ദൃഷ്ട്വാ തമാഗതം തത്ര ഹിരണ്യകശിപോഃ സുതഃ । പ്രണമ്യ പരയാ ഭക്ത്യാ പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രത്യുവാച ഹ
അവിടെ അവനെ വന്നതുകണ്ടു, ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ മകൻ അതീവ ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു, കൈകൂപ്പി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
പ്രഹ്ലാദ ഉവാച ദേവദേവ ജഗനാഥ ഭക്തവത്സല മാധവ । കഥം ന ജിതവാനാജാവഹമേതൌ തപസ്വിനൌ । സംഗ്രാമസ്തു മയാ ദേവ കൃതഃ പൂര്ണം ശതം സമാഃ
പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു: ദേവദേവനേ, ലോകനാഥനേ, ഭക്തവത്സലനായ മാധവനേ, ഈ ഇരുവരും തപസ്സുകാരെ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാതിരുന്നത് എങ്ങനെ? ദേവാ, ഞാൻ ഈ യുദ്ധം മുഴുവൻ നൂറ്റാണ്ട് വർഷം നടത്തി.
സുരാണാം ന ജിതൌ കസ്മാദിതി മേ വിസ്മയോ മഹാന് । വിഷ്ണുരുവാച സിദ്ധാവിമൌ മദംശൌ ച വിസ്മയഃ കോഽത്ര മാരിഷ
ദേവന്മാർ ജയിക്കാതിരുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ് എന്നെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നത്. വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഇവർ ഇരുവരും സിദ്ധന്മാരാണ്, അഹങ്കാരമില്ലാത്തവർ; ഇതിൽ അത്ഭുതപ്പെടേണ്ടതെന്താണ്, മാർിഷേ.
താപസൌ ന ജിതാത്മാനൌ നരനാരായണൌ ജിതൌ । ഗച്ഛ ത്വം വിതലം രാജന് കുരു ഭക്തിം മമാചലാമ്
ആ തപസ്സുകാരായ നരനും നാരായണനും സ്വയം ജയിച്ചവരാണ്, അവരെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല. രാജാവേ, നീ വിറ്റലത്തിലേക്ക് പോയി എനിക്ക് അചഞ്ചലമായ ഭക്തി നടത്തുക.
നാഭ്യാം കുരു വിരോധം ത്വം താപസാഭ്യാം മഹാമതേ । വ്യാസ ഉവാച ഇത്യാജ്ഞപ്തോ ദൈത്യരാജോ നിര്യയാവസുരൈഃ സഹ
നീ ആ തപസ്സുകാരായ ഇരുവർക്കും എതിര്ക്കരുത്, മഹാമതിയുള്ളവനേ. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ആജ്ഞാപിക്കപ്പെട്ട ദൈത്യരാജാവ് അസുരന്മാരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
നരനാരായണൌ ഭൂയസ്തപോയുക്തൌ ബഭൂവതുഃ
നരനും നാരായണനും വീണ്ടും കടുത്ത തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ഭൃഗുശാപകാരണവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച സന്ദേഹോഽയം മഹാനത്ര പാരാശര്യ കഥാനകേ । നരനാരായണൌ ശാന്തൌ വൈഷ്ണവാംശൌ തപോധനൌ
ഭൃഗുവിന്റെ ശാപത്തിന്റെ കാരണമെന്നു വിവരണം ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: പാർാശര്യൻ്റെ കഥയിൽ എനിക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്. നരനും നാരായണനും ശാന്തരായ, വൈഷ്ണവവംശത്തിൽ പെട്ട, തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായവരാണ്.
തീര്ഥാശ്രയൌ സത്ത്വയുക്തൌ വന്യാശനപരൌ സദാ । ധര്മപുത്രൌ മഹാത്മാനൌ താപസൌ സത്യസംസ്ഥിതൌ
അവർ തീർത്ഥങ്ങളിൽ താമസിക്കുകയും, സത്യസ്വഭാവമുള്ളവരായി, എപ്പോഴും കാട്ടിലെ ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ധർമ്മപുത്രന്മാരായ മഹാത്മാക്കളും സത്യത്തിൽ ഉറച്ച തപസ്സുകാരുമാണ്.
