ശോകേ ശോകാഭിയോഗശ്ച ഹര്ഷേ ഹര്ഷസമുന്നതിഃ । ദൈന്യം നാനാപവാദാശ്ച സ്ത്രീഷു കാമോപസേവനമ്
ദുഃഖത്തിൽ ദുഃഖം അനുഭവിച്ചു, സന്തോഷത്തിൽ ആനന്ദം പ്രകടിപ്പിച്ചു, വിനയം പുലർത്തി, വിവിധ അപവാദങ്ങൾ സഹിച്ചു, സ്ത്രീകളോടൊപ്പം കാമസുഖം അനുഭവിച്ചു.
കാമഃ ക്രോധസ്തഥാ ലോഭഃ കാലേ കാലേ ഭവന്തി ഹി । തഥാ ഗുണമയേ ദേഹേ നിര്ഗുണത്വം കഥം ഭവേത്
കാമം, ക്രോധം, ലോഭം ഇവ സമയോചിതമായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുണങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ശരീരത്തിൽ ഗുണരഹിതത്വം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
സൌബലീശാപജാദ്ദോഷാത്തഥാ ബ്രാഹ്മണശാപജാത് । നിധനം യാദവാനാം തു കൃഷ്ണദേഹസ്യ മോചനമ്
സൗബലിയുടെ ശാപത്താൽ, ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപത്താൽ, യാദവന്മാരുടെ നാശവും കൃഷ്ണന്റെ ശരീരമോചനവും സംഭവിച്ചു.
ഹരണം ലുണ്ഠനം തദ്വത്തത്പത്നീനാം നരാധിപ । അര്ജുനസ്യാസ്ത്രമോക്ഷേ ച ക്ലീബത്വം തസ്കരേഷു ച
അതു പോലെ, രാജാക്കന്മാർ കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യമാരെ അപഹരിച്ചു കൊള്ളയടിച്ചു, അർജുനൻ ആയുധം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ശക്തിയില്ലാതായി, കള്ളന്മാരുടെ കൃത്യങ്ങളും നടന്നു.
അജ്ഞത്വം ഹരണേ ഗേഹാത്തത്പ്രദ്യുമ്നാനിരുദ്ധയോഃ । ഏവം മാനുഷദേഹേഽസ്മിന്മാനുഷം ഖലു ചേഷ്ടിതമ്
പ്രദ്യുമ്നനും അനിരുദ്ധനും വീടുകളിൽ നിന്ന് അപഹരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അവിടെ അജ്ഞത ഉണ്ടായി. അങ്ങനെ ഈ മനുഷ്യശരീരത്തിൽ ശരിക്കും മനുഷ്യപ്രവൃത്തികളാണ് നടന്നത്.
വിഷ്ണോരംശാവതാരേഽസ്മിന്നാരായണമുനേസ്തഥാ । അംശജേ വാസുദേവേഽത്ര കിം ചിത്രം ശിവസേവനേ
വിഷ്ണുവിന്റെ അംശാവതാരമായും, നാരായണമുനിയുടെ അംശമായും ജനിച്ച വാസുദേവൻ ശിവനെ ആരാധിച്ചാൽ അതിൽ എന്താണ് അതിശയ്യം?
സ ഹി സര്വേശ്വരോ ദേവോ വിഷ്ണോരപി ച കാരണമ് । സുഷുപ്തസ്ഥാനനാഥഃ സ വിഷ്ണുനാ ച പ്രപൂജിതഃ
അവൻ എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്ന ദൈവമാണ്, വിഷ്ണുവിനേക്കാൾ ഉന്നതനും, സുഷുപ്തസ്ഥിതിയുടെ നാഥനും, വിഷ്ണുവും അവനെ ആരാധിക്കുന്നു.
തദംശഭൂതാഃ കൃഷ്ണാദ്യാസ്തൈഃ കഥം ന സ പൂജ്യതേ । അകാരോ ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാപ്യുകാരഃ സ്യാദ്ധരിഃ സ്വയമ്
കൃഷ്ണൻമാരും മറ്റുള്ളവരും അവന്റെ അംശങ്ങൾ ആയതിനാൽ അവനെ ആരാധിക്കാതിരിക്കാൻ എന്താണ് കാരണം? 'അ' എന്ന അക്ഷരം ബ്രഹ്മാവാണ്, 'ഉ' ഹരിയാണ്.
