ധന്യാസ്ത ഏവ തവ ഭക്തിപരാ മഹാന്തഃ സംസാരദുഃഖരഹിതാഃ സുഖസിന്ധുമഗ്നാഃ । യേ ഭക്തിഭാവരഹിതാ ന കദാപി ദുഃഖാ-
നിനക്കു ഭക്തിയോടെ അർപ്പിതരായ മഹാന്മാർ ഭാഗ്യശാലികളാണ്; അവർ ലോകദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതരായി ആനന്ദസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഭക്തിഭാവം ഇല്ലാത്തവർക്ക് അത്തരം സുഖം ഒരിക്കലും ലഭിക്കില്ല.
യേ വീജ്യമാനാഃ സിതചാമരൈശ്ച ക്രീഡന്തി ധന്യാഃ ശിബികാധിരൂഢാഃ । തൈഃ പൂജിതാ ത്വം കില പൂര്വദേഹേ നാനോപഹാരൈരിതി ചിന്തയാമി
വെള്ള ചാമരികളാൽ വീശപ്പെടുകയും, ശിഖരത്തിൽ കയറി സന്തോഷത്തോടെ കളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്. അമ്മേ, അവർ മുൻജന്മത്തിൽ നിനക്കു പലവിധ ഭക്തിപൂർവ്വം നല്കിയവരാണ് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
യേ പൂജ്യമാനാ വരവാരണസ്ഥാ വിലാസിനീവൃന്ദവിലാസയുക്താഃ । സാമന്തകൈശ്ചോപനതൈര്വ്രജന്തി മന്യേ ഹി തൈസ്ത്വം കില പൂജിതാസി
ഉത്തമമായ ആനയിൽ ഇരുന്നു, സുന്ദരികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അനുചരന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവർ മഹത്വത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അമ്മേ, അവർ മുൻജന്മത്തിൽ നിന്നെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചവരാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച ഏവം സ്തുതാ മഘവതാ ദേവീ വിശ്വേശ്വരീ തദാ । പ്രാദുര്ബഭൂവ തരസാ സിംഹാരൂഢാ ചതുര്ഭുജാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ മഘവാൻ സ്തുതി ചെയ്തപ്പോൾ, ലോകത്തിന്റെ ഇശ്വരിയായ ദേവി അതിവേഗം സിംഹത്തിൽ കയറി, നാലു കൈകളോടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
ശങ്ഖചക്രഗദാപദ്മാന്ബിഭ്രതീ ചാരുലോചനാ । രക്താമ്ബരധരാ ദേവീ ദിവ്യമാല്യവിഭൂഷണാ
ശംഖും ചക്രവും ഗദയും താമരയും കൈവശം വച്ച, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള ദേവി, ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ച് ദിവ്യമായ പുഷ്പമാലകളും ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞു നിലകൊണ്ടു.
താനുവാച സുരാന്ദേവീ പ്രസന്നവദനാ ഗിരാ । ഭയം ത്യജന്തു ഭോ ദേവാഃ ശം വിധാസ്യേ കിലാധുനാ
ദേവി, മനോഹരമായ മുഖത്തോടെ ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞു: 'ഭയപ്പെടേണ്ട, ദേവന്മാരേ; ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾക്കു ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കും.'
ഇത്യുക്ത്വാ സാ തദാ ദേവീ സിംഹാരൂഢാതിസുന്ദരീ । ജഗാമ തരസാ തത്ര യത്ര ദൈത്യാ മദാന്വിതാഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ദേവി, അത്യന്തം സുന്ദരിയായി സിംഹത്തിൽ കയറി, അതിവേഗം അഹങ്കാരത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്ന ദാനവന്മാർക്കിടയിലേക്ക് പോയി.
പ്രഹ്ലാദപ്രമുഖാഃ സര്വേ ദൃഷ്ട്വാ ദേവീം പുരഃസ്ഥിതാമ് । ഊചുഃ പരസ്പരം ഭീതാഃ കിം കര്തവ്യമിതസ്തദാ
പ്രഹ്ലാദനെ മുൻനിർത്തി എല്ലാ ദാനവന്മാരും ദേവിയെ നേരിൽ കണ്ടപ്പോൾ ഭയത്തോടെ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു: 'ഇപ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യണം?'
