ശ്രുത്വാ യവനമായാന്തം കൃഷ്ണഃ സര്വാന് യദൂത്തമാന് । ആനായ്യ ച തഥാ രാമമുവാച മധുസൂദനഃ
യവനൻ വരുന്നു എന്ന് കേട്ട കൃഷ്ണൻ, എല്ലാ പ്രധാന യാദവർകെയും വിളിച്ചു, രാമനെയും ചേർത്ത് മധുസൂദനൻ സംസാരിച്ചു.
ഭയം നോഽത്ര സമുത്പന്നം ജരാസന്ധാന്മഹാബലാത് । കിം കര്തവ്യം മഹാഭാഗ യവനഃ സമുപൈതി വൈ
ജരാസന്ധന്റെ വലിയ ശക്തിയിൽ നിന്ന് നമ്മുക്ക് വലിയ ഭയം ഉണ്ട്. മഹാഭാഗാ, യവനൻ വരുമ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യണം?
പ്രാണത്രാണം പ്രകര്തവ്യം ത്യക്ത്വാ ഗേഹം ബലം ധനമ് । സുഖേന സ്ഥീയതേ യത്ര സ ദേശഃ ഖലു പൈതൃകഃ
ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ വീടും ബലവും ധനവും ഉപേക്ഷിക്കണം. എവിടെ സുഖമായി കഴിയാൻ കഴിയുമോ, ആ സ്ഥലം തന്നെയാണ് പിതൃഭൂമി.
സദോദ്വേഗകരഃ കാമം കിം കര്തവ്യഃ കുലോചിതഃ । ശൈലസാഗരസാന്നിധ്യേ സ്ഥാതവ്യം സുഖമിച്ഛതാ
എപ്പോഴും വിഷമം ഉണ്ടാക്കുന്നുവെങ്കിലും, കുടുംബത്തിന് യോജിച്ചതു ചെയ്യണം. സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ കുന്നുകളും സമുദ്രവും സമീപം താമസിക്കണം.
യത്ര വൈരിഭയം ന സ്യാത്സ്ഥാതവ്യം തത്ര പണ്ഡിതൈഃ । ശേഷശയ്യാം സമാശ്രിത്യ ഹരിഃ സ്വപിതി സാഗരേ
വൈരികളുടെ ഭയം ഇല്ലാത്തിടത്ത് പണ്ഡിതന്മാർ താമസിക്കണം. ഹരി പാമ്പിന്റെ കിടക്കയിൽ വിശ്രമിച്ച് സമുദ്രത്തിൽ ഉറങ്ങുന്നു.
തഥൈവ ച ഭയാദ്ഭീതഃ കൈലാസേ ത്രിപുരാര്ദനഃ । തസ്മാന്നാത്രൈവ സ്ഥാതവ്യമസ്മാഭിഃ ശത്രുതാപിതൈഃ
അതു പോലെ തന്നെ, ഭയത്താൽ ത്രിപുരാര്ധനൻ കൈലാസത്തിൽ താമസിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ശത്രുക്കൾ കൊണ്ട് പീഡിതരായ നമ്മൾ ഇവിടെ തുടരേണ്ടതില്ല.
ദ്വാരവത്യാം ഗമിഷ്യാമഃ സഹിതാഃ സര്വ ഏവ വൈ । കഥിതാ ഗരുഡേനാദ്യ രമ്യാ ദ്വാരവതീ പുരീ
നാം എല്ലാവരും ചേർന്ന് ദ്വാരവതിയിലേക്ക് പോകാം. ഇന്ന് ഗരുഡൻ ആ മനോഹരമായ ദ്വാരവതി നഗരം വിവരിച്ചു.
രൈവതാചലസാനിധ്യേ സിന്ധുകൂലേ മനോഹരാ । വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തഥ്യം സര്വേ യാദവപുങ്ഗവാഃ
റൈവതാചലത്തിന് സമീപവും സിന്ധുനദിയുടെ തീരത്തും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആ നഗരം മനോഹരമാണ്. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ആ സത്യമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാ യാദവപ്രമുഖരും...
