മഥുരാമണ്ഡലം ത്യക്ത്വാ സമൃദ്ധം കുലസമ്മതമ് । ജരാസന്ധഭയാത്തേന ദ്വാരകാഗമനം കൃതമ്
സമൃദ്ധിയും മാന്യതയുമുള്ള മഥുരാ പ്രദേശം ജരാസന്ധന്റെ ഭയത്തിൽ അവൻ ഉപേക്ഷിച്ച്, ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി.
തദാ കേനാപി ന ജ്ഞാതോ ഭഗവാന്ഹരിരീശ്വരഃ । കിഞ്ചിത്പ്രബ്രൂഹി മേ ബ്രഹ്മന് കാരണം വ്രജഗോപനമ്
അപ്പോൾ ആരും ഭഗവാൻ ഹരിയെ, ഈശ്വരനെ, തിരിച്ചറിയില്ലായിരുന്നു. ബ്രാഹ്മണനേ, അവൻ വൃജയിൽ ഗോപനായി ജനിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് പറയൂ.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ സന്ദേഹാ വാസവീസുത । നാശയാദ്യ മഹാഭാഗ സര്വജ്ഞോഽസി ദ്വിജോത്തമ
വാസവിയുടെ മകനേ, ഇതുപോലും മറ്റു സംശയങ്ങൾ എനിക്കുണ്ട്. മഹാഭാഗനേ, നീ സകലവും അറിയുന്നവനാണ്, ഇന്ന് ഈ സംശയങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണം.
ഗോപ്യസ്തഥൈകഃ സന്ദേഹോ ഹൃദയാന്ന നിവര്തതേ । പാഞ്ചാല്യാഃ പഞ്ചഭര്തൃത്വം ലോകേ കിം ന ജുഗുപ്സിതമ്
ഗോപികൾക്കു മനസ്സിൽ നിന്ന് പോകാത്ത മറ്റൊരു സംശയവും ഉണ്ട്; പാഞ്ചാലിയുടെ അഞ്ചു ഭർത്താക്കന്മാർ ഉള്ളത് ലോകത്ത് എങ്ങനെ അപമാനകരമല്ലെന്ന്?
സദാചാരം പ്രമാണം ഹി പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ । പശുധര്മഃ കഥം തൈസ്തു സമര്ഥൈരപി സംശ്രിതഃ
സദാചാരമാണ് മാനദണ്ഡമെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു. എന്നാൽ, കഴിവുള്ളവരും എങ്ങനെ മൃഗധർമ്മം സ്വീകരിച്ചു?
ഭീഷ്മേണാപി കൃതം കിം വാ ദേവരൂപേണ ഭൂതലേ । ഗോലകൌ തൌ സമുത്പാദ്യ യത്തു വംശസ്യ രക്ഷണമ്
ഭീഷ്മൻ ഭൂമിയിൽ ദേവരൂപം ധരിച്ച് ചെയ്ത കാര്യവും, വംശത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ആ രണ്ടു ഗോളങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചതും എന്താണെന്ന് പറയൂ.
ധിഗ്ധര്മനിര്ണയഃ കാമം മുനിഭിഃ പരിദര്ശിതഃ । യേന കേനാപ്യുപായേന പുത്രോത്പാദനലക്ഷണഃ
മുനികൾ നിർണയിച്ച ധർമ്മം നിന്ദനീയമാണ്; എന്തുവിധമായിട്ടായാലും പുത്രോത്പത്തി നടത്തിയതിൽ തെറ്റുണ്ട്.
ബ്രഹ്മാണം പ്രതി വിഷ്ണുവാക്യമ് വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി കൃഷ്ണസ്യ ചരിതം മഹത് । അവതാരകാരണം ചൈവ ദേവ്യാശ്ചരിതമദ്ഭുതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, കേൾക്കൂ, ഞാൻ കൃഷ്ണന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും അവന്റെ അവതാരകാരണമൊക്കെയും, ദേവിയുടെ അത്ഭുതകരമായ കഥകളും പറയാം.
