അന്തര്ഹിതേന കേനാപി ശത്രുണാ തവ ചാസ്യ വാ । ഉദിതേതി കുതോ ന സ്യാദ്വാഗനര്ഥകരീ വിഭോ
'നിന്റെ ശത്രുവോ അല്ലെങ്കിൽ അവളുടെ ശത്രുവോ ഒളിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അത്തരം ശബ്ദം ഉയരുമ്പോൾ അതിന് അർത്ഥമില്ലാതാകില്ലേ, മഹാപ്രഭോ?'
യശസസ്തേ വിഘാതായ വസുദേവഗൃഹസ്യ ച । അരിണാ രചിതാ വാണീ ഗുണമായാവിദാ നൃപ
'ഇത് നിന്റെ കീര്ത്തിക്കും വസുദേവന്റെ കുടുംബത്തിനും നാശം വരുത്തും. ശത്രുക്കൾ, മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, ഇങ്ങനെയൊരു വാക്ക് ഉരുത്തിരിയിച്ചിരിക്കാം, രാജാവേ.'
ബിഭേഷി വീരസ്ത്വം ഭൂത്വാ ഭൂതഭാഷിതഭാഷയാ । യശോമൂലവിഘാതാര്ഥമുപായസ്ത്വരിണാ കൃതഃ
നീ ധൈര്യശാലിയാണെങ്കിലും ഭയപ്പെട്ട്, ഭൂതം പിടിച്ചവനെന്നപോലെ സംസാരിക്കുന്നു. നിന്റെ പ്രശസ്തിയുടെ അടിസ്ഥാനം നശിപ്പിക്കാൻ ഇങ്ങനെ ഒരു പെട്ടെന്ന് ആലോചിച്ച വഴിയാണ് സ്വീകരിച്ചത്.
പിതൃഷ്വസാ ന ഹന്തവ്യാ വിവാഹസമയേ പുനഃ । ഭവിതവ്യം മഹാരാജ ഭവേച്ച കഥമന്യഥാ
വിവാഹസമയത്ത് പിതാവിന്റെ സഹോദരിയെ കൊല്ലാൻ പാടില്ല. മഹാരാജാവേ, ഇങ്ങനെ തന്നെയായിരിക്കണം, മറ്റെന്ത് വിധം സംഭവിക്കുമെന്നു ചോദിക്കാൻ വഴിയില്ല.
ഏവം തൈര്ബോധ്യമാനോഽസൌ നിവൃത്തോ നാഭവദ്യദാ । തദാ തം വസുദേവോഽപി നീതിജ്ഞഃ പ്രത്യഭാഷത
അവർ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചിട്ടും അവൻ പിന്മാറിയില്ല. അപ്പോൾ നയത്തിൽ പാണ്ഡിത്യം ഉള്ള വസുദേവൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
കംസ സത്യം ബ്രവീമ്യദ്യ സത്യാധാരം ജഗത്ത്രയമ് । ദാസ്യാമി ദേവകീപുത്രാനുത്പന്നാംസ്തവ സര്വശഃ
കംസാ, ഞാൻ ഇന്നത് സത്യമാണ് പറയുന്നത്. സത്യം മൂലമാണ് മൂന്നു ലോകങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നത്. ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ദേവകിയുടെ എല്ലാ മക്കളെയും ഞാൻ നിനക്കു നൽകും.
ജാതം ജാതം സുതം തുഭ്യം ന ദാസ്യാമി യദി പ്രഭോ । കുമ്ഭീപാകേ തദാ ഘോരേ പതന്തു മമ പൂര്വജാഃ
പ്രഭുവേ, ഓരോ കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ഞാൻ നിനക്കു നൽകാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, എന്റെ പൂർവികർ ഭയങ്കരമായ കുംബീപാകനരകത്തിൽ വീഴട്ടെ.
