തച്ഛ്രുത്വേലാ തദോവാച ശൃണു ദേവേശ മേഽഖിലമ് । ദുഃഖം പൃച്ഛസി യത്ത്വം മേ ഭാരാക്രാന്തോഽസ്മി മാനദ
അത് കേട്ടപ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു: 'ദേവേന്ദ്രനേ, ഞാൻ എല്ലാം പറയാം. നീ എന്റെ ദുഃഖം ചോദിച്ചതിനാൽ, ഞാൻ ഭാരത്തിൽ തളർന്നിരിക്കുകയാണ്, മഹത്വം നൽകുന്നവനേ.'
ജരാസന്ധോ മഹാപാപീ മാഗധേഷു പതിര്മമ । ശിശുപാലസ്തഥാ ചൈദ്യഃ കാശിരാജഃ പ്രതാപവാന്
മഹാപാപിയായ ജരാസന്ധൻ മഗധദേശത്ത് എന്റെ അധിപനാണ്; അങ്ങനെ തന്നെ ശിശുപാലനും, ശക്തനായ കാശിരാജാവും ഉണ്ട്.
രുക്മീ ച ബലവാന്കംസോ നരകശ്ച മഹാബലഃ । ശാല്വഃ സൌഭപതിഃ ക്രൂരഃ കേശീ ധേനുകവത്സകൌ
രുക്മി, ശക്തനായ കംസൻ, മഹാബലശാലിയായ നരകൻ, ക്രൂരനായ സൗഭരാജാവ് ശാൽവൻ, കൂടാതെ കേശി, ധേനുകൻ, വത്സകൻ ഇവരും—
സര്വേ ധര്മവിഹീനാശ്ച പരസ്പരവിരോധിനഃ । പാപാചാരാ മദോന്മത്താഃ കാലരൂപാശ്ച പാര്ഥിവാഃ
ഇവരൊക്കെയും ധർമ്മമില്ലാത്തവർ, പരസ്പരം ശത്രുതയുള്ളവർ, പാപകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവർ, അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ചു നടക്കുന്ന രാജാക്കന്മാർ, നാശത്തിന്റെ രൂപമായവരാണ്.
തൈരഹം പീഡിതാ ശക്ര ഭാരാക്രാന്താക്ഷമാ വിഭോ । കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി ചിന്താ മേ മഹതീ സ്ഥിതാ
ഇവരുടെ പീഡനത്തിൽ ഞാൻ ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്നു, ഭൂമി അതികം ഭാരിതയായി സഹിക്കാൻ കഴിയാതെ പോയിരിക്കുന്നു; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും, എവിടെ പോകും എന്ന് വലിയ ചിന്തയിൽ ആകുന്നു.
പീഡിതാഹം വരാഹേണ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ । ശക്ര ജാനീഹി ഹരിണാ ദുഃഖാദ്ദുഃഖതരം ഗതാ
ശക്തനായ വിഷ്ണുവിന്റെ വരാഹാവതാരത്തിൽ നിന്നുമാണ് ഞാൻ പീഡിതയായത്; ശക്രാ, ഹരിയുടെ ഇടപെടലിൽ ഞാൻ ഒരു ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വലിയ ദുഃഖത്തിലേക്ക് എത്തിപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിയണം.
യതോഽഹം ദുഷ്ടദൈത്യേന കശ്യപസ്യാത്മജേന വൈ । ഹൃതാഹം ഹിരണ്യാക്ഷേണ മഗ്നാ തസ്മിന്മഹാര്ണവേ
കശ്യപന്റെ മകനായ ദുഷ്ടനായ ദൈത്യൻ, അതായത് ഹിരണ്യാക്ഷൻ, എന്നെ പിടിച്ചു വലിയ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിച്ചു.
