അസ്മിഞ്ജന്മനി ചാര്വംഗ്യഃ കൃതസംകല്പവാനഹമ് । ആവാഭ്യാഞ്ച ന കര്തവ്യഃ സര്വഥാ ദാരസംഗ്രഹഃ
ഈ ജന്മത്തിൽ തന്നെ, സുന്ദരികളേ, ഞാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ ഇരുവരും എങ്ങനെയും വിവാഹബന്ധം ചെയ്യരുത്.
തസ്മാദ് ഗച്ഛന്തു ത്രിദിവം കൃപാം കൃത്വാ മമോപരി । ധര്മജ്ഞാ ന പ്രകുര്വന്തി വ്രതഭങ്ഗം പരസ്യ വൈ
അതിനാൽ, ദയവായി എന്നെ കരുണയോടെ കണക്കാക്കി സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങൂ; ധർമ്മം അറിയുന്നവർ മറ്റൊരാളുടെ വ്രതം ലംഘിക്കാറില്ല.
ശൃങ്ഗാരേഽസ്മിന് രസേ നൂനം സ്ഥായീഭാവോ രതിഃ സ്മൃതഃ । കഥം കരോമി സമ്ബന്ധം തദഭാവേ സുലോചനാഃ
സ്നേഹരസത്തിൽ സ്ഥിരമായ ഭാവം കാമം തന്നെയാണെന്ന് പറയുന്നു; അതില്ലാതെ എങ്ങനെ ഞാൻ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കും, സുന്ദരനേത്രികളേ?
കാരണേന വിനാ കാര്യം ന ഭവേദിതി നിശ്ചയഃ । കവിഭിഃ കഥിതം ശാസ്ത്രേ സ്ഥായീഭാവോ രസഃ കില
കാരണം ഇല്ലാതെ ഫലം ഉണ്ടാകില്ലെന്നത് ഉറപ്പാണ്; കവിൾ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ സ്ഥിരഭാവം തന്നെയാണ് രസം എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
ധന്യഃ സുചാരുസര്വാങ്ഗഃ സഭാഗ്യോഽഹം ധരാതലേ । പ്രീതിപാത്രം യതോ ജാതോ ഭവതീനാമകൃത്രിമമ്
ഭാഗ്യവാൻ, സുന്ദരമായ ശരീരഭാഗങ്ങളുള്ളവൻ, ഭൂമിയിൽ ഞാൻ ധന്യനാണ്, കാരണം നിങ്ങളുടെ സ്നേഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അർഹനായിരിക്കുന്നു.
ഭവതീഭിഃ കൃപാം കൃത്വാ രക്ഷണീയം വ്രതം മമ । ഭവിഷ്യാമി മഹാഭാഗാഃ പതിരപ്യന്യജന്മനി
നിങ്ങളുടെ ദയയാൽ എന്റെ വ്രതം സംരക്ഷിക്കണം; മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ, മഹാഭാഗ്യവതികളേ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ഭർത്താവായിരിക്കും.
അഷ്ടാവിംശേ വിശാലാക്ഷ്യോ ദ്വാപരേഽസ്മിന്ധരാതലേ । ദേവാനാം കാര്യസിദ്ധ്യര്ഥം പ്രഭവിഷ്യാമി സര്വഥാ
അശ്വിൻവിംശതിതമ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ, വിശാലനേത്രികളേ, ദേവന്മാരുടെ കാര്യസിദ്ധിക്കായി ഞാൻ ഭൂമിയിൽ ജനിക്കും.
തദാ ഭവത്യോ മദ്ദാരാഃ പ്രാപ്യ ജന്മ പൃഥക്പൃഥക് । ഭൂപതീനാം സുതാ ഭൂത്വാ പലീഭാവം ഗമിഷ്യഥ
അപ്പോൾ, നിങ്ങൾ ഓരോരുത്തരും രാജാക്കന്മാരുടെ പുത്രികളായി ജനിച്ച്, എന്റെ ഭാര്യമാർ ആയി മാറും.
ഇത്യാശ്വാസ്യ ഹരിസ്താസ്തു പ്രതിശ്രുത്യ പരിഗ്രഹമ് । വ്യസര്ജയത്സ ഭഗവാഞ്ജഗ്മുശ്ച വിഗതജ്വരാഃ
ഇങ്ങനെ അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, ഹരി വിവാഹം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ഭഗവാൻ അവരെ വിടുവിച്ചു; അവർ സന്തോഷത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
ഏവം വിസര്ജിതാസ്തേന ഗതാഃ സ്വര്ഗം തദാങ്ഗനാഃ । ശക്രായ കഥയാമാസുഃ കാരണം സകലം പുനഃ
അവിടെ നിന്ന് വിടപറഞ്ഞ ആ സ്ത്രീകൾ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി, എല്ലാം വീണ്ടും ഇന്ദ്രനോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ആശ്രുത്യ മഘവാംസ്താഭ്യോ വൃത്താന്തം തസ്യ വിസ്തരാത് । തുഷ്ടാവ തം മഹാത്മാനം നാരീര്ദൃഷ്ട്വാ തഥോര്വശീഃ
അവരിൽ നിന്ന് ആ സംഭവങ്ങൾ മുഴുവനും കേട്ട മഘവാൻ, ആ മഹാത്മാവിനെ, ആ സ്ത്രീകളെയും ഊർവശിയെയും കണ്ടു, സ്തുതിച്ചു.
