ദേവാസുരൈരയം സിന്ധുര്മഥിതഃ സമയേ ക്വചിത് । വിഷ്ണുനാ വിഹിതോ ഭേദഃ സുധാരത്നച്ഛലേന വൈ
ഒരിക്കൽ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്ന് സമുദ്രം കുലുക്കി. വിഷ്ണു അമൃതവും രത്നങ്ങളും ഒരു തന്ത്രമായി ഉപയോഗിച്ച് വേർതിരിവ് ഉണ്ടാക്കി.
ത്വയാസൌ കല്പിതഃ ശൌരിഃ പാലകത്വേ ജഗദ്ഗുരുഃ । തേന ലക്ഷ്മീഃ സ്വയം ലോഭാദ് ഗൃഹീതാമരസുന്ദരീ
ദേവി, ലോകഗുരുവേ, നീയാണു വിഷ്ണുവിനെ രക്ഷകൻ ആക്കി നിയോഗിച്ചത്. അവൻ തന്നെ, ആ മോഹത്തിൽ, അമൃതസുന്ദരിയായ ലക്ഷ്മിയെ സ്വന്തമാക്കി.
ഐരാവതസ്തഥേന്ദ്രേണ പാരിജാതോഽഥ കാമധുക് । ഉച്ചൈഃശ്രവാഃ സുരൈഃ സര്വം ഗൃഹീതം വൈഷ്ണവേച്ഛയാ
എയർാവതം ഇന്ദ്രൻ എടുത്തു, പാർിജാതമരവും കാമധേനുവും. ഉച്ചൈശ്രവസും മറ്റു എല്ലാം ദേവന്മാർ വിഷ്ണുവിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം സ്വന്തമാക്കി.
അനയം താദൃശം കൃത്വാ ജാതാ ദേവാസ്തു സാധവഃ । (അന്യായിനഃ സുരാ നൂനം പശ്യ ത്വം ധര്മലക്ഷണമ് ।)
ഇങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടും ദേവന്മാർ സദാചാരികൾ ആയി. (ദേവി, ദേവന്മാർ എങ്ങനെ അന്യായം ചെയ്തു എന്നത് നീ കാണുക; ഇതാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ അടയാളം.)
നൂനം ദൈത്യാഃ പരാഭൂവന്പശ്യ ത്വം ധര്മലക്ഷണമ് । ക്വ ധര്മഃ കീദൃശോ ധര്മഃ ക്വ കാര്യം ക്വ ച സാധുതാ
ദൈവങ്ങൾ തോറ്റു പോയിരിക്കുന്നു എന്നത് വ്യക്തമാണ്. നീ തന്നെ നോക്കൂ, ധർമ്മത്തിന്റെ ലക്ഷണം എവിടെയാണ്? ധർമ്മം എവിടെ, എങ്ങനെയാണ് ആ ധർമ്മം, കര്ത്തവ്യം എവിടെ, നല്ലവഴി എവിടെ?
കഥയാമി ച കസ്യാഗ്രേ സിദ്ധം മൈമാംസികം മതമ് । താര്കികാ യുക്തിവാദജ്ഞാ വിധിജ്ഞാ വേദവാദകാഃ
ഞാൻ ഈ മിമാംസകരുടെ സിദ്ധാന്തം ആരുടെ മുമ്പിൽ അവതരിപ്പിക്കണം? തർക്കശാസ്ത്രജ്ഞർ, വാദത്തിൽ നിപുണർ, കർമ്മകാണികൾ, വേദം പഠിച്ചവർ—
ഉക്താഃ സകര്തൃകം വിശ്വം വിവദന്തേ ജഡാത്മകാഃ । കര്താ ഭവതി ചേദസ്മിന്സംസാരേ വിതതേ കില
ഇവരെല്ലാവരും ഈ ലോകം ഒരു കര്ത്താവിനോടൊപ്പം ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു. പക്ഷേ, അവരൊക്കെ ജഡസ്വഭാവമുള്ളവർ തന്നെ തമ്മിൽ തർക്കിക്കുന്നു. ഈ വിശാലമായ ലോകത്ത് ഒരു കര്ത്താവ് ഉണ്ടെങ്കിൽ—
വിരോധഃ കീദൃശസ്തത്ര ചൈകകര്മണി വൈ മിഥഃ । വേദേ നൈകമതിഃ കസ്മാച്ഛാസ്ത്രേഷ്വപി തഥാ പുനഃ
ഒരു കാര്യത്തിൽ തമ്മിൽ എങ്ങനെയാണ് ഈ വിധത്തിലുള്ള വിരോധം ഉണ്ടാകുന്നത്? വേദത്തിലും ഒരേ അഭിപ്രായം ഇല്ല, മറ്റു ശാസ്ത്രങ്ങളിലും അതുപോലെ തന്നെ.
