വ്യാസ ഉവാച ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ നരഃ പ്രോവാച ഭാരത । കാ തേ ചിന്താത്ര ദൈത്യേന്ദ്ര വൃഥാ തപസി ചാവയോഃ
വ്യാസൻ പറയുന്നു: അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു നരൻ പറഞ്ഞു: 'ദൈത്യാധിപാ, ഞങ്ങളുടെ തപസ്സിനെക്കുറിച്ച് നീ അനാവശ്യമായി എന്തിന് ചിന്തിക്കുന്നു?'
സാമര്ഥ്യേ സതി യത്കുര്യാത്തത്സംപദ്യേത തസ്യ ഹി । ആവാം കാര്യദ്വയേ മന്ദ സമര്ഥൌ ലോകവിശ്രുതൌ
'ആർക്കും കഴിവുള്ളത് മാത്രം ഫലപ്രദമാകും. ഞങ്ങൾ ഇരുവരും ഇരുവിധ കാര്യങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായി ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരാണ്, മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവനേ.'
യുദ്ധേ തപസി സാമര്ഥ്യം ത്വം പുനഃ കിം കരിഷ്യസി । ഗച്ഛ മാര്ഗേ യഥാകാമം കസ്മാദത്ര വികത്ഥസേ
'യുദ്ധത്തിലോ തപസ്സിലോ ആയാലും കഴിവാണ് പ്രധാനമെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം. നീ ഇനി എന്ത് ചെയ്യും? ഇഷ്ടം പോലെ വഴിക്ക് പോവൂ; ഇവിടെ വാചാലതയ്ക്ക് ആവശ്യമില്ല.'
ബ്രഹ്മതേജോ ദുരാരാധ്യം ന ത്വം വേദ വിമോഹിതഃ । വിപ്രചര്ചാ ന കര്തവ്യാ പ്രാണിഭിഃ സുഖമീപ്സുഭിഃ
'ബ്രാഹ്മണശക്തി പ്രാപിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമാണ് — നീ അതറിയില്ല, മോഹിതനാണ്. സന്തോഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് വാദപ്രതിവാദം വേണ്ടതല്ല.'
പ്രഹ്ലാദ ഉവാച താപസൌ മന്ദബുദ്ധീ സ്ഥോ മൃഷാ വാം ഗര്വമോഹിതൌ । മയി തിഷ്ഠതി ദൈത്യേന്ദ്രേ ധര്മസേതുപ്രവര്തകേ
പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ഇരുവരും തപസ്സുകാരാണ്, പക്ഷേ ബുദ്ധിശൂന്യരും വ്യർത്ഥമായ അഭിമാനത്തിലും മായയിലുമാണ്. ഞാൻ, ദൈത്യാധിപനായ പ്രഹ്ലാദൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ സംരക്ഷകനായി ഇവിടെ നിൽക്കുമ്പോൾ.'
ന യുക്തമേതത്തീര്ഥേഽസ്മിന്നധര്മാചരണം പുനഃ । കാ ശക്തിസ്തവ യുദ്ധേഽസ്തി ദര്ശയാദ്യ തപോധന
'ഈ തീർത്ഥത്തിൽ അധർമ്മം ചെയ്യുന്നത് യുക്തമല്ല. യുദ്ധത്തിൽ നിനക്ക് എന്ത് ശക്തിയുണ്ട്? ഇന്ന് അതു കാണിക്കൂ, തപസ്സിന്റെ സമ്പത്തുള്ളവനേ.'
വ്യാസ ഉവാച തദാകര്ണ്യ വചസ്തസ്യ നരസ്തം പ്രത്യുവാച ഹ । യുദ്ധസ്വാദ്യ മയാ സാര്ധം യദി തേ മതിരീദൃശീ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ആ വാക്കുകൾ കേട്ടയാൾ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മനസ്സു ഇങ്ങനെ ഉറച്ചതാണെങ്കിൽ, എന്നോടൊപ്പം ഇപ്പോൾ തന്നെ യുദ്ധം ചെയ്യൂ.'
