യദ് ബലേനാതിപൂര്ണസ്ത്വം ജാതോഽസി ബലദര്പിതഃ । കുശലസ്ത്വം തദാഘാതേ ന യുദ്ധേ മഹിഷാധമ
അശേഷമായ ആ ശക്തിയാൽ നീ അത്യധികം അഹങ്കാരിയായിത്തീർന്നു. നീ ദോഷം ചെയ്യുന്നതിൽ മാത്രം പാടവമുള്ളവനാണ്, യുദ്ധത്തിൽ അല്ല, മഹിഷന്മാരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനേ.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്തോഽസൌ സുരേന്ദ്രേണ സ ദൂതസ്ത്വരിതോ ഗതഃ । ജഗാമ മഹിഷം മത്തം പ്രണമ്യ പ്രത്യുവാച ഹ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ദേവേന്ദ്രൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ദൂതൻ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു, മദം കയറിയ മഹിഷനെ സമീപിച്ചു, വന്ദിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.
ദൂത ഉവാച രാജന്ദേവാധിപഃ കാമം ന ത്വാം വിഗണയത്യസൌ । മന്യതേ സ്വബലം പൂര്ണം ദേവസൈന്യസമാവൃതഃ
ദൂതൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ നിന്നെ ഒന്നും പരിഗണിക്കുന്നില്ല. ദേവസേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, തന്റെ ശക്തി മുഴുവനാണെന്ന് അവൻ കരുതുന്നു.
യദുക്തം തേന മൂര്ഖേണ കഥമന്യദ് ബ്രവീമ്യഹമ് । പ്രിയം സത്യം ച വക്തവ്യം ഭൃത്യേന പുരതഃ പ്രഭോഃ
അവൻ പറഞ്ഞത് മറ്റെന്ത് ഞാൻ പറയാൻ കഴിയും? ഭൃത്യൻ പ്രഭുവിന്റെ മുമ്പിൽ സത്യം കൂടിയ പ്രിയം മാത്രം പറയേണ്ടതാണല്ലോ.
പ്രിയം സത്യം ച വക്തവ്യം പ്രഭോരഗ്രേ ശുഭേച്ഛുനാ । ഇതി നീതിര്മഹാരാജ ജാഗര്തി ശുഭകാരിണീ
പ്രഭുവിന്റെ മുമ്പിൽ സത്യം കൂടിയ പ്രിയം പറയണം, നല്ലത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ. മഹാരാജാവേ, ഇതാണ് നല്ലതിനു വഴി കാണിക്കുന്ന നയം.
കേവലം ചേത്പ്രിയം ബ്രൂയാന്ന തേ കാര്യം ഭവിഷ്യതി । പരുഷം ച ന വക്തവ്യം കദാചിച്ഛുഭമിച്ഛതാ ॥ ൨൬ യഥാ രിപുമുഖാദ്വാചഃ പ്രസരന്തി വിഷോപമാഃ । തഥാ ഭൃത്യമുഖാന്നാഥ നിഃസരന്തി കഥം ഗിരഃ
മാത്രം പ്രിയം മാത്രം പറഞ്ഞാൽ നിന്റെ കാര്യങ്ങൾ നടക്കില്ല. നല്ലത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും കഠിനമായി സംസാരിക്കരുത്. ശത്രുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് വിഷംപോലുള്ള വാക്കുകൾ വരുന്നതുപോലെ, ഭൃത്യന്റെ വായിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വാക്കുകൾ വരണം, പ്രഭുവേ?
യാദൃശാനീഹ വാക്യാനി തേനോക്താനി മഹീപതേ । താദൃശാനി ന മേ ജിഹ്വാ വക്തുമര്ഹതി കര്ഹിചിത്
മഹാരാജാവേ, അവൻ പറഞ്ഞതുപോലെയുള്ള വാക്കുകൾ എന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും പുറത്ത് വരരുത്.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ ഹേതുഗര്ഭം തൃണാശനഃ । ഭൃശം കോപപരീതാത്മാ ബഭൂവ മഹിഷാസുരഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ആ കാരണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, പുല്ല് തിന്നുന്ന മഹിഷാസുരൻ അത്യന്തം കോപിതനായി.