മകാരോ ഭഗവാന് രുദ്രോഽപ്യര്ധമാത്രാ മഹേശ്വരീ । ഉത്തരോത്തരഭാവേനാപ്യുത്തമത്വം സ്മൃതം ബുധൈഃ
'മ' എന്നത് രുദ്രനാണ്, അർധമാത്ര മഹേശ്വരിയാണ്. അക്ഷരങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ ഉയർന്നതായാണ് ജ്ഞാനികൾ പരിഗണിക്കുന്നത്.
അതഃ സര്വേഷു ശാസ്ത്രേഷു ദേവീ സര്വോത്തമാ സ്മൃതാ । അര്ധമാത്രാസ്ഥിതാ നിത്യാ യാനുച്ചാര്യാ വിശേഷതഃ
അതിനാൽ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ദേവിയെ ഏറ്റവും ഉന്നതയെന്ന് ഓർക്കുന്നു. അവൾ അർധമാത്രയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നിത്യയും, പ്രത്യേകിച്ച് ഉച്ചരിക്കപ്പെടാത്തതുമാണ്.
വിഷ്ണോരപ്യഥികോ രുദ്രോ വിഷ്ണുസ്തു ബ്രഹ്മണോഽധികഃ । തസ്മാന്ന സംശയഃ കാര്യഃ കൃഷ്ണേന ശിവപൂജനേ
വിഷ്ണുവിനേക്കാൾ രുദ്രൻ ഉന്നതനും, ബ്രഹ്മാവിനേക്കാൾ വിഷ്ണു ഉന്നതനും. അതിനാൽ കൃഷ്ണൻ ശിവനെ ആരാധിച്ചതിൽ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.
ഇച്ഛയാ ബ്രഹ്മണോ വക്ത്രാദ്വരദാനാര്ഥമുദ്ബഭൌ । മൂലരുദ്രസ്യാംശഭൂതോ രുദ്രനാമാ ദ്വിതീയകഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഇച്ഛയാൽ, വരദാനത്തിനായി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് മൂലരുദ്രന്റെ അംശമായ രണ്ടാം രുദ്രൻ ഉദിച്ചുവന്നു.
സോഽപി പൂജ്യോഽസ്തി സര്വേഷാം മൂലരുദ്രസ്യ കാ കഥാ । ദേവീതത്ത്വസ്യ സാന്നിധ്യാദുത്തമത്വം സ്മൃതം ശിവേ
അവനും എല്ലാവരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്. മൂലരുദ്രനെ കുറിച്ച് പറയേണ്ടതില്ല. ദേവിതത്ത്വത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ടാണ് ശിവന് ഉന്നതത്വം ലഭിച്ചത്.
അവതാരാ ഹരേരേവം പ്രഭവന്തി യുഗേ യുഗേ । യോഗമായാപ്രഭാവേണ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
ഇങ്ങനെ, ഹരിയുടെ അവതാരങ്ങൾ ഓരോ യുഗത്തിലും യോഗമായയുടെ ശക്തിയാൽ സംഭവിക്കുന്നു. ഇതിൽ കൂടുതൽ അന്വേഷിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല.
യാ നേത്രപക്ഷ്മപരിസഞ്ചലനേന സമ്യ- ഗ്വിശ്വം സൃജത്യവതി ഹന്തി നിഗൂഢഭാവാ । സൈഷാ കരോതി സതതം ദ്രുഹിണാച്യുതേശാന് നാനാവതാരകലനേ പരിഭൂയമാനാന്
അവൾക്ക് കണ്ണ് പിഴുക്കുന്നതു മാത്രം മതിയാകുന്നു, ലോകം സൃഷ്ടിക്കാനും നിലനിർത്താനും നശിപ്പിക്കാനും. അവളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും ശിവനെയും അവരുടെ അനേകം അവതാരങ്ങളിൽ പോലും അവൾ എപ്പോഴും അവഗണിക്കപ്പെടാൻ ഇടയാക്കുന്നു.
