ഭഗവതീമാഹാത്മ്യേ ദൈത്യസൈന്യോദ്യോഗഃ വ്യാസ ഉവാച ഏവം സ മഹിഷോ നാമ ദാനവോ വരദര്പിതഃ । പ്രാപ്യ രാജ്യം ജഗത്സര്വം വശേ ചക്രേ മഹാബലഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ വരം ലഭിച്ച മഹിഷാസുരൻ രാജ്യം സ്വന്തമാക്കി, തന്റെ മഹാശക്തിയാൽ ലോകം മുഴുവൻ കീഴടക്കി.
പൃഥിവീം പാലയാമാസ സാഗരാന്താം ഭുജാര്ജിതാമ് । ഏകച്ഛത്രാം നിരാതങ്കാം വൈരിവര്ഗവിവര്ജിതാമ്
സമുദ്രങ്ങൾ അതിരായ ഭൂമി തന്റെ ഭുജബലത്തിൽ നേടി, ഒരൊറ്റ ഭരണത്തിൽ, ഭയമില്ലാതെ, ശത്രുക്കൾ ഇല്ലാതെ അവൻ ഭരിച്ചു.
സേനാനീശ്ചിക്ഷുരസ്തസ്യ മഹാവീര്യോ മദോത്കടഃ । ധനാധ്യക്ഷസ്തഥാ താമ്രഃ സേനായുതസമാവൃതഃ
അവന്റെ സൈന്യാധിപൻ വലിയ വീര്യശാലിയും അഹങ്കാരിയുമായ ചിക്ഷുര് ആയിരുന്നു. ധനസംഭാരത്തിന്റെ ചുമതല താംരനു, അനേകം സൈന്യങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ.
അസിലോമാ തഥോദര്കോ ബിഡാലാഖ്യശ്ച ബാഷ്കലഃ । ത്രിനേത്രോഽഥ തഥാ കാലബന്ധകോ ബലദര്പിതഃ
അസിലോമൻ, ഉദർക്കൻ, ബിഡാല എന്ന ബാഷ്കലൻ, ത്രിനേത്രൻ, കാലബന്ധകൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ശക്തിയിൽ അഭിമാനമുള്ളവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതേ സൈന്യയുതാഃ സര്വേ ദാനവാ മേദിനീം തദാ । ആവൃത്യ സംസ്ഥിതാഃ കാമമൃദ്ധാം സാഗരമേഖലാമ്
ഈ ദാനവന്മാർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ സൈന്യങ്ങളുമായി സമുദ്രം ചുറ്റിയ സമൃദ്ധമായ ഭൂമിയിൽ ഇഷ്ടം പോലെ അധിഷ്ഠിതരായി.
കരദാശ്ച കൃതാഃ സര്വേ ഭൂമിപാലാഃ പുരാതനാഃ । നിഹതാ യേ ബലോദഗ്രാഃ ക്ഷാത്രധര്മവ്യവസ്ഥിതാഃ
പഴയ ഭൂമിപാലകർ എല്ലാവരും കരം കൊടുക്കേണ്ടവരായി. ശക്തിയും ക്ഷത്രിയധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവരായവർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ബ്രാഹ്മണാ വശഗാ ജാതാ യജ്ഞഭാഗസമര്പകാഃ । മഹിഷസ്യ മഹാരാജ നിഖിലേ ക്ഷിതിമണ്ഡലേ
മഹിഷന്റെ രാജ്യത്തിൽ മുഴുവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവനു കീഴിലായി, യാഗഭാഗങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചു.
