തസ്മാത്ത്വം ദേവദേവേശ ദുഃഖരൂപാര്ണവസ്യ ച । പാരദോ ഭവ ഭാരം മേ ഹര പാദൌ നമാമി തേ
അതുകൊണ്ട് ദേവദേവാ, ഈ ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ നിന്നു എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ; എന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കണമേ, ഞാൻ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങുന്നു.
ഇംദ്ര ഉവാച ഇലേ കിം തേ കരോമ്യദ്യ ബ്രഹ്മാണം ശരണം വ്രജ । അഹം തത്രാഗമിഷ്യാമി സ തേ ദുഃഖം ഹരിഷ്യതി
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഭൂമിദേവി, ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്കു എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും? ബ്രഹ്മാവിനെ ആശ്രയിക്കൂ; ഞാൻ അവിടെ വരാം, അവൻ നിന്റെ ദുഃഖം നീക്കും.
തച്ഛ്രുത്വാ ത്വരിതാ പൃഥ്വീ ബ്രഹ്മലോകം ഗതാ തദാ । ശക്രോഽപി പൃഷ്ഠതഃ പ്രാപ്തഃ സര്വദേവപുരഃസരഃ
അത് കേട്ടു, ഭൂമി വേഗത്തിൽ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി; ശക്രനും എല്ലാ ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവളുടെ പിന്നാലെ എത്തി.
സുരഭീമാഗതാം തത്ര ദൃഷ്ട്വോവാച പ്രജാപതിഃ । മഹീം ജ്ഞാത്വാ മഹാരാജ ധ്യാനേന സമുപസ്ഥിതാമ്
അവിടെ സുരഭിയെ എത്തിയതും, ധ്യാനത്തിലൂടെ ഭൂമിയെ മനസ്സിലാക്കിയ മഹാപ്രജാപതി അവളോട് പറഞ്ഞു.
കസ്മാദ്രുദസി കല്യാണി കിം തേ ദുഃഖം വദാധുനാ । പീഡിതാസി ച കേന ത്വം പാപാചാരേണ ഭൂര്വദ
സൗഭാഗ്യവതിയായേ, നീ എന്തുകൊണ്ട് കരയുന്നു? ഇപ്പോൾ നിന്റെ ദുഃഖം പറയൂ. ആരാണ് നിന്നെ പീഡിപ്പിച്ചത്, ഭൂമിദേവി, ഏത് ദുഷ്ടകൃത്യങ്ങൾ കൊണ്ട്?
ധരോവാച കലിരായാതി ദുഷ്ടോഽയം ബിഭേമി തദ്ഭയാദഹമ് । പാപാചാരാഃ പ്രജാസ്തത്ര ഭവിഷ്യന്തി ജഗത്പതേ
ഭൂമി പറഞ്ഞു: ദുഷ്ടനായ കലി വരുന്നു, അതിന്റെ ഭയത്തിൽ ഞാൻ ഭയപ്പെട്ടു; ലോകനാഥാ, അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ പാപകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടും.
രാജാനശ്ച ദുരാചാരാഃ പരസ്പരവിരോധിനഃ । ചൌരകര്മരതാഃ സര്വേ രാക്ഷസാഃ പൂര്ണവൈരിണഃ
അപ്പോഴത്തെ രാജാക്കന്മാർ ദുഷ്ടകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരും, പരസ്പരം ശത്രുതയുള്ളവരും, മോഷണത്തിൽ താൽപര്യമുള്ളവരും, പൂർണ്ണമായ വൈരമുള്ള റാക്ഷസന്മാരുമാകും.
താന്ഹത്വാ നൃപതീന്ഭാരം ഹര മേഽദ്യ പിതാമഹ । പീഡിതാസ്മി മഹാരാജ സൈന്യഭാരേണ ഭൂഭൃതാമ്
അവരെ കൊല്ലുകയും, എന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കുകയും ചെയ്യണമേ, പിതാമഹാ; മഹാരാജാവേ, ഭൂഭൃതുക്കളുടെ സൈന്യഭാരത്തിൽ ഞാൻ പീഡിതയാകുന്നു.
ബ്രഹ്യോവാച നാഹം ശക്തസ്തഥാ ദേവി ഭാരാവതരണേ തവ । ഗച്ഛാവഃ സദനം വിഷ്ണോര്ദേവദേവസ്യ ചക്രിണഃ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ദേവി, ഞാൻ ഇങ്ങനെ നിന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കാൻ കഴിയില്ല; നമുക്ക് ദേവദേവനായ ചക്രധാരിയായ വിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോകാം.
സ തേ ഭാരാപനോദം വൈ കരിഷ്യതി ജനാര്ദനഃ । പൂര്വം മയാപി തേ കാര്യം ചിന്തിതം സുവിചാര്യ ച
ജനാർദ്ദനൻ നിന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കും; മുമ്പ് ഞാൻ പോലും നിന്റെ കാര്യം ആലോചിച്ച് പരിഗണിച്ചിരുന്നു.