കഥം രാഗസമായുക്തൌ ജാതൌ യുദ്ധേ പരസ്പരമ് । സംഗ്രാമം ചക്രതുഃ കസ്മാത്ത്യക്ത്വാ തപിമനുത്തമാമ്
അങ്ങനെയുള്ളവർക്ക് എങ്ങനെ ആസക്തി ഉണ്ടായി പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്യാൻ വന്നു? അത്രയും ഉന്നതമായ തപസ്സു ഉപേക്ഷിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടാൻ എന്ത് കാരണം?
പ്രഹ്ലാദേന സമം പൂര്ണം ദിവ്യവര്ഷശതം കില । ഹിത്വാ ശാന്തിസുഖം യുദ്ധം കൃതവന്തൌ കഥം മുനീ
പ്രഹ്ലാദനോടൊപ്പം ദിവ്യമായ നൂറുവർഷം മുഴുവൻ ശാന്തിയും സുഖവും ഉപേക്ഷിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്തു എന്നാണ് പറയുന്നത്. ആ മഹർഷികൾ അങ്ങനെ ചെയ്തത് എങ്ങനെ?
കഥം തൌ ചക്രതുര്യുദ്ധം പ്രഹ്ലാദേന സമം മുനീ । കഥയസ്വ മഹാഭാഗ കാരണം വിഗ്രഹസ്യ വൈ
ആ മഹർഷികൾ പ്രഹ്ലാദനോടൊപ്പം എങ്ങനെ യുദ്ധം നടത്തി? മഹാഭാഗനേ, അവരുടെ വഴക്കിന്റെ കാരണം ദയവായി പറയൂ.
(കാമിനീ കനകം കാര്യം കാരണം വിഗ്രഹസ്യ വൈ) ॥ യുദ്ധബുദ്ധിഃ കഥം ജാതാ തയോശ്ച തദ്വിരക്തയോഃ । തഥാവിധം തപസ്തപ്തം താഭ്യാഞ്ച കേന ഹേതുനാ
സ്ത്രീയോ, പൊന്നോ, വേറേതെങ്കിലും കാര്യമോ ആയിരുന്നോ അവരുടെ വഴക്കിന് കാരണം? അങ്ങനെയൊരു വിരക്തരായ ഇരുവർക്കും യുദ്ധചിന്ത എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? അങ്ങനെയുള്ള തപസ്സു ചെയ്തിട്ടും അവർ അങ്ങനെ ചെയ്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
മോഹാര്ഥം സുഖഭോഗാര്ഥം സ്വര്ഗാര്ഥം വാ പരന്തപ । കൃതമത്യുത്കടം താഭ്യാം തപഃ സര്വഫലപ്രദമ്
മോഹം കൊണ്ടോ, അനുഭവസുഖം കൊണ്ടോ, സ്വർഗ്ഗം നേടാനോ, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, അവർ അങ്ങനെയൊരു അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു, അതിനാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണ്?
മുനിഭ്യാം ശാന്തചിത്താഭ്യാം പ്രാപ്തം കിം ഫലമദ്ഭുതമ് । തപസാ പീഡിതോ ദേഹഃ സംഗ്രാമേണ പുനഃ പുനഃ
ശാന്തചിത്തരായ ആ മഹർഷികൾക്ക് തപസ്സിലൂടെ എന്ത് അത്ഭുതകരമായ ഫലം ലഭിച്ചു? തപസ്സുകൊണ്ട് ക്ഷയിച്ച ദേഹം വീണ്ടും വീണ്ടും യുദ്ധത്തിൽ പീഡിക്കപ്പെട്ടു.
ദിവ്യവര്ഷശതം പൂര്ണം ശ്രമേണ പരിപീഡിതൌ । ന രാജ്യാര്ഥേ ധനേ വാപി ന ദാരേഷു ഗൃഹേഷു ച
ദിവ്യമായ നൂറുവർഷം മുഴുവൻ കഠിനമായ കഷ്ടത അനുഭവിച്ചു; രാജ്യം, ധനം, ഭാര്യ, വീടുകൾ ഇവയ്ക്കൊന്നിനും വേണ്ടിയല്ല.
