ദേവൈഃ ശ്രുതസ്തു വൃത്താന്തഃ സര്വൈശ്ചാരമുഖാത്കില । തത്ര സംമന്ത്ര്യ തേ ദേവാഃ ശക്രേണ ച പരസ്പരമ്
ദേവന്മാർക്ക് ഈ സംഭവങ്ങൾ എല്ലാം ചാരന്മാരുടെ മുഖാന്തിരം അറിഞ്ഞു. അതിനുശേഷം അവർ ശക്രനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ആലോചന നടത്തി.
മന്ത്രം ചക്രുഃ സുസംവിഗ്നാഃ കാവ്യമന്ത്രപ്രഭാവതഃ । യോദ്ധും ഗച്ഛാമഹേ തൂര്ണം യാവന്ന ച്യാവയന്തി വൈ
കാവ്യന്റെ മന്ത്രശക്തി കണ്ടു അവർ വളരെ ആശങ്കയോടെ ഒരു പദ്ധതി തയ്യാറാക്കി: "അവർ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനു മുമ്പ് നാം വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിന് പോകാം."
പ്രസഹ്യ ഹത്വാ ശിഷ്ടാംസ്തു പാതാലം പ്രാപയാമഹേ । ദൈത്യാഞ്ജഗ്മുസ്തതോ ദേവാഃ സംരുഷ്ടാഃ ശസ്ത്രപാണയഃ
"ശേഷിക്കുന്നവരെ ബലമായി കൊല്ലുകയും, അവരെ പാതാളത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്യാം." അങ്ങനെ ദേവന്മാർ കോപത്തോടെ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് ദൈത്യരെ നേരെ പോയി.
ജഗ്മുസ്താന്വിഷ്ണുസഹിതാ ദാനവാന് ഹരിണോദിതാഃ । വധ്യമാനാസ്തു തേ ദൈത്യാഃ സന്ത്രസ്താ ഭയപീഡിതാഃ
ഹരിയുടെ പ്രേരണയോടെ, വിഷ്ണുവിനൊപ്പം ദേവന്മാർ ദാനവരെ ആക്രമിച്ചു. കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, ദൈത്യർ ഭയത്താൽ വിറെച്ച്,
കാവ്യസ്യ ശരണം ജഗ്മൂ രക്ഷ രക്ഷേതി ചാബ്രുവന് । താഞ്ഛുക്രഃ പീഡിതാന്ദൃഷ്ട്വാ ദേവൈര്ദൈത്യാന്മഹാബലാന്
കാവ്യന്റെ ശരണം തേടി, "രക്ഷിക്കൂ, രക്ഷിക്കൂ" എന്ന് വിളിച്ചു. ദേവന്മാർ ദൈത്യരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതു കണ്ട ശുക്രൻ,
മാ ഭൈഷ്ടേതി വചഃ പ്രാഹ മന്ത്രൌഷധിബലാദ്വിഭുഃ । ദൃഷ്ട്വാ കാവ്യം സുരാഃ സര്വേ ത്യക്ത്വാ താന്പ്രയയുഃ കില
മന്ത്രങ്ങളും ഔഷധശക്തിയും കൊണ്ടു, "ഭയപ്പെടേണ്ട" എന്ന് പറഞ്ഞു. കാവ്യനെ കണ്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ അവരെ വിട്ട് പിന്മാറി.
ശുക്രമാതുര്വധവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച തഥാ ഗതേഷു ദേവേഷു കാവ്യസ്താന്പ്രത്യുവാച ഹ । ബ്രഹ്മണാ പൂര്വമുക്തം യച്ഛ്രുണുധ്വം ദാനവോത്തമാഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാർ അവിടെ നിന്ന് പോയപ്പോൾ, കവി അവരെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു: ദാനവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, ബ്രഹ്മാവു് മുമ്പ് പറഞ്ഞതെന്തെന്നു നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
വിഷ്ണുര്ദൈത്യവധേ യുക്തോ ഹനിഷ്യതി ജനാര്ദനഃ । വാരാഹരൂപം സംസ്ഥായ ഹിരണ്യാക്ഷോ യഥാ ഹതഃ
ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ വിചാരിച്ചുള്ള വിഷ്ണു, വാരാഹരൂപം ധരിച്ച് ഹിരണ്യാക്ഷനെ എങ്ങനെ കൊല്ലുകയുണ്ടായി, അതുപോലെ തന്നെ അവൻ നിങ്ങളെയും സംഹരിക്കും.
