പുനര്വിചാരയാമാസ മരണം മേഽസ്ത്യഹോ സ്വസാ । പാപേനാപി പ്രകര്തവ്യാ ദേഹരക്ഷാ വിപശ്ചിതാ
വീണ്ടും അവൻ ചിന്തിച്ചു: 'അയ്യോ, ഞാൻ സഹോദരിയെ കൊല്ലാതെ വിട്ടാൽ ഞാൻ തന്നെ മരിക്കും. പാപം ചെയ്താലും, ജ്ഞാനികൾ ദേഹം സംരക്ഷിക്കേണ്ടതാണു.'
പ്രായശ്ചിത്തേന പാപസ്യ ശുദ്ധിര്ഭവതി സര്വദാ । പ്രാണരക്ഷാ പ്രകര്തവ്യാ ബുധൈരപ്യേനസാ തഥാ
'പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്താൽ പാപം എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധീകരിക്കാം. ജീവൻ രക്ഷിക്കേണ്ടതാണെങ്കിൽ, ജ്ഞാനികൾക്കും പാപം ചെയ്യേണ്ടി വരാം.'
വിചിന്ത്യ മനസാ കംസഃ ഖഡ്ഗമാദായ സത്വരഃ । ജഗ്രാഹ താം വരാരോഹാം കേശേഷ്വാകൃഷ്യ പാപകൃത്
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ച്, കംസൻ ഉടൻ വാൾ എടുത്തു. ദുഷ്കൃത്യം ചെയ്ത്, ആ മനോഹരിയായ ദേവകിയെ മുടിയിൽ പിടിച്ച് പിടിച്ചു.
കോശാത്ഖഡ്ഗമുപാകൃഷ്യ ഹന്തുകാമോ ദുരാശയഃ । പശ്യതാം സര്വലോകാനാം നവോഢാം താം ചകര്ഷ ഹ
വാളിന്റെ വടിയിൽ നിന്ന് വാൾ എടുത്ത്, കൊലചിന്തയോടെ, ലോകമൊക്കെയും കാണുമ്പോൾ പുതുതായി വിവാഹം കഴിച്ച ദേവകിയെ അവൻ വലിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
ഹന്യമാനാഞ്ച താം ദൃഷ്ട്വാ ഹാഹാകാരോ മഹാനഭൂത് । വസുദേവാനുഗാ വീരാ യുദ്ധായോദ്യതകാര്മുകാഃ
അവളെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ വലിയ ആഹ്ലാദം ഉയർന്നു. വസുദേവന്റെ അനുയായികളായ വീരന്മാർ വില്ലുകൾ എടുത്ത് യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി.
മുഞ്ച മുഞ്ചേതി പ്രോചുസ്തം തേ തദാദ്ഭുതസാഹസാഃ । കൃപയാ മോചയാമാസുര്ദേവകീം ദേവമാതരമ്
'വിടു, വിടു' എന്ന് അവർ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു. അത്ഭുതകരമായ ധൈര്യമുള്ള ആ വീരന്മാർ കരുണയോടെ ദേവമാതാവായ ദേവകിയെ മോചിപ്പിച്ചു.
തദ്യുദ്ധമഭവദ് ഘോരം വീരാണാഞ്ച പരസ്പരമ് । വസുദേവസഹായാനാം കംസേന ച മഹാത്മനാ
അപ്പോൾ വസുദേവന്റെ കൂട്ടുകാരും മഹാത്മാവായ കംസനും തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ ഒരു യുദ്ധം നടന്നു.
വര്തമാനേ തഥാ യുദ്ധേ ദാരുണേ ലോമഹര്ഷണേ । കംസം നിവാരയാമാസുര്വൃദ്ധാ യേ യദുസത്തമാഃ
അങ്ങനെ ഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചകരവുമായ യുദ്ധം നടക്കുമ്പോൾ, മുതിർന്ന യദുകുലശ്രേഷ്ഠന്മാർ കംസനെ തടഞ്ഞു.