നൈകവാക്യം വചസ്തേഷാമപി വേദവിദാം പുനഃ । യതഃ സ്വാര്ഥപരം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
വേദം അറിയുന്നവർക്കിടയിലും അവരുടെ വാക്കുകൾ ഒരുപോലെയല്ല. കാരണം, ഈ ജഗത്ത്—ചലിക്കുന്നതും അചലവും—എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ സ്വാർത്ഥം മാത്രമാണ് നോക്കുന്നത്.
നിഃസ്പൃഹഃ കോഽപി സംസാരേ ന ഭവേന്ന ഭവിഷ്യതി । ശശിനാഥ ഗുരോര്ഭാര്യാ ഹൃതാ ജ്ഞാത്വാ ബലാദപി
ഈ ലോകത്ത് ആരും ഇച്ഛകൾ ഇല്ലാത്തവനായി ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല. ചന്ദ്രന്റെ ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെയും, അതറിയാവുന്നവരും ബലാൽ കൊണ്ടുപോയിട്ടുണ്ട്.
ഗൌതമസ്യ തഥേന്ദ്രേണ ജാനതാ ധര്മനിശ്ചയമ് । ഗുരുണാനുജഭാര്യാ ച ഭുക്താ ഗര്ഭവതീ ബലാത്
അതുപോലെ തന്നെ, ഗൗതമന്റെ ഭാര്യയെ ഇന്ദ്രൻ, ധർമ്മം അറിയാവുന്നവൻ, ബലാൽ കൈവശമാക്കി. ഗുരുവിന്റെ സഹോദരന്റെ ഭാര്യയെയും ബലാൽ ഉപഭോഗിച്ചു, അവൾ ഗർഭിണിയായി.
ശപ്തോ ഗര്ഭഗതോ ബാലഃ കൃതശ്ചാന്ധസ്തഥാ പുനഃ । വിഷ്ണുനാ ച ശിരശ്ഛിന്നം രാഹോശ്ചക്രേണ വൈ ബലാത്
ഗർഭത്തിലുള്ള ബാലൻ ശപിക്കപ്പെട്ടു, അന്ധനായി. വിഷ്ണു തന്റെ ചക്രം കൊണ്ട് രാഹുവിന്റെ തല ബലാൽ വെട്ടി മാറ്റുകയും ചെയ്തു.
അപരാധം വിനാ കാമം തദാ സത്ത്വവതാമ്ബികേ । പൌത്രോ ധര്മവതാം ശൂരഃ സത്യവ്രതപരായണഃ
അമ്മേ, പാപം ഒന്നുമില്ലാതെ പോലും സത്പുരുഷന്മാർ ഇങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ധർമ്മശീലന്മാരുടെ മരുമകൻ, സത്യവ്രതനായി ജീവിച്ച വീരൻ—
യജ്വാ ദാനപതിഃ ശാന്തഃ സര്വജ്ഞഃ സര്വപൂജകഃ । കൃത്വാഥ വാമനം രൂപം ഹരിണാ ഛലവേദിനാ
യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ, ദാനശീലൻ, ശാന്തസ്വഭാവൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, എല്ലാവരെയും ആരാധിക്കുന്നവൻ—വാമനനെന്ന രൂപം ധരിച്ച് ഹരൻ, വഞ്ചനയിലൂടെ—
വഞ്ചിതോഽസൌ ബലിഃ സര്വം ഹൃതം രാജ്യം പുരാ കില । തഥാപി ദേവാന്ധര്മസ്ഥാന്പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ
ബലിയെ വഞ്ചിച്ചു, അവന്റെ രാജ്യം മുഴുവൻ എടുത്തു. എന്നിരുന്നാലും, ജ്ഞാനികൾ ദേവന്മാരെ തന്നെ ധർമ്മസ്ഥാപകരെന്നു പറയുന്നു.