തദാ സൂകരരൂപേണ വിഷ്ണുനാ നിഹതോഽപ്യസൌ । ഉദ്ധൃതാഹം വരാഹേണ സ്ഥാപിതാ ഹി സ്ഥിരാ കൃതാ
അപ്പോൾ, വരാഹരൂപം ധരിച്ച വിഷ്ണു അവനെ കൊല്ലുകയും, വരാഹൻ എന്നെ ഉയർത്തി സ്ഥിരമായി എന്റെ സ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
നോചേദ്രസാതലേ സ്വസ്ഥാ സ്ഥിതാ സ്യാം സുഖശായിനീ । ന ശക്താസ്മ്യദ്യ ദേവേശ ഭാരം വോഢും ദുരാത്മനാമ്
അങ്ങനെ സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ പാതാളത്തിൽ തന്നെ വിശ്രമത്തോടെ കിടന്നിരിക്കും; എന്നാൽ ദേവന്മാരുടെ अधിപതിയായോ, ഈ ദുഷ്ടന്മാരുടെ ഭാരമേറ്റു പോകാൻ എനിക്ക് ഇനി കഴിയുന്നില്ല.
അഗ്രേ ദുഷ്ടഃ സമായാതി ഹ്യഷ്ടാവിംശസ്തഥാ കലിഃ । തദാഹം പീഡിതാ ശക്ര ഗന്താസ്മ്യാശു രസാതലമ്
ഇനി മുന്നോട്ട് ദുഷ്ടനായ ഇരുപത്തിയെട്ടാമൻ ആയ കലി വരുന്നു; അപ്പോൾ ശക്രാ, ഞാൻ പീഡിതയായി പെട്ടെന്ന് പാതാളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങും.
തസ്മാത്ത്വം ദേവദേവേശ ദുഃഖരൂപാര്ണവസ്യ ച । പാരദോ ഭവ ഭാരം മേ ഹര പാദൌ നമാമി തേ
അതുകൊണ്ട് ദേവദേവാ, ഈ ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ നിന്നു എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ; എന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കണമേ, ഞാൻ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങുന്നു.
ഇംദ്ര ഉവാച ഇലേ കിം തേ കരോമ്യദ്യ ബ്രഹ്മാണം ശരണം വ്രജ । അഹം തത്രാഗമിഷ്യാമി സ തേ ദുഃഖം ഹരിഷ്യതി
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഭൂമിദേവി, ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്കു എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും? ബ്രഹ്മാവിനെ ആശ്രയിക്കൂ; ഞാൻ അവിടെ വരാം, അവൻ നിന്റെ ദുഃഖം നീക്കും.
തച്ഛ്രുത്വാ ത്വരിതാ പൃഥ്വീ ബ്രഹ്മലോകം ഗതാ തദാ । ശക്രോഽപി പൃഷ്ഠതഃ പ്രാപ്തഃ സര്വദേവപുരഃസരഃ
അത് കേട്ടു, ഭൂമി വേഗത്തിൽ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി; ശക്രനും എല്ലാ ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവളുടെ പിന്നാലെ എത്തി.
സുരഭീമാഗതാം തത്ര ദൃഷ്ട്വോവാച പ്രജാപതിഃ । മഹീം ജ്ഞാത്വാ മഹാരാജ ധ്യാനേന സമുപസ്ഥിതാമ്
അവിടെ സുരഭിയെ എത്തിയതും, ധ്യാനത്തിലൂടെ ഭൂമിയെ മനസ്സിലാക്കിയ മഹാപ്രജാപതി അവളോട് പറഞ്ഞു.
കസ്മാദ്രുദസി കല്യാണി കിം തേ ദുഃഖം വദാധുനാ । പീഡിതാസി ച കേന ത്വം പാപാചാരേണ ഭൂര്വദ
സൗഭാഗ്യവതിയായേ, നീ എന്തുകൊണ്ട് കരയുന്നു? ഇപ്പോൾ നിന്റെ ദുഃഖം പറയൂ. ആരാണ് നിന്നെ പീഡിപ്പിച്ചത്, ഭൂമിദേവി, ഏത് ദുഷ്ടകൃത്യങ്ങൾ കൊണ്ട്?