പിതൃഷ്വസേയം തേ വീര പൂജനീയാ ച ബാലിശാ । ന ഹന്തവ്യാ ത്വയാ വീര വിവാഹോത്സവസങ്ഗമേ
'ഇവൾ നിന്റെ അച്ഛന്റെ സഹോദരി, വീരാ, ആദരിക്കേണ്ടവളാണ്, ബാലിശനായവനേ. വിവാഹോത്സവസമയത്ത് നീ അവളെ കൊല്ലരുത്.'
സ്ത്രീഹത്യാ ദുഃസഹാ വീര കീര്തിഘ്നീ പാപകൃത്തമാ । ഭൂതഭാഷിതമാത്രേണ ന കര്തവ്യാ വിജാനതാ
'സ്ത്രീഹത്യ അത്യന്തം ദുസ്സഹം, വീരാ, അതു കീര്ത്തി നശിപ്പിക്കുന്നതും ഏറ്റവും വലിയ പാപവുമാണ്. ഒരുവൻ പറഞ്ഞ വാക്ക് കേട്ട് മാത്രം ജ്ഞാനികൾ അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്.'
അന്തര്ഹിതേന കേനാപി ശത്രുണാ തവ ചാസ്യ വാ । ഉദിതേതി കുതോ ന സ്യാദ്വാഗനര്ഥകരീ വിഭോ
'നിന്റെ ശത്രുവോ അല്ലെങ്കിൽ അവളുടെ ശത്രുവോ ഒളിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അത്തരം ശബ്ദം ഉയരുമ്പോൾ അതിന് അർത്ഥമില്ലാതാകില്ലേ, മഹാപ്രഭോ?'
യശസസ്തേ വിഘാതായ വസുദേവഗൃഹസ്യ ച । അരിണാ രചിതാ വാണീ ഗുണമായാവിദാ നൃപ
'ഇത് നിന്റെ കീര്ത്തിക്കും വസുദേവന്റെ കുടുംബത്തിനും നാശം വരുത്തും. ശത്രുക്കൾ, മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, ഇങ്ങനെയൊരു വാക്ക് ഉരുത്തിരിയിച്ചിരിക്കാം, രാജാവേ.'
ബിഭേഷി വീരസ്ത്വം ഭൂത്വാ ഭൂതഭാഷിതഭാഷയാ । യശോമൂലവിഘാതാര്ഥമുപായസ്ത്വരിണാ കൃതഃ
നീ ധൈര്യശാലിയാണെങ്കിലും ഭയപ്പെട്ട്, ഭൂതം പിടിച്ചവനെന്നപോലെ സംസാരിക്കുന്നു. നിന്റെ പ്രശസ്തിയുടെ അടിസ്ഥാനം നശിപ്പിക്കാൻ ഇങ്ങനെ ഒരു പെട്ടെന്ന് ആലോചിച്ച വഴിയാണ് സ്വീകരിച്ചത്.
പിതൃഷ്വസാ ന ഹന്തവ്യാ വിവാഹസമയേ പുനഃ । ഭവിതവ്യം മഹാരാജ ഭവേച്ച കഥമന്യഥാ
വിവാഹസമയത്ത് പിതാവിന്റെ സഹോദരിയെ കൊല്ലാൻ പാടില്ല. മഹാരാജാവേ, ഇങ്ങനെ തന്നെയായിരിക്കണം, മറ്റെന്ത് വിധം സംഭവിക്കുമെന്നു ചോദിക്കാൻ വഴിയില്ല.
ഏവം തൈര്ബോധ്യമാനോഽസൌ നിവൃത്തോ നാഭവദ്യദാ । തദാ തം വസുദേവോഽപി നീതിജ്ഞഃ പ്രത്യഭാഷത
അവർ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചിട്ടും അവൻ പിന്മാറിയില്ല. അപ്പോൾ നയത്തിൽ പാണ്ഡിത്യം ഉള്ള വസുദേവൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
കംസ സത്യം ബ്രവീമ്യദ്യ സത്യാധാരം ജഗത്ത്രയമ് । ദാസ്യാമി ദേവകീപുത്രാനുത്പന്നാംസ്തവ സര്വശഃ
കംസാ, ഞാൻ ഇന്നത് സത്യമാണ് പറയുന്നത്. സത്യം മൂലമാണ് മൂന്നു ലോകങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നത്. ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ദേവകിയുടെ എല്ലാ മക്കളെയും ഞാൻ നിനക്കു നൽകും.