അദ്യ തേ സ്ഫോടയിഷ്യാമി മൂര്ധാനമസുരാധമ । ( യുദ്ധേ ശ്രദ്ധാ ന തേ പശ്ചാദ്ഭവിഷ്യതി കദാചന ।)
'ഇന്ന് ഞാൻ നിന്റെ തല പൊട്ടിക്കും, അസുരന്മാരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനേ! ഇതിന് ശേഷം യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ വിശ്വാസം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല.'
പ്രഹ്ലാദോ ബലവാനത്ര പ്രതിജ്ഞാമാരുരോഹ സഃ । യേന കേനാപ്യുപായേന ജേഷ്യാമി താവുഭാവപി
ശക്തനായ പ്രഹ്ലാദൻ അവിടെ ഒരു പ്രതിജ്ഞ എടുത്തു: 'എന്ത് വഴിയായാലും ഞാൻ ഇവരെ ഇരുവരെയും ജയിക്കും.'
നരനാരായണൌ ദാന്താവൃഷീ തപിസമന്വിതൌ । വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ വചനം ദൈത്യഃ പ്രതിഗൃഹ്യ ശരാസനമ്
നരനും നാരായണനും സംയമനവും തപസ്സും ഉള്ളവരായിരുന്നു. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദൈത്യൻ വില്ലെടുത്തു.
ആകൃഷ്യ തരസാ ചാപം ജ്യാശബ്ദഞ്ച ചകാര ഹ । നരോഽപി ധനുരാദായ ശരാംസ്തീവ്രാഞ്ഛിലാശിതാന്
വലിയ ശക്തിയോടെ വില്ല് വലിച്ച്, അതിന്റെ നാദം മുഴങ്ങിച്ചു; നരനും തന്റെ വില്ലും കല്ലുകൊണ്ടുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളും എടുത്തു.
മുമോച ബഹുശഃ കോധാത്പ്രഹ്ലാദോപരി പാര്ഥിവ
കോപത്തോടെ രാജാവ് പ്രഹ്ലാദിന്റെ മേൽ അനേകം ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ വിട്ടു.
താന്ദൈത്യരാജസ്തപനീയപുങ്ഖൈ- ശ്ചിച്ഛേദ ബാണൈസ്തരസാ സമേത്യ । സമീക്ഷ്യ ഛിന്നാംശ്ച നരഃ സ്വസൃഷ്ടാ- നന്യാന്മുമോചാശു രുഷാന്വിതോ വൈ
അസുരരാജാവ് സ്വർണ്ണതൂവലുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അതിവേഗം അവയെല്ലാം വെട്ടി തകർത്തു; തന്റെ അമ്പുകൾ വെട്ടിയതറിഞ്ഞ നരൻ, കോപത്തോടെ മറ്റുള്ളവയെ ഉടൻ വിട്ടു.
ദൈത്യാഥിപസ്താനപി തീവ്രവേഗൈ- ശ്ഛിത്ത്വാ ജഘാനോരസി തം മുനീന്ദ്രമ് । നരോഽപി തം പഞ്ചഭിരാശുഗൈശ്ച കുദ്ധോഽഹനദ്ദൈത്യപതിം ബാഹുദേശേ
ദൈത്യാധിപൻ അതിവേഗത്തിൽ വന്ന ആ അമ്പുകളും വെട്ടി തകർത്തു, പിന്നെ ആ മഹർഷിയെ നെഞ്ചിൽ അടി ചെയ്തു; നരനും, കോപത്തോടെ, അഞ്ചു വേഗമുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദൈത്യാധിപനെ കൈയിൽ അടി ചെയ്തു.
സേന്ദ്രാഃ സുരാസ്തത്ര തയോര്ഹി യുദ്ധം ദ്രഷ്ടും വിമാനൈര്ഗഗനസ്ഥിതാശ്ച । നരസ്യ വീര്യം യുധി സംസ്ഥിതസ്യ തേ തുഷ്ടുവുര്ദൈത്യപതേശ്ച ഭൂയഃ
ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാർ ആ ഇരുവരുടെയും യുദ്ധം കാണാൻ ആകാശത്തിൽ വിഹാരങ്ങളിൽ നിന്നു; യുദ്ധത്തിൽ നരന്റെ വീര്യത്തെ അവർ പ്രശംസിച്ചു, ദൈത്യാധിപനെയും പുകഴ്ത്തി.
