ഉദ്യമഃ കില കര്തവ്യോ യഥാബുദ്ധി യഥാബലമ് । ദൈവാധീനോ ഭവേന്നൂനം ജയോ വാഥ പരാജയഃ
സ്വന്തം ബുദ്ധിയും ശക്തിയും അനുസരിച്ച് പരിശ്രമം നടത്തണം; ജയമോ പരാജയമോ ദൈവത്തിന്റെ കയ്യിലാണ്.
സന്ധിയോഗോ ന ചാത്രാസ്തി ഖലേ സന്ധിര്നിരര്ഥകഃ । സര്വഥാ സാധുഭിഃ കാര്യം വിചാര്യ ച പുനഃ പുനഃ
ഇവിടെ സന്ധി ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല; ദുഷ്ടന്മാരോടുള്ള സന്ധി ഫലപ്രദമല്ല. എല്ലായ്പ്പോഴും നല്ലവർ കാര്യങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ചശേഷം മാത്രം ചെയ്യണം.
യാനമപ്യധുനാ നൈവ കര്തവ്യം സഹസാ പുനഃ । പ്രേക്ഷകാഃ പ്രേഷണീയാശ്ച ശീഘ്രഗാഃ സുപ്രവേശകാഃ
ഇപ്പോൾ ത്വരിതമായി സൈന്യയാത്ര തുടങ്ങേണ്ടതില്ല; പകരം, വേഗത്തിൽ ചലിക്കുന്ന, കാര്യത്തിൽ നിപുണരായ ചാരന്മാരെ അയക്കണം.
ഇങ്ഗിതജ്ഞാശ്ച നിഃസങ്ഗാ നിഃസ്പൃഹാഃ സത്യവാദിനഃ । സേനാഭിയോഗം പ്രസ്ഥാനം ബലസംഖ്യാം യഥാര്ഥതഃ
അവർ സൂക്ഷ്മബുദ്ധിയുള്ളവരും, പാർഷ്ഡതയില്ലാത്തവരും, ആസക്തിയില്ലാത്തവരും, സത്യവാദികളുമാകണം; ശത്രുവിന്റെ സൈനിക ഒരുക്കങ്ങളും സൈന്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തിയും മനസ്സിലാക്കാൻ.
വീരാണാം ച പരിജ്ഞാനം കൃത്വായാന്തു ത്വരാന്വിതാഃ । ജ്ഞാത്വാ ദൈത്യപതേസ്തസ്യ സൈന്യസ്യ ച ബലാബലമ്
വീരന്മാരുടെ ധൈര്യവും, അസുരാധിപനും അവന്റെ സൈന്യവും എത്ര ശക്തിയുള്ളവരാണ് എന്നും മനസ്സിലാക്കി, അവർ വേഗത്തിൽ തിരിച്ചുവരണം.
കരിഷ്യാമി തതസ്തൂര്ണം യാനം വാ ദുര്ഗസംഗ്രഹമ് । വിചാര്യ ഖലു കര്തവ്യം കാര്യം ബുദ്ധിമതാ സദാ । സഹസാ വിഹിതം കാര്യം ദുഃഖദം സര്വഥാ ഭവേത്
അത് അറിഞ്ഞശേഷം, ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ സൈന്യയാത്രയോ കോട്ടകൾ ഉറപ്പാക്കലോ തുടങ്ങും. ബുദ്ധിമാന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും ആലോചിച്ചശേഷം മാത്രം പ്രവർത്തിക്കണം; ആവേശത്തിൽ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ദു:ഖം കൊണ്ടുവരും.
തസ്മാദ്വിമൃശ്യ കര്തവ്യം സുഖദം സര്വഥാ ബുധൈഃ । നാത്ര ഭേദവിധിര്ന്യായ്യോ ദാനവേഷു ച സര്വഥാ
ആകയാൽ, ബുദ്ധിമാന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും ആലോചിച്ച് സന്തോഷം നൽകുന്ന വിധത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കണം. ഇവിടെ അസുരന്മാരെ തമ്മിൽ പിളർത്താനുള്ള ശ്രമം യോജിച്ചതല്ല.