സൂതീഗൃഹാദ്വ്രജനമപ്യനയാ നിയുക്തം സംഗോപിതശ്ച ഭവനേ പശുപാലരാജ്ഞഃ । സമ്പ്രാപിതശ്ച മധുരാം വിനിയോജിതശ്ച ശ്രീദ്വാരകാപ്രണയനേ നനു ഭീതചിത്തഃ
അവളുടെ ആജ്ഞയാൽ മാത്രം ജനനമുറിയിൽ നിന്നുള്ള യാത്ര നടന്നു. ആ കുഞ്ഞിനെ പശുപാലരാജാവിന്റെ വീട്ടിൽ രഹസ്യമായി സൂക്ഷിച്ചു. പിന്നെ അവനെ മധുരയിൽ എത്തിച്ചു, ഭയത്താൽ ദ്വാരകാപുരം സ്ഥാപിക്കാൻ അയച്ചു.
നിര്മായ ഷോഡശസഹസ്രശതാര്ധകാസ്താ നാര്യോഽഷ്ടസമ്മതതരാഃ സ്വകലാസമുത്ഥാഃ । താസാം വിലാസവശഗം തു വിധായ കാമം ദാസീകൃതോ ഹി ഭഗവാനനയാപ്യനന്തഃ
അവൻ തന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്ന് പതിനാറായിരത്തി ഒരുനൂറ് സ്ത്രീകളെ സൃഷ്ടിച്ചു, അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രിയങ്കരികളായി. അവളുടെ കൃപയാൽ അനന്തനായ ഭഗവാൻ അവരുടെ കാമത്തിനും ഇഷ്ടത്തിനും അടിമയായി മാറി.
ഏകാപി ബന്ധനവിധൌ യുവതീ സമര്ഥാ പുംസോ യഥാ സുദൃഢലോഹമയം തു ദാമ । കിം നാമ ഷോഡശസഹസ്രശതാര്ധകാശ്ച തം സ്വീകൃതം ശുകമിവാതിനിബന്ധയന്തി
ഒരു യുവതി പോലും ഒരു പുരുഷനെ ഇരുമ്പ് ചങ്ങല പോലെ കെട്ടിപ്പിടിക്കാൻ കഴിയും. പിന്നെ പതിനാറായിരത്തി ഒരുനൂറ് സ്ത്രീകൾ അവനെ സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ, അവർ ഒരു ശുകനെ പോലെ അവനെ കനത്ത ബന്ധത്തിൽ ആക്കിയില്ലേ!
സാത്രാജിതീവശഗതേന മുദാന്വിതേന പ്രാപ്തം സുരേന്ദ്രഭവനം ഹരിണാ തദാനീമ് । കൃത്വാ മൃധം മഘവതാ വിഹൃതസ്തരൂണാ- മീശഃ പ്രിയാസദനഭൂഷണതാം യ ആപ
സാത്രാജിതിന്റെ വശമായ ഹരിക്ക് സ്യാമന്തകമണിയെ സന്തോഷത്തോടെ ലഭിച്ചു. അപ്പോൾ ദേവേന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം യുദ്ധം നടത്തി ജയിച്ച്, യുവതികളോടൊപ്പം സുഖിച്ചു, പ്രിയഭവനങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചു.
യോ ഭീമജാം ഹി ഹൃതവാഞ്ഛിശുപാലകാദീ- ഞ്ജിത്വാ വിധിം നിഖിലധര്മകൃതോ വിധിത്സുഃ । ജഗ്രാഹ താം നിജബലേന ച ധര്മപത്നീം കോഽസൌ വിധിഃ പരകലത്രഹൃതൌ വിജാതഃ
ഭീമന്റെ മകളെ ശിശുപാലനെയും മറ്റുള്ളവരെയും ജയിച്ച് സ്വന്തമായി എടുത്തു. ധർമ്മം സ്ഥാപിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, തന്റെ ശക്തിയാൽ അവളെ ഭാര്യയാക്കി. മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ എടുത്തവനെ തടയാൻ എന്ത് നിയമം ഉണ്ടാകും?
അഹങ്കാരവശഃ പ്രാണീ കരോതി ച ശുഭാശുഭമ് । വിമൂഢോ മോഹജാലേന തത്കൃതേനാതിപാതിനാ
അഹങ്കാരത്തിന്റെ അടിമയായ ജീവി നല്ലതും ചീത്തയും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അജ്ഞാനത്തിന്റെ വലയിൽ കുടുങ്ങി, അതിനാൽ വലിയ പാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു.
അഹങ്കാരാദ്ധി സഞ്ജാതമിദം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । മൂലാദ്ധരിഹരാദീനാമുഗ്രാത്പ്രകൃതിസമ്ഭവാത്
അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ ഈ ചലനസ്ഥിരങ്ങളായ എല്ലാം ഉരുത്തിരിഞ്ഞു. പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിയുന്ന ശക്തിയിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും തുടങ്ങിയവർക്കും മൂലകാരണമാണ്.