ജാതം ജാതം സുതം തുഭ്യം ന ദാസ്യാമി യദി പ്രഭോ । കുമ്ഭീപാകേ തദാ ഘോരേ പതന്തു മമ പൂര്വജാഃ
പ്രഭുവേ, ഓരോ കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ഞാൻ നിനക്കു നൽകാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, എന്റെ പൂർവികർ ഭയങ്കരമായ കുംബീപാകനരകത്തിൽ വീഴട്ടെ.
ശ്രുത്വാഥ വചനം സത്യം പൌരവാ യേ പുരഃസ്ഥിതാഃ । ഊചുസ്തേ ത്വരിതാഃ കംസം സാധു സാധു പുനഃ പുനഃ
ഈ സത്യവാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന പൗരവർഗ്ഗങ്ങൾ വേഗത്തിൽ കംസനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും 'നന്നായി, നന്നായി' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ന മിഥ്യാ ഭാഷതേ ക്വാപി വസുദേവോ മഹാമനാഃ । കേശം മുഞ്ച മഹാഭാഗ സ്ത്രീഹത്യാ പാതകം തഥാ
വസുദേവൻ, മഹാനായ മനസ്സുകാരൻ, എവിടെയും കള്ളം പറയാറില്ല. ഭാഗ്യശാലിയേ, കേശിനിയെ വിട്ടയക്കൂ, സ്ത്രീഹത്യ എന്ന പാപം ഒഴിവാക്കൂ.
വ്യാസ ഉവാച ഏവം പ്രബോധിതഃ കംസോ യദുവൃദ്ധൈര്മഹാത്മഭിഃ । ക്രോധം ത്യക്ത്വാ സ്ഥിതസ്തത്ര സത്യവാക്യാനുമോദിതഃ
വ്യാസൻ പറയുന്നു: ഇങ്ങനെ യദുവംശത്തിലെ മുതിർന്ന മഹാത്മാക്കൾ ഉപദേശിച്ചതിനുശേഷം കംസൻ കോപം ഉപേക്ഷിച്ച് അവിടെയിരുന്ന് സത്യവാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ചു.
തതോ ദുന്ദുഭയോ നേദുര്വാദിത്രാണി ച സസ്വനുഃ । ജയശബ്ദസ്തു സര്വേഷാമുത്പന്നസ്തത്ര സംസദി
അതിനുശേഷം മൃദംഗങ്ങൾ മുഴങ്ങി, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുഴങ്ങുകയും ചെയ്തു. അവിടെ കൂടിയിരുന്ന എല്ലാവരും ജയഘോഷം ഉയർത്തി.
പ്രസാദ്യ കംസം പ്രതിമോച്യ ദേവകീം മഹായശാഃ ശൂരസുതസ്തദാനീമ് । ജഗാമ ഗേഹം സ്വജനാനുവൃത്തോ നവോഢയാ വീതഭയസ്തരസ്വീ
കംസനെ മനസ്സിലാക്കി ദേവകിയെ മോചിപ്പിച്ചശേഷം, മഹത്വമുള്ള ശൂരപുത്രൻ തന്റെ കുടുംബത്തോടും പുതുവധുവിനോടും കൂടി ഭയമില്ലാതെ വേഗത്തിൽ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
കംസേന ദേവകീപ്രഥമപുത്രവധവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച അഥ കാലേ തു സമ്പ്രാപ്തേ ദേവകീ ദേവരൂപിണീ । ഗര്ഭം ദധാര വിധിവദ്വസുദേവേന സങ്ഗതാ
കംസൻ ദേവകിയുടെ ആദ്യമകനെ കൊല്ലുന്നത്: വ്യാസൻ പറയുന്നു: സമയമെത്തിയപ്പോൾ ദൈവസദൃശമായ ദേവകി, നിയമപ്രകാരം വസുദേവനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഗർഭം ധരിച്ചു.