ഏകചിത്തേഷു കാര്യേഽസ്മിംസ്തസ്മാച്ചാരാ വ്രജന്തു വൈ । ജ്ഞാത്വാ ബലാബലം തേഷാം പശ്ചാന്നീതിര്വിചാര്യ ച
അവർ ഈ കാര്യത്തിൽ ഏകചിത്തരായതിനാൽ, ചാരന്മാരെ അയക്കണം; അവരുടെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും മനസ്സിലാക്കിയശേഷം, പിന്നെ തന്ത്രം ആലോചിക്കണം.
വിധേയാ വിധിവത്തജ്ജ്ഞൈസ്തേഷു കാര്യപരേഷു ച । അന്യഥാ വിഹിതം കാര്യം വിപരീതഫലപ്രദമ്
നിർദേശങ്ങൾ അറിയുന്നവരും, കർമ്മത്തിൽ ഭക്തിയുള്ളവരും, ഓരോ പ്രവൃത്തിയും ശരിയായ രീതിയിൽ ചെയ്യണം. അല്ലെങ്കിൽ തെറ്റായി ചെയ്താൽ അതിന് എതിരായ ഫലം ലഭിക്കും.
സര്വഥാ തദ്ഭവേന്നൂനമജ്ഞാതമൌഷധം യഥാ । വ്യാസ ഉവാച ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ തൈഃ സര്വൈഃ പ്രണിധിം കാര്യവേദിനമ്
എങ്ങനെയായാലും, അതു തീർച്ചയായും അങ്ങനെ തന്നെ സംഭവിക്കും, അറിയാത്ത ഔഷധം പോലെ. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് എല്ലാവരും കാര്യത്തിൽ പരിചയമുള്ളവനെ അന്വേഷിക്കാൻ അയച്ചു.
പ്രേഷയാമാസ ദേവേന്ദ്രഃ പരിജ്ഞാനായ പാര്ഥിവ । ദൂതസ്തു ത്വരിതോ ഗത്വാ സമാഗമ്യ സുരാധിപമ്
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ രാജാവിനെക്കുറിച്ച് സത്യാവസ്ഥ അറിയാൻ ഒരു ദൂതനെ അയച്ചു. ദൂതൻ വേഗത്തിൽ പോയി, ദേവന്മാരുടെ അധിപനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.
നിവേദയാമാസ തദാ സര്വസൈന്യബലാബലമ് । ജ്ഞാത്വാ തദ്ബലമുദ്യോഗം തുരാഷാഡതിവിസ്മിതഃ
അപ്പോൾ അവൻ മുഴുവൻ സൈന്യത്തിന്റെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും അറിയിച്ചു. അവരുടെ ശക്തിയും ഒരുക്കങ്ങളും അറിഞ്ഞ് തുരാഷാഡൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ദേവാനചോദയത്തൂര്ണം സമാഹൂയ പുരോഹിതമ് । മന്ത്രം മന്ത്രവിദാം ശ്രേഷ്ഠം ചകാര ത്രിദശേശ്വരഃ
അവൻ ദേവന്മാരെ വേഗത്തിൽ വിളിച്ചു, പുരോഹിതനെയും സമ്പ്രേഷിച്ചു. ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ മന്ത്രങ്ങൾ അറിയുന്നവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം ആയ യജ്ഞം നടത്തി.
ഉവാചാങ്ഗിരസശ്രേഷ്ഠം സമാസീനം വരാസനേ । ഇന്ദ്ര ഉവാച ഭോ ഭോ ദേവഗുരോ വിദ്വന്കിം കര്തവ്യം വദസ്വ നഃ
അവൻ ഉത്തമമായ ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന അങ്കിരസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു. ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവഗുരുവേ, ജ്ഞാനിയേ, ഞങ്ങൾക്ക് എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ.