വവര്ഷ ദൈത്യാധിപ ആത്തചാപഃ ശിലീമുഖാനമ്ബുധരോ യഥാപഃ । ആദായ ശാര്ങ്ഗ ധനുരപ്രമേയം മുമോച ബാണാഞ്ഛിതഹേമപുങ്ഖാന്
വില്ല് കൈയിൽ പിടിച്ച് ദൈത്യാധിപൻ മേഘം വെള്ളം പെയ്യുന്നതുപോലെ അമ്പുകൾ മഴപെയ്യിച്ചു; അളവില്ലാത്ത ശാരംഗവില്ല് എടുത്ത്, സ്വർണ്ണതൂവലുള്ള അമ്പുകൾ വിട്ടു.
ബഭൂവ യുദ്ധം തുമുലം തയോസ്തു ജയൈഷിണോഃ പാര്ഥിവ ദേവദൈത്യയോഃ । വവര്ഷുരാകാശപഥേ സ്ഥിതാസ്തേ പുഷ്പാണി ദിവ്യാനി പ്രഹൃഷ്ടചിത്താഃ
രാജാവും ദിവ്യദൈത്യനും ജയത്തിനായി പോരാടുമ്പോൾ അവരിൽ തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം ഉണ്ടായി; ആകാശത്തിൽ നിന്നു നിന്നവർ സന്തോഷത്തോടെ ദിവ്യപുഷ്പങ്ങൾ മഴപെയ്യിച്ചു.
ചുകോപ ദൈത്യാധിപതിര്ഹരൌ സ മുമോച ബാണാനതിതീവ്രവേഗാന് । ചിച്ഛേദ താന്ധര്മസുതഃ സുതീക്ഷ്ണൈ- ര്ധനുര്വിമുക്തൈര്വിശിഖൈസ്തദാഽഽശു
ദൈത്യാധിപൻ ഹരിയോട് അതിയായി കോപിച്ചു, അതിവേഗത്തിൽ അമ്പുകൾ വിട്ടു; ധർമ്മപുത്രൻ തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവയെല്ലാം ഉടൻ വെട്ടി തകർത്തു.
തതോ നാരായണം ബാണൈഃ പ്രഹ്ലാദശ്ചാതികര്ഷിതൈഃ । വവര്ഷ സുസ്ഥിതം വീരം ധര്മപുത്രം സനാതനമ് । നാരായണോഽപി തം വേഗാന്മുക്തൈര്ബാണൈഃ ശിലാശിതൈഃ
അപ്പോൾ പ്രഹ്ലാദൻ ധൈര്യത്തിലും സ്ഥിരതയിലും നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ധർമ്മപുത്രനായ നാരായണന്റെ മേൽ അതിശക്തിയുള്ള അമ്പുകൾ മഴപെയ്യിച്ചു; നാരായണനും കല്ലുകൊണ്ടുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ വേഗത്തിൽ വിട്ടു.
തുതോദാതീവ പുരതോ ദൈത്യാനാമധിപം സ്ഥിതമ് । സന്നിപാതോഽമ്ബരേ തത്ര ദിദൃക്ഷൂണാം ബഭൂവ ഹ
അവൻ നേരെ മുന്നിൽ നിന്ന ദൈത്യാധിപനെ അതിശക്തിയോടെ അടി ചെയ്തു; ആ സംഭവം കാണാൻ ആകാശത്തിൽ വലിയൊരു കൂട്ടം ആളുകൾ കൂടി.
ദേവാനാം ദാനവാനാഞ്ച കുര്വതാം ജയഘോഷണമ് । ഉഭയോഃ ശരവര്ഷേണ ഛാദിതേ ഗഗനേ തദാ
ദേവന്മാരും ദാനവരും തമ്മിൽ ജയഘോഷം മുഴക്കിക്കൊണ്ട് യുദ്ധം നടത്തി; അപ്പോൾ ഇരുവശത്തുനിന്നും അമ്പുകൾ മഴപെയ്യുമ്പോൾ ആകാശം മുഴുവൻ മൂടി.
ദിവാപി രാത്രിസദൃശം ബഭൂവ തിമിരം മഹത് । ഊചുഃ പരസ്പരം ദേവാ ദൈത്യാശ്ചാതീവ വിസ്മിതാഃ
പകൽപോലും രാത്രിപോലെയുള്ള വലിയ അന്ധകാരം അവിടെ ഉണ്ടായി; അതി അത്ഭുതത്തോടെ ദേവന്മാരും ദാനവരും തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു.