ഏകാതപത്രം തദ്രാജ്യം കൃത്വാ സ മഹിഷാസുരഃ । സ്വര്ഗം ജേതും മനശ്ചക്രേ വരദാനേന ഗര്വിതഃ
ഒറ്റ കുടക്കീഴിൽ രാജ്യം ഒന്നാക്കി, വരം ലഭിച്ചതിന്റെ അഭിമാനത്തിൽ മഹിഷാസുരൻ സ്വർഗം കീഴടക്കാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
പ്രണിധിം പ്രേഷയാമാസ ഹയാരിസ്തു ശചീപതിമ് । സ സന്ദേശഹരം ശീഘ്രമാഹൂയോവാച ദൈത്യരാട്
അപ്പോൾ ഹയാരി ശചീപതിയിലേക്കൊരു ചാരനെ അയച്ചു. ദാനവരാജാവ് ദൂതനെ വേഗത്തിൽ വിളിച്ചു വരുത്തി പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛ വീര മഹാബാഹോ ദൂതത്വം കുരു മേഽനഘ । ബ്രൂഹി ശക്രം ദിവം ഗത്വാ നിഃശങ്കഃ സുരസന്നിധൌ
വീരനായവനേ, നീ എന്റെ ദൂതനായി ഭയമില്ലാതെ ദേവസഭയിൽ സ്വർഗത്തിൽ പോയി ശക്രനോടു പറയുക.
മുഞ്ച സ്വര്ഗം സഹസ്രാക്ഷ യഥേഷ്ടം ഗച്ഛ മാ ചിരമ് । സേവാം വാ കുരു ദേവേശ മഹിഷസ്യ മഹാത്മനഃ
സഹസ്രാക്ഷനേ, നീ സ്വർഗം വിട്ട് ഇഷ്ടം പോലെ എവിടേക്കും പോകുക, അല്ലെങ്കിൽ മഹാത്മാവായ മഹിഷന്റെ സേവനത്തിൽ പ്രവേശിക്കുക.
സ ത്വാം സംരക്ഷയേന്നൂനം രാജാ ശരണമാഗതമ് । തസ്മാത്ത്വം ശരണം യാഹി മഹിഷസ്യ ശചീപതേ
നീ ശരണം തേടിയാൽ രാജാവ് നിന്നെ സംരക്ഷിക്കും. അതുകൊണ്ട് ശചീപതിയേ, മഹിഷനിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുക.
നോചേദ്വജ്രം ഗഹാണാശു യുദ്ധായ ബലസൂദന । പൂര്വൈര്ജിതോഽസി ചാസ്മാകം ജാനാമി തവ പൌരുഷമ്
അല്ലെങ്കിൽ, ബലസൂദനനേ, വജ്രായുധം എടുക്കി യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറാകൂ. മുമ്പ് ഞങ്ങൾ നിന്നെ ജയിച്ചിട്ടില്ലേ, നിന്റെ ശക്തി എനിക്കറിയാം.
അഹല്യാജാര വിജ്ഞാതം ബലം തേ സുരസങ്ഘപ । യുധ്യസ്വ വ്രജ വാ കാമം യത്ര തേ രമതേ മനഃ
ദേവഗണങ്ങളുടെ നായകനേ, അഹല്യയുമായി ഉണ്ടായ സംഭവത്തിൽ നിന്നു നിന്റെ ശക്തി അറിയാം. യുദ്ധം ചെയ്യുക, അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സിന് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകൂ.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛുത്വാ വചനം തസ്യ ശക്രഃ ക്രോധസമന്വിതഃ । ഉവാച തം നൃപശ്രേഷ്ഠ സ്മിതപൂര്വം വചസ്തദാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ഇന്ദ്രൻ കോപത്തോടെ, രാജാവേ, ആദ്യം ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ന ജാനേഽഹം സുമന്ദാത്മന് യതസ്ത്വം മദദര്പിതഃ । ചികിത്സാം സംകരിഷ്യാമി രോഗസ്യാസ്യ പ്രഭോസ്തവ
നിനക്ക് വളരെ മന്ദബുദ്ധിയാണല്ലോ, നീ എനിക്ക് ആശ്രയമെന്നു ഭാവിച്ച് ഇങ്ങനെ അഹങ്കരിക്കുന്നതെന്തിനാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല. നിന്റെ പ്രഭുവിന്റെ ഈ രോഗത്തിന് ഞാൻ ചികിത്സ ഒരുക്കും.