സര്വജ്ഞോഽസി സമുത്പന്നേ കാര്യേ ത്വം ഗതിരദ്യ നഃ । ദാനവോ മഹിഷോ നാമ മഹാവീര്യോ മദാന്വിതഃ
നീ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ്; ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഇന്ന് നീയാണ് ഞങ്ങളുടെ ആശ്രയം. മഹാവീര്യശാലിയും അഹങ്കാരമുള്ളവനുമായ മഹിഷനെന്ന അസുരൻ,
യോദ്ധുകാമഃ സമായാതി ബഹുഭിര്ദാനവൈര്വൃതഃ । തത്ര പ്രതിക്രിയാ കാര്യാ ത്വയാ മന്ത്രവിദാധുനാ
യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അനേകം അസുരന്മാരുമായി കൂടെ വരുന്നു. അതിനാൽ, മന്ത്രജ്ഞനായ നീ ഇപ്പോൾ പ്രതിരോധം ഒരുക്കണം.
തേഷാം ശുക്രസ്തഥാ ത്വം മേ വിഘ്നഹര്താ സുസംയതഃ । വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം പ്രാഹ തുരാസാഹം ബൃഹസ്പതിഃ
അവർക്കിടയിൽ ശുക്രൻ അവരുടെ തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുന്നവനാണ്, നീ, ആത്മസംയമനം ഉള്ളവനാണ്, ഞങ്ങളുടേതാണ്. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു ബൃഹസ്പതി തുരാസാഹനോടു പറഞ്ഞു.
വിചിന്ത്യ മനസാ കാമം കാര്യസാധനതത്പരഃ । ഗുരുരുവാച സ്വസ്ഥോ ഭവ സുരേന്ദ്ര ത്വം ധൈര്യമാലമ്ബ്യ മാരിഷ
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഉത്സുകനായ ഗുരു പറഞ്ഞു: ദേവേന്ദ്രാ, മനസ്സിലുറപ്പ് വയ്ക്കൂ, ധൈര്യം പിടിക്കൂ.
വ്യസനേ ച സമുത്പന്നേ ന ത്യാജ്യം ധൈര്യമാശു വൈ । ജയാജയൌ സുരാധ്യക്ഷ ദൈവാധീനൌ സദൈവ ഹി
പ്രതിസന്ധി വന്നാലും ധൈര്യം ഒരിക്കലും വിട്ടുകളയരുത്. ജയവും പരാജയവും ദൈവവിധിയിലാണ്, ദേവന്മാരുടെ അധിപാ.
സ്ഥാതവ്യം ധൈര്യമാലമ്ബ്യ തസ്മാദ് ബുദ്ധിമതാ സദാ । ഭവിതവ്യം ഭവത്യേവ ജാനന്നേവ ശതക്രതോ
അതുകൊണ്ട്, ബുദ്ധിമാന്മാർ എപ്പോഴും ധൈര്യത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കണം. എന്ത് സംഭവിക്കേണ്ടതാണോ അതാണ് സംഭവിക്കുക, ശതക്രതുവേ, ഇത് മനസ്സിലാക്കണം.
ഉദ്യമഃ സര്വഥാ കാര്യോ യഥാപൌരുഷമാത്മനഃ । മുനയോഽപി ഹി മുക്ത്യര്ഥമുദ്യമൈകരതാഃ സദാ
സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് എപ്പോഴും പരിശ്രമം ചെയ്യണം. മോക്ഷം തേടുന്ന മുനിമാരും എപ്പോഴും പരിശ്രമത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരാണ്.
ദൈവാധീനം ച ജാനന്തോ യോഗധ്യാനപരായണാഃ । തസ്മാത്സദൈവ കര്തവ്യോ വ്യവഹാരോദിതോദ്യമഃ
ഫലം ദൈവവിധിയിലാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞ്, അവർ യോഗവും ധ്യാനവും ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ട്, പ്രവൃത്തി ചെയ്യാനും പരിശ്രമിക്കാനും എപ്പോഴും തയ്യാറായിരിക്കണം.