തത്ര ഗച്ഛ സുരശ്രേഷ്ഠ യത്ര ദേവോ ജനാര്ദനഃ । വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ വേദകര്താസൌ പുരസ്കൃത്യ സുരാംശ്ച ഗാമ്
അവിടെ പോകൂ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ജനാർദ്ദനൻ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വേദങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ച ബ്രഹ്മാവു ദേവന്മാരെയും മുൻനിർത്തി മുന്നോട്ട് നടന്നു.
ജഗാമ വിഷ്ണുസദനം ഹംസാരൂഢശ്ചതുര്മുഖഃ । തുഷ്ടാവ വേദവാക്യൈശ്ച ഭക്തിപ്രവണമാനസഃ
ഹംസം എന്ന ഹംസപ്പക്ഷിയിൽ കയറി, നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവ് വിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. ഭക്തിപൂർവ്വം മനസ്സോടെ, വേദവാക്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അവനെ സ്തുതിച്ചു.
ബ്രഹ്മോവാച സഹസ്രശീര്ഷാസ്ത്വമസി സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത് । ത്വം വേദപുരുഷഃ പൂര്വം ദേവദേവഃ സനാതനഃ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: നീ ആയിരം തലകളും, ആയിരം കണ്ണുകളും, ആയിരം കാലുകളും ഉള്ളവൻ. നീ ആദികാലത്ത് തന്നെ വേദപുരുഷൻ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ശാശ്വതൻ.
ഭൂതപൂര്വം ഭവിഷ്യച്ച വര്തമാനം ച യദ്വിഭോ । അമരത്വം ത്വയാ ദത്തമസ്മാകം ച രമാപതേ
ഭൂതകാലവും ഭാവിയും ഇപ്പോഴത്തെ കാലവും നീ തന്നെയാണ്, മഹാശക്തനായവനേ. ലക്ഷ്മിയുടെ നാഥാ, അമരത്വം ഞങ്ങൾക്കു നീ തന്നു.
ഏതാവാന്മഹിമാ തേഽസ്തി കോ ന വേത്തി ജഗത്ത്രയേ । ത്വം കര്താപ്യവിതാ ഹന്താ ത്വം സര്വഗതിരീശ്വരഃ
നിന്റെ മഹത്വം ഇത്രയാണെങ്കിൽ, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ആരാണ് അതറിയാത്തത്? സൃഷ്ടാവും രക്ഷകനും സംഹാരകനും നീ തന്നെയാണ്; സർവവ്യാപിയായ ഈശ്വരൻ നീയാകുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച ഇതീഡിതഃ പ്രഭുര്വിഷ്ണുഃ പ്രസന്നോ ഗരുഡധ്വജഃ । ദര്ശനഞ്ച ദദൌ തേഭ്യോ ബ്രഹ്മാദിഭ്യോഽമലാശയഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഗരുഡധ്വജനായ വിഷ്ണു സന്തോഷത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റു ദേവന്മാർക്കും ദർശനം നൽകി; അവന്റെ മനസ്സ് നിർമ്മലമായിരുന്നു.
പപ്രച്ഛ സ്വാഗതം ദേവാന്പ്രസന്നവദനോ ഹരിഃ । തതസ്ത്വാഗമനേ തേഷാം കാരണഞ്ച സവിസ്തരമ്
ഹരിഃ സന്തോഷഭാവത്തോടെ ദേവന്മാരെ സ്വാഗതം ചെയ്തു, അവർ വന്നതിന്റെ കാരണം വിശദമായി ചോദിച്ചു.
തമുവാചാബ്ജജോ നത്വാ ധരാദുഃഖഞ്ച സംസ്മരന് । ഭാരാവതരണം വിഷ്ണോ കര്തവ്യം തേ ജനാര്ദന
പദ്മത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് നമസ്കരിച്ചു, ഭൂമിയുടെ ദു:ഖം ഓർത്ത് വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു: ജനാർദ്ദനാ, ഭൂഭാരം നീ കുറയ്ക്കണം.
ഭുവി ധൃത്വാവതാരം ത്വം ദ്വാപരാന്തേ സമാഗതേ । ഹത്വാ ദുഷ്ടാന്നൃപാനുര്വ്യാ ഹര ഭാരം ദയാനിധേ
ദ്വാപരയുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, നീ ഭൂമിയിൽ അവതാരമെടുത്ത്, ദയാസാഗരാ, ദുഷ്ടരാജാക്കന്മാരെ സംഹരിച്ച് ഭൂഭാരം നീക്കം ചെയ്യണം.
വിഷ്ണുരുവാച നാഹം സ്വതന്ത്ര ഏവാത്ര ന ബ്രഹ്മാ ന ശിവസ്തഥാ । നേന്ദ്രോഽഗ്നിര്ന യമസ്ത്വഷ്ടാ ന സൂര്യോ വരുണസ്തഥാ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ഞാൻ സ്വതന്ത്രനല്ല, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അല്ല; ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും യമനും ത്വഷ്ടാവും സൂര്യനും വരുണനും അല്ല.
യോഗമായാവശേ സര്വമിദം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യന്തം ഗ്രഥിതം ഗുണസൂത്രതഃ
യോഗമായയുടെ അധികാരത്തിൽ, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് വരെ എല്ലാം, ചലനശീലിയും അചലവുമാകുന്ന സകലവും ഗുണങ്ങളുടെ ബന്ധനത്തിൽ പെട്ടിരിക്കുന്നു.