സമാഹൂയാബ്രവീദ്ദൈത്യാന്ക്രോധസംരക്തലോചനഃ । ലാങ്ഗൂലം പൃഷ്ഠദേശേ ച കൃത്വാ മൂത്രം പരിത്യജന്
ദൈത്യന്മാരെ വിളിച്ചു കൂട്ടി, കണ്ണുകൾ കോപത്തിൽ ചുവപ്പിച്ച്, വാലു പിൻവശത്ത് ഉയർത്തി മൂത്രം ഒഴിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ പറഞ്ഞു.
ഭോ ഭോ ദൈത്യാഃ സുരേന്ദ്രോഽസൌ യുദ്ധകാമോഽസ്തി സര്വഥാ । ബലോദ്യോഗം കുരുധ്വം വൈ ജേതവ്യോഽസൌ സുരാധമഃ
ഹോ, ഹോ, ദൈത്യരേ! ആ ഇന്ദ്രൻ യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ ശക്തിയായി ഒരുക്കം ചെയ്യൂ; ആ ദുഷ്ടൻ ജയിക്കപ്പെടണം.
മദഗ്രേ കോ ഭവേച്ഛൂരഃ കോടിശശ്ചേത്തഥാവിധാഃ । ന ബിഭേമ്യേകതഃ കാമം ഹനിഷ്യാമ്യദ്യ സര്വഥാ
എന്റെ മുമ്പിൽ ആരെങ്കിലും വീരനാകുമോ? കോടികൾ ആയാലും അതുപോലുള്ളവർ ഉണ്ടായാലും ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നില്ല. ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കായാലും ഇന്നാണ് അവനെ തീർച്ചയായും കൊല്ലുക.
ശരഃ ശാന്തേഷ്വസൌ നൂനം തപസ്വിഷു ബലാധികഃ । ബലകര്താ ഹി കുഹകോ ലമ്പടഃ പരദാരഹൃത്
അവൻ ശാന്തരായ തപസ്സുകാരുടെ അഭാവത്തിൽ മാത്രമേ ശക്തിയുള്ളവനാകൂ. അവൻ കപടനും ദുഷ്ടനും മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരെ കവർച്ച ചെയ്യുന്നവനുമാണ്.
അപ്സരോബലസമ്മത്തസ്തപോവിഘ്നകരഃ ഖലഃ । ഛിദ്രപ്രഹരണഃ പാപോ നിത്യം വിശ്വാസഘാതകഃ
സ്വർഗസ്ത്രികളുടേയും സൌന്ദര്യത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ, തപസ്സിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്ന, ദുഷ്ടനും പാപിയും, അവസരം നോക്കി ആക്രമിക്കുന്നവനും വിശ്വാസം എപ്പോഴും വഞ്ചിക്കുന്നവനുമാണ് അവൻ.
നമുചിര്നിഹതോ യേന കൃത്വാ സന്ധിം ദുരാത്മനാ । ശപഥാന്വിവിധാനാദൌ കൃത്വാ ഭീതേന ഛദ്മനാ
നമുചിയെ ഭയത്താൽ പല വാഗ്ദാനങ്ങളും ചെയ്തു, വഞ്ചനയോടെ ഉടമ്പടി കെട്ടി, പിന്നെ കൊന്നവനാണ് അവൻ.
വിഷ്ണുസ്തു കപടാചാര്യഃ കുഹകഃ ശപഥാകരഃ । നാനാരൂപധരഃ കാമം ബലകൃദ്ദമ്ഭപണ്ഡിതഃ
വിഷ്ണു വഞ്ചനയുടെ അധ്യാപകനും, മായാവിയും, വാഗ്ദാനങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനും, ഇഷ്ടം പോലെ പല രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവനും, ശക്തനും, കപടതയിൽ പാണ്ഡിത്യവും ഉള്ളവനുമാണ്.