സുഖം ഭവതു വാ മാ വാ ദൈവേ കാ പരിദേവനാ । വിനാ പുരുഷകാരേണ കദാചിത്സിദ്ധിമാപ്നുയാത്
സുഖം വരികയോ ഇല്ലാതിരികയോ ചെയ്താലും, ദൈവവിധിയെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. വ്യക്തിപരമായ പരിശ്രമം ഇല്ലാതെ അപൂർവമായാണ് വിജയമുണ്ടാകുന്നത്.
അന്ധവത്പങ്ഗുവത്കാമം ന തഥാ മുദമാവഹേത് । കൃതേ പുരുഷകാരേഽപി യദി സിദ്ധിര്ന ജായതേ
കുരുടനോ കാൽമുട്ടിയവനോ പോലെ അപ്രകാരമായ സന്തോഷം കാണിക്കരുത്. പരിശ്രമം ചെയ്തിട്ടും വിജയമില്ലെങ്കിൽ,
ന തത്ര ദൂഷണം തസ്യ ദൈവാധീനേ ശരീരിണി । കാര്യസിദ്ധിര്ന സൈന്യേഽസ്തി ന മന്ത്രേ ന ച മന്ത്രണേ
അത് കുറ്റം അല്ല, കാരണം ശരീരമുള്ളവർ ദൈവവിധിക്ക് വിധേയരാണ്. വിജയത്തിന് സൈന്യത്തിലും മന്ത്രത്തിലും ആലോചനയിലും മാത്രം ആശ്രയമില്ല.
ന രഥേ നായുധേ നൂനം ദൈവാധീനാ സുരാധിപ । ബലവാഞ്ക്ലേശമാപ്നോതി നിര്ബലഃ സുഖമശ്നുതേ
രഥത്തിലും ആയുധത്തിലും അല്ല, ദൈവവിധിയിലാണ് എല്ലാം, ദേവാധിപാ. ശക്തരായവർ കഷ്ടം അനുഭവിക്കും, ദുർബലർക്ക് സുഖം ലഭിക്കും.
ബുദ്ധിമാന്ക്ഷുധിതഃ ശേതേ നിര്ബുദ്ധിര്ഭോഗവാന്ഭവേത് । കാതരോ ജയമാപ്നോതി ശൂരോ യാതി പരാജയമ്
ബുദ്ധിമാൻ വിശപ്പോടെ കിടക്കുന്നു; ബുദ്ധിയില്ലാത്തവൻ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു. ഭയങ്കരൻ വിജയിക്കുന്നു; ധൈര്യശാലി തോൽക്കുന്നു.
ദൈവാധീനേ തു സംസാരേ കാമം കാ പരിദേവനാ । ഉദ്യമേ യോജയേന്നൂനം ഭവിതവ്യം സുരാധിപ
ഈ ലോകം വിധിയുടെ അധീനമാണെങ്കിൽ, ദു:ഖിക്കാൻ എന്താണ് പ്രയോജനം? എങ്കിൽ ശ്രമിക്കണം, ദൈവങ്ങൾക്കേറെ, സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കും.
ദുഃഖദേ സുഖദേ വാപി തത്ര തൌ ന വിചിന്തയേത് । ദുഃഖേ ദുഃഖാധികാന്പശ്യേത്സുഖേ പശ്യേത്സുഖാധികമ്
ദു:ഖം കൊണ്ടോ സുഖം കൊണ്ടോ അധികം ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ല. ദു:ഖത്തിൽ, അതിലേറെ ദു:ഖിക്കുന്നവരെ കാണണം; സുഖത്തിൽ, അതിലേറെ ആനന്ദിക്കുന്നവരെ കാണണം.
ആത്മാനം ഹര്ഷശോകാഭ്യാം ശത്രുഭ്യാമിവ നാര്പയേത് । ധൈര്യമേവാവഗന്തവ്യം ഹര്ഷശോകോദ്ഭവേ ബുധൈഃ
ഹർഷത്തിലും ദു:ഖത്തിലും ശത്രുക്കളെപ്പോലെ ആത്മാവിനെ ഏൽപ്പിക്കരുത്. ഹർഷം ദു:ഖം വരുമ്പോൾ ധൈര്യമാണ് ജ്ഞാനികൾ തിരിച്ചറിയേണ്ടത്.