ഗമനായ മതിം ചക്രുഃ സകുടുമ്ബാഃ സവാഹനാഃ । ശകടാനി തഥോഷ്ട്രാശ്ച വാമ്യശ്ച മഹിഷാസ്തഥാ
കുടുംബത്തോടും വാഹനങ്ങളോടും കൂടി യാത്രയ്ക്ക് മനസ്സുറപ്പിച്ചു. അവർ കാളവണ്ടികളും ഒട്ടകങ്ങളും കാളകളും മഹിഷികളും കൊണ്ടുപോയി.
ധനപൂര്ണാനി കൃത്വാ തേ നിര്യയുര്നഗരാദ്ബഹിഃ । രാമകൃഷ്ണൌ പുരസ്കൃത്യ സര്വേ തേ സപരിച്ഛദാഃ
അവയെ ധനത്തോടെ നിറച്ച്, അവർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി. രാമനും കൃഷ്ണനും മുന്നിൽ നിർത്തി, എല്ലാവരും സേവകരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
അഗ്രേ കൃത്വാ പ്രജാഃ സര്വാശ്ചേലുഃ സര്വേ യദൂത്തമാഃ । കതിചിദ്ദിവസൈഃ പ്രാപുഃ പുരീം ദ്വാരവതീം കില
എല്ലാ ജനങ്ങളെയും മുന്നിൽ വെച്ച്, യദുക്കുലത്തിലെ മഹാന്മാർ യാത്രയായി. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ അവർ ദ്വാരകാപുരിയിലെത്തി.
ശില്പിഭിഃ കാരയാമാസ ജീര്ണോദ്ധാരം ഹി മാധവഃ । സംസ്ഥാപ്യ യാദവാംസ്തത്ര താവേതൌ ബലകേശവൌ
മാധവൻ ശില്പികളെ വിളിച്ച് നശിച്ചവയെ പുനരുദ്ധരിപ്പിച്ചു. അവിടെ യാദവന്മാരെയും ബാലരാമനെയും കൃഷ്ണനെയും സ്ഥാപിച്ചു.
തരസാ മഥുരാമേത്യ സംസ്ഥിതൌ നിര്ജനാം പുരീമ് । തദാ തത്രൈവ സമ്പ്രാപ്തോ ബലവാന് യവനാധിപഃ
വേഗത്തിൽ മഥുരയിൽ എത്തി, ഇരുവരും ശൂന്യമായ നഗരത്തിൽ നിന്നു. അപ്പോൾ തന്നെ ശക്തനായ യവനരാജാവും അവിടെ എത്തി.
ജ്ഞാത്വൈനമാഗതം കൃഷ്ണോ നിര്യയൌ നഗരാദ്ബഹിഃ । പദാതിരഗ്രേ തസ്യാഭൂദ്യവനസ്യ ജനാര്ദനഃ
അവൻ വന്നതായി അറിഞ്ഞ കൃഷ്ണൻ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു പോയി. ജനാർദ്ദനൻ കാലാളായി യവനന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു.
പീതാമ്ബരധരഃ ശ്രീമാന്പ്രാഹസന്മധുസൂദനഃ । തം ദൃഷ്ട്വാ പുരതോ യാന്തം കൃഷ്ണം കമലലോചനമ്
പീതാംബരം ധരിച്ച, മഹത്വമുള്ള മധുസൂദനൻ ചിരിച്ചു. കമലനയനായ കൃഷ്ണൻ മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ടു.
യവനോഽപി പദാതിഃ സന്പൃഷ്ഠതോഽനുഗതഃ ഖലഃ । പ്രസുപ്തോ യത്ര രാജര്ഷിര്മുചുകുന്ദോ മഹാബലഃ
യവനനും കാലാളായി പിറകിൽ നിന്ന് ദുഷ്ടതയോടെ പിന്തുടർന്നു. മഹാബലശാലിയായ രാജർഷി മുചുകുന്ദൻ ഉറങ്ങിക്കിടന്നിടത്തേക്ക്.
