താവദ്ഭവേത്സുഖം കസ്മാത്കോഽന്യോഽസ്തി ദയയാ യുതഃ । കരുണാസാഗരാമേതാം ഭജേത്തസ്മാദമായയാ
അത്രയും കാലം സന്തോഷം നിലനിൽക്കും—എന്തുകൊണ്ടാണ്? കരുണയുള്ളവളെക്കാൾ വേറെയാരുണ്ട്? അതിനാൽ ഈ കരുണാസാഗരിയായ ദേവിയെ സത്യസന്ധതയോടെ ആരാധിക്കണം.
യസ്യാസ്തു ഭജനേനൈവ ജീവന്മുക്തത്വമശ്നുതേ । മാനുഷ്യം ദുര്ലഭം പ്രാപ്യ സേവിതാ ന മഹേശ്വരീ
അവളെ ആരാധിച്ചാൽ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം ലഭിക്കും. അപൂർവമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും മഹേശ്വരിയെ സേവിക്കാതെ പോയാൽ,
നിഃശ്രേണികാഗ്രാത്പതിതാ അധ ഇത്യേവ വിദ്മഹേ । അഹങ്കാരാവൃതം വിശ്വം ഗുണത്രയസമന്വിതമ്
നാം അറിയുന്നപോലെ, ഒരാൾ പടവിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീഴുന്നതുപോലെയാണ്; ഈ ലോകം അഹങ്കാരത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അസത്യേനാപി സമ്ബദ്ധം മുച്യതേ കഥമന്യഥാ । ഹിത്വാ സര്വം തതഃ സര്വേഃ സംസേവ്യാ ഭുവനേശ്വരീ
അസത്യം കൊണ്ടു ബന്ധിക്കപ്പെട്ടാലും, വേറേതു വഴി മോചനം ഉണ്ടാകുമോ? അതിനാൽ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭൂവനേശ്വരിയെ സേവിക്കണം.
രാജോവാച കിം കൃതം ഗുരൂണാ തത്ര കാവ്യരൂപധരേണ ച । കദാ ശുക്രഃ സമായാതസ്തന്മേ ബ്രൂഹി പിതാമഹ
രാജാവ് ചോദിച്ചു: അവിടെ ഗുരു എന്താണ് ചെയ്തത്, കാവ്യയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്? എപ്പോൾ ശുക്രൻ എത്തി? ഇതെല്ലാം പറയൂ, പിതാമഹനേ.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന് പ്രവക്ഷ്യാമി യത്കൃതം ഗുരുണാ തദാ । കൃത്വാ കാവ്യസ്വരൂപഞ്ച പ്രച്ഛന്നേന മഹാത്മനാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഗുരു അന്ന് ചെയ്തതെന്താണെന്നു ഞാൻ പറയാം; മഹാത്മാവായ അദ്ദേഹം കാവ്യയുടെ രൂപവും സ്വരവും എടുത്ത് മറഞ്ഞിരുന്നു.
ഗുരുണാ ബോധിതാ ദൈത്യാ മത്വാ കാവ്യം സ്വകം ഗുരുമ് । വിശ്വാസം പരമം കൃത്വാ ബഭൂവുസ്തന്മയാസ്തദാ
ഗുരു ഉപദേശിച്ച ദാനവന്മാർ, കാവ്യനെ തങ്ങളുടെ ഗുരുവെന്ന് കരുതി, വലിയ വിശ്വാസത്തോടെ അപ്പോൾ അവനുപോലെയായി.
വിദ്യാര്ഥം ശരണം പ്രാപ്താ ഭൃഗും മത്വാതിമോഹിതാഃ । ഗുരുണാ വിപ്രലബ്ധാസ്തേ ലോഭാത്കോ വാ ന മുഹ്യതി
വിദ്യയ്ക്കായി അവർ ഭൃഗുവിനെ ആശ്രയിച്ചു, അതിയായി ഭ്രമിച്ചവർ; ഗുരു ലോഭം കൊണ്ടു അവരെ വഞ്ചിച്ചു—ലോഭം കൊണ്ട് ആരാണ് ഭ്രമിക്കാത്തത്?
ദശവര്ഷാത്മകേ കാലേ സമ്പൂര്ണസമയേ തദാ । ജയന്ത്യാ സഹ ക്രീഡിത്വാ കാവ്യോ യാജ്യാനചിന്തയത്
പത്ത് വർഷം മുഴുവൻ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ജയന്തിയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞ ശേഷം, കാവ്യൻ ആ യാഗകർെ കുറിച്ച് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ആശയാ മമ മാര്ഗം തേ പശ്യന്തഃ സംസ്ഥിതാഃ കില । ഗത്വാ താന്വൈ പ്രപശ്യേഽഹം യാജ്യാനതിഭയാതുരാന്
അവർ എനിക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നു, എന്റെ വഴി നോക്കി നിൽക്കുന്നു എന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ, ഞാൻ ആ ഭയത്താൽ വലഞ്ഞിരിക്കുന്ന യാഗകരെ കാണാൻ പോകാം എന്നു കാവ്യൻ വിചാരിച്ചു.