ഇന്ദ്ര ഉവാച അഹോ ധൈര്യം മുനേഃ കാമം തഥൈവ ച തപോബലമ് । യേനോര്വശ്യഃ സ്വതപസാ താദൃഗ്രൂപാഃ പ്രകല്പിതാഃ
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'അയ്യോ, ഈ മഹർഷിയുടെ ധൈര്യവും തപസ്സിന്റെ ശക്തിയും എത്ര വലിയതാണ്! അവന്റെ തപസ്സുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ സുന്ദരമായ ഊർവശികൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.'
ഇതി സ്തുത്വാ പ്രസന്നാത്മാ ബഭൂവ സുരരാട് തതഃ । നാരായണോഽപി ധര്മാത്മാ തപസ്യഭിരതോഽഭവത്
ഇങ്ങനെ സ്തുതി പറഞ്ഞ്, ദേവരാജാവ് സന്തോഷംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞു; നാരായണനും ധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതനായി തപസ്സിൽ തുടരുകയും ചെയ്തു.
ഇത്യേതത്സര്വമാഖ്യാതം മുനേര്വൃത്താന്തമദ്ഭുതമ് । നാരായണസ്യ സകലം നരസ്യ ച മഹാമുനേഃ
ഇങ്ങനെ, മഹർഷിയായ നാരായണന്റെയും നരന്റെയും അത്ഭുതകരമായ കഥ മുഴുവനും ഇവിടെ പറഞ്ഞുതീർന്നു.
തൌ ഹി കൃഷ്ണാര്ജുനൌ വീരൌ ഭൂഭാരഹരണായ ച । ജാതൌ തൌ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ഭൃഗോഃ ശാപവശാദിഹ
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഭൂഭാരമൊഴിക്കാൻ ഭൃഗുവിന്റെ ശാപഫലമായി കൃഷ്ണനും അർജ്ജുനനും ഈ ലോകത്ത് ജനിച്ച വീരന്മാരാണ്.
രാജോവാച കൃഷ്ണാവതാരചരിതം വിസ്തരേണ വദസ്വ മേ । സന്ദേഹോ മമ ചിത്തേഽസ്തി തം നിവാരയ മാനദ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'കൃഷ്ണാവതാരത്തിന്റെ കഥ മുഴുവനായും എന്നോട് പറയൂ; എന്റെ മനസ്സിൽ സംശയമുണ്ട്—അതെ നീ നീക്കണം, മാനദാ.'
യയോഃ പുത്രത്വമാപന്നൌ ഹര്യനന്തൌ മഹാബലൌ । ദേവകീവസുദേവൌ തൌ ദുഃഖഭാജൌ കഥം മുനേ
മഹാബലശാലികളായ ഹരിയും അനന്തനും പുത്രന്മാരായിരുന്ന ദേവകിയും വസുദേവനും എങ്ങനെ ഈ ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു എന്നു പറയൂ, മഹർഷേ?
കംസേന നിഗഡേ ബദ്ധൌ പീഡിതൌ ബഹുവത്സരാന് । യയോഃ പുത്രോ ഹരിഃ സാക്ഷാത്തപസാ തോഷിതോഽഭവത്
കംസൻ ഇരുവരെയും ചങ്ങലിൽ കെട്ടി വർഷങ്ങളോളം പീഡിപ്പിച്ചു; എന്നിരുന്നാലും, അവരുടെ തപസ്സിൽ സന്തോഷിച്ച ഹരി നേരിട്ട് അവർക്കു പുത്രനായി ജനിച്ചു.
ജാതോഽസൌ മഥുരായാം തു ഗോകുലേ സ കഥം ഗതഃ । കംസം ഹത്വാ ദ്വാരവത്യാം നിവാസം കൃതവാന്കഥമ്
അവൻ മഥുരയിൽ ജനിച്ചു, പിന്നെ എങ്ങനെ ഗോക്കുലിലേക്ക് പോയി? കംസനെ കൊല്ലുകയും ദ്വാരകയിൽ വന്നു താമസിക്കുകയും ചെയ്തത് എങ്ങനെ?
പിത്രാദിസേവിതം ദേശം സമൃദ്ധം പാവനം കില । ത്യക്ത്വാ ദേശാന്തരേഽനാര്യേ ഗതവാന്സ കഥം ഹരിഃ
തന്റെ അച്ഛനും മറ്റുള്ളവരും സേവിച്ചിരുന്ന സമൃദ്ധിയും വിശുദ്ധിയുമുള്ള ദേശം ഹരി എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിച്ചു, അങ്ങനെയുള്ള ദേശം വിട്ട് മറ്റൊരു അനാര്യദേശത്തേക്ക് പോയത് എങ്ങനെ?