ധരോവാച കലിരായാതി ദുഷ്ടോഽയം ബിഭേമി തദ്ഭയാദഹമ് । പാപാചാരാഃ പ്രജാസ്തത്ര ഭവിഷ്യന്തി ജഗത്പതേ
ഭൂമി പറഞ്ഞു: ദുഷ്ടനായ കലി വരുന്നു, അതിന്റെ ഭയത്തിൽ ഞാൻ ഭയപ്പെട്ടു; ലോകനാഥാ, അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ പാപകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടും.
രാജാനശ്ച ദുരാചാരാഃ പരസ്പരവിരോധിനഃ । ചൌരകര്മരതാഃ സര്വേ രാക്ഷസാഃ പൂര്ണവൈരിണഃ
അപ്പോഴത്തെ രാജാക്കന്മാർ ദുഷ്ടകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരും, പരസ്പരം ശത്രുതയുള്ളവരും, മോഷണത്തിൽ താൽപര്യമുള്ളവരും, പൂർണ്ണമായ വൈരമുള്ള റാക്ഷസന്മാരുമാകും.
താന്ഹത്വാ നൃപതീന്ഭാരം ഹര മേഽദ്യ പിതാമഹ । പീഡിതാസ്മി മഹാരാജ സൈന്യഭാരേണ ഭൂഭൃതാമ്
അവരെ കൊല്ലുകയും, എന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കുകയും ചെയ്യണമേ, പിതാമഹാ; മഹാരാജാവേ, ഭൂഭൃതുക്കളുടെ സൈന്യഭാരത്തിൽ ഞാൻ പീഡിതയാകുന്നു.
ബ്രഹ്യോവാച നാഹം ശക്തസ്തഥാ ദേവി ഭാരാവതരണേ തവ । ഗച്ഛാവഃ സദനം വിഷ്ണോര്ദേവദേവസ്യ ചക്രിണഃ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ദേവി, ഞാൻ ഇങ്ങനെ നിന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കാൻ കഴിയില്ല; നമുക്ക് ദേവദേവനായ ചക്രധാരിയായ വിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോകാം.
സ തേ ഭാരാപനോദം വൈ കരിഷ്യതി ജനാര്ദനഃ । പൂര്വം മയാപി തേ കാര്യം ചിന്തിതം സുവിചാര്യ ച
ജനാർദ്ദനൻ നിന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കും; മുമ്പ് ഞാൻ പോലും നിന്റെ കാര്യം ആലോചിച്ച് പരിഗണിച്ചിരുന്നു.
തത്ര ഗച്ഛ സുരശ്രേഷ്ഠ യത്ര ദേവോ ജനാര്ദനഃ । വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ വേദകര്താസൌ പുരസ്കൃത്യ സുരാംശ്ച ഗാമ്
അവിടെ പോകൂ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ജനാർദ്ദനൻ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വേദങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ച ബ്രഹ്മാവു ദേവന്മാരെയും മുൻനിർത്തി മുന്നോട്ട് നടന്നു.
ജഗാമ വിഷ്ണുസദനം ഹംസാരൂഢശ്ചതുര്മുഖഃ । തുഷ്ടാവ വേദവാക്യൈശ്ച ഭക്തിപ്രവണമാനസഃ
ഹംസം എന്ന ഹംസപ്പക്ഷിയിൽ കയറി, നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവ് വിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. ഭക്തിപൂർവ്വം മനസ്സോടെ, വേദവാക്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അവനെ സ്തുതിച്ചു.
