രഥാങ്ഗവദസര്വാര്ഥം ഭ്രമണം സര്വദാ സ്മൃതമ് । വിഷ്ണോരപ്യവതാരാണാം സംഖ്യാം ജാനാതി കഃ പുമാന്
രഥചക്രം പോലെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും എല്ലായ്പ്പോഴും ഭ്രമണത്തിലാണ് എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു; വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരങ്ങളുടെ എണ്ണം ആരറിയുന്നു?
വിതതേഽസ്മിംസ്തു സംസാരേ ഉത്തമാധമയോനിഷു । നാരായണോ ഹരിഃ സാക്ഷാന്മാത്സ്യം വപുരുപാശ്രിതഃ
ഈ വിശാലമായ ലോകത്തിൽ, ഉത്തമമായും അധമമായും ജന്മങ്ങളിൽ, നാരായണൻ, ഹരിഃ സ്വയം, മീനത്തിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു.
കാമഠം സൌകരം ചൈവ നാരസിംഹഞ്ച വാമനമ് । യുഗേ യുഗേ ജഗന്നാഥോ വാസുദേവോ ജനാര്ദനഃ
കമഠം, വരാഹം, നരസിംഹം, വാമനൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള രൂപങ്ങൾ അദ്ദേഹം എടുത്തു; ഓരോ യുഗത്തിലും ലോകത്തിന്റെ നാഥനായ വാസുദേവനും ജനാർദ്ദനനും അവതരിക്കുന്നു.
അവതാരാനസംഖ്യാതാന്കരോതി വിധിയന്ത്രിതഃ । വൈവസ്വതേ മഹാരാജ സപ്തമേ ഭഗവാന്ഹരിഃ
അവൻ അനവധി അവതാരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, വിധിയുടെ നിർബന്ധത്തിൽ; വൈവസ്വതന്റെ ഏഴാമത്തെ മന്വന്തരത്തിൽ, മഹാരാജാവേ, ഭഗവാൻ ഹരിഃ.
മന്വന്തരേഽവതാരാന്വൈ ചക്രേ താഞ്ഛ്രുണു തത്ത്വതഃ । ഭൃഗുശാപാന്മഹാരാജ വിഷ്ണുര്ദേവവരഃ പ്രഭുഃ
മന്വന്തരത്തിൽ അവൻ അവതാരങ്ങൾ ചെയ്തു; അവയെ വിശദമായി കേൾക്കൂ, മഹാരാജാവേ. ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം മൂലം ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവായ വിഷ്ണു.
അവതാരാനനേകാംസ്തു കൃതവാനഖിലേശ്വരഃ । രാജോവാച സന്ദേഹോഽയം മഹാഭാഗ ഹൃദയേ മമ ജായതേ
സകലത്തിന്റെയും ഈശ്വരൻ അനേകം അവതാരങ്ങൾ ചെയ്തു; രാജാവ് പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗനേ, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സംശയം ഉരുത്തിരിയുന്നു.
ഭൃഗുണാ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ കഥം ശപ്തഃ പിതാമഹ । ഹരിണാ ച മുനേസ്തസ്യ വിപ്രിയം കിം കൃതം മുനേ
ഭൃഗു മഹർഷി എങ്ങനെ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ ശപിച്ചു, പിതാമഹനേ? ഹരിയാൽ ആ മഹർഷിക്കു എങ്ങനെയുള്ള അപരാധം സംഭവിച്ചു, മഹർഷേ?