പ്രയയൌ ഭഗവാംസ്തത്ര സകാലയവനോ ഹരിഃ । തത്രൈവാന്തര്ദധേ വിഷ്ണുര്മുചുകുന്ദം സമീക്ഷ്യ ച
ഭഗവാൻ ഹരിയും യവനനും അവിടെ എത്തി. മുചുകുന്ദനെ കണ്ട വിഷ്ണു അവിടത്തുതന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി.
തത്രൈവ യവനഃ പ്രാപ്തഃ സുപ്തഭൂതമപശ്യത । മത്വാ തം വാസുദേവം സ പാദേനാതാഡയന്നൃപമ്
അവിടെ യവനൻ എത്തി, ഉറങ്ങുന്ന ഒരാളെ കണ്ടു. അവനെ വാസുദേവൻ എന്നു കരുതി, കാലുകൊണ്ട് രാജാവിനെ അടിച്ചു.
പ്രബുദ്ധഃ ക്രോധരക്താക്ഷസ്തം ദദാഹ മഹാബലഃ । തം ദഗ്ധ്വാ മുചുകുന്ദോഽഥ ദദര്ശ കമലേക്ഷണമ്
ഉണർന്ന മഹാബലൻ കോപത്തിൽ കണ്ണ് ചുവപ്പിച്ചു, അവനെ ദഹിപ്പിച്ചു. അവനെ ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം മുചുകുന്ദൻ കമലനയനനെയും കണ്ടു.
വാസുദേവം സുദേവേശം പ്രണമ്യ പ്രസ്ഥിതോ വനമ് । ജഗാമ ദ്വാരകാം കൃഷ്ണോ ബലദേവസമന്വിതഃ
വാസുദേവനെയും സുദേവേശ്വരനെയും കണ്ടു, വന്ദിച്ച് വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ദ്വാരകയിലേക്കു പോയി.
ഉഗ്രസേനം നൃപം കൃത്വാ വിജഹാര യഥാരുചി । അഹരദ്രുക്മിണീ കാമം ശിശുപാലസ്വയംവരാത്
ഉഗ്രസേനനെ രാജാവാക്കി, ഇഷ്ടം പോലെ സന്തോഷിച്ചു. ശിശുപാലന്റെ സ്വയംവരത്തിൽ നിന്ന് രുക്മിണിയെ ബലാൽ കൊണ്ടുപോയി.
രാക്ഷസേന വിവാഹേന ചക്രേ ദാരവിധിം ഹരിഃ । തതോ ജാമ്ബവതീം സത്യാം മിത്രവിന്ദാഞ്ച ഭാമിനീമ്
ഹരിയാവൻ രാക്ഷസവിവാഹം നടത്തി അവളെ വിവാഹം ചെയ്തു. പിന്നെ ജാംബവതിയെയും സത്യഭാമയെയും മിത്രവിന്ദയെയും വിവാഹം ചെയ്തു.
കാലിന്ദീം ലക്ഷണാം ഭദ്രാം തഥാ നാഗ്നജിതീം ശുഭാമ് । പൃഥക്പൃഥക്സമാനീയാപ്യുപയേമേ ജനാര്ദനഃ
കാളിന്ദിയെയും ലക്ഷണയെയും ഭദ്രയെയും അഗ്നിജിതിയെയും ജനാർദ്ദനൻ വേറേ വേറേ കൊണ്ടുവന്ന് വിവാഹം ചെയ്തു.
അഷ്ടാവേവ മഹീപാല പത്ന്യഃ പരമശോഭനാഃ । പ്രാസൂത രുക്മിണീ പുത്രം പ്രദ്യുമ്നം ചാരുദര്ശനമ്
രാജാവേ, എട്ടു അത്യന്തം സുന്ദരിയായ ഭാര്യമാരായിരുന്നു. രുക്മിണിക്ക് മനോഹരനായ പ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു.