യഥാ നൃസിംഹരൂപേണ ഹിരണ്യകശിപുര്ഹതഃ । തഥാ സര്വാന്കൃതോത്സാഹോ ഹനിഷ്യതി ന ചാന്യഥാ
നരസിംഹരൂപത്തിൽ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ എങ്ങനെ കൊല്ലുകയുണ്ടായി, അതുപോലെ തന്നെ പൂർണ്ണമായ ഉത്സാഹത്തോടെ അവൻ എല്ലാവരെയും സംഹരിക്കും; ഇതിൽ മറ്റൊരു വിധിയുമില്ല.
ന മേ മന്ത്രബലം സമ്യക്പ്രതിഭാതി യഥാ ഹരിമ് । ജേതും യൂയം സമര്ഥാഃ സ്ഥ മയാ ത്രാതാഃ സുരാനഥ
ഹരിയെ ജയിക്കാൻ എന്റെ മന്ത്രശക്തി മതിയാകുന്നില്ലെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു; ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, ഞാൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിച്ചതിനാൽ നിങ്ങൾക്ക് ജയിക്കാൻ കഴിയും.
തസ്മാത്കാലം പ്രതീക്ഷധ്വം കിയന്തം ദാനവോത്തമാഃ । അഹമദ്യ മഹാദേവം മന്ത്രാര്ഥം പ്രവ്രജാമി വൈ
അതുകൊണ്ട്, ദാനവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, കുറച്ചുകാലം കാത്തിരിക്കുക; ഇന്ന് ഞാൻ മഹാദേവനോടു മന്ത്രങ്ങൾക്കായി പോകുന്നു.
പ്രാപ്യ മന്ത്രാന്മഹാദേവാദാഗമിഷ്യാമി സാമ്പ്രതമ് । യുഷ്മഭ്യം താന്പ്രദാസ്യാമി യഥാര്ഥം ദാനവോത്തമാഃ
മഹാദേവനിൽ നിന്ന് മന്ത്രങ്ങൾ ലഭിച്ചശേഷം ഉടൻ ഞാൻ തിരിച്ചു വരും; അവയെ നിങ്ങൾക്കു വേണ്ടതുപോലെ ഞാൻ നൽകും, ദാനവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ.
ദൈത്യാ ഊചുഃ പരാജിതാഃ കഥം സ്ഥാതും പൃഥിവ്യാം മുനിസത്തമ । ശക്താ ഭവാമോഽപ്യബലാസ്താവത്കാലം പ്രതീക്ഷിതുമ്
ദാനവന്മാർ പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, ഞങ്ങൾ തോറ്റവരായി ഭൂമിയിൽ എങ്ങനെ നിലകൊള്ളാൻ കഴിയും? ഞങ്ങൾ ബലഹീനരായാലും കുറച്ചുകാലം കാത്തിരിക്കാൻ കഴിയും.
നിഹതാ ബലിനഃ സര്വേ കേചിച്ഛിഷ്ടാശ്ച ദാനവാഃ । നാദ്യ യുക്താശ്ച സംഗ്രാമേ സ്ഥാതുമേവം സുഖാവഹാഃ
ബലമുള്ള എല്ലാവരും കൊല്ലപ്പെട്ടു; കുറച്ച് ദാനവന്മാർ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് യുദ്ധത്തിൽ നിലകൊള്ളാൻ കഴിയില്ല, ഇതിൽ സന്തോഷവും ഇല്ല.
