പീഡിതാ സിന്ധുരാജ്ഞാഥ വനമധ്യഗതാ സതീ । തഥൈവ കീചകേനാപി പീഡിതാ രുദതീ ഭൃശമ്
സിന്ദുരാജാവിനാൽ പീഡിക്കപ്പെട്ട ദ്രൗപദി, സതിയായവൾ, കാടിലേക്ക് പോയി; അതുപോലെ തന്നെ കീചകനാൽ കഠിനമായി പീഡിക്കപ്പെട്ട് വല്ലാതെ കരഞ്ഞു.
പുത്രാഃ പഞ്ചൈവ തസ്യാസ്തു നിഹതാ ദ്രൌണിനാ ഗൃഹേ । സുഭദ്രായാഃ സുതോ യുദ്ധേ ബാല ഏവ നിപാതിതഃ
അവളുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാരെയും ദ്രൗണി വീട്ടിൽ കൊല്ലുകയും, സുഭദ്രയുടെ പുത്രൻ യുദ്ധത്തിൽ ബാലനായി തന്നെ വീഴുകയും ചെയ്തു.
തഥാ ച ദേവകീപുത്രാ ഷട് കംസേന നിഷൂദിതാഃ । സമര്ഥേനാപി ഹരിണാ ദൈവം ന കൃതമന്യഥാ
അങ്ങനെ തന്നെ ദേവകിയുടെ ആറു പുത്രന്മാരെയും കംസൻ കൊല്ലുകയും, ഹരി ശക്തനായിരുന്നിട്ടും വിധി മറ്റൊന്നായി സംഭവിച്ചില്ല.
യാദവാനാം തഥാ ശാപഃ പ്രഭാസേ നിധനം പുനഃ । കുലക്ഷയസ്തഥാ തീവ്രസ്തത്പത്നീനാഞ്ച ലുണ്ഠനമ്
അങ്ങനെ തന്നെ യാദവന്മാരുടെ ശാപം പ്രഭാസയിൽ അവരുടെ നാശം വരുത്തി; വംശം ഭയങ്കരമായി നശിക്കുകയും സ്ത്രീകളെ കൊള്ളയടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
വിഷ്ണുനാ ചേശ്വരേണാപി സാക്ഷാന്നാരായണേന ച । ഉഗ്രസേനസ്യ സേവാ വൈ ദാസവത്സതതം കൃതാ
വിഷ്ണുവും, പരമേശ്വരനുമായ നാരായണനും ഉഗ്രസേനനെ ദാസനായി എപ്പോഴും സേവിച്ചു.
സന്ദേഹോഽയം മഹാഭാഗ തത്ര നാരായണേ മുനൌ । സര്വജന്തുസമാനത്വം വ്യവഹാരേ നിരന്തരമ്
മഹാഭാഗനേ, നാരായണനിൽ ഈ സംശയം ഉണ്ട്; അവൻ എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ പെരുമാറുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ഹര്ഷശോകാദയോ ഭാവാഃ സര്വേഷാം സദൃശാഃ കഥമ് । ഈശ്വരസ്യ ഹരേര്ജാതാ കഥമപ്യന്യഥാ ഗതിഃ
സന്തോഷം, ദുഃഖം തുടങ്ങിയ ഭാവങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഹരിയായ ഈശ്വരനു വേറൊരു വിധി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
തസ്മാദ്വിസ്തരതോ ബ്രൂഹി കൃഷ്ണസ്യ ചരിതം മഹത് । അലൌകികേന ഹരിണാ കൃതം കര്മ മഹീതലേ
അതിനാൽ, കൃഷ്ണന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും, ഹരിയെന്ന ദൈവം ഭൂമിയിൽ ചെയ്ത അത്ഭുതകരമായ കാര്യങ്ങളും വിശദമായി പറയൂ.
ഹതാ ആയുഃക്ഷയേ ദൈത്യാഃ ക്ലേശേന മഹതാ പുനഃ । ക്വൈശ്വര്യശക്തിഃ പ്രഥിതാ ഹരിണാ മുനിസത്തമ
അസുരന്മാർ ആയുസ്സിന്റെ അവസാനം വലിപ്പം അനുഭവിച്ച് കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ഹരിയുടെ പ്രശസ്തമായ ഐശ്വര്യവും ശക്തിയും എവിടെയായിരുന്നു, മഹാമുനിനേ?
രുക്മിണീഹരണേ നൂനം ഗൃഹീത്വാഥ പലായനമ് । കൃതം ഹി വാസുദേവേന ചൌരവച്ചരിതം തദാ
റുക്മിണിയെ അപഹരിച്ചപ്പോൾ വാസുദേവൻ അവളെ പിടിച്ചു ഓടിയത് ഒരു കള്ളനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
മഥുരാമണ്ഡലം ത്യക്ത്വാ സമൃദ്ധം കുലസമ്മതമ് । ജരാസന്ധഭയാത്തേന ദ്വാരകാഗമനം കൃതമ്
സമൃദ്ധിയും മാന്യതയുമുള്ള മഥുരാ പ്രദേശം ജരാസന്ധന്റെ ഭയത്തിൽ അവൻ ഉപേക്ഷിച്ച്, ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി.