കൃത്വാ കോലാകൃതിം യേന ഹിരണ്യാക്ഷോ നിപാതിതഃ । ഹിരണ്യകശിപുര്യേന നൃസിംഹേന ച ഘാതിതഃ
യാരാണ് കാളരൂപം എടുത്ത് ഹിരണ്യാക്ഷനെ സംഹാരിച്ചത്, അദേഹമാണ് നരസിംഹനായി ഹിരണ്യകശിപുവിനെയും കൊല്ലിയത്.
നാഹം തദ്വശഗോ നൂനം ഭവേയം ദനുനന്ദനാഃ । വിശ്വാസം നൈവ ഗച്ഛാമി ദേവാനാം കുത്ര കര്ഹിചിത്
ദാനുവിന്റെ മക്കളേ, ഞാൻ ഒരിക്കലും അവന്റെ അധികാരത്തിന് കീഴിലാകില്ല; ദേവന്മാരെ ഞാൻ ഒരിക്കലും വിശ്വസിക്കാറില്ല, എപ്പോഴും എവിടെയും.
കിം കരിഷ്യതി മേ വിഷ്ണുരിന്ദ്രോ വാ ബലവത്തരഃ । രുദ്രോ വാപി ന മേ ശക്തഃ പ്രതികര്തും രണാങ്ഗണേ
വിഷ്ണുവോ, ഇന്ദ്രനോ എത്ര ശക്തനായാലും എനിക്ക് എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും? രുദ്രനും പോലും യുദ്ധഭൂമിയിൽ എനിക്ക് എതിര്ക്കാൻ കഴിയില്ല.
ത്രിവിഷ്ടപം ഗ്രഹീഷ്യാമി ജിത്വേന്ദ്രം വരുണം യമമ് । ധനദം പാവകം ചൈവ ചന്ദ്രസൂര്യൌ വിജിത്യ ച
ഇന്ദ്രനെയും വരുണനെയും യമനെയും കുബേരനെയും അഗ്നിയെയും ചന്ദ്രനെയും സൂര്യനെയും ജയിച്ച് ഞാൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പിടിച്ചെടുക്കും.
യജ്ഞഭാഗഭുജഃ സര്വേ ഭവിഷ്യാമോഽദ്യ സോമപാഃ । ജിത്വാ ദേവസമൂഹഞ്ച വിഹരിഷ്യാമി ദാനവൈഃ
ഇന്ന് ഞങ്ങൾ യജ്ഞഭാഗം ലഭിക്കുന്നവരും സോമപാനം ചെയ്യുന്നവരുമാകും; ദേവസംഘങ്ങളെ ജയിച്ച് ഞാൻ ദാനവരോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കും.
ന മേ ഭയം സുരേഭ്യശ്ച വരദാനേന ദാനവാഃ । മരണം ന നരേഭ്യശ്ച നാരീ കിം മേ കരിഷ്യതി
ദാനവരേ, എനിക്ക് ലഭിച്ച വരപ്രസാദം കൊണ്ടു ദേവന്മാരെ ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നില്ല, മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് മരണം എന്നെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നില്ല; സ്ത്രീകൾക്ക് എനിക്ക് എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?
പാതാലപര്വതേഭ്യശ്ച സമാഹൂയ വരാന്വരാന് । ദാനവാന്മമ സൈന്യേശാന്കുര്വന്തു ത്വരിതാശ്ചരാഃ
പാതാളത്തിലും പർവതങ്ങളിലും നിന്ന് മികച്ച വരങ്ങൾ വിളിച്ചു വരുത്തി, ദാനവർ എത്രയും വേഗത്തിൽ എന്റെ സൈന്യത്തിലെ നായകരാകട്ടെ.