അഹങ്കാരപരിത്യക്തോ യദാ ഭവതി പദ്മജഃ । തദാ വിമുക്തോ ഭവതി നോചേത്സംസാരകര്മകൃത്
പദ്മജനായ ബ്രഹ്മാവ് അഹങ്കാരം വിട്ടാൽ മാത്രമേ മോചനം ലഭിക്കൂ. അല്ലെങ്കിൽ, അവൻ ലോകകാര്യങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കും.
തന്മുക്തസ്തു വിമുക്തോ ഹി ബദ്ധസ്തദ്വശതാം ഗതഃ । ന നാരീ ന ധനം ഗേഹം ന പുത്രാ ന സഹോദരാഃ
അത് വിട്ടവൻ മാത്രമേ യഥാർത്ഥത്തിൽ മോചിതനാകൂ. അതിന്റെ അധീനനായാൽ ബന്ധിതനാണ്. സ്ത്രീകളും ധനവും വീടും മക്കളും സഹോദരന്മാരും ഇതിന് കാരണമല്ല.
ബന്ധനം പ്രാണിനാം രാജന്നഹങ്കാരസ്തു ബന്ധകഃ । അഹം കര്താ മയാ ചേദം കൃതം കാര്യം ബലീയസാ
രാജാവേ, അഹങ്കാരമാണ് ജീവികളുടെ ബന്ധം. അഹങ്കാരമാണ് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതും. 'ഞാനാണ് ചെയ്യുന്നത്, എന്റെ വഴി ഈ പ്രവൃത്തി നടന്നു' എന്ന ധാരണ അതിന്റെ ശക്തിയാണ്.
കരിഷ്യാമി കരോമ്യേവം സ്വയം ബധ്നാതി പ്രാണഭൃത് । കാരണേന വിനാ കാര്യം ന സമ്ഭവതി കര്ഹിചിത്
'ഞാൻ ചെയ്യുമെന്ന് കരുതുന്നു, ഞാൻ ചെയ്യുന്നു' എന്ന ചിന്തയാൽ ആത്മാവ് തന്നെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. കാരണമില്ലാതെ ഒരിക്കലും ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
യഥാ ന ദൃശ്യതേ ജാതോ മൃത്പിണ്ഡേന വിനാ ഘടഃ । വിഷ്ണുഃ പാലയിതാ വിശ്വസ്യാഹങ്കാരസമന്വിതഃ
കട്ടിമണ്ണ് ഇല്ലാതെ ഒരു കലശം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ കാണാറില്ല. അതുപോലെ തന്നെ, അഹങ്കാരമുള്ളപ്പോഴാണ് വിഷ്ണു ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നത്.
അന്യഥാ സര്വദാ ചിന്താമ്ബുധൌ മഗ്നഃ കഥം ഭവേത് । അഹങ്കാരവിമുക്തസ്തു യദാ ഭവതി മാനവഃ
ഇല്ലെങ്കിൽ, ഒരാൾ എങ്ങനെ എപ്പോഴും ചിന്തയുടെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി കഴിയും? അഹങ്കാരം വിട്ടവനാണ് ഇതിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നത്.
അവതാരപ്രവാഹേഷു കഥം മജ്ജേച്ഛുഭാശയഃ । മോഹമൂലമഹങ്കാരഃ സംസാരസ്തത്സമുദ്ഭവഃ
നല്ല മനസ്സുള്ളവൻ അവതാരങ്ങളുടെ പ്രവാഹത്തിൽ എങ്ങനെ മുങ്ങും? അഹങ്കാരമാണ് മോഹത്തിന്റെ മൂലവും, അതിൽ നിന്നാണ് ലോകം ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
അഹങ്കാരവിഹീനാനാം ന മോഹോ ന ച സംസൃതിഃ । ത്രിവിധഃ പുരുഷഃ പ്രോക്തഃ സാത്ത്വികോ രാജസസ്തഥാ
അഹങ്കാരം ഇല്ലാത്തവർക്കു മോഹവും പുനർജന്മവും ഇല്ല. മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ആളുകളാണ് പറയുന്നത്: സാത്വികൻ, രാജസികൻ, താമസികൻ.