ശുക്ര ഉവാച യാവദഹം മന്ത്രവിദ്യാമാനയിഷ്യാമി ശങ്കരാത് । താവദ്ഭവദ്ഭിഃ സ്ഥാതവ്യം തപോയുക്തൈഃ ശമാന്വിതൈഃ
ശുക്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ശങ്കരനിൽ നിന്ന് മന്ത്രവിദ്യ കൊണ്ടുവരുന്നത് വരെ, നിങ്ങൾ തപസ്സിലും ശാന്തിയിലും നിലകൊള്ളണം.
സാമദാനാദയഃ പ്രോക്താ വിദ്വദ്ഭിഃ സമയോചിതാഃ । ദേശം കാലം ബലം വീരൈര്ജ്ഞാത്വാ ശക്തിം ബലം ബുധൈഃ
സമാധാനം മുതലായവ, പണ്ഡിതന്മാർ പറഞ്ഞതുപോലെ, സമയത്തിനനുസരിച്ച് ചെയ്യേണ്ടതാണ്; സ്ഥലം, സമയം, ശക്തി, ബലം എന്നിവ മനസ്സിലാക്കി ധീരന്മാർ അങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സേവാഥ സമയേ കാര്യാ ശത്രൂണാം ശുഭകാമ്യയാ । സ്വശക്ത്യുപചയേ കാലേ ഹന്തവ്യാസ്തേ മനീഷിഭിഃ
ശത്രുക്കളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി യോജിച്ച സമയത്ത് സേവനം ചെയ്യണം; സ്വന്തം ശക്തി വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ, അപ്പോൾ ജ്ഞാനികൾ അവരെ സംഹരിക്കണം.
തദദ്യ വിനയം കൃത്വാ സാമപൂര്വം ഛലേന വൈ । തിഷ്ഠധ്വം സ്വനികേതേഷു മദാഗമനകാങ്ക്ഷയാ
അതുകൊണ്ട്, ഇന്ന് വിനയത്തോടെ, സമാധാനം മുൻനിർത്തിയും ചതിയും ഉപയോഗിച്ചും, നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ വീടുകളിൽ എന്റെ വരവ് കാത്ത് കാത്തിരിക്കുക.
പ്രാപ്യ മന്ത്രാന്മഹാദേവാദാഗമിഷ്യാമി ദാനവാഃ । യുധ്യാമഹേ പുനര്ദേവാന്മാന്ത്രമാസ്ഥായ വൈ ബലമ്
മഹാദേവനിൽ നിന്ന് മന്ത്രങ്ങൾ ലഭിച്ചശേഷം ഞാൻ തിരിച്ചു വരും, ദാനവരേ; പിന്നെ മന്ത്രശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് ദേവന്മാരെ വീണ്ടും നേരിടാം.
ഇത്യുക്ത്വാഥ ഭൃഗുസ്തേഭ്യോ ജഗാമ കൃതനിശ്ചയഃ । മഹാദേവം മഹാരാജ മന്ത്രാര്ഥം മുനിസത്തമഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഭൃഗു ഉറച്ച മനസ്സോടെ മഹാദേവനോടു മന്ത്രങ്ങൾക്കായി പുറപ്പെട്ടു, മഹാരാജാവേ, മഹർഷിയിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
ദാനവാഃ പ്രേഷയാമാസുഃ പ്രഹ്ലാദം സുരസന്നിധൌ । സത്യവാദിനമവ്യഗ്രം സുരാണാം പ്രത്യയപ്രദമ്
ദാനവന്മാർ സത്യവാദിയും മനസ്സിൽ ഉറപ്പുള്ളവനും ദേവന്മാർക്കു വിശ്വാസം നൽകുന്നവനുമായ പ്രഹ്ലാദനെ ദേവസഭയിലേക്ക് അയച്ചു.