ധരൈകദാ ഭരാക്രാന്താ രുദതീ ചാതികര്ശിതാ । ഗോരൂപധാരിണീ ദീനാ ഭീതാഗച്ഛത്ത്രിവിഷ്ടപമ്
ഒരു സമയത്ത് ഭൂമി ഭാരത്തിൽ തളർന്ന്, കരഞ്ഞ്, അതിയായി വേദനിച്ചു, പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഭയത്തോടെ ദുഃഖിതയായി സ്വർഗ്ഗലോകത്തേക്ക് പോയി.
പൃഷ്ടാ ശക്രേണ കിം തേഽദ്യ വര്തതേ ഭയമിത്യഥ । കേന വൈ പീഡിതാസി ത്വം കിം തേ ദുഃഖം വസുന്ധരേ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ ചോദിച്ചു: 'ഇന്ന് നിന്നെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നത് എന്താണ്? ആരാണ് നിന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നത്? ഭൂമിദേവിയേ, നിന്റെ ദുഃഖം എന്താണ്?'
തച്ഛ്രുത്വേലാ തദോവാച ശൃണു ദേവേശ മേഽഖിലമ് । ദുഃഖം പൃച്ഛസി യത്ത്വം മേ ഭാരാക്രാന്തോഽസ്മി മാനദ
അത് കേട്ടപ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു: 'ദേവേന്ദ്രനേ, ഞാൻ എല്ലാം പറയാം. നീ എന്റെ ദുഃഖം ചോദിച്ചതിനാൽ, ഞാൻ ഭാരത്തിൽ തളർന്നിരിക്കുകയാണ്, മഹത്വം നൽകുന്നവനേ.'
ജരാസന്ധോ മഹാപാപീ മാഗധേഷു പതിര്മമ । ശിശുപാലസ്തഥാ ചൈദ്യഃ കാശിരാജഃ പ്രതാപവാന്
മഹാപാപിയായ ജരാസന്ധൻ മഗധദേശത്ത് എന്റെ അധിപനാണ്; അങ്ങനെ തന്നെ ശിശുപാലനും, ശക്തനായ കാശിരാജാവും ഉണ്ട്.
രുക്മീ ച ബലവാന്കംസോ നരകശ്ച മഹാബലഃ । ശാല്വഃ സൌഭപതിഃ ക്രൂരഃ കേശീ ധേനുകവത്സകൌ
രുക്മി, ശക്തനായ കംസൻ, മഹാബലശാലിയായ നരകൻ, ക്രൂരനായ സൗഭരാജാവ് ശാൽവൻ, കൂടാതെ കേശി, ധേനുകൻ, വത്സകൻ ഇവരും—
സര്വേ ധര്മവിഹീനാശ്ച പരസ്പരവിരോധിനഃ । പാപാചാരാ മദോന്മത്താഃ കാലരൂപാശ്ച പാര്ഥിവാഃ
ഇവരൊക്കെയും ധർമ്മമില്ലാത്തവർ, പരസ്പരം ശത്രുതയുള്ളവർ, പാപകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവർ, അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ചു നടക്കുന്ന രാജാക്കന്മാർ, നാശത്തിന്റെ രൂപമായവരാണ്.
തൈരഹം പീഡിതാ ശക്ര ഭാരാക്രാന്താക്ഷമാ വിഭോ । കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി ചിന്താ മേ മഹതീ സ്ഥിതാ
ഇവരുടെ പീഡനത്തിൽ ഞാൻ ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്നു, ഭൂമി അതികം ഭാരിതയായി സഹിക്കാൻ കഴിയാതെ പോയിരിക്കുന്നു; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും, എവിടെ പോകും എന്ന് വലിയ ചിന്തയിൽ ആകുന്നു.