അദൃഷ്ടപൂര്വം യുദ്ധം വൈ വര്തതേഽദ്യ സുദാരുണമ് । ദേവര്ഷയോഽഥ ഗന്ധര്വാ യക്ഷകിന്നരപന്നഗാഃ
'ഇതുപോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല!' ദിവ്യർഷിമാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, പന്നഗന്മാർ—
വിദ്യാധരാശ്ചാരണാശ്ച വിസ്മയം പരമം യയുഃ । നാരദഃ പര്വതശ്ചൈവ പ്രേക്ഷണാര്ഥം സ്ഥിതൌ മുനീ
വിദ്യാധരന്മാരും ചരണമാരും അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെട്ടു; നാരദനും പർവതനും ആ മഹർഷിമാർ കാണാൻ അവിടെ നിന്നു.
നാരദഃ പര്വതം പ്രാഹ നേദൃശം ചാഭവത്പുരാ । താരകാസുരയുദ്ധഞ്ച തഥാ വൃത്രാസുരസ്യ ച
നാരദൻ പാർവതനോടു പറഞ്ഞു: ഇതുപോലെയുള്ള ഒരു യുദ്ധം മുമ്പ് ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല. താരകാസുരനോടോ വൃത്രാസുരനോടോ നടന്ന യുദ്ധങ്ങളിലും ഇത്രയും ഭയങ്കരമായതൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
മധുകൈടഭയോര്യുദ്ധം ഹരിണാ ചേദൃശം കൃതമ് । പ്രഹ്ലാദഃ പ്രബലഃ ശൂരോ യസ്മാന്നാരായണേന ച
മധു-കൈടഭന്മാരോടു ഹരിയും നടത്തിയ യുദ്ധം ഇതുപോലെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; പ്രഹ്ലാദൻ അത്ര ശക്തനും ധൈര്യശാലിയുമാണ്, കാരണം നാരായണൻ തന്നെയും—
കരോതി സദൃശം യുദ്ധം സിദ്ധേനാദ്ഭുതകര്മണാ । വ്യാസ ഉവാച ദിനേ ദിനേ തഥാ രാത്രൌ കൃത്വാ കൃത്വാ പുനഃ പുനഃ
—ഈ അത്ഭുതപ്രവൃത്തിയുള്ള യോദ്ധാവിനോടു തുല്യമായ യുദ്ധം നടത്തുന്നു. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദിവസവും രാത്രിയും, വീണ്ടും വീണ്ടും,
ചക്രതുഃ പരമം യുദ്ധം തൌ തദാ ദൈത്യതാപസൌ । നാരായണസ്തു ചിച്ഛേദ പ്രഹ്ലാദസ്യ ശരാസനമ്
അവിടെ ആ ദൈത്യതപസ്സുകാരനും നാരായണനും പരമമായ യുദ്ധം നടത്തി. അപ്പോൾ നാരായണൻ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് പ്രഹ്ലാദന്റെ വില്ല് വേഗത്തിൽ മുറിച്ചുകളഞ്ഞു.
തരസൈകേന ബാണേന സ ചാന്യദ്ധനുരാദദേ । നാരായണസ്തു തരസാ മുക്ത്വാന്യഞ്ച ശിലീമുഖമ്
ഒരൊറ്റ അമ്പിൽ വില്ല് തകർത്തു; പ്രഹ്ലാദൻ മറ്റൊരു വില്ല് എടുത്തു. നാരായണൻ ശക്തിയോടെ മറ്റൊരു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പ് വിട്ടു—
തദൈവ മധ്യതശ്ചാപം ചിച്ഛേദ ലഘുഹസ്തകഃ । ഛിന്നം ഛിന്നം പുനര്ദൈത്യോ ധനുരന്യത്സമാദദേ
ഉടൻ തന്നെ അതിനെ നടുവിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ മുറിച്ചു. ഓരോ തവണയും വില്ല് തകർന്നപ്പോൾ ആ ദൈത്യൻ മറ്റൊന്ന് എടുത്തു.