ദേവം നാരായണം ചാത്ര സമ്പ്രാപ്താ ചണ്ഡികാ കില । മഹിഷാന്തകരീ നൂനം ചണ്ഡമുണ്ഡവിനാശിനീ
ഇവിടെ നാരായണനും, ചണ്ഡികയും, മഹിഷാസുരനെ സംഹരിച്ചവളും, ചണ്ടനും മുന്ഡനെയും നശിപ്പിച്ചവളും എത്തിയിരിക്കുന്നു.
നിഹനിഷ്യതി നഃ സര്വാനമ്ബികാ നാത്ര സംശയഃ । വക്രദൃഷ്ട്യാ യയാ പൂര്വം നിഹതൌ മധുകൈടഭൌ
അംബിക നമ്മെ എല്ലാവരെയും കൊല്ലും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. അവളുടെ വക്രദൃഷ്ടിയിൽ മുമ്പ് മധുവിനെയും കൈടഭനെയും സംഹരിച്ചിരുന്നു.
ഏവം ചിന്താതുരാന്വീക്ഷ്യ പ്രഹ്ലാദസ്താനുവാച ഹ । യോദ്ധവ്യം നാഥ ഗന്തവ്യം പലായ്യ ദാനവോത്തമാഃ
അങ്ങനെ ഭയത്തിൽ ആലോചിച്ചവരെ കണ്ടു പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു: 'ദാനവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നമുക്ക് യുദ്ധം ചെയ്യണം, അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടണം.'
നമുചിസ്താനുവാചാഥ പലായനപരാനിഹ । ഹനിഷ്യതി ജഗന്മാതാ രുഷിതാ കില ഹേതിഭിഃ
പലായനം ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിച്ചവരോടു നമുചി പറഞ്ഞു: 'ലോകത്തിന്റെ അമ്മ കോപത്തോടെ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് നമ്മെ തീർച്ചയായും സംഹരിക്കും.'
തഥാ കുരു മഹാഭാഗ യഥാ ദുഃഖം ന ജായതേ । വ്രജാമോഽദ്യൈവ പാതാലം താം സ്തുത്വാ തദനുജ്ഞയാ
'നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ ദുഃഖം വരാതിരിക്കും എന്നതുപോലെ ചെയ്യൂ. നമുക്ക് ഇന്ന് തന്നെ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകാം, അവളെ സ്തുതിച്ച് അവളുടെ അനുമതിയോടെ.'
പ്രഹ്ലാദ ഉവാച സ്തൌമി ദേവീം മഹാമായാം സൃഷ്ടിസ്ഥിത്യന്തകാരിണീമ് । സര്വേഷാം ജനനീം ശക്തിം ഭക്താനാമഭയങ്കരീമ്
പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു: 'സൃഷ്ടി, നില, സംഹാരം നടത്തുന്ന മഹാമായയായ ദേവിയെ ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു; എല്ലാവർക്കും അമ്മയായ ശക്തിയെ, ഭക്തന്മാർക്ക് അഭയം നൽകുന്നവളെ.'
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്യാ വിഷ്ണുഭക്തസ്തു പ്രഹ്ലാദഃ പരമാര്ഥവിത് । തുഷ്ടാവ ജഗതാം ധാത്രീം കൃതാഞ്ജലിപുടസ്തദാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വിഷ്ണുഭക്തനും പരമാർത്ഥം അറിഞ്ഞവനും ആയ പ്രഹ്ലാദൻ, കൈകൾ കൂട്ടി ലോകങ്ങളുടെ അമ്മയെ സ്തുതിച്ചു.
