കുലഞ്ച ദ്വിജശാപേന കഥമുത്സാദിതം ഹരേഃ । ഭാരാവതാരണം കൃത്വാ വാസുദേവഃ സനാതനഃ
ഭൂഭാരമിറക്കി ശാശ്വതനായ വാസുദേവൻ ശേഷിച്ചിട്ടും, ഹരിയുടെ വംശം ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം കൊണ്ട് എങ്ങനെ നശിച്ചു?
ദേഹം മുമോച തരസാ ജഗാമ ച ദിവം ഹരിഃ । പാപിഷ്ഠാനാഞ്ച ഭാരേണ വ്യാകുലാഭൂച്ച മേദിനീ
ഹരി അതിവേഗം ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; അതിനുശേഷം പാപികളാൽ ഭൂമി ഭാരംകൂടി വിഷമമായി.
തേ ഹതാ വാസുദേവേന പാര്ഥേനാമിതകര്മണാ । ലുണ്ഠിതാ യൈര്ഹരേഃ പത്ന്യസ്തേ കഥം ന നിപാതിതാഃ
വാസുദേവനും അനവധി വീര്യങ്ങൾ പുലർത്തിയ അർജ്ജുനനും പാപികളെ സംഹരിച്ചു; എന്നാൽ ഹരിയുടെ ഭാര്യമാരെ കൊള്ളയടിച്ചവരെ എങ്ങനെ സംഹരിക്കപ്പെടാതെ വിട്ടു?
ഭീഷ്മോ ദ്രോണസ്തഥാ കര്ണോ ബാഹ്ലികോഽപ്യഥ പാര്ഥിവഃ । വൈരാടോഽഥ വികര്ണശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഥിവഃ
ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കർണ്ണൻ, രാജാവായ ബാഹ്ലികൻ, വിരാട്, വികർണ്ണൻ, രാജാവായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ—
സോമദത്താദയഃ സര്വേ നിഹതാഃ സമരേ നൃപാഃ । തേഷാമുത്താരിതോ ഭാരശ്ചൌരാണാം ന ഹൃതഃ കഥമ്
സോമദത്തനും മറ്റു രാജാക്കളും യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; എന്നിട്ടും കള്ളന്മാരുടെ ഭാരം എങ്ങനെ നീങ്ങിയില്ല?
കൃഷ്ണപത്ന്യഃ കഥം ദുഃഖം പ്രാപ്താഃ പ്രാന്തേ പതിവ്രതാഃ । സന്ദേഹോഽയം മുനിശ്രേഷ്ഠ ചിത്തേ മേ പരിവര്തതേ
പതിവ്രതയായ കൃഷ്ണപത്നിമാർ എങ്ങനെ അവസാനം ഇങ്ങനെ ദുരിതം അനുഭവിച്ചു? മഹർഷികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ സംശയം എന്റെ മനസ്സിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണരുന്നു.
വസുദേവസ്തു ധര്മാത്മാ പുത്രദുഃഖേന താപിതഃ । ത്യക്തവാന്സ കഥം പ്രാണാനപമൃത്യും ജഗാമ ഹ
ധാർമ്മികനായ വസുദേവൻ പുത്രശോകത്തിൽ കഠിനമായി പീഡിക്കപ്പെട്ടു; അവൻ എങ്ങനെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ച് അകാലമൃത്യുവിന് കീഴടങ്ങി?
പാണ്ഡവാ ധര്മസംയുക്താഃ കൃഷ്ണേ ച നിരതാഃ സദാ । തേ കഥം ദുഃഖഭോക്താരോ ഹ്യഭവന്മുനിസത്തമ
പാണ്ഡവർ ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവരും എപ്പോഴും കൃഷ്ണനിൽ ലീനരുമായിരുന്നുവല്ലോ; അങ്ങനെ ഉണ്ടായിട്ടും അവർ എങ്ങനെ ഈ ദുരിതം അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു, മഹർഷികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ?
ദ്രൌപദീ ച മഹാഭാഗാ കഥം ദുഃഖസ്യ ഭാഗിനീ । വേദീമധ്യാച്ച സഞ്ജാതാ ലക്ഷ്മ്യംശസമ്ഭവാ കില
മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ദ്രൗപദി, യാഗവേദിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചും ലക്ഷ്മിയുടെ അംശമായും ഉണ്ടായവൾ, എങ്ങനെ ഈ ദുഃഖത്തിൽ പങ്കാളിയായി?
സഭായാം സാ സമാനീതാ രജോദോഷസമന്വിതാ । ബാലാ ദുഃശാസനേനാഥ കേശഗ്രഹണകര്ശിതാ
അവളെ സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്നു, രജസ്സ് ബാധയുണ്ടായിരുന്ന ബാലികയെ ദുഃശാസനൻ കേശം പിടിച്ച് വലിച്ചിഴച്ചു.