യദ്രോഷാദ് ഭൃഗുണാ ശപ്തോ വിഷ്ണുര്ദേവനമസ്കൃതഃ । വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി ഭൃഗോഃ ശാപസ്യ കാരണമ്
ഭൃഗുവിന്റെ കോപത്തിൽ ദേവന്മാർക്ക് വന്ദ്യനായ വിഷ്ണു എങ്ങനെ ശപിക്കപ്പെട്ടു? വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഭൃഗുവിന്റെ ശാപത്തിന് കാരണമെന്തെന്ന് ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
പുരാ കശ്യപദായാദോ ഹിരണ്യകശിപുര്നൃപഃ । യദാ തദാ സുരൈഃ സാര്ധം കൃതം സംഖ്യം പരസ്പരമ്
പണ്ടു കശ്യപന്റെ വംശജനായ ഹിരണ്യകശിപു ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്ത്, അവനും ദേവന്മാരും തമ്മിൽ ഒരു വലിയ യുദ്ധം നടന്നു.
കൃതേ സംഖ്യേ ജഗത്സര്വം വ്യാകുലം സമജായത । ഹതേ തസ്മിന്നൃപേ രാജാ പ്രഹ്ലാദഃ സമജായത
ആ യുദ്ധം നടന്നപ്പോൾ മുഴുവൻ ലോകവും വലിയ ആശങ്കയിൽ ആകുകയായിരുന്നു. ആ രാജാവിനെ കൊല്ലപ്പെട്ടതിനു ശേഷം പ്രഹ്ലാദൻ രാജാവായി.
ദേവാന്സ പീഡയാമാസ പ്രഹ്ലാദഃ ശത്രുകര്ഷണഃ । സംഗ്രാമോ ഹ്യഭവദ് ഘോരഃ ശക്രപ്രഹ്ലാദയോസ്തദാ
ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന പ്രഹ്ലാദൻ ദേവന്മാരെ പീഡിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ ശക്രനും പ്രഹ്ലാദനും തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ ഒരു യുദ്ധം ഉണ്ടായി.
പൂര്ണം വര്ഷശതം രാജഁല്ലോകവിസ്മയകാരകമ് । ദേവൈര്യുദ്ധം കൃതം ചോഗ്രം പ്രഹ്രാദസ്തു പരാജിതഃ
നൂറ് വർഷം മുഴുവൻ ദേവന്മാർ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടത്തി, അതു ലോകങ്ങളെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുകയും അവസാനം പ്രഹ്ലാദൻ തോറ്റുപോകുകയും ചെയ്തു.
നിര്വേദം പരമം പ്രാപ്തോ ജ്ഞാത്വാ ധര്മം സനാതനമ് । വിരോചനസുതം രാജ്യേ പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ബലിം നൃപ
പരമമായ വിരക്തി പ്രാപിച്ച പ്രഹ്ലാദൻ, സനാതനധർമ്മം മനസ്സിലാക്കി, വിരോചനന്റെ മകനായ ബലിയെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
ജഗാമ സ തപസ്തപ്തും പര്വതേ ഗന്ധമാദനേ । പ്രാപ്യ രാജ്യം ബലിഃ ശ്രീമാന്സുരൈര്വൈരം ചകാര ഹ
അവൻ ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്യാൻ പോയി. രാജ്യം ലഭിച്ച ബലി, ദേവന്മാരോട് വൈരമുണ്ടാക്കി.
യതഃ പരസ്പരം യുദ്ധം ജാതം പരമദാരുണമ് । തതഃ സുരൈര്ജിതാ ദൈത്യാ ഇന്ദ്രേണാമിതതേജസാ
അതിനാൽ അവർക്കിടയിൽ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. പിന്നീട്, അപ്രമിതമായ തേജസ്സുള്ള ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും ചേർന്ന് ദൈത്യരെ തോല്പിച്ചു.
വിഷ്ണുനാ ച സഹായേന രാജ്യഭ്രഷ്ടാഃ കൃതാ നൃപ । തതഃ പരാജിതാ ദൈത്യാഃ കാവ്യസ്യ ശരണം ഗതാഃ
വിഷ്ണുവിനെ കൂട്ടുകാരനാക്കി ദേവന്മാർ ദൈത്യരെ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെടുത്തിച്ചു. അങ്ങനെ തോറ്റ ദൈത്യർ കാവ്യന്റെ ശരണം തേടി.