മാലാസര്പവദാഭാതി യസ്യാം സര്വം ചരാചരമ് । സര്വാധിഷ്ഠാനരൂപായൈ തസ്യൈ ഹ്രീംമൂര്തയേ നമഃ
എല്ലാ ചലനങ്ങളുമില്ലാത്തതും ചലിക്കുന്നതും പുഷ്പമാലപോലെ അവളിൽ ഭാസിക്കുന്നു. എല്ലാ അധിഷ്ഠാനങ്ങളുടെയും രൂപമായ, ഹ്രീം എന്ന ദൈവീകമൂർത്തിയ്ക്ക് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
ത്വത്തഃ സര്വമിദം വിശ്വം സ്ഥാവരം ജങ്ഗമം തഥാ । അന്യേ നിമിത്തമാത്രാസ്തേ കര്താരസ്തവ നിര്മിതാഃ
ഈ സകല ജഗത്തും, ചലനമില്ലാത്തതും ചലിക്കുന്നതും, എല്ലാം നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്. മറ്റുള്ളവർ നിന്റെ സൃഷ്ടികളായ ഉപകരണങ്ങൾ മാത്രമാണ്, സൃഷ്ടാവായ അമ്മേ.
നമോ ദേവി മഹാമായേ സര്വേഷാം ജനനീ സ്മൃതാ । കോ ഭേദസ്തവ ദേവേഷു ദൈത്യേഷു സ്വകൃതേഷു ച
നമസ്കാരം, മഹാമായയായ ദേവി, എല്ലാവർക്കും അമ്മയായവളേ. ദേവന്മാരിലും അസുരന്മാരിലും നിന്റെ സൃഷ്ടികളിലുമെന്താണ് വ്യത്യാസം?
മാതുഃ പുത്രേഷു കോ ഭേദോഽപ്യശുഭേഷു ശുഭേഷു ച । തഥൈവ ദേവേഷ്വസ്മാസു ന കര്തവ്യസ്ത്വയാധുനാ
അമ്മയ്ക്ക് തന്റെ മക്കളിൽ, നല്ലവരായാലും ചീത്തവരായാലും, എന്താണ് വ്യത്യാസം? അതുപോലെ, ദേവന്മാരിലും ഞങ്ങളിലുമിപ്പോൾ നീ വേർതിരിവ് കാണിക്കേണ്ടതില്ല ദേവി.
യാദൃശാസ്താദൃശാ മാതഃ സുതാസ്തേ ദാനവാഃ കില । യതസ്ത്വം വിശ്വജനനീ പുരാണേഷു പ്രകീര്തിതാ
അമ്മേ, അവർ എങ്ങനെയാണോ, അങ്ങനെയാണ് നിന്റെ മക്കളായ ദാനവരും. പുരാണങ്ങളിൽ നീ ലോകജനനിയായെന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്.
തേഽപി സ്വാര്ഥപരാ നൂനം യഥൈവ വയമപ്യുത । നാന്തരം ദൈത്യസുരയോര്ഭേദോഽയം മോഹസമ്ഭവഃ
അവർ തങ്ങളുടേതായ കാര്യങ്ങളിൽ താൽപര്യമുള്ളവരാണ്, ഞങ്ങളെയും പോലെ. ദൈവത്തിലും അസുരനിലും യാതൊരു യഥാർത്ഥ വ്യത്യാസവുമില്ല; ഈ വേർതിരിവ് മോഹത്തിൽ നിന്നാണ്.
ധനദാരാദിഭോഗേഷു വയം സക്താ ദിവാനിശമ് । തഥൈവ ദേവാ ദേവേശി കോ ഭേദോഽസുരദേവയോഃ
ധനം, ഭാര്യ, ആസ്വാദനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഞങ്ങൾ പകലും രാത്രിയും ആകൃഷ്ടരാണ്. ദേവന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, ദേവദേവിയായ ദേവി. ദേവന്മാരിലും അസുരന്മാരിലും എന്താണ് വ്യത്യാസം?
തേഽപി കശ്യപദായാദാ വയം തത്സമ്ഭവാഃ കില । കുതോ വിരോധസമ്ഭൂതിര്ജാതാ മാതസ്തവാധുനാ
അവർ കശ്യപന്റെ സന്തതികളാണ്, ഞാനും അവിടുത്തെ മക്കളാണ്. അമ്മേ, നിന്റെ മക്കളിൽ ഇപ്പോൾ ഈ വൈരാഗ്യം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടായത്?