കുലഞ്ച ദ്വിജശാപേന കഥമുത്സാദിതം ഹരേഃ । ഭാരാവതാരണം കൃത്വാ വാസുദേവഃ സനാതനഃ
ഭൂഭാരമിറക്കി ശാശ്വതനായ വാസുദേവൻ ശേഷിച്ചിട്ടും, ഹരിയുടെ വംശം ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം കൊണ്ട് എങ്ങനെ നശിച്ചു?
ദേഹം മുമോച തരസാ ജഗാമ ച ദിവം ഹരിഃ । പാപിഷ്ഠാനാഞ്ച ഭാരേണ വ്യാകുലാഭൂച്ച മേദിനീ
ഹരി അതിവേഗം ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; അതിനുശേഷം പാപികളാൽ ഭൂമി ഭാരംകൂടി വിഷമമായി.
തേ ഹതാ വാസുദേവേന പാര്ഥേനാമിതകര്മണാ । ലുണ്ഠിതാ യൈര്ഹരേഃ പത്ന്യസ്തേ കഥം ന നിപാതിതാഃ
വാസുദേവനും അനവധി വീര്യങ്ങൾ പുലർത്തിയ അർജ്ജുനനും പാപികളെ സംഹരിച്ചു; എന്നാൽ ഹരിയുടെ ഭാര്യമാരെ കൊള്ളയടിച്ചവരെ എങ്ങനെ സംഹരിക്കപ്പെടാതെ വിട്ടു?
ഭീഷ്മോ ദ്രോണസ്തഥാ കര്ണോ ബാഹ്ലികോഽപ്യഥ പാര്ഥിവഃ । വൈരാടോഽഥ വികര്ണശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഥിവഃ
ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കർണ്ണൻ, രാജാവായ ബാഹ്ലികൻ, വിരാട്, വികർണ്ണൻ, രാജാവായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ—
സോമദത്താദയഃ സര്വേ നിഹതാഃ സമരേ നൃപാഃ । തേഷാമുത്താരിതോ ഭാരശ്ചൌരാണാം ന ഹൃതഃ കഥമ്
സോമദത്തനും മറ്റു രാജാക്കളും യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; എന്നിട്ടും കള്ളന്മാരുടെ ഭാരം എങ്ങനെ നീങ്ങിയില്ല?
കൃഷ്ണപത്ന്യഃ കഥം ദുഃഖം പ്രാപ്താഃ പ്രാന്തേ പതിവ്രതാഃ । സന്ദേഹോഽയം മുനിശ്രേഷ്ഠ ചിത്തേ മേ പരിവര്തതേ
പതിവ്രതയായ കൃഷ്ണപത്നിമാർ എങ്ങനെ അവസാനം ഇങ്ങനെ ദുരിതം അനുഭവിച്ചു? മഹർഷികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ സംശയം എന്റെ മനസ്സിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണരുന്നു.
വസുദേവസ്തു ധര്മാത്മാ പുത്രദുഃഖേന താപിതഃ । ത്യക്തവാന്സ കഥം പ്രാണാനപമൃത്യും ജഗാമ ഹ
ധാർമ്മികനായ വസുദേവൻ പുത്രശോകത്തിൽ കഠിനമായി പീഡിക്കപ്പെട്ടു; അവൻ എങ്ങനെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ച് അകാലമൃത്യുവിന് കീഴടങ്ങി?
പാണ്ഡവാ ധര്മസംയുക്താഃ കൃഷ്ണേ ച നിരതാഃ സദാ । തേ കഥം ദുഃഖഭോക്താരോ ഹ്യഭവന്മുനിസത്തമ
പാണ്ഡവർ ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവരും എപ്പോഴും കൃഷ്ണനിൽ ലീനരുമായിരുന്നുവല്ലോ; അങ്ങനെ ഉണ്ടായിട്ടും അവർ എങ്ങനെ ഈ ദുരിതം അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു, മഹർഷികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ?
ദ്രൌപദീ ച മഹാഭാഗാ കഥം ദുഃഖസ്യ ഭാഗിനീ । വേദീമധ്യാച്ച സഞ്ജാതാ ലക്ഷ്മ്യംശസമ്ഭവാ കില
മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ദ്രൗപദി, യാഗവേദിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചും ലക്ഷ്മിയുടെ അംശമായും ഉണ്ടായവൾ, എങ്ങനെ ഈ ദുഃഖത്തിൽ പങ്കാളിയായി?
സഭായാം സാ സമാനീതാ രജോദോഷസമന്വിതാ । ബാലാ ദുഃശാസനേനാഥ കേശഗ്രഹണകര്ശിതാ
അവളെ സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്നു, രജസ്സ് ബാധയുണ്ടായിരുന്ന ബാലികയെ ദുഃശാസനൻ കേശം പിടിച്ച് വലിച്ചിഴച്ചു.