പ്രഹ്ലാദസ്തു സുരാന്പ്രാഹ പ്രശ്രയാവനതോ നൃപഃ । അസുരൈഃ സഹിതസ്തത്ര വചനം നമ്രതായുതമ്
പ്രഹ്ലാദൻ, വിനയത്തോടെ തലവാങ്ങി, ദേവന്മാരോടും അസുരന്മാരോടും കൂടി, വിനയപൂർവമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ന്യസ്തശസ്ത്രാ വയം സര്വേ നിഃസന്നാഹാസ്തഥൈവ ച । ദേവാസ്തപശ്ചരിഷ്യാമഃ സംവൃതാ വല്കലൈര്യുതാഃ
ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ആയുധങ്ങളും കവചങ്ങളും വച്ചുവെച്ചു; ദേവന്മാരേ, ഞങ്ങൾ വല്കലധാരികളായി തപസ്സിൽ ഏർപ്പെടുന്നു.
പ്രഹ്ലാദസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ സത്യാഭിവ്യാഹൃതം തു തത് । തതോ ദേവാ ന്യവര്തന്ത വിജ്വരാ മുദിതാശ്ച തേ
പ്രഹ്ലാദന്റെ സത്യസന്ധമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെയും ആശ്വാസത്തോടെയും പിൻവാങ്ങി.
ന്യസ്തശസ്ത്രേഷു ദൈത്യേഷു വിനിവൃത്താസ്തദാ സുരാഃ । വിശ്രബ്ധാഃ സ്വഗൃഹാന്ഗത്വാ ക്രീഡാസക്താഃ സുസംസ്ഥിതാഃ
അപ്പോള് ദാനവന്മാര് ആയുധങ്ങള് വച്ചു വെച്ചതോടെ, ദേവന്മാര് പിന്വാങ്ങി, ഭയം ഇല്ലാതെ സ്വന്തം വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി, സന്തോഷത്തോടെ കളികളില് മുഴുകി സുഖമായി താമസിച്ചു.
ദൈത്യാ ദമ്ഭം സമാലമ്ബ്യ താപസാസ്തപിസംയുതാഃ । കശ്യപസ്യാശ്രമേ വാസം ചക്രുഃ കാവ്യാഗമേച്ഛയാ
ദാനവന്മാര് കപടമായ വേഷം ധരിച്ച് തപസ്സുകാരായി നടിച്ച്, വേദവിദ്യകള് പഠിക്കാനാഗ്രഹിച്ച് കശ്യപന്റെ ആശ്രമത്തില് താമസിച്ചു.
കാവ്യോ ഗത്വാഥ കൈലാസം മഹാദേവം പ്രണമ്യ ച । ഉവാച വിഭുനാ പൃഷ്ടഃ കിം തേ കാര്യമിതി പ്രഭുഃ
കാവ്യന് പിന്നീട് കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി മഹാദേവനോട് നമസ്കരിച്ചു. അപ്പൊഴ് പ്രഭു ചോദിച്ചപ്പോള്—'നിനക്ക് എന്താണ് ആവശ്യം?'—എന്ന് ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
മന്ത്രാനിച്ഛാമ്യഹം ദേവ യേ ന സന്തി ബൃഹസ്പതൌ । പരാജയായ ദേവാനാമസുരാണാം ജയായ ച
ദേവനേ, ബൃഹസ്പതിക്കില്ലാത്ത മന്ത്രങ്ങള് ദേവന്മാരുടെ പരാജയത്തിനും ദാനവന്മാരുടെ വിജയത്തിനും വേണ്ടി ഞാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ സര്വജ്ഞഃ ശങ്കരഃ ശിവഃ । ചിന്തയാമാസ മനസാ കിം കര്തവ്യമതഃ പരമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടശേഷം, സകലവും അറിയുന്ന ശങ്കരന് മനസ്സില് ഇനി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു.
സുരേഷു ദ്രോഹബുദ്ധ്യാസൌ മന്ത്രാര്ഥമിഹ സാമ്പ്രതമ് । പ്രാപ്തഃ കാവ്യോ ഗുരുസ്തേഷാം ദൈത്യാനാം വിജയായ ച
ഇപ്പോള് ദാനവന്മാരുടെ ഗുരുവായ കാവ്യന് ദേവന്മാരെ വഞ്ചിക്കാന് ഉദ്ദേശിച്ച്, മന്ത്രങ്ങള് നേടാനായി ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.