കിം ത്വം ന കുരുഷേ ബ്രഹ്മന് സാഹായ്യം നഃ പ്രതാപവാന് । സ്ഥാതും ന ശക്നുമോ ഹ്യത്ര പ്രവിശാമോ രസാതലമ്
"പ്രഭാവശാലിയായ ബ്രാഹ്മണനേ, നീ ഞങ്ങളെ സഹായിക്കാതെ എന്തുകൊണ്ടാണ് നിൽക്കുന്നത്? ഇവിടെ നമുക്ക് തുടരാൻ കഴിയുന്നില്ല; നാം പാതാളത്തിലേക്ക് പോകാം."
യദി ത്വം ന സഹായോഽസി ത്രാതും മന്ത്രവിദുത്തമ । വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്തഃ സോഽബ്രവീദ്ദൈത്യാന്കാവ്യഃ കാരുണികോ മുനിഃ
"മന്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനേ, നീ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നില്ലെങ്കിൽ..." വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ദൈത്യർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, കരുണയുള്ള കാവ്യൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.
മാ ഭൈഷ്ട ധാരയിഷ്യാമി തേജസാ സ്വേന ഭോഽസുരാഃ । മന്ത്രൈസ്തഥൌഷധീഭിശ്ച സാഹായ്യം വഃ സദൈവ ഹി
"ഭയപ്പെടേണ്ട, അസുരന്മാരേ; എന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ ഞാൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കും. മന്ത്രങ്ങളും ഔഷധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് എപ്പോഴും സഹായം ചെയ്യും."
കരിഷ്യാമി കൃതോത്സാഹാ ഭവന്തു വിഗതജ്വരാഃ । വ്യാസ ഉവാച തതസ്തേ നിര്ഭയാ ജാതാ ദൈത്യാഃ കാവ്യസ്യ സംശ്രയാത്
"ഞാൻ മുഴുവൻ ഉത്സാഹത്തോടെ സഹായം ചെയ്യും; നിങ്ങൾക്കുള്ള ദുഃഖം മാറട്ടെ." വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ കാവ്യന്റെ ആശ്രയം കൊണ്ടു ദൈത്യർ ഭയമില്ലാത്തവരായി.
ദേവൈഃ ശ്രുതസ്തു വൃത്താന്തഃ സര്വൈശ്ചാരമുഖാത്കില । തത്ര സംമന്ത്ര്യ തേ ദേവാഃ ശക്രേണ ച പരസ്പരമ്
ദേവന്മാർക്ക് ഈ സംഭവങ്ങൾ എല്ലാം ചാരന്മാരുടെ മുഖാന്തിരം അറിഞ്ഞു. അതിനുശേഷം അവർ ശക്രനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ആലോചന നടത്തി.
മന്ത്രം ചക്രുഃ സുസംവിഗ്നാഃ കാവ്യമന്ത്രപ്രഭാവതഃ । യോദ്ധും ഗച്ഛാമഹേ തൂര്ണം യാവന്ന ച്യാവയന്തി വൈ
കാവ്യന്റെ മന്ത്രശക്തി കണ്ടു അവർ വളരെ ആശങ്കയോടെ ഒരു പദ്ധതി തയ്യാറാക്കി: "അവർ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനു മുമ്പ് നാം വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിന് പോകാം."
പ്രസഹ്യ ഹത്വാ ശിഷ്ടാംസ്തു പാതാലം പ്രാപയാമഹേ । ദൈത്യാഞ്ജഗ്മുസ്തതോ ദേവാഃ സംരുഷ്ടാഃ ശസ്ത്രപാണയഃ
"ശേഷിക്കുന്നവരെ ബലമായി കൊല്ലുകയും, അവരെ പാതാളത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്യാം." അങ്ങനെ ദേവന്മാർ കോപത്തോടെ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് ദൈത്യരെ നേരെ പോയി.