അതഃ പരം കരിഷ്യാമി മൂലസ്യാസ്യ നിമൂലനമ് । ഗച്ഛ ദൂത തഥാ ബ്രൂഹി തസ്യാഗ്രേ മമ ഭാഷിതമ്
ഇതിനു ശേഷം ഞാൻ ഈ കാര്യം മുഴുവൻ 根ംപൊട്ടി തീർക്കും. ദൂതാ, നീ പോയി എന്റെ ഈ വാക്കുകൾ അവന്റെ മുമ്പിൽ പറഞ്ഞുകൊടു.
ശിഷ്ടൈര്ദൂതാ ന ഹന്തവ്യാസ്തസ്മാത്ത്വാം വിസൃജാമ്യഹമ് । യുദ്ധേച്ഛാ ചേത്സമാഗച്ഛ ത്വരിതോ മഹിഷീസുത
സദാചാരമുള്ളവരുടെ ദൂതന്മാരെ കൊല്ലാൻ പാടില്ല. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ വിട്ടയക്കുന്നു. യുദ്ധം ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, മഹിഷിയുടെ മകനേ, ഉടൻ വരട്ടെ.
ഹയാരേ ത്വദ്ബലം ജ്ഞാതം തൃണാദസ്ത്വം ജഡാകൃതിഃ । ശൃങ്ഗയോസ്തേ കരിഷ്യാമി സുദൃഢം ച ശരാസനമ്
നിന്റെ ശക്തി ഞാൻ കണ്ടു; നീ പുല്ലിനേക്കാൾ വിലയില്ലാത്തവനാണ്. നിന്റെ കൊമ്പുകൾ കൊണ്ടു ഞാൻ ഒരു ദൃഢമായ വില്ലുണ്ടാക്കും.
ദര്പഃ ശൃങ്ഗബലാത്തേഽസ്തി വിദിതം കാരണം മയാ । വിഷാണേ തേ പരിച്ഛിദ്യ സംഹരിഷ്യാമി തദ് ബലമ്
നിന്റെ അഹങ്കാരം കൊമ്പിന്റെ ബലത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്, അതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് അറിയാം. നിന്റെ കൊമ്പ് വെട്ടി മാറ്റി ആ ശക്തി ഞാൻ ഇല്ലാതാക്കും.
യദ് ബലേനാതിപൂര്ണസ്ത്വം ജാതോഽസി ബലദര്പിതഃ । കുശലസ്ത്വം തദാഘാതേ ന യുദ്ധേ മഹിഷാധമ
അശേഷമായ ആ ശക്തിയാൽ നീ അത്യധികം അഹങ്കാരിയായിത്തീർന്നു. നീ ദോഷം ചെയ്യുന്നതിൽ മാത്രം പാടവമുള്ളവനാണ്, യുദ്ധത്തിൽ അല്ല, മഹിഷന്മാരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനേ.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്തോഽസൌ സുരേന്ദ്രേണ സ ദൂതസ്ത്വരിതോ ഗതഃ । ജഗാമ മഹിഷം മത്തം പ്രണമ്യ പ്രത്യുവാച ഹ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ദേവേന്ദ്രൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ദൂതൻ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു, മദം കയറിയ മഹിഷനെ സമീപിച്ചു, വന്ദിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.
ദൂത ഉവാച രാജന്ദേവാധിപഃ കാമം ന ത്വാം വിഗണയത്യസൌ । മന്യതേ സ്വബലം പൂര്ണം ദേവസൈന്യസമാവൃതഃ
ദൂതൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ നിന്നെ ഒന്നും പരിഗണിക്കുന്നില്ല. ദേവസേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, തന്റെ ശക്തി മുഴുവനാണെന്ന് അവൻ കരുതുന്നു.