തദാ കേനാപി ന ജ്ഞാതോ ഭഗവാന്ഹരിരീശ്വരഃ । കിഞ്ചിത്പ്രബ്രൂഹി മേ ബ്രഹ്മന് കാരണം വ്രജഗോപനമ്
അപ്പോൾ ആരും ഭഗവാൻ ഹരിയെ, ഈശ്വരനെ, തിരിച്ചറിയില്ലായിരുന്നു. ബ്രാഹ്മണനേ, അവൻ വൃജയിൽ ഗോപനായി ജനിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് പറയൂ.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ സന്ദേഹാ വാസവീസുത । നാശയാദ്യ മഹാഭാഗ സര്വജ്ഞോഽസി ദ്വിജോത്തമ
വാസവിയുടെ മകനേ, ഇതുപോലും മറ്റു സംശയങ്ങൾ എനിക്കുണ്ട്. മഹാഭാഗനേ, നീ സകലവും അറിയുന്നവനാണ്, ഇന്ന് ഈ സംശയങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണം.
ഗോപ്യസ്തഥൈകഃ സന്ദേഹോ ഹൃദയാന്ന നിവര്തതേ । പാഞ്ചാല്യാഃ പഞ്ചഭര്തൃത്വം ലോകേ കിം ന ജുഗുപ്സിതമ്
ഗോപികൾക്കു മനസ്സിൽ നിന്ന് പോകാത്ത മറ്റൊരു സംശയവും ഉണ്ട്; പാഞ്ചാലിയുടെ അഞ്ചു ഭർത്താക്കന്മാർ ഉള്ളത് ലോകത്ത് എങ്ങനെ അപമാനകരമല്ലെന്ന്?
സദാചാരം പ്രമാണം ഹി പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ । പശുധര്മഃ കഥം തൈസ്തു സമര്ഥൈരപി സംശ്രിതഃ
സദാചാരമാണ് മാനദണ്ഡമെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു. എന്നാൽ, കഴിവുള്ളവരും എങ്ങനെ മൃഗധർമ്മം സ്വീകരിച്ചു?
ഭീഷ്മേണാപി കൃതം കിം വാ ദേവരൂപേണ ഭൂതലേ । ഗോലകൌ തൌ സമുത്പാദ്യ യത്തു വംശസ്യ രക്ഷണമ്
ഭീഷ്മൻ ഭൂമിയിൽ ദേവരൂപം ധരിച്ച് ചെയ്ത കാര്യവും, വംശത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ആ രണ്ടു ഗോളങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചതും എന്താണെന്ന് പറയൂ.
ധിഗ്ധര്മനിര്ണയഃ കാമം മുനിഭിഃ പരിദര്ശിതഃ । യേന കേനാപ്യുപായേന പുത്രോത്പാദനലക്ഷണഃ
മുനികൾ നിർണയിച്ച ധർമ്മം നിന്ദനീയമാണ്; എന്തുവിധമായിട്ടായാലും പുത്രോത്പത്തി നടത്തിയതിൽ തെറ്റുണ്ട്.
ബ്രഹ്മാണം പ്രതി വിഷ്ണുവാക്യമ് വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി കൃഷ്ണസ്യ ചരിതം മഹത് । അവതാരകാരണം ചൈവ ദേവ്യാശ്ചരിതമദ്ഭുതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, കേൾക്കൂ, ഞാൻ കൃഷ്ണന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും അവന്റെ അവതാരകാരണമൊക്കെയും, ദേവിയുടെ അത്ഭുതകരമായ കഥകളും പറയാം.
ധരൈകദാ ഭരാക്രാന്താ രുദതീ ചാതികര്ശിതാ । ഗോരൂപധാരിണീ ദീനാ ഭീതാഗച്ഛത്ത്രിവിഷ്ടപമ്
ഒരു സമയത്ത് ഭൂമി ഭാരത്തിൽ തളർന്ന്, കരഞ്ഞ്, അതിയായി വേദനിച്ചു, പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഭയത്തോടെ ദുഃഖിതയായി സ്വർഗ്ഗലോകത്തേക്ക് പോയി.
പൃഷ്ടാ ശക്രേണ കിം തേഽദ്യ വര്തതേ ഭയമിത്യഥ । കേന വൈ പീഡിതാസി ത്വം കിം തേ ദുഃഖം വസുന്ധരേ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ ചോദിച്ചു: 'ഇന്ന് നിന്നെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നത് എന്താണ്? ആരാണ് നിന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നത്? ഭൂമിദേവിയേ, നിന്റെ ദുഃഖം എന്താണ്?'
തച്ഛ്രുത്വേലാ തദോവാച ശൃണു ദേവേശ മേഽഖിലമ് । ദുഃഖം പൃച്ഛസി യത്ത്വം മേ ഭാരാക്രാന്തോഽസ്മി മാനദ
അത് കേട്ടപ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു: 'ദേവേന്ദ്രനേ, ഞാൻ എല്ലാം പറയാം. നീ എന്റെ ദുഃഖം ചോദിച്ചതിനാൽ, ഞാൻ ഭാരത്തിൽ തളർന്നിരിക്കുകയാണ്, മഹത്വം നൽകുന്നവനേ.'