പീഡിതാ സിന്ധുരാജ്ഞാഥ വനമധ്യഗതാ സതീ । തഥൈവ കീചകേനാപി പീഡിതാ രുദതീ ഭൃശമ്
സിന്ദുരാജാവിനാൽ പീഡിക്കപ്പെട്ട ദ്രൗപദി, സതിയായവൾ, കാടിലേക്ക് പോയി; അതുപോലെ തന്നെ കീചകനാൽ കഠിനമായി പീഡിക്കപ്പെട്ട് വല്ലാതെ കരഞ്ഞു.
പുത്രാഃ പഞ്ചൈവ തസ്യാസ്തു നിഹതാ ദ്രൌണിനാ ഗൃഹേ । സുഭദ്രായാഃ സുതോ യുദ്ധേ ബാല ഏവ നിപാതിതഃ
അവളുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാരെയും ദ്രൗണി വീട്ടിൽ കൊല്ലുകയും, സുഭദ്രയുടെ പുത്രൻ യുദ്ധത്തിൽ ബാലനായി തന്നെ വീഴുകയും ചെയ്തു.
തഥാ ച ദേവകീപുത്രാ ഷട് കംസേന നിഷൂദിതാഃ । സമര്ഥേനാപി ഹരിണാ ദൈവം ന കൃതമന്യഥാ
അങ്ങനെ തന്നെ ദേവകിയുടെ ആറു പുത്രന്മാരെയും കംസൻ കൊല്ലുകയും, ഹരി ശക്തനായിരുന്നിട്ടും വിധി മറ്റൊന്നായി സംഭവിച്ചില്ല.
യാദവാനാം തഥാ ശാപഃ പ്രഭാസേ നിധനം പുനഃ । കുലക്ഷയസ്തഥാ തീവ്രസ്തത്പത്നീനാഞ്ച ലുണ്ഠനമ്
അങ്ങനെ തന്നെ യാദവന്മാരുടെ ശാപം പ്രഭാസയിൽ അവരുടെ നാശം വരുത്തി; വംശം ഭയങ്കരമായി നശിക്കുകയും സ്ത്രീകളെ കൊള്ളയടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
വിഷ്ണുനാ ചേശ്വരേണാപി സാക്ഷാന്നാരായണേന ച । ഉഗ്രസേനസ്യ സേവാ വൈ ദാസവത്സതതം കൃതാ
വിഷ്ണുവും, പരമേശ്വരനുമായ നാരായണനും ഉഗ്രസേനനെ ദാസനായി എപ്പോഴും സേവിച്ചു.
സന്ദേഹോഽയം മഹാഭാഗ തത്ര നാരായണേ മുനൌ । സര്വജന്തുസമാനത്വം വ്യവഹാരേ നിരന്തരമ്
മഹാഭാഗനേ, നാരായണനിൽ ഈ സംശയം ഉണ്ട്; അവൻ എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ പെരുമാറുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ഹര്ഷശോകാദയോ ഭാവാഃ സര്വേഷാം സദൃശാഃ കഥമ് । ഈശ്വരസ്യ ഹരേര്ജാതാ കഥമപ്യന്യഥാ ഗതിഃ
സന്തോഷം, ദുഃഖം തുടങ്ങിയ ഭാവങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഹരിയായ ഈശ്വരനു വേറൊരു വിധി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
തസ്മാദ്വിസ്തരതോ ബ്രൂഹി കൃഷ്ണസ്യ ചരിതം മഹത് । അലൌകികേന ഹരിണാ കൃതം കര്മ മഹീതലേ
അതിനാൽ, കൃഷ്ണന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും, ഹരിയെന്ന ദൈവം ഭൂമിയിൽ ചെയ്ത അത്ഭുതകരമായ കാര്യങ്ങളും വിശദമായി പറയൂ.
ഹതാ ആയുഃക്ഷയേ ദൈത്യാഃ ക്ലേശേന മഹതാ പുനഃ । ക്വൈശ്വര്യശക്തിഃ പ്രഥിതാ ഹരിണാ മുനിസത്തമ
അസുരന്മാർ ആയുസ്സിന്റെ അവസാനം വലിപ്പം അനുഭവിച്ച് കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ഹരിയുടെ പ്രശസ്തമായ ഐശ്വര്യവും ശക്തിയും എവിടെയായിരുന്നു, മഹാമുനിനേ?
രുക്മിണീഹരണേ നൂനം ഗൃഹീത്വാഥ പലായനമ് । കൃതം ഹി വാസുദേവേന ചൌരവച്ചരിതം തദാ
റുക്മിണിയെ അപഹരിച്ചപ്പോൾ വാസുദേവൻ അവളെ പിടിച്ചു ഓടിയത് ഒരു കള്ളനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
മഥുരാമണ്ഡലം ത്യക്ത്വാ സമൃദ്ധം കുലസമ്മതമ് । ജരാസന്ധഭയാത്തേന ദ്വാരകാഗമനം കൃതമ്
സമൃദ്ധിയും മാന്യതയുമുള്ള മഥുരാ പ്രദേശം ജരാസന്ധന്റെ ഭയത്തിൽ അവൻ ഉപേക്ഷിച്ച്, ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി.