ബ്രഹ്മോവാച സഹസ്രശീര്ഷാസ്ത്വമസി സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത് । ത്വം വേദപുരുഷഃ പൂര്വം ദേവദേവഃ സനാതനഃ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: നീ ആയിരം തലകളും, ആയിരം കണ്ണുകളും, ആയിരം കാലുകളും ഉള്ളവൻ. നീ ആദികാലത്ത് തന്നെ വേദപുരുഷൻ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ശാശ്വതൻ.
ഭൂതപൂര്വം ഭവിഷ്യച്ച വര്തമാനം ച യദ്വിഭോ । അമരത്വം ത്വയാ ദത്തമസ്മാകം ച രമാപതേ
ഭൂതകാലവും ഭാവിയും ഇപ്പോഴത്തെ കാലവും നീ തന്നെയാണ്, മഹാശക്തനായവനേ. ലക്ഷ്മിയുടെ നാഥാ, അമരത്വം ഞങ്ങൾക്കു നീ തന്നു.
ഏതാവാന്മഹിമാ തേഽസ്തി കോ ന വേത്തി ജഗത്ത്രയേ । ത്വം കര്താപ്യവിതാ ഹന്താ ത്വം സര്വഗതിരീശ്വരഃ
നിന്റെ മഹത്വം ഇത്രയാണെങ്കിൽ, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ആരാണ് അതറിയാത്തത്? സൃഷ്ടാവും രക്ഷകനും സംഹാരകനും നീ തന്നെയാണ്; സർവവ്യാപിയായ ഈശ്വരൻ നീയാകുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച ഇതീഡിതഃ പ്രഭുര്വിഷ്ണുഃ പ്രസന്നോ ഗരുഡധ്വജഃ । ദര്ശനഞ്ച ദദൌ തേഭ്യോ ബ്രഹ്മാദിഭ്യോഽമലാശയഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഗരുഡധ്വജനായ വിഷ്ണു സന്തോഷത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റു ദേവന്മാർക്കും ദർശനം നൽകി; അവന്റെ മനസ്സ് നിർമ്മലമായിരുന്നു.
പപ്രച്ഛ സ്വാഗതം ദേവാന്പ്രസന്നവദനോ ഹരിഃ । തതസ്ത്വാഗമനേ തേഷാം കാരണഞ്ച സവിസ്തരമ്
ഹരിഃ സന്തോഷഭാവത്തോടെ ദേവന്മാരെ സ്വാഗതം ചെയ്തു, അവർ വന്നതിന്റെ കാരണം വിശദമായി ചോദിച്ചു.
തമുവാചാബ്ജജോ നത്വാ ധരാദുഃഖഞ്ച സംസ്മരന് । ഭാരാവതരണം വിഷ്ണോ കര്തവ്യം തേ ജനാര്ദന
പദ്മത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് നമസ്കരിച്ചു, ഭൂമിയുടെ ദു:ഖം ഓർത്ത് വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു: ജനാർദ്ദനാ, ഭൂഭാരം നീ കുറയ്ക്കണം.
ഭുവി ധൃത്വാവതാരം ത്വം ദ്വാപരാന്തേ സമാഗതേ । ഹത്വാ ദുഷ്ടാന്നൃപാനുര്വ്യാ ഹര ഭാരം ദയാനിധേ
ദ്വാപരയുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, നീ ഭൂമിയിൽ അവതാരമെടുത്ത്, ദയാസാഗരാ, ദുഷ്ടരാജാക്കന്മാരെ സംഹരിച്ച് ഭൂഭാരം നീക്കം ചെയ്യണം.
വിഷ്ണുരുവാച നാഹം സ്വതന്ത്ര ഏവാത്ര ന ബ്രഹ്മാ ന ശിവസ്തഥാ । നേന്ദ്രോഽഗ്നിര്ന യമസ്ത്വഷ്ടാ ന സൂര്യോ വരുണസ്തഥാ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ഞാൻ സ്വതന്ത്രനല്ല, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അല്ല; ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും യമനും ത്വഷ്ടാവും സൂര്യനും വരുണനും അല്ല.