പീഡിതാഹം വരാഹേണ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ । ശക്ര ജാനീഹി ഹരിണാ ദുഃഖാദ്ദുഃഖതരം ഗതാ
ശക്തനായ വിഷ്ണുവിന്റെ വരാഹാവതാരത്തിൽ നിന്നുമാണ് ഞാൻ പീഡിതയായത്; ശക്രാ, ഹരിയുടെ ഇടപെടലിൽ ഞാൻ ഒരു ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വലിയ ദുഃഖത്തിലേക്ക് എത്തിപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിയണം.
യതോഽഹം ദുഷ്ടദൈത്യേന കശ്യപസ്യാത്മജേന വൈ । ഹൃതാഹം ഹിരണ്യാക്ഷേണ മഗ്നാ തസ്മിന്മഹാര്ണവേ
കശ്യപന്റെ മകനായ ദുഷ്ടനായ ദൈത്യൻ, അതായത് ഹിരണ്യാക്ഷൻ, എന്നെ പിടിച്ചു വലിയ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിച്ചു.
തദാ സൂകരരൂപേണ വിഷ്ണുനാ നിഹതോഽപ്യസൌ । ഉദ്ധൃതാഹം വരാഹേണ സ്ഥാപിതാ ഹി സ്ഥിരാ കൃതാ
അപ്പോൾ, വരാഹരൂപം ധരിച്ച വിഷ്ണു അവനെ കൊല്ലുകയും, വരാഹൻ എന്നെ ഉയർത്തി സ്ഥിരമായി എന്റെ സ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
നോചേദ്രസാതലേ സ്വസ്ഥാ സ്ഥിതാ സ്യാം സുഖശായിനീ । ന ശക്താസ്മ്യദ്യ ദേവേശ ഭാരം വോഢും ദുരാത്മനാമ്
അങ്ങനെ സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ പാതാളത്തിൽ തന്നെ വിശ്രമത്തോടെ കിടന്നിരിക്കും; എന്നാൽ ദേവന്മാരുടെ अधിപതിയായോ, ഈ ദുഷ്ടന്മാരുടെ ഭാരമേറ്റു പോകാൻ എനിക്ക് ഇനി കഴിയുന്നില്ല.
അഗ്രേ ദുഷ്ടഃ സമായാതി ഹ്യഷ്ടാവിംശസ്തഥാ കലിഃ । തദാഹം പീഡിതാ ശക്ര ഗന്താസ്മ്യാശു രസാതലമ്
ഇനി മുന്നോട്ട് ദുഷ്ടനായ ഇരുപത്തിയെട്ടാമൻ ആയ കലി വരുന്നു; അപ്പോൾ ശക്രാ, ഞാൻ പീഡിതയായി പെട്ടെന്ന് പാതാളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങും.
തസ്മാത്ത്വം ദേവദേവേശ ദുഃഖരൂപാര്ണവസ്യ ച । പാരദോ ഭവ ഭാരം മേ ഹര പാദൌ നമാമി തേ
അതുകൊണ്ട് ദേവദേവാ, ഈ ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ നിന്നു എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ; എന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കണമേ, ഞാൻ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങുന്നു.
ഇംദ്ര ഉവാച ഇലേ കിം തേ കരോമ്യദ്യ ബ്രഹ്മാണം ശരണം വ്രജ । അഹം തത്രാഗമിഷ്യാമി സ തേ ദുഃഖം ഹരിഷ്യതി
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഭൂമിദേവി, ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്കു എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും? ബ്രഹ്മാവിനെ ആശ്രയിക്കൂ; ഞാൻ അവിടെ വരാം, അവൻ നിന്റെ ദുഃഖം നീക്കും.
തച്ഛ്രുത്വാ ത്വരിതാ പൃഥ്വീ ബ്രഹ്മലോകം ഗതാ തദാ । ശക്രോഽപി പൃഷ്ഠതഃ പ്രാപ്തഃ സര്വദേവപുരഃസരഃ
അത് കേട്ടു, ഭൂമി വേഗത്തിൽ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി; ശക്രനും എല്ലാ ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവളുടെ പിന്നാലെ എത്തി.