ശ്രുത്വാഥ വചനം സത്യം പൌരവാ യേ പുരഃസ്ഥിതാഃ । ഊചുസ്തേ ത്വരിതാഃ കംസം സാധു സാധു പുനഃ പുനഃ
ഈ സത്യവാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന പൗരവർഗ്ഗങ്ങൾ വേഗത്തിൽ കംസനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും 'നന്നായി, നന്നായി' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ന മിഥ്യാ ഭാഷതേ ക്വാപി വസുദേവോ മഹാമനാഃ । കേശം മുഞ്ച മഹാഭാഗ സ്ത്രീഹത്യാ പാതകം തഥാ
വസുദേവൻ, മഹാനായ മനസ്സുകാരൻ, എവിടെയും കള്ളം പറയാറില്ല. ഭാഗ്യശാലിയേ, കേശിനിയെ വിട്ടയക്കൂ, സ്ത്രീഹത്യ എന്ന പാപം ഒഴിവാക്കൂ.
വ്യാസ ഉവാച ഏവം പ്രബോധിതഃ കംസോ യദുവൃദ്ധൈര്മഹാത്മഭിഃ । ക്രോധം ത്യക്ത്വാ സ്ഥിതസ്തത്ര സത്യവാക്യാനുമോദിതഃ
വ്യാസൻ പറയുന്നു: ഇങ്ങനെ യദുവംശത്തിലെ മുതിർന്ന മഹാത്മാക്കൾ ഉപദേശിച്ചതിനുശേഷം കംസൻ കോപം ഉപേക്ഷിച്ച് അവിടെയിരുന്ന് സത്യവാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ചു.
തതോ ദുന്ദുഭയോ നേദുര്വാദിത്രാണി ച സസ്വനുഃ । ജയശബ്ദസ്തു സര്വേഷാമുത്പന്നസ്തത്ര സംസദി
അതിനുശേഷം മൃദംഗങ്ങൾ മുഴങ്ങി, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുഴങ്ങുകയും ചെയ്തു. അവിടെ കൂടിയിരുന്ന എല്ലാവരും ജയഘോഷം ഉയർത്തി.
പ്രസാദ്യ കംസം പ്രതിമോച്യ ദേവകീം മഹായശാഃ ശൂരസുതസ്തദാനീമ് । ജഗാമ ഗേഹം സ്വജനാനുവൃത്തോ നവോഢയാ വീതഭയസ്തരസ്വീ
കംസനെ മനസ്സിലാക്കി ദേവകിയെ മോചിപ്പിച്ചശേഷം, മഹത്വമുള്ള ശൂരപുത്രൻ തന്റെ കുടുംബത്തോടും പുതുവധുവിനോടും കൂടി ഭയമില്ലാതെ വേഗത്തിൽ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
കംസേന ദേവകീപ്രഥമപുത്രവധവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച അഥ കാലേ തു സമ്പ്രാപ്തേ ദേവകീ ദേവരൂപിണീ । ഗര്ഭം ദധാര വിധിവദ്വസുദേവേന സങ്ഗതാ
കംസൻ ദേവകിയുടെ ആദ്യമകനെ കൊല്ലുന്നത്: വ്യാസൻ പറയുന്നു: സമയമെത്തിയപ്പോൾ ദൈവസദൃശമായ ദേവകി, നിയമപ്രകാരം വസുദേവനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഗർഭം ധരിച്ചു.
പൂര്ണേഽഥ ദശമേ മാസേ സുഷുവേ സുതമുത്തമമ് । രൂപാവയവസമ്പന്നം ദേവകീ പ്രഥമം യദാ
പത്താമാസം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ ദേവകി സുന്ദരമായ അവയവങ്ങളുള്ള ഉത്തമനായ ഒരു മകനെ പ്രസവിച്ചു; അതായിരുന്നു അവളുടെ ആദ്യകുഞ്ഞ്.
തദാഽഽഹ വസുദേവസ്താം സത്യവാക്യാനുമോദിതഃ । ഭാവിത്വാച്ച മഹാഭാഗോ ദേവകീം ദേവമാതരമ്
അപ്പോൾ വസുദേവൻ, സത്യവാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ച് ആലോചിച്ചശേഷം, ദേവതാമാതാവായ ദേവകിയോട് പറഞ്ഞു.