പൂര്ണേഽഥ ദശമേ മാസേ സുഷുവേ സുതമുത്തമമ് । രൂപാവയവസമ്പന്നം ദേവകീ പ്രഥമം യദാ
പത്താമാസം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ ദേവകി സുന്ദരമായ അവയവങ്ങളുള്ള ഉത്തമനായ ഒരു മകനെ പ്രസവിച്ചു; അതായിരുന്നു അവളുടെ ആദ്യകുഞ്ഞ്.
തദാഽഽഹ വസുദേവസ്താം സത്യവാക്യാനുമോദിതഃ । ഭാവിത്വാച്ച മഹാഭാഗോ ദേവകീം ദേവമാതരമ്
അപ്പോൾ വസുദേവൻ, സത്യവാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ച് ആലോചിച്ചശേഷം, ദേവതാമാതാവായ ദേവകിയോട് പറഞ്ഞു.
വരോരു സമയം മേ ത്വം ജാനാസി സ്വസുതാര്പണേ । മോചിതാ ത്വം മഹാഭാഗേ ശപഥേന മയാ തദാ
സുന്ദരനാരിയേ, നമ്മുടെ മക്കളെ അർപ്പിക്കുമെന്നുള്ള ഞാൻ എടുത്ത വാഗ്ദാനം നീ അറിയുന്നു. ഭാഗ്യശാലിയേ, അപ്പോൾ ഞാൻ ആ സത്യം ഉറപ്പാക്കി നിന്നെ മോചിപ്പിച്ചിരുന്നു.
ഇമം പുത്രം സുകേശാന്തേ ദാസ്യാമി ഭ്രാതൃസൂനവേ । (ഖലേ കംസേ വിനാശാര്ഥം ദൈവേ കിം വാ കരിഷ്യസി ।)
ഈ സുന്ദരമായ മകനെ ഞാൻ നിന്റെ സഹോദരന്റെ മകനായ കംസനു നൽകും. ദുഷ്ടനായ കംസനെ നശിപ്പിക്കാൻ അല്ലെങ്കിൽ വിധിയുടെ മുമ്പിൽ നമുക്ക് എന്ത് ചെയ്യാനാകും?
സര്വേഷാം കില ജീവാനാം കാലപാശാനുവര്തിനാമ് । ഭോക്തവ്യം സ്വകൃതം കര്മ ശുഭ വാ യദി വാശുഭമ്
സകല ജീവികളും കാലത്തിന്റെ പിടിയിൽ പെട്ടവരാണ്. അവർ ചെയ്ത നല്ലതോ ചീത്തയോ ഫലമായി അനുഭവിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
പ്രാരബ്ധം സര്വഥൈവാത്ര ജീവസ്യ വിധിനിര്മിതമ് । ദേവക്യുവാച സ്വാമിന് പൂര്വം കൃതം കര്മ ഭോക്തവ്യം സര്വഥാ നൃഭിഃ
ജീവന്റെ ഭാഗ്യത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്നത് നിർബന്ധമായും സംഭവിക്കും. ദേവകി പറഞ്ഞു: സ്വാമിനേ, മുൻപ് ചെയ്ത കർമ്മം മനുഷ്യർക്ക് അനുഭവിക്കേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്.
തീര്ഥൈസ്തപോഭിര്ദാനൈര്വാ കിം ന യാതി ക്ഷയം ഹി തത് । ലിഖിതോ ധര്മശാസ്ത്രേഷു പ്രായശ്ചിത്തവിധിര്നൃപ
തിര്ഥയാത്രകളും തപസ്സും ദാനവും ചെയ്തിട്ടും അതു നശിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? രാജാവേ, പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.