രഥമാരോപ്യ ഗോപാലൌ ഗോകുലാദ് ഗാന്ദിനീസുതഃ । ആഗതോ മഥുരായാം തു കംസാദേശേ സ്ഥിതഃ കില
ഗാന്ദിനിയുടെ മകൻ ആ അക്രൂരൻ, രണ്ടു ഗോപബാലന്മാരെയും രഥത്തിൽ ഇരുത്തി ഗോപുരത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്നു. കംസന്റെ കല്പനപ്രകാരം അവൻ മഥുരയിൽ എത്തി.
താവാഗത്യ തദാ തത്ര ധനുര്ഭങ്ഗഞ്ച ചക്രതുഃ । ഹത്വാഥ രജകം കാമം ഗജം ചാണൂരമുഷ്ടികമ്
അവിടെ എത്തിയ ശേഷം, ഇരുവരും അമ്പ് വില്ല് തകർത്തു. പിന്നെ, ഇഷ്ടംപോലെ, രാജക, ആന, ചാണൂരൻ, മുഷ്ടികൻ എന്നിവരെയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
ശലം ച തോശലം ചൈവ നിജഘാന ഹരിസ്തദാ । ജഘാന കംസം ദേവേശഃ കേശേഷ്വാകൃഷ്യ ലീലയാ
അന്നേരം ഹരിയും ശലനും തോഷലനും സംഹരിച്ചു. ദേവതകളുടെ നാഥൻ കേശങ്ങളിൽ പിടിച്ച് കളിയോടെ കംസനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
പിതരൌ മോചയിത്വാഥ ഗതദുഃഖൌ ചകാര ഹ । ഉഗ്രസേനായ രാജ്യം തദ്ദദാവരിനിഷൂദനഃ
അവൻ തന്റെ മാതാപിതാക്കളെ മോചിപ്പിച്ച് അവരുടെ ദുഃഖം മാറ്റി. ശത്രുക്കളുടെ സംഹാരകൻ ഉഗ്രസേനന് രാജ്യം നൽകി.
വസുദേവസ്തയോസ്തത്ര മൌഞ്ജീബന്ധനപൂര്വകമ് । കാരയാമാസ വിധിവദ് വ്രതബന്ധം മഹാമനാഃ
വസുദേവൻ അവിടെ വലിയ മനസ്സോടെ, വേണ്ട വിധി പ്രകാരം, മൗഞ്ജി ദാരു കെട്ടി ആ ഇരുവർക്കും ഉപനയനം നടത്തി.
ഉപനീതൌ തദാ തൌ തു ഗതൌ സാന്ദീപനാലയമ് । വിദ്യാഃ സര്വാഃ സമഭ്യസ്യ മഥുരാമാഗതൌ പുനഃ
അപ്പോൾ ഉപനയനം കഴിഞ്ഞ്, ഇരുവരും സാന്ദീപനിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. എല്ലാ വിദ്യകളും പഠിച്ച ശേഷം അവർ വീണ്ടും മഥുരയിലേക്ക് മടങ്ങി.
ജാതൌ ദ്വാദശവര്ഷീയൌ കൃതവിദ്യൌ മഹാബലൌ । മഥുരായാം സ്ഥിതൌ വീരൌ സുതാവാനകദുന്ദുഭേഃ
പന്ത്രണ്ടാം വയസ്സിൽ എത്തുമ്പോൾ, വിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവും വലിയ ശക്തിയും ഉള്ള ആ അനകദുണ്ടുഭിയുടെ വീരപുത്രന്മാർ മഥുരയിൽ താമസിച്ചു.
മാഗധസ്തു ജരാസന്ധോ ജാമാതൃവധദുഃഖിതഃ । കൃത്വാ സൈന്യസമാജം സ മഥുരാമാഗതഃ പുരീമ്
മാഗധരാജാവായ ജരാസന്ധൻ, തന്റെ മരുമകൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതിൽ ദുഃഖിതനായി, വലിയ സൈന്യം കൂട്ടി മഥുര നഗരത്തിലേക്ക് എത്തി.
സ സപ്തദശവാരം തു കൃഷ്ണേന കൃതബുദ്ധിനാ । ജിതഃ സംഗ്രാമമാസാദ്യ മധുപുര്യാം നിവാസിനാ
മധുപുരിയിൽ താമസിക്കുന്ന, ഉറച്ച മനസ്സുള്ള കൃഷ്ണൻ ജരാസന്ധനെ പതിനേഴു പ്രാവശ്യം യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിച്ചു.
പശ്ചാച്ച പ്രേരിതസ്തേന സ കാലയവനാഭിധഃ । സര്വമ്ലേച്ഛാധിപഃ ശൂരോ യാദവാനാം ഭയങ്കരഃ
പിന്നീട്, ജരാസന്ധന്റെ പ്രേരണയാൽ, എല്ലാ മ്ലേച്ഛരുടെ ശക്തനായ അധിപൻ ആയ കാലയവനൻ യാദവർക്കു ഭയമായി.
