തസ്മാത്കാലം പ്രതീക്ഷധ്വം കിയന്തം ദാനവോത്തമാഃ । അഹമദ്യ മഹാദേവം മന്ത്രാര്ഥം പ്രവ്രജാമി വൈ
അതുകൊണ്ട്, ദാനവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, കുറച്ചുകാലം കാത്തിരിക്കുക; ഇന്ന് ഞാൻ മഹാദേവനോടു മന്ത്രങ്ങൾക്കായി പോകുന്നു.
പ്രാപ്യ മന്ത്രാന്മഹാദേവാദാഗമിഷ്യാമി സാമ്പ്രതമ് । യുഷ്മഭ്യം താന്പ്രദാസ്യാമി യഥാര്ഥം ദാനവോത്തമാഃ
മഹാദേവനിൽ നിന്ന് മന്ത്രങ്ങൾ ലഭിച്ചശേഷം ഉടൻ ഞാൻ തിരിച്ചു വരും; അവയെ നിങ്ങൾക്കു വേണ്ടതുപോലെ ഞാൻ നൽകും, ദാനവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ.
ദൈത്യാ ഊചുഃ പരാജിതാഃ കഥം സ്ഥാതും പൃഥിവ്യാം മുനിസത്തമ । ശക്താ ഭവാമോഽപ്യബലാസ്താവത്കാലം പ്രതീക്ഷിതുമ്
ദാനവന്മാർ പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, ഞങ്ങൾ തോറ്റവരായി ഭൂമിയിൽ എങ്ങനെ നിലകൊള്ളാൻ കഴിയും? ഞങ്ങൾ ബലഹീനരായാലും കുറച്ചുകാലം കാത്തിരിക്കാൻ കഴിയും.
നിഹതാ ബലിനഃ സര്വേ കേചിച്ഛിഷ്ടാശ്ച ദാനവാഃ । നാദ്യ യുക്താശ്ച സംഗ്രാമേ സ്ഥാതുമേവം സുഖാവഹാഃ
ബലമുള്ള എല്ലാവരും കൊല്ലപ്പെട്ടു; കുറച്ച് ദാനവന്മാർ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് യുദ്ധത്തിൽ നിലകൊള്ളാൻ കഴിയില്ല, ഇതിൽ സന്തോഷവും ഇല്ല.
ശുക്ര ഉവാച യാവദഹം മന്ത്രവിദ്യാമാനയിഷ്യാമി ശങ്കരാത് । താവദ്ഭവദ്ഭിഃ സ്ഥാതവ്യം തപോയുക്തൈഃ ശമാന്വിതൈഃ
ശുക്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ശങ്കരനിൽ നിന്ന് മന്ത്രവിദ്യ കൊണ്ടുവരുന്നത് വരെ, നിങ്ങൾ തപസ്സിലും ശാന്തിയിലും നിലകൊള്ളണം.
സാമദാനാദയഃ പ്രോക്താ വിദ്വദ്ഭിഃ സമയോചിതാഃ । ദേശം കാലം ബലം വീരൈര്ജ്ഞാത്വാ ശക്തിം ബലം ബുധൈഃ
സമാധാനം മുതലായവ, പണ്ഡിതന്മാർ പറഞ്ഞതുപോലെ, സമയത്തിനനുസരിച്ച് ചെയ്യേണ്ടതാണ്; സ്ഥലം, സമയം, ശക്തി, ബലം എന്നിവ മനസ്സിലാക്കി ധീരന്മാർ അങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സേവാഥ സമയേ കാര്യാ ശത്രൂണാം ശുഭകാമ്യയാ । സ്വശക്ത്യുപചയേ കാലേ ഹന്തവ്യാസ്തേ മനീഷിഭിഃ
ശത്രുക്കളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി യോജിച്ച സമയത്ത് സേവനം ചെയ്യണം; സ്വന്തം ശക്തി വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ, അപ്പോൾ ജ്ഞാനികൾ അവരെ സംഹരിക്കണം.