യദുക്തം തേന മൂര്ഖേണ കഥമന്യദ് ബ്രവീമ്യഹമ് । പ്രിയം സത്യം ച വക്തവ്യം ഭൃത്യേന പുരതഃ പ്രഭോഃ
അവൻ പറഞ്ഞത് മറ്റെന്ത് ഞാൻ പറയാൻ കഴിയും? ഭൃത്യൻ പ്രഭുവിന്റെ മുമ്പിൽ സത്യം കൂടിയ പ്രിയം മാത്രം പറയേണ്ടതാണല്ലോ.
പ്രിയം സത്യം ച വക്തവ്യം പ്രഭോരഗ്രേ ശുഭേച്ഛുനാ । ഇതി നീതിര്മഹാരാജ ജാഗര്തി ശുഭകാരിണീ
പ്രഭുവിന്റെ മുമ്പിൽ സത്യം കൂടിയ പ്രിയം പറയണം, നല്ലത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ. മഹാരാജാവേ, ഇതാണ് നല്ലതിനു വഴി കാണിക്കുന്ന നയം.
കേവലം ചേത്പ്രിയം ബ്രൂയാന്ന തേ കാര്യം ഭവിഷ്യതി । പരുഷം ച ന വക്തവ്യം കദാചിച്ഛുഭമിച്ഛതാ ॥ ൨൬ യഥാ രിപുമുഖാദ്വാചഃ പ്രസരന്തി വിഷോപമാഃ । തഥാ ഭൃത്യമുഖാന്നാഥ നിഃസരന്തി കഥം ഗിരഃ
മാത്രം പ്രിയം മാത്രം പറഞ്ഞാൽ നിന്റെ കാര്യങ്ങൾ നടക്കില്ല. നല്ലത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും കഠിനമായി സംസാരിക്കരുത്. ശത്രുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് വിഷംപോലുള്ള വാക്കുകൾ വരുന്നതുപോലെ, ഭൃത്യന്റെ വായിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വാക്കുകൾ വരണം, പ്രഭുവേ?
യാദൃശാനീഹ വാക്യാനി തേനോക്താനി മഹീപതേ । താദൃശാനി ന മേ ജിഹ്വാ വക്തുമര്ഹതി കര്ഹിചിത്
മഹാരാജാവേ, അവൻ പറഞ്ഞതുപോലെയുള്ള വാക്കുകൾ എന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും പുറത്ത് വരരുത്.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ ഹേതുഗര്ഭം തൃണാശനഃ । ഭൃശം കോപപരീതാത്മാ ബഭൂവ മഹിഷാസുരഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ആ കാരണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, പുല്ല് തിന്നുന്ന മഹിഷാസുരൻ അത്യന്തം കോപിതനായി.
സമാഹൂയാബ്രവീദ്ദൈത്യാന്ക്രോധസംരക്തലോചനഃ । ലാങ്ഗൂലം പൃഷ്ഠദേശേ ച കൃത്വാ മൂത്രം പരിത്യജന്
ദൈത്യന്മാരെ വിളിച്ചു കൂട്ടി, കണ്ണുകൾ കോപത്തിൽ ചുവപ്പിച്ച്, വാലു പിൻവശത്ത് ഉയർത്തി മൂത്രം ഒഴിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ പറഞ്ഞു.
ഭോ ഭോ ദൈത്യാഃ സുരേന്ദ്രോഽസൌ യുദ്ധകാമോഽസ്തി സര്വഥാ । ബലോദ്യോഗം കുരുധ്വം വൈ ജേതവ്യോഽസൌ സുരാധമഃ
ഹോ, ഹോ, ദൈത്യരേ! ആ ഇന്ദ്രൻ യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ ശക്തിയായി ഒരുക്കം ചെയ്യൂ; ആ ദുഷ്ടൻ ജയിക്കപ്പെടണം.