മാ ദേവേഭ്യോ ഭയം തേഷാം മദ്ഭക്താനാം ഭവേദിതി । സഞ്ചിന്ത്യ ബുദ്ധിമാസ്ഥായ ജയന്തീം പ്രത്യുവാച ഹ
എന്റെ ഭക്തന്മാർക്ക് ദേവന്മാരെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല എന്ന് മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, കാവ്യൻ ധൈര്യത്തോടെ ജയന്തിയോട് പറഞ്ഞു.
ദേവാനേവോപസംയാന്തി പുത്രാ മേ ചാരുലോചനേ । സമയസ്തേഽദ്യ സമ്പൂര്ണോ ജാതോഽയം ദശവാര്ഷികഃ
സുന്ദരനേത്രളേ, ദേവന്മാർ അടുത്ത് വരുന്നു. എന്റെ പത്ത് വർഷത്തെ വ്രതം ഇന്നലെ പൂർത്തിയായി.
തസ്മാദ് ഗച്ഛാമ്യഹം ദേവി ദ്രഷ്ടും യാജ്യാന്സുമധ്യമേ । പുനരേവാഗമിഷ്യാമി തവാന്തികമനുദ്രുതഃ
അതിനാൽ, സുമധ്യമേ, ഞാൻ യാഗകരെ കാണാൻ പോകുന്നു. ഉടൻ തന്നെ ഞാൻ തിരിച്ചു വന്ന് നിന്നെ കാണും.
തഥേതി തമുവാചാഥ ജയന്തീ ധര്മവിത്തമാ । യഥേഷ്ടം ഗച്ഛ ധര്മജ്ഞ ന തേ ധര്മം വിലോപയേ
അപ്പോൾ ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ജയന്തി പറഞ്ഞു: 'ശരി, നീ ഇഷ്ടം പോലെ പോകൂ, ധർമ്മജ്ഞനേ; ഞാൻ നിന്റെ കര്ത്തവ്യത്തിൽ തടസ്സമുണ്ടാക്കില്ല.'
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം കാവ്യോ ജഗാമ ത്വരിതസ്തതഃ । അപശ്യദ്ദാനവാനാം ച പാര്ശ്വേ വാചസ്പതിം തദാ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട കാവ്യൻ അതിവേഗം അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. പിന്നെ ദാനവരുടെ ഇടയിൽ വാചസ്പതിയെ കണ്ടു.
ഛദ്മരൂപധരം സൌമ്യം ബോധയന്തം ഛലേന താന് । ജൈനം ധര്മം കൃതം സ്വേന യജ്ഞനിന്ദാപരം തഥാ
അവൻ വ്യാജരൂപം ധരിച്ച്, സൗമ്യനായ രൂപത്തിൽ, ചതിയോടെ അവരെ ഉപദേശിക്കുകയും, യജ്ഞത്തെ നിന്ദിക്കുന്ന തന്റെ ജൈനമതം അവിടെ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തതായി കാവ്യൻ കണ്ടു.
ഭോ ദേവരിപവഃ സത്യം ബ്രവീമി ഭവതാം ഹിതമ് । അഹിംസാ പരമോ ധര്മോഽഹന്തവ്യാ ഹ്യാതതായിനഃ
ദേവശത്രുക്കളേ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ഭലത്തിനായി സത്യം പറയുന്നു: അഹിംസയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ധർമ്മം; ആക്രമികളെ മാത്രം കൊല്ലണം.
ദ്വിജൈര്ഭോഗരതൈര്വേദേ ദര്ശിതം ഹിംസനം പശോഃ । ജിഹ്വാസ്വാദപരൈഃ കാമമഹിംസൈവ പരാ മതാ
ഭോഗാസക്തരായ ദ്വിജന്മാർ വേദങ്ങളിൽ മൃഗഹത്യ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; എന്നാൽ നാവിന്റെ രുചിക്കായി ജീവിക്കുന്നവർക്ക് അഹിംസയേയാണ് പരമമായത് എന്ന് തോന്നുന്നു.