തദദ്യ വിനയം കൃത്വാ സാമപൂര്വം ഛലേന വൈ । തിഷ്ഠധ്വം സ്വനികേതേഷു മദാഗമനകാങ്ക്ഷയാ
അതുകൊണ്ട്, ഇന്ന് വിനയത്തോടെ, സമാധാനം മുൻനിർത്തിയും ചതിയും ഉപയോഗിച്ചും, നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ വീടുകളിൽ എന്റെ വരവ് കാത്ത് കാത്തിരിക്കുക.
പ്രാപ്യ മന്ത്രാന്മഹാദേവാദാഗമിഷ്യാമി ദാനവാഃ । യുധ്യാമഹേ പുനര്ദേവാന്മാന്ത്രമാസ്ഥായ വൈ ബലമ്
മഹാദേവനിൽ നിന്ന് മന്ത്രങ്ങൾ ലഭിച്ചശേഷം ഞാൻ തിരിച്ചു വരും, ദാനവരേ; പിന്നെ മന്ത്രശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് ദേവന്മാരെ വീണ്ടും നേരിടാം.
ഇത്യുക്ത്വാഥ ഭൃഗുസ്തേഭ്യോ ജഗാമ കൃതനിശ്ചയഃ । മഹാദേവം മഹാരാജ മന്ത്രാര്ഥം മുനിസത്തമഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഭൃഗു ഉറച്ച മനസ്സോടെ മഹാദേവനോടു മന്ത്രങ്ങൾക്കായി പുറപ്പെട്ടു, മഹാരാജാവേ, മഹർഷിയിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
ദാനവാഃ പ്രേഷയാമാസുഃ പ്രഹ്ലാദം സുരസന്നിധൌ । സത്യവാദിനമവ്യഗ്രം സുരാണാം പ്രത്യയപ്രദമ്
ദാനവന്മാർ സത്യവാദിയും മനസ്സിൽ ഉറപ്പുള്ളവനും ദേവന്മാർക്കു വിശ്വാസം നൽകുന്നവനുമായ പ്രഹ്ലാദനെ ദേവസഭയിലേക്ക് അയച്ചു.
പ്രഹ്ലാദസ്തു സുരാന്പ്രാഹ പ്രശ്രയാവനതോ നൃപഃ । അസുരൈഃ സഹിതസ്തത്ര വചനം നമ്രതായുതമ്
പ്രഹ്ലാദൻ, വിനയത്തോടെ തലവാങ്ങി, ദേവന്മാരോടും അസുരന്മാരോടും കൂടി, വിനയപൂർവമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ന്യസ്തശസ്ത്രാ വയം സര്വേ നിഃസന്നാഹാസ്തഥൈവ ച । ദേവാസ്തപശ്ചരിഷ്യാമഃ സംവൃതാ വല്കലൈര്യുതാഃ
ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ആയുധങ്ങളും കവചങ്ങളും വച്ചുവെച്ചു; ദേവന്മാരേ, ഞങ്ങൾ വല്കലധാരികളായി തപസ്സിൽ ഏർപ്പെടുന്നു.
പ്രഹ്ലാദസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ സത്യാഭിവ്യാഹൃതം തു തത് । തതോ ദേവാ ന്യവര്തന്ത വിജ്വരാ മുദിതാശ്ച തേ
പ്രഹ്ലാദന്റെ സത്യസന്ധമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെയും ആശ്വാസത്തോടെയും പിൻവാങ്ങി.
ന്യസ്തശസ്ത്രേഷു ദൈത്യേഷു വിനിവൃത്താസ്തദാ സുരാഃ । വിശ്രബ്ധാഃ സ്വഗൃഹാന്ഗത്വാ ക്രീഡാസക്താഃ സുസംസ്ഥിതാഃ
അപ്പോള് ദാനവന്മാര് ആയുധങ്ങള് വച്ചു വെച്ചതോടെ, ദേവന്മാര് പിന്വാങ്ങി, ഭയം ഇല്ലാതെ സ്വന്തം വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി, സന്തോഷത്തോടെ കളികളില് മുഴുകി സുഖമായി താമസിച്ചു.