തദാ കേനാപി ന ജ്ഞാതോ ഭഗവാന്ഹരിരീശ്വരഃ । കിഞ്ചിത്പ്രബ്രൂഹി മേ ബ്രഹ്മന് കാരണം വ്രജഗോപനമ്
അപ്പോൾ ആരും ഭഗവാൻ ഹരിയെ, ഈശ്വരനെ, തിരിച്ചറിയില്ലായിരുന്നു. ബ്രാഹ്മണനേ, അവൻ വൃജയിൽ ഗോപനായി ജനിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് പറയൂ.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ സന്ദേഹാ വാസവീസുത । നാശയാദ്യ മഹാഭാഗ സര്വജ്ഞോഽസി ദ്വിജോത്തമ
വാസവിയുടെ മകനേ, ഇതുപോലും മറ്റു സംശയങ്ങൾ എനിക്കുണ്ട്. മഹാഭാഗനേ, നീ സകലവും അറിയുന്നവനാണ്, ഇന്ന് ഈ സംശയങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണം.
ഗോപ്യസ്തഥൈകഃ സന്ദേഹോ ഹൃദയാന്ന നിവര്തതേ । പാഞ്ചാല്യാഃ പഞ്ചഭര്തൃത്വം ലോകേ കിം ന ജുഗുപ്സിതമ്
ഗോപികൾക്കു മനസ്സിൽ നിന്ന് പോകാത്ത മറ്റൊരു സംശയവും ഉണ്ട്; പാഞ്ചാലിയുടെ അഞ്ചു ഭർത്താക്കന്മാർ ഉള്ളത് ലോകത്ത് എങ്ങനെ അപമാനകരമല്ലെന്ന്?
സദാചാരം പ്രമാണം ഹി പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ । പശുധര്മഃ കഥം തൈസ്തു സമര്ഥൈരപി സംശ്രിതഃ
സദാചാരമാണ് മാനദണ്ഡമെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു. എന്നാൽ, കഴിവുള്ളവരും എങ്ങനെ മൃഗധർമ്മം സ്വീകരിച്ചു?
ഭീഷ്മേണാപി കൃതം കിം വാ ദേവരൂപേണ ഭൂതലേ । ഗോലകൌ തൌ സമുത്പാദ്യ യത്തു വംശസ്യ രക്ഷണമ്
ഭീഷ്മൻ ഭൂമിയിൽ ദേവരൂപം ധരിച്ച് ചെയ്ത കാര്യവും, വംശത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ആ രണ്ടു ഗോളങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചതും എന്താണെന്ന് പറയൂ.
ധിഗ്ധര്മനിര്ണയഃ കാമം മുനിഭിഃ പരിദര്ശിതഃ । യേന കേനാപ്യുപായേന പുത്രോത്പാദനലക്ഷണഃ
മുനികൾ നിർണയിച്ച ധർമ്മം നിന്ദനീയമാണ്; എന്തുവിധമായിട്ടായാലും പുത്രോത്പത്തി നടത്തിയതിൽ തെറ്റുണ്ട്.
ബ്രഹ്മാണം പ്രതി വിഷ്ണുവാക്യമ് വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി കൃഷ്ണസ്യ ചരിതം മഹത് । അവതാരകാരണം ചൈവ ദേവ്യാശ്ചരിതമദ്ഭുതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, കേൾക്കൂ, ഞാൻ കൃഷ്ണന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും അവന്റെ അവതാരകാരണമൊക്കെയും, ദേവിയുടെ അത്ഭുതകരമായ കഥകളും പറയാം.
ധരൈകദാ ഭരാക്രാന്താ രുദതീ ചാതികര്ശിതാ । ഗോരൂപധാരിണീ ദീനാ ഭീതാഗച്ഛത്ത്രിവിഷ്ടപമ്
ഒരു സമയത്ത് ഭൂമി ഭാരത്തിൽ തളർന്ന്, കരഞ്ഞ്, അതിയായി വേദനിച്ചു, പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഭയത്തോടെ ദുഃഖിതയായി സ്വർഗ്ഗലോകത്തേക്ക് പോയി.
പൃഷ്ടാ ശക്രേണ കിം തേഽദ്യ വര്തതേ ഭയമിത്യഥ । കേന വൈ പീഡിതാസി ത്വം കിം തേ ദുഃഖം വസുന്ധരേ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ ചോദിച്ചു: 'ഇന്ന് നിന്നെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നത് എന്താണ്? ആരാണ് നിന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നത്? ഭൂമിദേവിയേ, നിന്റെ ദുഃഖം എന്താണ്?'