ജാതകര്മാദികം തസ്യ ചകാര മധുസൂദനഃ । ഹൃതോഽസൌ സൂതികാഗേഹാച്ഛമ്ബരേണ ബലീയസാ
മധുസൂദനൻ ജനനശാന്തി മുതലായ ചടങ്ങുകൾ നടത്തി. പക്ഷേ ശക്തനായ ശംബരൻ കുഞ്ഞിനെ സൂതികാഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയി.
നീതശ്ച സ്വപുരീം ബാലോ മായാവത്യൈ സമര്പിതഃ । വാസുദേവോ ഹൃതം ദൃഷ്ട്വാ പുത്രം ശോകസമന്വിതഃ
കുഞ്ഞിനെ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, മായാവതിക്ക് ഏൽപ്പിച്ചു. പുത്രനെ നഷ്ടപ്പെട്ടത് കണ്ട വാസുദേവൻ ദു:ഖത്തിൽ ആകി.
ജഗാമ ശരണം ദേവീം ഭക്തിയുക്തേന ചേതസാ । വൃത്രാസുരാദയോ ദൈത്യാ ലീലയൈവ യയാ ഹതാഃ
ഭക്തിപൂർവ്വം മനസ്സോടെ ദേവിയെ ആശ്രയിച്ചു. വൃത്രാസുരനും മറ്റു ദൈത്യന്മാരും അവളാൽ ലീലയായി സംഹരിക്കപ്പെട്ടു.
തതോഽസൌ യോഗമായായാശ്ചകാര പരമാം സ്മൃതിമ് । വചോഭിഃ പരമോദാരൈരക്ഷരൈഃ സ്തവനൈഃ ശുഭൈഃ
പിന്നീട് അവൻ യോഗമായയുടെ പരമശക്തിയെ ഓർത്തു. ഉത്തമമായ വാക്കുകളും ശുഭമായ സ്തുതികളുമായി അവളെ സ്തുതിച്ചു.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച മാതര്മയാതിതപസാ പരിതോഷിതാ ത്വം പ്രാഗ്ജന്മനി പ്രസുമനാദിഭിരര്ചിതാസി । ധര്മാത്മജേന ബദരീവനഖണ്ഡമധ്യേ കിം വിസ്മൃതോ ജനനി തേ ത്വയി ഭക്തിഭാവഃ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അമ്മേ, എന്റെ കഠിനമായ തപസ്സുകൊണ്ട് നീ വളരെ സന്തോഷിച്ചു. മുൻജന്മത്തിൽ ഞാൻ നിന്നെ പുഷ്പാദികളാൽ ആരാധിച്ചിരുന്നു. അമ്മേ, ധർമ്മപുത്രനായ ഞാൻ ബദരിവനത്തിന്റെ നടുവിൽ നിന്നെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചിരുന്നില്ലേ? എങ്കിൽ എങ്ങനെ എന്റെ ഭക്തിഭാവം നിന്നിൽ നിന്ന് മറന്നുപോയി?
സൂതീഗൃഹാദപഹൃതഃ കിമു ബാലകോ മേ കേനാപി ദുഷ്ടമനസാപ്യഥ കൌതുകാദ്വാ । മാനാപഹാരകരണായ മമാദ്യ നൂനം ലജ്ജാ തവാമ്ബ ഖലു ഭക്തജനസ്യ യുക്താ
എന്റെ കുഞ്ഞിനെ ആരോ ദുഷ്ടചിന്തയുള്ളവൻ, അല്ലെങ്കിൽ കൗതുകത്താൽ, പ്രസവമുറിയിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയോ? അമ്മേ, ഇന്നത് എന്നെ വിനയപ്പെടുത്താനായി നീ അനുവദിച്ചതാണ്. ഭക്തന്മാർക്ക് ഇങ്ങനെയൊരു ലജ്ജ അനുഭവിക്കുന്നത് ശരിയാണല്ലോ.