ദൈത്യാ ദമ്ഭം സമാലമ്ബ്യ താപസാസ്തപിസംയുതാഃ । കശ്യപസ്യാശ്രമേ വാസം ചക്രുഃ കാവ്യാഗമേച്ഛയാ
ദാനവന്മാര് കപടമായ വേഷം ധരിച്ച് തപസ്സുകാരായി നടിച്ച്, വേദവിദ്യകള് പഠിക്കാനാഗ്രഹിച്ച് കശ്യപന്റെ ആശ്രമത്തില് താമസിച്ചു.
കാവ്യോ ഗത്വാഥ കൈലാസം മഹാദേവം പ്രണമ്യ ച । ഉവാച വിഭുനാ പൃഷ്ടഃ കിം തേ കാര്യമിതി പ്രഭുഃ
കാവ്യന് പിന്നീട് കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി മഹാദേവനോട് നമസ്കരിച്ചു. അപ്പൊഴ് പ്രഭു ചോദിച്ചപ്പോള്—'നിനക്ക് എന്താണ് ആവശ്യം?'—എന്ന് ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
മന്ത്രാനിച്ഛാമ്യഹം ദേവ യേ ന സന്തി ബൃഹസ്പതൌ । പരാജയായ ദേവാനാമസുരാണാം ജയായ ച
ദേവനേ, ബൃഹസ്പതിക്കില്ലാത്ത മന്ത്രങ്ങള് ദേവന്മാരുടെ പരാജയത്തിനും ദാനവന്മാരുടെ വിജയത്തിനും വേണ്ടി ഞാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ സര്വജ്ഞഃ ശങ്കരഃ ശിവഃ । ചിന്തയാമാസ മനസാ കിം കര്തവ്യമതഃ പരമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടശേഷം, സകലവും അറിയുന്ന ശങ്കരന് മനസ്സില് ഇനി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു.
സുരേഷു ദ്രോഹബുദ്ധ്യാസൌ മന്ത്രാര്ഥമിഹ സാമ്പ്രതമ് । പ്രാപ്തഃ കാവ്യോ ഗുരുസ്തേഷാം ദൈത്യാനാം വിജയായ ച
ഇപ്പോള് ദാനവന്മാരുടെ ഗുരുവായ കാവ്യന് ദേവന്മാരെ വഞ്ചിക്കാന് ഉദ്ദേശിച്ച്, മന്ത്രങ്ങള് നേടാനായി ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
രക്ഷണീയാ മയാ ദേവാ ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ശങ്കരഃ । ദുഷ്കരം വ്രതമത്യുഗ്രം തമുവാച മഹേശ്വരഃ
ദേവന്മാരെ സംരക്ഷിക്കണം എന്ന് ചിന്തിച്ച്, മഹേശ്വരന് അവനോട് വളരെ കഠിനവും ദുഷ്കരവുമായ ഒരു വ്രതം പറഞ്ഞു.
പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം തു കണധൂമമവാക്ഛിരാഃ । യദി പാസ്യസി ഭദ്രം തേ തതോ മന്ത്രാനവാപ്സ്യസി
നല്ലതു സംഭവിക്കട്ടെ, നീ ഒരു ആയിരം വര്ഷം മുഴുവന് തലകീഴായി നിന്ന്, വെറും പുക മാത്രം കുടിച്ചാല് മാത്രമേ ആ മന്ത്രങ്ങള് ലഭിക്കൂ.