കിമര്ഥം തു കൃതം യുദ്ധം താഭ്യാം തേന മഹാത്മനാ । നിരീഹഃ പുരുഷഃ കസ്മാത്പ്രകുര്യാദ്യുദ്ധമീദൃശമ്
അപ്പോൾ ആ മഹാത്മാക്കൾക്ക് അങ്ങനെയൊരു യുദ്ധം നടത്താൻ കാരണം എന്താണ്? ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തവൻ അങ്ങനെയൊരു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ എന്തിനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്?
ദുഃഖദം സര്വഥാ ദേഹേ ജാനന്ധര്മം സനാതനമ് । സുബുദ്ധിഃ സുഖദാനീഹ കര്മാണി കുരുതേ സദാ
ദേഹത്തിന് ദു:ഖം only നൽകുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യാൻ എങ്ങനെയാണ് ശാശ്വതധർമ്മം അറിയുന്നവൻ തയ്യാറാകുന്നത്? നല്ല ബുദ്ധിയുള്ളവർ എപ്പോഴും സുഖം only നൽകുന്ന പ്രവൃത്തികളാണ് ചെയ്യുന്നത്.
ന ദുഃഖദാനി ധര്മജ്ഞ സ്ഥിതിരേഷാ സനാതനീ । ധര്മപുത്രൌ ഹരേരംശൌ സര്വജ്ഞൌ സര്വഭൂഷിതൌ
ദു:ഖം only നൽകുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ ചെയ്യില്ല; ഇതാണ് ശാശ്വതമായ മാർഗം. അവർ ധർമ്മപുത്രന്മാരും ഹരിയുടെ അംശങ്ങളും സർവ്വജ്ഞന്മാരും എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും അലങ്കൃതരുമാണ്.
കൃതവന്തൌ കഥം യുദ്ധം ദുഃഖം ധര്മവിനാശകമ് । ത്യക്ത്വാ തപഃ സമാധീതം സുഖാരാമം മഹത്ഫലമ്
അവർ എങ്ങനെ അങ്ങനെയൊരു ദു:ഖകരമായ, ധർമ്മം നശിപ്പിക്കുന്ന യുദ്ധം നടത്തി? ആനന്ദം നൽകുന്ന വലിയ ഫലം ഉള്ള തപസ്സും സമാധാനവും ഉപേക്ഷിച്ച്.
സംയുഗം ദാരുണം കൃഷ്ണ നൈവ മൂര്ഖോഽപി വാഞ്ഛതി । ശ്രുതോ മയാ യയാതിസ്തു ച്യുതഃ സ്വര്ഗാന്മഹീപതിഃ
കൃഷ്ണാ, അങ്ങനെയൊരു ഭയാനകമായ യുദ്ധം ഒരു മൂഢനും ആഗ്രഹിക്കില്ല. രാജാവ് യയാതി പോലും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീണുവെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
അഹങ്കാരഭവാത്പാപാത്പാതിതഃ പൃഥിവീതലേ । യജ്ഞകൃദ്ദാനകര്താ ച ധാര്മികഃ പൃഥിവീപതിഃ
അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നുള്ള പാപം മൂലം, യജ്ഞങ്ങളും ദാനങ്ങളും ചെയ്തും ധാർമ്മികനായിരുന്ന രാജാവ് ഭൂമിയിൽ വീണുപോയി.
ശബ്ദോച്ചാരണമാത്രേണ പാതിതോ വജ്രപാണിനാ । അഹങ്കാരമൃതേ യുദ്ധം ന ഭവത്യേവ നിശ്ചയഃ
വാക്ക് ഉച്ചരിച്ചതിനോടൊപ്പം തന്നെ വജ്രധാരിയായവൻ അവനെ വീഴ്ത്തി; അഹങ്കാരം ഇല്ലാതെ യുദ്ധം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ലെന്നത് ഉറപ്പാണ്.