ശ്രുത്വാ യവനമായാന്തം കൃഷ്ണഃ സര്വാന് യദൂത്തമാന് । ആനായ്യ ച തഥാ രാമമുവാച മധുസൂദനഃ
യവനൻ വരുന്നു എന്ന് കേട്ട കൃഷ്ണൻ, എല്ലാ പ്രധാന യാദവർകെയും വിളിച്ചു, രാമനെയും ചേർത്ത് മധുസൂദനൻ സംസാരിച്ചു.
ഭയം നോഽത്ര സമുത്പന്നം ജരാസന്ധാന്മഹാബലാത് । കിം കര്തവ്യം മഹാഭാഗ യവനഃ സമുപൈതി വൈ
ജരാസന്ധന്റെ വലിയ ശക്തിയിൽ നിന്ന് നമ്മുക്ക് വലിയ ഭയം ഉണ്ട്. മഹാഭാഗാ, യവനൻ വരുമ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യണം?
പ്രാണത്രാണം പ്രകര്തവ്യം ത്യക്ത്വാ ഗേഹം ബലം ധനമ് । സുഖേന സ്ഥീയതേ യത്ര സ ദേശഃ ഖലു പൈതൃകഃ
ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ വീടും ബലവും ധനവും ഉപേക്ഷിക്കണം. എവിടെ സുഖമായി കഴിയാൻ കഴിയുമോ, ആ സ്ഥലം തന്നെയാണ് പിതൃഭൂമി.
സദോദ്വേഗകരഃ കാമം കിം കര്തവ്യഃ കുലോചിതഃ । ശൈലസാഗരസാന്നിധ്യേ സ്ഥാതവ്യം സുഖമിച്ഛതാ
എപ്പോഴും വിഷമം ഉണ്ടാക്കുന്നുവെങ്കിലും, കുടുംബത്തിന് യോജിച്ചതു ചെയ്യണം. സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ കുന്നുകളും സമുദ്രവും സമീപം താമസിക്കണം.
യത്ര വൈരിഭയം ന സ്യാത്സ്ഥാതവ്യം തത്ര പണ്ഡിതൈഃ । ശേഷശയ്യാം സമാശ്രിത്യ ഹരിഃ സ്വപിതി സാഗരേ
വൈരികളുടെ ഭയം ഇല്ലാത്തിടത്ത് പണ്ഡിതന്മാർ താമസിക്കണം. ഹരി പാമ്പിന്റെ കിടക്കയിൽ വിശ്രമിച്ച് സമുദ്രത്തിൽ ഉറങ്ങുന്നു.
തഥൈവ ച ഭയാദ്ഭീതഃ കൈലാസേ ത്രിപുരാര്ദനഃ । തസ്മാന്നാത്രൈവ സ്ഥാതവ്യമസ്മാഭിഃ ശത്രുതാപിതൈഃ
അതു പോലെ തന്നെ, ഭയത്താൽ ത്രിപുരാര്ധനൻ കൈലാസത്തിൽ താമസിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ശത്രുക്കൾ കൊണ്ട് പീഡിതരായ നമ്മൾ ഇവിടെ തുടരേണ്ടതില്ല.
ദ്വാരവത്യാം ഗമിഷ്യാമഃ സഹിതാഃ സര്വ ഏവ വൈ । കഥിതാ ഗരുഡേനാദ്യ രമ്യാ ദ്വാരവതീ പുരീ
നാം എല്ലാവരും ചേർന്ന് ദ്വാരവതിയിലേക്ക് പോകാം. ഇന്ന് ഗരുഡൻ ആ മനോഹരമായ ദ്വാരവതി നഗരം വിവരിച്ചു.
രൈവതാചലസാനിധ്യേ സിന്ധുകൂലേ മനോഹരാ । വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തഥ്യം സര്വേ യാദവപുങ്ഗവാഃ
റൈവതാചലത്തിന് സമീപവും സിന്ധുനദിയുടെ തീരത്തും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആ നഗരം മനോഹരമാണ്. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ആ സത്യമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാ യാദവപ്രമുഖരും...
ഗമനായ മതിം ചക്രുഃ സകുടുമ്ബാഃ സവാഹനാഃ । ശകടാനി തഥോഷ്ട്രാശ്ച വാമ്യശ്ച മഹിഷാസ്തഥാ
കുടുംബത്തോടും വാഹനങ്ങളോടും കൂടി യാത്രയ്ക്ക് മനസ്സുറപ്പിച്ചു. അവർ കാളവണ്ടികളും ഒട്ടകങ്ങളും കാളകളും മഹിഷികളും കൊണ്ടുപോയി.