യഥാ സാ സ്വേച്ഛയാ പൂര്വം കര്തുമിച്ഛതി സുവ്രത । തഥാ കരോതി സുഹിതാ വയം സര്വേഽപി തദ്വശാഃ
അവൾക്ക് എങ്ങനെ ചെയ്യാൻ മനസ്സുണ്ടോ, അതുപോലെ അവൾ ചെയ്യുന്നു, സദ്ഭാവനയുള്ളവനേ; ഞങ്ങൾ എല്ലാം അവളുടെ ഇഷ്ടത്തിന് അനുസരിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
യദ്യഹം സ്യാം സ്വതന്ത്രോ വൈ ചിന്തയന്തു ധിയാ കില । കുതോഽഭവം മത്സ്യവപുഃ കച്ഛപോ വാ മഹാര്ണവേ
ഞാൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വതന്ത്രനാണെങ്കിൽ, അവർ മനസ്സിൽ ആലോചിക്കട്ടെ: എങ്ങനെ ഞാൻ മീനായി, അല്ലെങ്കിൽ വലിയ സമുദ്രത്തിൽ ആമയായി ജനിച്ചു?
തിര്യഗ്യോനിഷു കോ ഭോഗഃ കാ കീര്തിഃ കിം സുഖം പുനഃ । കിം പുണ്യം കിം ഫലം തത്ര ക്ഷുദ്രയോനിഗതസ്യ മേ
മൃഗജന്മങ്ങളിൽ എനിക്ക് എന്താണ് ആനന്ദം, എന്താണ് കീർത്തി, എന്താണ് സുഖം? അവിടെ എനിക്ക് എന്ത് പുണ്യവും ഫലവും ഉണ്ടാവും?
കോലോ വാഥ നൃസിംഹോ വാ വാമനോ വാഭവം കുതഃ । ജമദഗ്നിസുതഃ കസ്മാത്സമ്ഭവേയം പിതാമഹ
എങ്ങനെ ഞാൻ വരാഹൻ, നരസിംഹൻ, വാമനൻ എന്നിവയായി ജനിച്ചു? പിതാമഹാ, എങ്ങനെ ഞാൻ ജമദഗ്നിയുടെ മകനായി ജനിച്ചു?
നൃശംസം വാ കഥം കര്മ കൃതവാനസ്മി ഭൂതലേ । ക്ഷതജൈസ്തു ഹ്രദാന്സര്വാന്പൂരയേയം കഥം പുനഃ
ഭൂമിയിൽ എങ്ങനെ ഞാൻ ഇങ്ങനെ ക്രൂരമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്തു? വീണ്ടും എങ്ങനെ ഞാൻ രക്തം കൊണ്ട് എല്ലാ തടാകങ്ങളും നിറച്ചു?
തത്കഥം ജമദഗ്നേശ്ച പുത്രോ ഭൂത്വാ ദ്വിജോത്തമഃ । ക്ഷത്രിയാന്ഹതവാനാജൌ നിര്ദയോ ഗര്ഭഗാനപി
അപ്പോൾ, ജമദഗ്നിയുടെ മകനായി ജനിച്ച്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, എങ്ങനെ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷത്രിയരെ, ഗർഭത്തിൽ പോലും, കരുണയില്ലാതെ കൊല്ലുവാൻ സാധിച്ചു?
രാമോ ഭൂത്വാഥ ദേവേന്ദ്ര പ്രാവിശദ്ദണ്ഡകം വനമ് । പദാതിശ്ചീരവാസാശ്ച ജടാവല്കലവാന്പുനഃ
ദേവേന്ദ്രാ, ഞാൻ രാമനായി ദണ്ഡകവനം pěാലായി, കാലിൽ നടന്ന്, ചീരയും ജടയും ധരിച്ച് വീണ്ടും അവിടെ പ്രവേശിച്ചു.
അസഹായോ ഹ്യപാഥേയോ ഭീഷണേ നിര്ജനേ വനേ । കുര്വന്നാഖേടകം തത്ര വ്യചരം വിഗതത്രപഃ
ഒറ്റയ്ക്കും ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളൊന്നുമില്ലാതെ, ഭയാനകവും ശൂന്യവുമായ കാടിൽ ഞാൻ ലജ്ജയില്ലാതെ വേട്ടയാടിക്കൊണ്ട് അലയുകയായിരുന്നു.
ന ജ്ഞാതവാന്മൃഗം ഹൈമം മായയാ പിഹിതസ്തദാ । ഉടജേ ജാനകീം ത്യക്ത്വാ നിര്ഗതസ്തത്പദാനുഗഃ
അപ്പോൾ ആ മായാമയമായ പൊൻമാൻ എന്നെ കബളിപ്പിച്ചു, ഞാൻ അതിന്റെ അടയാളം പിന്തുടർന്ന്, ഉറ്റവളായ ജനകിയെ കുടിലിൽ വിട്ട് പുറത്ത് പോയി.