വദന്തി ചാടുവാദാംശ്ച ധര്മവാദാജ്ജയം ഗതാഃ । ഏവം ജ്ഞാത്വാ ജഗന്മാതര്യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
ചതുര് വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ജയിച്ചവരെയും ധർമ്മവാദികളെന്ന് വിളിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ലോകമാതാവേ, ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ ചെയ്യൂ.
ശരണാ ദാനവാഃ സര്വേ ജഹി വാ രക്ഷ വാ പുനഃ । ശ്രീദേവ്യുവാച സര്വേ ഗച്ഛത പാതാലം തത്ര വാസം യഥേപ്സിതമ്
എല്ലാ ദാനവരും അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു—നീ അവരെ കൊല്ലുകയോ രക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യൂ, നിന്റെ ഇഷ്ടം പോലെ. (ദേവി പറഞ്ഞു:) നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പാതാളത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ താമസിക്കൂ.
കുരുധ്വം ദാനവാഃ സര്വേ നിര്ഭയാ ഗതമന്യവഃ । കാലഃ പ്രതീക്ഷ്യോ യുഷ്മാഭിഃ കാരണം സ ശുഭേഽശുഭേ
എല്ലാ ദാനവരും ഭയമോ കോപമോ ഇല്ലാതെ അവിടെ താമസിക്കൂ. നിങ്ങൾക്ക് കാത്തിരിക്കേണ്ടത് സമയമാണ്, അതാണ് നല്ലതും ചീത്തയുമാകാനുള്ള കാരണം.
സുനിര്വേദപരാണാം ഹി സുഖം സര്വത്ര സര്വദാ । ത്രൈലോക്യസ്യ ച രാജ്യേഽപി ന സുഖം ലോഭചേതസാമ്
എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചവർക്കു എപ്പോഴും എല്ലായിടത്തും സന്തോഷം ലഭിക്കും. എന്നാൽ, ത്രിലോകാധിപത്യം കിട്ടിയാലും, ആസക്തിയുള്ളവർക്കു സന്തോഷം ഉണ്ടാവില്ല.
കൃതേഽപി ന സുഖം പൂര്ണം സസ്പൃഹാണാം ഫലൈരപി । തസ്മാത്ത്യക്ത്വാ മഹീമേതാം പ്രയാന്ത്വദ്യ മഹീതലമ്
ഫലങ്ങൾ കിട്ടിയാലും, ആഗ്രഹമുള്ളവർക്കു പൂർണ്ണമായ സന്തോഷം ഉണ്ടാകില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഈ ഭൂമി ഉപേക്ഷിച്ച്, നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ഭൂതലത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്കു പോവൂ.
മമാജ്ഞാം പുരതഃ കൃത്വാ സര്വേ വിഗതകല്മഷാഃ । വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം ദേവ്യാസ്തഥേത്യുക്ത്വാ രസാതലമ്
എന്റെ ആജ്ഞ മുൻപിൽ വെച്ച്, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പാപരഹിതരായി... (വ്യാസൻ പറഞ്ഞു:) ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവർ രസാതലത്തിലേക്ക് പോയി.