ജഗ്മുസ്താന്വിഷ്ണുസഹിതാ ദാനവാന് ഹരിണോദിതാഃ । വധ്യമാനാസ്തു തേ ദൈത്യാഃ സന്ത്രസ്താ ഭയപീഡിതാഃ
ഹരിയുടെ പ്രേരണയോടെ, വിഷ്ണുവിനൊപ്പം ദേവന്മാർ ദാനവരെ ആക്രമിച്ചു. കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, ദൈത്യർ ഭയത്താൽ വിറെച്ച്,
കാവ്യസ്യ ശരണം ജഗ്മൂ രക്ഷ രക്ഷേതി ചാബ്രുവന് । താഞ്ഛുക്രഃ പീഡിതാന്ദൃഷ്ട്വാ ദേവൈര്ദൈത്യാന്മഹാബലാന്
കാവ്യന്റെ ശരണം തേടി, "രക്ഷിക്കൂ, രക്ഷിക്കൂ" എന്ന് വിളിച്ചു. ദേവന്മാർ ദൈത്യരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതു കണ്ട ശുക്രൻ,
മാ ഭൈഷ്ടേതി വചഃ പ്രാഹ മന്ത്രൌഷധിബലാദ്വിഭുഃ । ദൃഷ്ട്വാ കാവ്യം സുരാഃ സര്വേ ത്യക്ത്വാ താന്പ്രയയുഃ കില
മന്ത്രങ്ങളും ഔഷധശക്തിയും കൊണ്ടു, "ഭയപ്പെടേണ്ട" എന്ന് പറഞ്ഞു. കാവ്യനെ കണ്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ അവരെ വിട്ട് പിന്മാറി.
ശുക്രമാതുര്വധവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച തഥാ ഗതേഷു ദേവേഷു കാവ്യസ്താന്പ്രത്യുവാച ഹ । ബ്രഹ്മണാ പൂര്വമുക്തം യച്ഛ്രുണുധ്വം ദാനവോത്തമാഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാർ അവിടെ നിന്ന് പോയപ്പോൾ, കവി അവരെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു: ദാനവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, ബ്രഹ്മാവു് മുമ്പ് പറഞ്ഞതെന്തെന്നു നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
വിഷ്ണുര്ദൈത്യവധേ യുക്തോ ഹനിഷ്യതി ജനാര്ദനഃ । വാരാഹരൂപം സംസ്ഥായ ഹിരണ്യാക്ഷോ യഥാ ഹതഃ
ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ വിചാരിച്ചുള്ള വിഷ്ണു, വാരാഹരൂപം ധരിച്ച് ഹിരണ്യാക്ഷനെ എങ്ങനെ കൊല്ലുകയുണ്ടായി, അതുപോലെ തന്നെ അവൻ നിങ്ങളെയും സംഹരിക്കും.
യഥാ നൃസിംഹരൂപേണ ഹിരണ്യകശിപുര്ഹതഃ । തഥാ സര്വാന്കൃതോത്സാഹോ ഹനിഷ്യതി ന ചാന്യഥാ
നരസിംഹരൂപത്തിൽ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ എങ്ങനെ കൊല്ലുകയുണ്ടായി, അതുപോലെ തന്നെ പൂർണ്ണമായ ഉത്സാഹത്തോടെ അവൻ എല്ലാവരെയും സംഹരിക്കും; ഇതിൽ മറ്റൊരു വിധിയുമില്ല.
ന മേ മന്ത്രബലം സമ്യക്പ്രതിഭാതി യഥാ ഹരിമ് । ജേതും യൂയം സമര്ഥാഃ സ്ഥ മയാ ത്രാതാഃ സുരാനഥ
ഹരിയെ ജയിക്കാൻ എന്റെ മന്ത്രശക്തി മതിയാകുന്നില്ലെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു; ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, ഞാൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിച്ചതിനാൽ നിങ്ങൾക്ക് ജയിക്കാൻ കഴിയും.