ന തഥാ വിഹിതം മാതസ്ത്വയി സര്വസമുദ്ഭവേ । സാമ്യതൈവ ത്വയാ സ്ഥാപ്യാ ദേവേഷ്വസ്മാസു ചൈവ ഹി
ലോകത്തിലെ എല്ലാം ഉലവാക്കിയ അമ്മേ, ഇങ്ങനെ വേർതിരിവ് നീ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല. ദേവന്മാരിലും ഞങ്ങളിലുമൊക്കെ നീ സമത്വം സ്ഥാപിക്കണം.
ഗുണവ്യതികരാത്സര്വേ സമുത്പന്നാഃ സുരാസുരാഃ । ഗുണാന്വിതാ ഭവേയുസ്തേ കഥം ദേഹഭൃതോഽമരാഃ
ഗുണങ്ങൾ കലർന്നാണ് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ജനിക്കുന്നത്. ശരീരമുള്ളവരായിട്ടു, അമരന്മാരായാലും, എങ്ങനെയാണ് ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാതെ ഇരിക്കാൻ കഴിയുക?
കാമഃ ക്രോധശ്ച ലോഭശ്ച സര്വദേഹേഷു സംസ്ഥിതാഃ । വര്തന്തേ സര്വദാ തസ്മാത് കോഽവിരോധീ ഭവേഞ്ചനഃ
കാമം, ക്രോധം, ലോഭം എന്നിവ എല്ലായിടത്തും എല്ലാ ശരീരങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു. അവ എപ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അതിനാൽ ആരും പൂർണ്ണമായും വൈരാഗ്യത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞിരിക്കാനാവില്ല.
ത്വയാ മിഥോ വിരോധോഽയം കല്പിതഃ കില കൌതുകാത് । മന്യാമഹേ വിഭേദേന നൂനം യുദ്ധദിദൃക്ഷയാ
ഇവിടെ ഈ പരസ്പര വൈരാഗ്യം നീ കളിയായി സൃഷ്ടിച്ചതാണ്. നീ വേർതിരിവ് ഉണ്ടാക്കി, യുദ്ധം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടാണെന്ന് ഞങ്ങൾ കരുതുന്നു.
അന്യഥാ ഖലു ഭ്രാതൄണാം വിരോധഃ കീദൃശോഽനഘേ । ത്വം ചേന്നേച്ഛസി ചാമുണ്ഡേ വീക്ഷിതും കലഹം കില
അല്ലെങ്കിൽ, സഹോദരന്മാര്ക്കിടയിൽ ഇങ്ങനെ വലിയ വൈരാഗ്യം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുക, പാപരഹിതയായവളേ? നീ, ചാമുണ്ഡേ, ഈ കലഹം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ഇതൊന്നും സംഭവിക്കില്ലായിരുന്നു.
ജാനാമി ധര്മം ധര്മജ്ഞേ വേദ്മി ചാഹം ശതക്രതുമ് । തഥാപി കലഹോഽസ്മാകം ഭോഗാര്ഥം ദേവി സര്വദാ
ന്യായം എനിക്ക് അറിയാം, നീയും അതറിയുന്നവളാണ്. ഇന്ദ്രനെയും ഞാൻ അറിയുന്നു. എന്നാലും, ദേവി, ആസ്വാദനത്തിനായി ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ എപ്പോഴും കലഹം ഉണ്ടാകുന്നു.
ഏകഃ കോഽപി ന ശാസ്താസ്തി സംസാരേ ത്വാം വിനാമ്ബികേ । സ്പൃഹാവതസ്തു കഃ കര്തും ക്ഷമതേ വചനം ബുധഃ
ഈ ലോകത്തിൽ, അംബികേ, നിന്നെ കൂടാതെ യാതൊരു ഭരണാധികാരിയും ഇല്ല. ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞവൻ മറ്റൊരാളുടെ വാക്ക് അനുസരിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?