ഏവംവിധാനി വാക്യാനി വേദശാസ്ത്രപരാണി ച । ബ്രുവാണം ഗുരുമാകര്ണ്യ വിസ്മിതോഽസൌ ഭൃഗോഃ സുതഃ
ഇങ്ങനെ വേദശാസ്ത്രങ്ങൾ ഉദ്ധരിച്ച് ഗുരു സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ടപ്പോൾ, ഭൃഗുവിന്റെ മകൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ചിന്തയാമാസ മനസാ മമ ദ്വേഷ്യോ ഗുരുഃ കില । വഞ്ചിതാഃ കില ധൂര്തേന യാജ്യാ മേ നാത്ര സംശയഃ
എന്റെ ഗുരു ഇനി എനിക്ക് ശത്രുവായിരിക്കുന്നു; എന്റെ യാഗകർ ഈ ചതിക്കാരനാൽ വഞ്ചിതരായി എന്നതിൽ സംശയമില്ലെന്ന് കാവ്യൻ മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു.
ധിഗ്ലോഭം പാപബീജം വൈ നരകദ്വാരമൂര്ജിതമ് । ഗുരുരപ്യനൃതം ബ്രൂതേ പ്രേരിതോ യേന പാപ്മനാ
ലോഭം പാപത്തിന്റെ വിത്താണ്, നരകത്തിലേക്കുള്ള വാതിലാണ്; പാപം പ്രേരിപ്പിച്ചാൽ ഗുരുവും അനൃതം സംസാരിക്കും.
പ്രമാണം വചനം യസ്യ സോഽപി പാഖണ്ഡധാരകഃ । ഗുരുഃ സുരാണാം സര്വേഷാം ധര്മശാസ്ത്രപ്രവര്തകഃ
വാക്കുകൾക്ക് പ്രമാണമായവൻ പോലും ഇപ്പോൾ കപടവേഷം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; ദേവന്മാരുടെ ഗുരുവും എല്ലാ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾക്കും പ്രചോദകനുമാണ്.
കിം കിം ന ലഭതേ ലോഭാന്മലിനീകൃതമാനസഃ । അന്യോഽപി ഗുരുരപ്യേവം ജാതഃ പാഖണ്ഡപണ്ഡിതഃ
ലോഭം മനസ്സിനെ മലിനമാക്കുമ്പോൾ എന്തും നേടാൻ കഴിയില്ലേ? മറ്റുള്ളവരും ഗുരുക്കന്മാരും ഇങ്ങനെ കപടപണ്ഡിതരാവുന്നു.
ശൈലൂഷചേഷ്ടിതം സര്വം പരിഗൃഹ്യ ദ്വിജോത്തമഃ । വഞ്ജയത്യതിസമ്മൂഢാന്ദൈത്യാന്യാജ്യാന്മമാപ്യസൌ
നാടകക്കാരന്റെ എല്ലാ ചലനങ്ങളും സ്വീകരിച്ച്, ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ അത്യന്തം മോഷ്ടപ്പെട്ട ദാനവരെയും എന്റെ യാഗകരെയും വഞ്ചിക്കുന്നു.
പ്രഹ്ലാദേന ശുക്രകോപസാന്ത്വനമ് വ്യാസ ഉവാച വംചിതാ മത്സ്വരൂപേണ ദൈത്യാഃ കിം ഗുരുണാ കില
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ രൂപം ധരിച്ചവൻ ദാനവരെ വഞ്ചിച്ചു; അങ്ങനെ ആ ഗുരുവിന് എന്തിനായിരുന്നു ഇത് ചെയ്യേണ്ടത്?
അഹം കാവ്യോ ഗുരുശ്ചാഽയം ദേവകാര്യപ്രസാദകഃ
ഞാൻ കാവ്യനാണ്, ഇവൻ എന്റെ ഗുരുവാണ്; ദേവന്മാരുടെ കാര്യങ്ങൾ സഫലമാക്കുന്നവൻ ഇവനാണ്.
മാ ശ്രദ്ധധ്വം വചോഽസ്യാഽഽര്യാ ദാഭികോഽയം മദാ കൃതിഃ
ഈ സ്ത്രീയുടെ വാക്കുകൾ വിശ്വസിക്കരുത്; ഇദ്ദേഹം വഞ്ചനയും അഹങ്കാരവും നിറഞ്ഞവനാണ്.
ഇത്യാകര്ണ്യ വചസ്തസ്യ ദൃഷ്ട്വാ തൌ സദൃശൌ പുനഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഇരുവരും വീണ്ടും ഒരുപോലെ കാണുന്നതു കണ്ടു,
സ താന്വീക്ഷ്യ സുസംഭ്രാതാന്ഗുരുര്വാക്യമുവാച ഹ
അവരെ അതിയായി ആശങ്കയോടെ കാണുമ്പോൾ ഗുരു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
പ്രാപ്തോ വംചയിതും യുഷ്മാന്ദേവകാര്യാര്ഥസിദ്ധയേ
ദേവന്മാരുടെ കാര്യസിദ്ധിക്കായി നിങ്ങളെ വഞ്ചിക്കാൻ ഇദ്ദേഹം ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.