ഏകോഽഹം സര്വദേവേശാന്വിജേതും ദാനവാഃ ക്ഷമഃ । ശോഭാര്ഥം വഃ സമാഹൂയ നയാമി സുരസങ്ഗമേ
ദാനവരേ, ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കു തന്നെ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ജയിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്; എന്നാൽ മഹത്വത്തിനായി നിങ്ങളെ വിളിച്ചു ചേർത്ത് ദേവന്മാരോടുള്ള യുദ്ധത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ശൃങ്ഗാഭ്യാം ച ഖുരാഭ്യാം ച ഹനിഷ്യേഽഹം സുരാന്കില । ന മേ ഭയം സുരേഭ്യശ്ച വരദാനപ്രഭാവതഃ
എന്റെ കൊമ്പും കുതിരക്കാലുകളും കൊണ്ട് ഞാൻ ദേവന്മാരെ തീർച്ചയായും സംഹരിക്കും; എനിക്ക് ലഭിച്ച വരത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ദേവന്മാരെ ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നില്ല.
അവധ്യോഽഹം സുരഗണൈരസുരൈര്മാനവൈസ്തഥാ । തസ്മാത്സജ്ജാ ഭവന്ത്വദ്യ ദേവലോകജയായ വൈ
ദേവഗണങ്ങൾക്കും അസുരന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും എനിക്ക് തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ, ഇന്ന് സ്വർഗ്ഗലോകം ജയിക്കാൻ തയ്യാറാകൂ.
ജിത്വാ സുരാലയം ദൈത്യാ വിഹരിഷ്യാമി നന്ദനേ । മന്ദാരകുസുമാപീഡാ ദേവയോഷിത്സമന്വിതാഃ
ദൈത്യരേ, ദേവലോകം ജയിച്ച ശേഷം ഞാൻ നന്ദനവനത്തിൽ, മന്ദാരപൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ദേവകന്ന്യകളോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കും.
കാമധേനുപയോത്സിക്താഃ സുധാപാനപ്രമോദിതാഃ । ദേവഗന്ധര്വഗീതാദിനൃത്യലാസ്യസമന്വിതാഃ
കാമധേനുവിന്റെ പാൽ കൊണ്ട് കുളിച്ചു, അമൃതം കുടിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ, ദേവന്മാരുടെയും ഗാന്ധർവന്മാരുടെയും പാട്ടും നൃത്തവും അനുഭവിച്ച് ആനന്ദിക്കും.
ഉര്വശീ മേനകാ രമ്ഭാ ഘൃതാചീ ച തിലോത്തമാ । പ്രമദ്വരാ മഹാസേനാ മിശ്രകേശീ മദോത്കടാ
ഉർവശി, മേനക, രംഭ, ഘൃതാചി, തിലോത്തമ, പ്രമദ്വര, മഹാസേന, മിശ്രകേശി, മദോത്കടാ ഇവരും ഉണ്ടാകും.
വിപ്രചിത്തിപ്രഭൃതയോ നൃത്യഗീതവിശാരദാഃ । രഞ്ജയിഷ്യന്തി വഃ സര്വാന്നാനാസവനിഷേവണൈഃ
നൃത്തഗാനത്തിൽ നിപുണരായ വിപ്രചിത്തി മുതലായവരും, വിവിധ മദ്യം പാനത്തിൽ നിങ്ങൾക്കു സന്തോഷം നൽകും.
സര്വേ സജ്ജാ ഭവന്ത്വദ്യ രോചതാം ഗമനം ദിവി । സംഗ്രാമാര്ഥം സുരൈഃ സാര്ധം കൃത്വാ മങ്ഗലമുത്തമമ്
എല്ലാവരും ഇന്ന് തയ്യാറാകട്ടെ; സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമായിരിക്കട്ടെ. ഉത്തമമായ മംഗളങ്ങൾ നടത്തി, ദേവന്മാരോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിനായി പോവാം.