരം സുദര്ശനമ് । ത്യക്തം സുദര്ശനം ദൂരാത്സ്വചക്രേണ ന്യവാരയത്
അവന് ആയിരം അറ്റങ്ങളുള്ള പ്രകാശമുള്ള സുദര്ശന ചക്രം വേഗത്തില് വിട്ടു. പക്ഷേ ദാനവന് ദൂരത്ത് നിന്ന് തന്റെ ചക്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ സുദര്ശനത്തെ തടഞ്ഞു.
നനാദ ച മഹാരാജ ദേവാന്സമ്മോഹയന്നിവ । ദൃഷ്ട്വാ തു വിഫലം ജാതം ചക്രം ദേവസ്യ ശാര്ങ്ഗിണഃ
അവന് വലിയ ശബ്ദത്തോടെ കൂവിയ്ക്കുന്നു, ദേവന്മാരെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ. അമ്പുവഹിച്ച ദേവന്റെ ചക്രം ഫലപ്രദമല്ലാതായത് കണ്ടു.
ജഗ്മുഃ ശോകം സുരാഃ സര്വേ ജഹര്ഷുര്ദാനവാസ്തഥാ । വാസുദേവോഽപി തരസാ ദൃഷ്ട്വാ ദേവാഞ്ഛുചാവൃതാന്
അക്കാര്യത്തില് ദേവന്മാര് എല്ലാവരും ദുഃഖത്തിലായി, ദാനവന്മാര് സന്തോഷിച്ചു. ദേവന്മാര് ദുഃഖത്തില് ആകുന്നത് കണ്ട വാസുദേവന് ഉടനെ പ്രവര്ത്തിച്ചു.
ഗദാം കൌമോദകീം ധൃത്വാ ദാനവം സമുപാദ്രവത് । തം ജഘാനാതിവേഗേന മൂര്ധ്നി മായാവിനം ഹരിഃ
കൗമോദകി ഗദ എടുത്ത് ദാനവന്റെ നേരെ ഓടി. ഹരിയവന് അതിവേഗത്തില് മായാവിയെ തലയില് അടിച്ചു.
സ ഗദാഭിഹതോ ഭൂമൌ നിപപാതാതിമൂര്ച്ഛിതഃ । തം തഥാ പതിതം വീക്ഷ്യ ഹയാരിരതികോപനഃ
ആ ഗദയുടെ പ്രഹരത്തില് ദാനവന് അതീവ ബോധക്ഷയത്തോടെ നിലത്ത് വീണു. അങ്ങനെ വീണിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ട കുതിരകളുടെ ശത്രു അത്യന്തം കോപിച്ചു.
ആജഗാമ രമാനാഥം ത്രാസയന്നതിഗര്ജിതൈഃ । വാസുദേവോഽപി തം ദൃഷ്ട്വാ സമായാന്തം ക്രുധാന്വിതമ്
അവന് വലിയ ഗര്ജനയോടെ ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് രമാനാഥന്റെ നേരെ എത്തി. വാസുദേവന് അവന് ക്രോധത്തോടെ അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ടു.
ചാപജ്യാനിനദം ചോഗ്രം ചകാര നന്ദയന്സുരാന് । ശരവൃഷ്ടിം ചകാരാശു ഭഗവാന്മഹിഷോപരി
അവന് വില്ലിന്റെ നൂലില് ഉഗ്രമായ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി ദേവന്മാരെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു. പിന്നെ ഭഗവാന് മഹിഷന്റെ മേല് അതിവേഗം അമ്പുകള് മഴപെയ്യിച്ചു.
സോഽപി ചിച്ഛേദ ബാണൌഘൈസ്താഞ്ഛരാന്ഗഗനേരിതാന് । തയോര്യുദ്ധമഭൂദ്രാജന് പരസ്പരഭയാവഹമ്
അവനും ആകാശത്തേക്ക് എറിഞ്ഞ ശസ്ത്രങ്ങളെ അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ വെട്ടി തകർത്തു. രാജാവേ, ഇരുവരും തമ്മിൽ പരസ്പരം ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു മഹാസമരം ആരംഭിച്ചു.
ഗദയാ താഡയാമാസ കേശവോ മസ്തകോപരി । സ ഗദാഭിഹതോ മൂര്ധ്നി പപാതോര്വ്യാം സുമൂര്ച്ഛിതഃ
കേശവൻ തന്റെ ഗദയാൽ അവന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ അടിച്ചു. ഗദയുടെ ആ അടിയേറ്റ് അവൻ തലയിലേറ്റു വീണു, ഭയങ്കരമായ അചേതനാവസ്ഥയിലായി നിലത്തു വീണു.
ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീത്സൈന്യേ തസ്യ സുദാരുണഃ । സ വിഹായ വ്യഥാം ദൈത്യോ മുഹൂര്താദുത്ഥിതഃ പുനഃ
അവന്റെ സൈന്യത്തിൽ വലിയൊരു ഭയങ്കരമായ ആഹ്ലാദം മുഴങ്ങി. ദൈത്യൻ വേദനയെ ഉപേക്ഷിച്ച് കുറച്ചു നേരത്തിനുശേഷം വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു.
ഗൃഹീത്വാ പരിഘം ശീര്ഷേ ജഘാന മധുസൂദനമ് । പരിഘേണാഹതസ്തേന മൂര്ച്ഛാമാപ ജനാര്ദനഃ
അവൻ ഒരു ഇരുമ്പ് വടി പിടിച്ച് മധുസൂദനന്റെ തലയ്ക്ക് അടിച്ചു. ആ വടിയുടെ അടിയേറ്റ് ജനാർദ്ദനൻ അചേതനനായി വീണു.
മൂര്ച്ഛിതം തമുവാഹാശു ജഗാമ ഗരുഡോ രണാത് । പരാവൃത്തേ ജഗന്നാഥേ ദേവാ ഇന്ദ്രപുരോഗമാഃ
അചേതനനായ അവനെ ഗരുഡൻ വേഗത്തിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് എടുത്തു കൊണ്ടുപോയി. ലോകനാഥൻ പിൻവാങ്ങിയപ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ
ഭയം പ്രാപുഃ സുദുഃഖാര്താശ്ചുക്രുശുശ്ച രണാജിരേ । ക്രന്ദമാനാന്സുരാന്വീക്ഷ്യ ശങ്കരഃ ശൂലഭൃത്തദാ
ഭയത്താൽ വല്ലാതെ ദുഃഖിതരായി, യുദ്ധഭൂമിയിൽ കരഞ്ഞു. ദേവന്മാർ അങ്ങനെ വിലപിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ത്രിശൂലധാരി ശങ്കരൻ