ഇത്യുക്തോഽസൌ പ്രണമ്യേശം ബാഢമിത്യബ്രവീദ്വചഃ । വ്രതം ചരാമ്യഹം ദേവ ത്വയാജ്ഞപ്തഃ സുരേശ്വര
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, അവന് ഈശ്വരനോട് നമസ്കരിച്ചു: 'ശരി, ദേവനേ, നിന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഞാന് ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കും' എന്നു പറഞ്ഞു.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ ശങ്കരം കാവ്യശ്ചകാര വ്രതമുത്തമമ് । ധൂമപാനരതഃ ശാന്തോ മന്ത്രാര്ഥം കൃതനിശ്ചയഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ശങ്കരനോട് പറഞ്ഞ്, കാവ്യന് ഉത്തമമായ വ്രതം സ്വീകരിച്ചു; പുക മാത്രം കുടിച്ച്, മനസ്സില് ശാന്തനായി, മന്ത്രങ്ങള് നേടാന് দৃഢനിശ്ചയത്തോടെ തുടരന്നു.
തതോ ദേവാഃ പരിജ്ഞായ കാവ്യം വ്രതരതം തദാ । ദൈത്യാന്ദമ്ഭരതാംശ്ചൈവ ബഭൂവുര്മന്ത്രതത്പരാഃ
അതിനുശേഷം, ദേവന്മാര് കാവ്യന് വ്രതത്തില് ഏര്പ്പെട്ടതും, ദാനവന്മാര് കപടതയില് മുഴുകിയതും മനസ്സിലാക്കി, മന്ത്രങ്ങളില് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
വിചാര്യ മനസാ സര്വേ സംഗ്രാമായോദ്യതാ നൃപ । യയുര്ധൃതായുധാസ്തത്ര യത്ര തേ ദാനവോത്തമാഃ
എല്ലാവരും മനസ്സില് ആലോചിച്ച്, യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായി, ആയുധങ്ങള് എടുത്ത്, ആ ദാനവശ്രേഷ്ഠന്മാര് ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് പോയി.
താനാഗതാന്സമീക്ഷ്യാഥ സായുധാന്ദംശിതാംസ്തഥാ । ആസംസ്തേ ഭയസംവിഗ്നാ ദൈത്യാ ദേവാന്സമന്തതഃ
അവരെ ആയുധധാരികളായി, ക്രൂരമായി വരുന്നത് കണ്ടു, ദേവന്മാര് ചുറ്റും നില്ക്കുമ്പോള് ദാനവന്മാര് ഭയത്തിലും ആശങ്കയിലും ആകി.
ഉത്പേതുഃ സഹസാ തേ വൈ സന്നദ്ധാന്ഭയകര്ശിതാഃ । അബ്രുവന്വചനം തഥ്യം തേ ദേവാന്വലദര്പിതാന്
അപ്രതീക്ഷിതമായി ഭയത്താല് പിടിച്ചുലഞ്ഞ്, അവര് ആയുധം ധരിച്ച് എഴുന്നേറ്റു, ശക്തിയില് അഹങ്കരിച്ച ദേവന്മാരോട് സത്യമായ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.
ന്യസ്തശസ്ത്രേ ഭയവതി ആചാര്യേ വ്രതമാസ്ഥിതേ । ദത്ത്വാഭയം പുരാ ദേവാഃ സമ്പ്രാപ്താ നോ ജിഘാംസയാ
നമ്മുടെ ആയുധങ്ങള് വച്ച് വെച്ചിരിക്കുന്നു, ഗുരു വ്രതത്തില് ഏര്പ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ദേവന്മാര് മുമ്പ് ഞങ്ങള്ക്ക് അഭയം നല്കിയിട്ടും, ഇപ്പോള് കൊല്ലാന് വന്നിരിക്കുന്നു.
സത്യം വഃ ക്വ ഗതം ദേവാ ധര്മശ്ച ശ്രുതിനോദിതഃ । ന്യസ്തശസ്ത്രാ ന ഹന്തവ്യാ ഭീതാശ്ച ശരണം ഗതാഃ
ദേവന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ സത്യവും ശാസ്ത്രങ്ങളില് പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധര്മ്മവും എവിടേക്ക് പോയി? ആയുധം വച്ചവരെയും ഭയത്തോടെ അഭയം തേടിയവരെയും കൊല്ലരുത്.