പ്രണമ്യ ദാനവാഃ സര്വേ ഗതാഃ ശക്ത്യാഭിരക്ഷിതാഃ । അന്തര്ദധേ തതോ ദേവീ ദേവാഃ സ്വഭുവനം ഗതാഃ
വന്ദനം ചെയ്ത്, എല്ലാ ദാനവരും ദേവിയുടെ ശക്തിയിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടെ പോയി. അതിനുശേഷം ദേവി അദൃശ്യയായി, ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ലോകത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ത്യക്ത്വാ വൈരം സ്ഥിതാഃ സര്വേ തേ തദാ ദേവദാനവാഃ । ഏതദാഖ്യാനമഖിലം യഃ ശൃണോതി വദത്യഥ
അന്നേരം, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പരസ്പര വൈരം ഉപേക്ഷിച്ച് ഒരുമിച്ച് നിന്നു. ഈ കഥ മുഴുവൻ ആരെങ്കിലും കേൾക്കുകയോ പറയുകയോ ചെയ്താൽ—
സര്വദുഃഖവിനിര്മുക്തഃ പ്രയാതി പദമുത്തമമ്
അവൻ എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി പരമാവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തും.
ഹരേര്നാനാവതാരവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച ഭൃഗുശാപാന്മുനിശ്രേഷ്ഠ ഹരേരദ്ഭുതകര്മണഃ । അവതാരാഃ കഥം ജാതാഃ കസ്മിന്മന്വന്തരേ വിഭോ
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം മൂലം അത്ഭുതപ്രവൃത്തിയായ ഹരി എങ്ങനെ അവതരിച്ചുവെന്നും ഏത് മന്വന്തരത്തിലാണ് അങ്ങ് ജനിച്ചതെന്നും ദയവായി പറയൂ.
വിസ്തരാദ്വദ ധര്മജ്ഞ അവതാരകഥാ ഹരേഃ । പാപനാശകരീം ബ്രഹ്മഞ്ഛ്രുതാം സര്വസുഖാവഹാമ്
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, ഹരിയുടെ അവതാരകഥകൾ വിശദമായി പറയൂ. ഈ കഥകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ പാപം നശിക്കുകയും സർവ്വസൗഖ്യവും ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന് പ്രവക്ഷ്യാമി അവതാരാന് ഹരേര്യഥാ । യസ്മിന്മന്വന്തരേ ജാതാ യുഗേ യസ്മിന്നരാധിപ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഹരിയുടെ അവതാരങ്ങൾ എപ്പോഴാണ്, ഏത് മന്വന്തരത്തിലും ഏത് യുഗത്തിലും മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചതെന്നതും ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറയും.
യേന രൂപേണ യത്കാര്യം കൃതം നാരായണേന വൈ । തത്സര്വം നൃപ വക്ഷ്യാമി സംക്ഷേപേണ തവാധുനാ
ഏത് രൂപത്തിൽ, എന്തിനായി, നാരായണൻ എന്തൊക്കെ ചെയ്തുവെന്നതും, രാജാവേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ സങ്ക്ഷിപ്തമായി പറയാം.
ധര്മസ്യൈവാവതാരോഽഭൂച്ചാക്ഷുഷേ മനുസമ്ഭവേ । നരനാരായണൌ ധര്മപുത്രൌ ഖ്യാതൌ മഹീതലേ
ചാക്ഷുഷമന്വന്തരത്തിൽ തന്നെ ധർമ്മത്തിന്റെ അവതാരം ഉണ്ടായി; നരനും നാരായണനും ധർമ്മപുത്രന്മാരായി ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തരായി ജനിച്ചു.
അഥ വൈവസ്വതാഖ്യേഽസ്മിന്ദ്വിതീയേ തു യുഗേ പുനഃ । ദത്താത്രേയാവതാരോഽത്രേഃ പുത്രത്വമഗമദ്ധരിഃ
ഇതിന്റെ ശേഷം, വൈവസ്വതമന്വന്തരത്തിലെ രണ്ടാം യുഗത്തിൽ, ഹരി അത്രിമഹർഷിയുടെ മകനായി ദത്താത്രേയനായി ജനിച്ചു.