വരോരു സമയം മേ ത്വം ജാനാസി സ്വസുതാര്പണേ । മോചിതാ ത്വം മഹാഭാഗേ ശപഥേന മയാ തദാ
സുന്ദരനാരിയേ, നമ്മുടെ മക്കളെ അർപ്പിക്കുമെന്നുള്ള ഞാൻ എടുത്ത വാഗ്ദാനം നീ അറിയുന്നു. ഭാഗ്യശാലിയേ, അപ്പോൾ ഞാൻ ആ സത്യം ഉറപ്പാക്കി നിന്നെ മോചിപ്പിച്ചിരുന്നു.
ഇമം പുത്രം സുകേശാന്തേ ദാസ്യാമി ഭ്രാതൃസൂനവേ । (ഖലേ കംസേ വിനാശാര്ഥം ദൈവേ കിം വാ കരിഷ്യസി ।)
ഈ സുന്ദരമായ മകനെ ഞാൻ നിന്റെ സഹോദരന്റെ മകനായ കംസനു നൽകും. ദുഷ്ടനായ കംസനെ നശിപ്പിക്കാൻ അല്ലെങ്കിൽ വിധിയുടെ മുമ്പിൽ നമുക്ക് എന്ത് ചെയ്യാനാകും?
സര്വേഷാം കില ജീവാനാം കാലപാശാനുവര്തിനാമ് । ഭോക്തവ്യം സ്വകൃതം കര്മ ശുഭ വാ യദി വാശുഭമ്
സകല ജീവികളും കാലത്തിന്റെ പിടിയിൽ പെട്ടവരാണ്. അവർ ചെയ്ത നല്ലതോ ചീത്തയോ ഫലമായി അനുഭവിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
പ്രാരബ്ധം സര്വഥൈവാത്ര ജീവസ്യ വിധിനിര്മിതമ് । ദേവക്യുവാച സ്വാമിന് പൂര്വം കൃതം കര്മ ഭോക്തവ്യം സര്വഥാ നൃഭിഃ
ജീവന്റെ ഭാഗ്യത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്നത് നിർബന്ധമായും സംഭവിക്കും. ദേവകി പറഞ്ഞു: സ്വാമിനേ, മുൻപ് ചെയ്ത കർമ്മം മനുഷ്യർക്ക് അനുഭവിക്കേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്.
തീര്ഥൈസ്തപോഭിര്ദാനൈര്വാ കിം ന യാതി ക്ഷയം ഹി തത് । ലിഖിതോ ധര്മശാസ്ത്രേഷു പ്രായശ്ചിത്തവിധിര്നൃപ
തിര്ഥയാത്രകളും തപസ്സും ദാനവും ചെയ്തിട്ടും അതു നശിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? രാജാവേ, പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.
പൂര്വാര്ജിതാനാം പാപാനാം വിനാശായ മഹാത്മഭിഃ । ബ്രഹ്മഹാ ഹേമഹാരീ ച സുരാപോ ഗുരുതല്പഗഃ
മുന്പുണ്ടായ പാപങ്ങള് നശിപ്പിക്കാനായി മഹാന്മാര് നിര്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു: ബ്രാഹ്മണഹത്യ, പൊന്നു മോഷ്ടിക്കല്, മദ്യം കുടിക്കല്, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കല് എന്നിവ ചെയ്തവരും—
ദ്വാദശാബ്ദവ്രതേ ചീര്ണേ ശുദ്ധിം യാതി യതസ്തതഃ । മന്വാദിഭിര്യഥോദ്ദിഷ്ടം പ്രായശ്ചിത്തം വിധാനതഃ
പന്ത്രണ്ട് വര്ഷത്തെ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാല് ശുദ്ധി ലഭിക്കും; അതുകൊണ്ട്, മനു മുതലായവര് പറഞ്ഞതുപോലെ, പ്രായശ്ചിത്തം കര്മ്മാനുസൃതമായി ചെയ്യണം.
തഥാ കൃത്വാ നരഃ പാപാന്മുച്യതേ വാ ന വാനഘ । വിഗീതവചനാസ്തേ കിം മുനയസ്തത്ത്വദര്ശിനഃ
അങ്ങനെ ചെയ്താലും ഒരാള്ക്ക് പാപങ്ങളില് നിന്നു പൂര്ണ മോചനം ലഭിക്കുമോ, അല്ലയോ, പാപരഹിതനേ? സത്യത്തെ അറിയുന്ന മഹര്ഷിമാര് ഇതിനെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറയുന്നത്?