സുരഭീമാഗതാം തത്ര ദൃഷ്ട്വോവാച പ്രജാപതിഃ । മഹീം ജ്ഞാത്വാ മഹാരാജ ധ്യാനേന സമുപസ്ഥിതാമ്
അവിടെ സുരഭിയെ എത്തിയതും, ധ്യാനത്തിലൂടെ ഭൂമിയെ മനസ്സിലാക്കിയ മഹാപ്രജാപതി അവളോട് പറഞ്ഞു.
കസ്മാദ്രുദസി കല്യാണി കിം തേ ദുഃഖം വദാധുനാ । പീഡിതാസി ച കേന ത്വം പാപാചാരേണ ഭൂര്വദ
സൗഭാഗ്യവതിയായേ, നീ എന്തുകൊണ്ട് കരയുന്നു? ഇപ്പോൾ നിന്റെ ദുഃഖം പറയൂ. ആരാണ് നിന്നെ പീഡിപ്പിച്ചത്, ഭൂമിദേവി, ഏത് ദുഷ്ടകൃത്യങ്ങൾ കൊണ്ട്?
ധരോവാച കലിരായാതി ദുഷ്ടോഽയം ബിഭേമി തദ്ഭയാദഹമ് । പാപാചാരാഃ പ്രജാസ്തത്ര ഭവിഷ്യന്തി ജഗത്പതേ
ഭൂമി പറഞ്ഞു: ദുഷ്ടനായ കലി വരുന്നു, അതിന്റെ ഭയത്തിൽ ഞാൻ ഭയപ്പെട്ടു; ലോകനാഥാ, അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ പാപകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടും.
രാജാനശ്ച ദുരാചാരാഃ പരസ്പരവിരോധിനഃ । ചൌരകര്മരതാഃ സര്വേ രാക്ഷസാഃ പൂര്ണവൈരിണഃ
അപ്പോഴത്തെ രാജാക്കന്മാർ ദുഷ്ടകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരും, പരസ്പരം ശത്രുതയുള്ളവരും, മോഷണത്തിൽ താൽപര്യമുള്ളവരും, പൂർണ്ണമായ വൈരമുള്ള റാക്ഷസന്മാരുമാകും.
താന്ഹത്വാ നൃപതീന്ഭാരം ഹര മേഽദ്യ പിതാമഹ । പീഡിതാസ്മി മഹാരാജ സൈന്യഭാരേണ ഭൂഭൃതാമ്
അവരെ കൊല്ലുകയും, എന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കുകയും ചെയ്യണമേ, പിതാമഹാ; മഹാരാജാവേ, ഭൂഭൃതുക്കളുടെ സൈന്യഭാരത്തിൽ ഞാൻ പീഡിതയാകുന്നു.
ബ്രഹ്യോവാച നാഹം ശക്തസ്തഥാ ദേവി ഭാരാവതരണേ തവ । ഗച്ഛാവഃ സദനം വിഷ്ണോര്ദേവദേവസ്യ ചക്രിണഃ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ദേവി, ഞാൻ ഇങ്ങനെ നിന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കാൻ കഴിയില്ല; നമുക്ക് ദേവദേവനായ ചക്രധാരിയായ വിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോകാം.
സ തേ ഭാരാപനോദം വൈ കരിഷ്യതി ജനാര്ദനഃ । പൂര്വം മയാപി തേ കാര്യം ചിന്തിതം സുവിചാര്യ ച
ജനാർദ്ദനൻ നിന്റെ ഭാരമെടുത്ത് നീക്കും; മുമ്പ് ഞാൻ പോലും നിന്റെ കാര്യം ആലോചിച്ച് പരിഗണിച്ചിരുന്നു.