ധനപൂര്ണാനി കൃത്വാ തേ നിര്യയുര്നഗരാദ്ബഹിഃ । രാമകൃഷ്ണൌ പുരസ്കൃത്യ സര്വേ തേ സപരിച്ഛദാഃ
അവയെ ധനത്തോടെ നിറച്ച്, അവർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി. രാമനും കൃഷ്ണനും മുന്നിൽ നിർത്തി, എല്ലാവരും സേവകരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
അഗ്രേ കൃത്വാ പ്രജാഃ സര്വാശ്ചേലുഃ സര്വേ യദൂത്തമാഃ । കതിചിദ്ദിവസൈഃ പ്രാപുഃ പുരീം ദ്വാരവതീം കില
എല്ലാ ജനങ്ങളെയും മുന്നിൽ വെച്ച്, യദുക്കുലത്തിലെ മഹാന്മാർ യാത്രയായി. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ അവർ ദ്വാരകാപുരിയിലെത്തി.
ശില്പിഭിഃ കാരയാമാസ ജീര്ണോദ്ധാരം ഹി മാധവഃ । സംസ്ഥാപ്യ യാദവാംസ്തത്ര താവേതൌ ബലകേശവൌ
മാധവൻ ശില്പികളെ വിളിച്ച് നശിച്ചവയെ പുനരുദ്ധരിപ്പിച്ചു. അവിടെ യാദവന്മാരെയും ബാലരാമനെയും കൃഷ്ണനെയും സ്ഥാപിച്ചു.
തരസാ മഥുരാമേത്യ സംസ്ഥിതൌ നിര്ജനാം പുരീമ് । തദാ തത്രൈവ സമ്പ്രാപ്തോ ബലവാന് യവനാധിപഃ
വേഗത്തിൽ മഥുരയിൽ എത്തി, ഇരുവരും ശൂന്യമായ നഗരത്തിൽ നിന്നു. അപ്പോൾ തന്നെ ശക്തനായ യവനരാജാവും അവിടെ എത്തി.
ജ്ഞാത്വൈനമാഗതം കൃഷ്ണോ നിര്യയൌ നഗരാദ്ബഹിഃ । പദാതിരഗ്രേ തസ്യാഭൂദ്യവനസ്യ ജനാര്ദനഃ
അവൻ വന്നതായി അറിഞ്ഞ കൃഷ്ണൻ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു പോയി. ജനാർദ്ദനൻ കാലാളായി യവനന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു.
പീതാമ്ബരധരഃ ശ്രീമാന്പ്രാഹസന്മധുസൂദനഃ । തം ദൃഷ്ട്വാ പുരതോ യാന്തം കൃഷ്ണം കമലലോചനമ്
പീതാംബരം ധരിച്ച, മഹത്വമുള്ള മധുസൂദനൻ ചിരിച്ചു. കമലനയനായ കൃഷ്ണൻ മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ടു.
യവനോഽപി പദാതിഃ സന്പൃഷ്ഠതോഽനുഗതഃ ഖലഃ । പ്രസുപ്തോ യത്ര രാജര്ഷിര്മുചുകുന്ദോ മഹാബലഃ
യവനനും കാലാളായി പിറകിൽ നിന്ന് ദുഷ്ടതയോടെ പിന്തുടർന്നു. മഹാബലശാലിയായ രാജർഷി മുചുകുന്ദൻ ഉറങ്ങിക്കിടന്നിടത്തേക്ക്.
പ്രയയൌ ഭഗവാംസ്തത്ര സകാലയവനോ ഹരിഃ । തത്രൈവാന്തര്ദധേ വിഷ്ണുര്മുചുകുന്ദം സമീക്ഷ്യ ച
ഭഗവാൻ ഹരിയും യവനനും അവിടെ എത്തി. മുചുകുന്ദനെ കണ്ട വിഷ്ണു അവിടത്തുതന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി.
തത്രൈവ യവനഃ പ്രാപ്തഃ സുപ്തഭൂതമപശ്യത । മത്വാ തം വാസുദേവം സ പാദേനാതാഡയന്നൃപമ്
അവിടെ യവനൻ എത്തി, ഉറങ്ങുന്ന ഒരാളെ കണ്ടു. അവനെ വാസുദേവൻ എന്നു കരുതി, കാലുകൊണ്ട് രാജാവിനെ അടിച്ചു.
പ്രബുദ്ധഃ ക്രോധരക്താക്ഷസ്തം ദദാഹ മഹാബലഃ । തം ദഗ്ധ്വാ മുചുകുന്ദോഽഥ ദദര്ശ കമലേക്ഷണമ്
ഉണർന്ന മഹാബലൻ കോപത്തിൽ കണ്ണ് ചുവപ്പിച്ചു, അവനെ ദഹിപ്പിച്ചു. അവനെ ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം മുചുകുന്ദൻ കമലനയനനെയും കണ്ടു.
വാസുദേവം സുദേവേശം പ്രണമ്യ പ്രസ്ഥിതോ വനമ് । ജഗാമ ദ്വാരകാം കൃഷ്ണോ ബലദേവസമന്വിതഃ
വാസുദേവനെയും സുദേവേശ്വരനെയും കണ്ടു, വന്ദിച്ച് വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ദ്വാരകയിലേക്കു പോയി.