കിം ഫലം തസ്യ യുദ്ധസ്യ മുനേഃ പുണ്യവിനാശനമ് । വ്യാസ ഉവാച രാജന് സംസാരമൂലം ഹി ത്രിവിധഃ പരികീര്തിതഃ
അത്തരം യുദ്ധത്തിൽ എന്താണ് ഫലം, മഹർഷേ? അതു പുണ്യം നശിപ്പിക്കുകയാണ്.
അഹങ്കാരസ്തു സര്വജ്ഞൈര്മുനിഭിര്ധര്മനിശ്ചയേ । സ കഥം മുനിനാ ത്യക്തും യോഗ്യോ ദേഹഭൃതാ കില
അഹങ്കാരം ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായിരിക്കുന്ന മഹർഷിമാർക്കും സകലജ്ഞന്മാർക്കും അനുസരിച്ച്, ശരീരമുള്ളവൻ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എളുപ്പമല്ല.
കാരണേന വിനാ കാര്യം ന ഭവത്യേവ നിശ്ചയഃ । തപോ ദാനം തഥാ യജ്ഞാഃ സാത്ത്വികാത്പ്രഭവന്തി തേ
കാരണം ഇല്ലാതെ ഫലം ഉണ്ടാകില്ലെന്നത് ഉറപ്പാണ്; തപസ്സും ദാനവും യജ്ഞങ്ങളും എല്ലാം സത്ത്വത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.
രാജസാദ്വാ മഹാഭാഗ താമസാത്കലഹസ്തഥാ । ക്രിയാ സ്വല്പാപി രാജേന്ദ്ര നാഹങ്കാരം വിനാ ക്വചിത്
രാജസത്തിൽ നിന്ന്, മഹാഭാഗനേ, താമസത്തിൽ നിന്ന് കലഹവും ഉണ്ടാകുന്നു; ചെറിയ ഒരു പ്രവർത്തിയും അഹങ്കാരം ഇല്ലാതെ ഒരിടത്തും ഉണ്ടാകില്ല, രാജേന്ദ്ര.
ശുഭാ വാപ്യശുഭാ വാപി പ്രഭവത്യപി നിശ്ചയഃ । അഹങ്കാരാദ് ബന്ധകാരീ നാന്യോഽസ്തി ജഗതീതലേ
ശുഭമോ അശുഭമോ ആയാലും, എല്ലാം അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; ഈ ഭൂമിയിൽ ബന്ധനം ഉണ്ടാക്കുന്നത് അഹങ്കാരമേ, വേറൊന്നുമില്ല.
യേനേദം രചിതം വിശ്വം കഥം തദ്രഹിതം ഭവേത് । ബ്രഹ്മാ രുദ്രസ്തഥാ വിഷ്ണുരഹങ്കാരയുതാസ്ത്വമീ
ഈ ലോകം ആരാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്, അതില്ലാതെ അതു എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും? ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും വിഷ്ണുവും അഹങ്കാരത്തോടെ തന്നെയാണ്.
അന്യേഷാം ചൈവ കാ വാര്താ മുനീനാം വസുധാധിപ । അഹങ്കാരാവൃതം വിശ്വം ഭ്രമതീദം ചരാചരമ്
മറ്റുള്ളവരെ കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ, ഭൂമിയുടെ അധിപനേ? ഈ ലോകം മുഴുവൻ അഹങ്കാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട് ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ എല്ലാ വസ്തുക്കളും ഭ്രമിച്ചു നടക്കുന്നു.
പുനര്ജന്മ പുനര്മൃത്യുഃ സര്വം കര്മവശാനുഗമ് । ദേവതിര്യങ്മനുഷ്യാണാം സംസാരേഽസ്മിന്മഹീപതേ
പുനർജന്മവും പുനർമരണവും, ദേവന്മാർക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും മനുഷ്യർക്കും, എല്ലാം ഈ ലോകത്തിൽ കർമ്മത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്, മഹീപതേ.