യാജ്ഞവല്ക്യാദയഃ സര്വേ ധര്മശാസ്ത്രപ്രവര്തകാഃ । ഭവിതവ്യം ഭവത്യേവ യദ്യേവം നിശ്ചയഃ പ്രഭോ
യാജ്ഞവല്ക്ക്യന് തുടങ്ങിയ എല്ലാ ധര്മ്മശാസ്ത്രപ്രവർത്തകരും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു: സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കുമെന്നു ഉറപ്പാണെങ്കില് അതു തീർച്ചയായും നടക്കും, പ്രഭോ.
ആയുര്വേദഃ സ മിഥ്യൈവ മന്ത്രവാദാസ്തഥാഖിലാഃ । ഉദ്യമസ്തു വൃഥാ സര്വമേവം ചേദ്ദൈവനിര്മിതമ്
എല്ലാം വിധിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെങ്കില് ആയുര്വേദവും മന്ത്രവാദങ്ങളും എല്ലാം വ്യര്ത്ഥമാണ്; മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമം മുഴുവനും ഫലപ്രദമാകില്ല.
ഭവിതവ്യം ഭവത്യേവ പ്രവൃത്തിസ്തു നിരര്ഥികാ । അഗ്നിഷ്ടോമാദികം വ്യര്ഥം നിയതം സ്വര്ഗസാധനമ്
സംഭവിക്കേണ്ടത് തീർച്ചയായും സംഭവിക്കുമെന്നാണെങ്കില് എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും അര്ത്ഥശൂന്യമാണ്; സ്വര്ഗ്ഗം നേടാന് സഹായിക്കുന്ന അഗ്നിഷ്ടോമം പോലെയുള്ള യാഗങ്ങളും അപ്രയോജനകരമാണ്.
യദാ തദാ പ്രമാണം ഹി വൃഥൈവ പരിഭാഷിതമ് । വിതഥേ തത്പ്രമാണേ തു ധര്മോച്ഛേദഃ കുതോ ന ഹി
അങ്ങനെയാണെങ്കില് ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ പ്രാമാണ്യവും അപ്രയോജനകരമാകും; എല്ലാ ചര്ച്ചകളും വ്യര്ത്ഥമാകും; ശാസ്ത്രങ്ങള് അസത്യമായാല് ധര്മ്മം നശിക്കാതിരിക്കാന് എന്താണ് കാരണം?
ഉദ്യമേ ച കൃതേ സിദ്ധിഃ പ്രത്യക്ഷേണൈവ സാധ്യതേ । തസ്മാദത്ര പ്രകര്തവ്യഃ പ്രപഞ്ചശ്ചിത്തകല്പിതഃ
പ്രയത്നം ചെയ്താല് വിജയമെന്നത് നേരിട്ടു കാണാം; അതുകൊണ്ട് ഈ കാര്യത്തില് കര്മ്മം ചെയ്യേണ്ടതാണ്, കാരണം ഈ ലോകം മനസ്സിന്റെ സങ്കല്പപ്രകാരം രൂപപ്പെടുന്നു.
യഥായം ബാലകഃ ക്ഷേമം പ്രാപ്നോതി മമ പുത്രകഃ । മിഥ്യാ യദി പ്രകര്തവ്യം വചനം ശുഭമിച്ഛതാ
ഒരു കുട്ടിക്കു നല്ലതുണ്ടാകണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് 'എന്റെ മകന് സുരക്ഷിതനാകട്ടെ' എന്നു പറയുന്നതുപോലെ, അതു സത്യമായില്ലെങ്കിലും, നല്ലത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് അങ്ങനെ പറയണം.
ന തത്ര ദൂഷണം കിഞ്ചിത്പവദന്തി മനീഷിണഃ । വസുദേവ ഉവാച നിശാമയ മഹാഭാഗേ സത്യമേതദ് ബ്രവീമി തേ
ഇതില് ഒരു ദോഷവും ഇല്ലെന്ന് ജ്ഞാനികള് പറയുന്നു. വസുദേവന് പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗേ, ഞാന് നിന്നോട് സത്യം പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.