ജരാസന്ധോ മഹാപാപീ മാഗധേഷു പതിര്മമ । ശിശുപാലസ്തഥാ ചൈദ്യഃ കാശിരാജഃ പ്രതാപവാന്
മഹാപാപിയായ ജരാസന്ധൻ മഗധദേശത്ത് എന്റെ അധിപനാണ്; അങ്ങനെ തന്നെ ശിശുപാലനും, ശക്തനായ കാശിരാജാവും ഉണ്ട്.
രുക്മീ ച ബലവാന്കംസോ നരകശ്ച മഹാബലഃ । ശാല്വഃ സൌഭപതിഃ ക്രൂരഃ കേശീ ധേനുകവത്സകൌ
രുക്മി, ശക്തനായ കംസൻ, മഹാബലശാലിയായ നരകൻ, ക്രൂരനായ സൗഭരാജാവ് ശാൽവൻ, കൂടാതെ കേശി, ധേനുകൻ, വത്സകൻ ഇവരും—
സര്വേ ധര്മവിഹീനാശ്ച പരസ്പരവിരോധിനഃ । പാപാചാരാ മദോന്മത്താഃ കാലരൂപാശ്ച പാര്ഥിവാഃ
ഇവരൊക്കെയും ധർമ്മമില്ലാത്തവർ, പരസ്പരം ശത്രുതയുള്ളവർ, പാപകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവർ, അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ചു നടക്കുന്ന രാജാക്കന്മാർ, നാശത്തിന്റെ രൂപമായവരാണ്.
തൈരഹം പീഡിതാ ശക്ര ഭാരാക്രാന്താക്ഷമാ വിഭോ । കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി ചിന്താ മേ മഹതീ സ്ഥിതാ
ഇവരുടെ പീഡനത്തിൽ ഞാൻ ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്നു, ഭൂമി അതികം ഭാരിതയായി സഹിക്കാൻ കഴിയാതെ പോയിരിക്കുന്നു; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും, എവിടെ പോകും എന്ന് വലിയ ചിന്തയിൽ ആകുന്നു.
പീഡിതാഹം വരാഹേണ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ । ശക്ര ജാനീഹി ഹരിണാ ദുഃഖാദ്ദുഃഖതരം ഗതാ
ശക്തനായ വിഷ്ണുവിന്റെ വരാഹാവതാരത്തിൽ നിന്നുമാണ് ഞാൻ പീഡിതയായത്; ശക്രാ, ഹരിയുടെ ഇടപെടലിൽ ഞാൻ ഒരു ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വലിയ ദുഃഖത്തിലേക്ക് എത്തിപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിയണം.
യതോഽഹം ദുഷ്ടദൈത്യേന കശ്യപസ്യാത്മജേന വൈ । ഹൃതാഹം ഹിരണ്യാക്ഷേണ മഗ്നാ തസ്മിന്മഹാര്ണവേ
കശ്യപന്റെ മകനായ ദുഷ്ടനായ ദൈത്യൻ, അതായത് ഹിരണ്യാക്ഷൻ, എന്നെ പിടിച്ചു വലിയ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിച്ചു.
തദാ സൂകരരൂപേണ വിഷ്ണുനാ നിഹതോഽപ്യസൌ । ഉദ്ധൃതാഹം വരാഹേണ സ്ഥാപിതാ ഹി സ്ഥിരാ കൃതാ
അപ്പോൾ, വരാഹരൂപം ധരിച്ച വിഷ്ണു അവനെ കൊല്ലുകയും, വരാഹൻ എന്നെ ഉയർത്തി സ്ഥിരമായി എന്റെ സ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
നോചേദ്രസാതലേ സ്വസ്ഥാ സ്ഥിതാ സ്യാം സുഖശായിനീ । ന ശക്താസ്മ്യദ്യ ദേവേശ ഭാരം വോഢും ദുരാത്മനാമ്
അങ്ങനെ സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ പാതാളത്തിൽ തന്നെ വിശ്രമത്തോടെ കിടന്നിരിക്കും; എന്നാൽ ദേവന്മാരുടെ अधിപതിയായോ, ഈ ദുഷ്ടന്മാരുടെ ഭാരമേറ്റു പോകാൻ എനിക്ക് ഇനി കഴിയുന്നില്ല.
അഗ്രേ ദുഷ്ടഃ സമായാതി ഹ്യഷ്ടാവിംശസ്തഥാ കലിഃ । തദാഹം പീഡിതാ ശക്ര ഗന്താസ്മ്യാശു രസാതലമ്
ഇനി മുന്നോട്ട് ദുഷ്ടനായ ഇരുപത്തിയെട്ടാമൻ ആയ കലി വരുന്നു; അപ്പോൾ ശക്രാ, ഞാൻ പീഡിതയായി പെട്ടെന്ന് പാതാളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങും.