കുര്വന്തി നൈവ വിബുധാസ്തപസോ വ്യയം വൈ ശാപേന തുച്ഛഫലദേന മഹാനുഭാവാഃ । വ്യാസ ഉവാച ഇത്ഥം നിശമ്യ വചനം സുരകാമിനീനാം താവൂചതുര്മുനിവരൌ വിനയാനതാനാമ്
വലിയ ശക്തിയുള്ള ദേവതകൾ തപസ്സിന്റെ ഫലം ചെറുതായിട്ട് ശാപം നൽകി നശിപ്പിക്കാറില്ല. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവകന്യകളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ആ മഹാമുനിമാർ വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ച അവരെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
പ്രീതൌ പ്രസന്നവദനൌ ജിതകാമലോഭൌ ധര്മാത്മജൌ നിജതപോരുചിശോഭിതാങ്ഗൌ । നരനാരായണാവൂചതുഃ ബ്രുവന്തു വാഞ്ഛിതാന് കാമാന്ദദാവസ്തുഷ്ടമാനസൌ
സന്തോഷവും സമാധാനവും നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടും, കാമവും ലോഭവും ജയിച്ചവരായ ധർമ്മപുത്രന്മാരും, തങ്ങളുടെ തപസ്സിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ശരീരങ്ങളുമായ നരനും നാരായണനും പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾക്ക് ആഗ്രഹമുള്ള വരങ്ങൾ പറയൂ, ഞങ്ങൾ സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ അതു നൽകാം.
യാന്തു സ്വര്ഗം ഗഹീത്വേമാമുര്വശീം ചാരുലോചനാമ് । ഉപായനമിയം ബാലാ ഗച്ഛത്വദ്യ മനോഹരാ
ഈ മനോഹരദൃഷ്ടിയുള്ള ഉർവശിയെ എടുത്തു, അവൾ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ; ഈ ബാലിക നിങ്ങൾക്കുള്ള സമ്മാനമാണ്, മനോഹരികളേ, ഇന്ന് തന്നെ പോകൂ.
ദത്താവാഭ്യാം മഘവതഃ പ്രീണനായോരുസമ്ഭവാ । സ്വസ്ത്യസ്തു സര്വദേവേഭ്യോ യഥേഷ്ടം പ്രവ്രജന്തു ച
മഘവാന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ഞങ്ങളുടെ തണ്ടിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ഉർവശിയെ ഞങ്ങൾ നൽകുന്നു; എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ, അവർക്ക് ഇഷ്ടം പോലെ പോകാം.
( ന കസ്യാപി തപോവിഘ്നം പ്രകര്തവ്യമതഃ പരമ് ।) ॥ ദേവ്യ ഊചുഃ ക്വ ഗച്ഛാമോ മഹാഭാഗ പ്രാപ്താസ്തേ പാദപങ്കജമ് । നാരായണ സുരശ്രേഷ്ഠ ഭക്ത്യാ പരമയാ മുദാ
(ഇനി മുതൽ ആരും തപസ്സിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കരുത്.) ദേവികൾ പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗ്യവാനേ, ഞങ്ങൾ എവിടേക്ക് പോകണം? നാരായണ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, പരമഭക്തിയോടും ആനന്ദത്തോടും കൂടി ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ പാദപദ്മം പ്രാപിച്ചു.
വാഞ്ഛിതം ചേദ്വരം നാഥ ദദാസി മധുസൂദന । തുഷ്ടഃ കമലപത്രാക്ഷ ബ്രവീമോ മനസേപ്സിതമ്
നാഥാ, മധുസൂദനാ, നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം നൽകുമെങ്കിൽ, കമലനയനാ, സന്തോഷത്തോടെ ഞങ്ങൾ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു പറയും.
പതിസ്ത്വം ഭവ ദേവേശ വരമേനം പരന്തപ । ഭവാമഃ പ്രീതിയുക്താസ്ത്വാം സേവിതും ജഗദീശ്വര
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, പരന്തപാ, നിങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഭർത്താവാകണം, ഈ വരം ദയവായി നൽകണം; ലോകനാഥാ, ഞങ്ങൾ സ്നേഹപൂർവ്വം നിങ്ങളെ സേവിക്കാൻ അനുവദിക്കണം.
ത്വയാ ചോത്പാദിതാ നാര്യഃ സന്ത്യന്യാശ്ചാരുലോചനാഃ । ഉര്വശ്യാദ്യാസ്തഥാ യാന്തു സ്വര്ഗം വൈ ഭവദാജ്ഞയാ
നിങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച മറ്റും മനോഹരദൃഷ്ടിയുള്ള സ്ത്രീകൾ ഉണ്ട്; ഉർവശിയും അവളോടൊപ്പം ഉള്ളവരും നിങ്ങളുടെ കല്പനപ്രകാരം സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ.
സ്ത്രീണാം ഷോഡശസാഹസ്രം തിഷ്ഠത്വത്ര ശതാര്ധകമ് । സേവാം തേഽത്ര കരിഷ്യാമോ യുവയോസ്താപസോത്തമൌ
പതിനാറായിരത്തി അഞ്ഞൂറ് സ്ത്രീകൾ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ; ഞങ്ങൾ ഇരുവരെയും, തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരായ നിങ്ങളെ, ഇവിടെ സേവിക്കും.
വാഞ്ഛിതം ദേഹി ദേവേശ സത്യവാഗ്ഭവ മാധവ । ആശാഭങ്ഗോ ഹി നാരീണാം ഹിംസനം പരികീര്തിതമ്
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, മാധവാ, ആഗ്രഹിച്ച വരം ദയവായി നൽകണം, സത്യവാചകനാകണം; സ്ത്രീകളുടെ പ്രതീക്ഷ തകർക്കുന്നത് അവരെ വേദനിപ്പിക്കുന്നതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
കാമാര്താനാഞ്ച മുനിഭിര്ധര്മജ്ഞൈസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ । ഭാഗ്യയോഗാദിഹ പ്രാപ്താഃ സ്വര്ഗാത്പ്രേമപരിപ്ലുതാഃ
കാമംകൊണ്ടു വേദനിക്കുന്നവരെ ധർമ്മം അറിയുന്ന, സത്യം കാണുന്ന മുനിമാരുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചവരും, സ്വർഗത്തിൽ ഉള്ളവരെക്കാൾ കൂടുതലായി സ്നേഹത്തിൽ മുഴുകിയവരുമാണ്.
ത്യക്തും നാര്ഹസി ദേവേശ സമര്ഥോഽസി ജഗത്പതേ । നാരായണ ഉവാച പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം തു തപസ്തപ്തം മയാത്ര വൈ
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനേ, നീ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതല്ല; നീക്ക് എല്ലാം കഴിയും. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ഞാൻ ആയിരം വർഷം പൂർണ്ണമായും തപസ്സ് ചെയ്തു.
ജിതേന്ദ്രിയേണ ചാര്വങ്ഗ്യഃ കഥം ഭങ്ഗം കരോമ്യതഃ । നേച്ഛാ കാമേ സുഖേ കാചിത്സുഖധര്മവിനാശകേ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച മനസ്സും മനോഹരമായ ശരീരവും ഉള്ള ഞാൻ, ഇതിനെ എങ്ങനെ തകർക്കും? ധർമ്മസുഖം നശിപ്പിക്കുന്ന ആസ്വാദനത്തിൽ എനിക്ക് ഒരു ആഗ്രഹവും ഇല്ല.
പശൂനാമപി സാധര്മ്യേ രമേത മതിമാന്കഥമ് । അപ്സരസ ഊചുഃ ശബ്ദാദീനാം ച പഞ്ചാനാം മധ്യേ സ്പര്ശസുഖം വരമ്
മൃഗങ്ങളോടു പോലും സാമ്യം കാണിച്ചാൽ ഒരു ബുദ്ധിമാൻ എങ്ങനെ ഇതിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തും?
ആനന്ദരസമൂലം വൈ നാന്യദസ്തി സുഖം കില । അതോഽസ്മാകം മഹാരാജ വചനം കുരു സര്വഥാ
അപ്സരസുകൾ പറഞ്ഞു: അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ സ്പർശം നൽകുന്ന ആനന്ദം ഏറ്റവും ഉത്തമം; അതാണ് ആനന്ദത്തിന്റെ മൂലകാരണവും. ഇതിന് സമം മറ്റൊന്നുമില്ല. അതിനാൽ മഹാരാജാവേ, ഞങ്ങളുടെ വാക്ക് നീ എല്ലാ വിധത്തിലും പാലിക്കണം.
നിര്ഭരം സുഖമാസാദ്യ ചരസ്വ ഗന്ധമാദനേ । യദി വാഞ്ഛസി നാകത്വം നാധികോ ഗന്ധമാദനാത്
നിറഞ്ഞ സന്തോഷം അനുഭവിച്ച് ഗന്ധമാദനത്തിൽ സുഖമായി ജീവിക്കൂ; സ്വർഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഗന്ധമാദനത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുമില്ല.
രമസ്വാത്ര ശുഭേ സ്ഥാനേ പ്രാപ്യ സര്വാഃ സുരാങ്ഗനാഃ
സകല ദേവകന്യകളും ലഭിച്ച ഈ പുണ്യസ്ഥലത്ത് നീ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.
അഹങ്കാരാവര്തനവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച ഇത്യാകര്ണ്യ വചസ്താസാം ധര്മപുത്രഃ പ്രതാപവാന് । വിമര്ശമകരോച്ചിത്തേ കിം കര്തവ്യം മയാധുനാ
അഹങ്കാരത്തിന്റെ ചക്രത്തിന്റെ വിവരണം. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മപുത്രനും വീരനും മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു: 'ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?'
ഹാസ്യോഽഹം മുനിവൃന്ദേഷു ഭവിഷ്യാമ്യദ്യ സങ്ഗമാത് । അഹംകാരാദിദം പ്രാപ്തം ദുഃഖം നാത്ര വിചാരണാ । മൂലം ധര്മവിനാശസ്യ പ്രഥമം യദഹങ്കൃതിഃ
ഇന്ന് ഈ സംഗമം കൊണ്ടു ഞാൻ മുനിമാരുടെ ഇടയിൽ പരിഹാസ്യനാകും; ഈ ദു:ഖം അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ധർമ്മം നശിക്കുന്നതിന്റെ ആദ്യകാരണം ഈ അഹംഭാവമാണ്.
മൂലം സംസാരവൃക്ഷസ്യ യതഃ പ്രോക്തോ മഹാത്മഭിഃ । ദൃഷ്ട്വാ മൌനം സമാധായ ന സ്ഥിതോഽഹം സമാഗതമ്
മഹാത്മാക്കൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഈ അഹങ്കാരമാണ് സംസാരവൃക്ഷത്തിന്റെ മൂലവും. ഇത് കണ്ടിട്ടും ഞാൻ മൗനത്തിൽ ഉറച്ചു ഇരിക്കാതെ സംഗമത്തിലേക്ക് ചെന്നു.
വാരാങ്ഗനാഗണം ജുഷ്ടം തേനാസം ദുഃഖഭാജനമ് । ഉത്പാദിതാസ്തഥാ നാര്യോ മയാ ധര്മവ്യയേന വൈ
ഇതിനാൽ ഞാൻ ദേവസ്ത്രീയുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നവനായി; അങ്ങനെ തന്നെ, ധർമ്മം നഷ്ടപ്പെട്ട് ഞാൻ സ്ത്രീകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
താസ്തു മാം ബാധിതും വൃത്താഃ കാമാര്താഃ പ്രമദോത്തമാഃ । ഊര്ണനാഭിരിവാദ്യാഹം ജാലേന സ്വകൃതേന വൈ
കാമത്തിൽ ആകുലരായ ആ ഉത്തമസ്ത്രികൾ എനിക്ക് ദു:ഖം നൽകാൻ തിരിഞ്ഞു; ഒരു ഉരണമാകൻ തന്റെ തന്നെ ജാലത്തിൽ കുടുങ്ങുന്നതുപോലെ ഞാൻ എന്റെ തന്നെ പ്രവൃത്തിയിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ബദ്ധോഽസ്മി സുദൃഢേനാത്ര കിം കര്തവ്യമതഃ പരമ് । യദി ചിന്താം സമുത്സൃജ്യ സന്ത്യജാമ്യബലാ ഇമാഃ
ഇവിടെ ഞാൻ ശക്തമായ ബന്ധത്തിൽ പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഇനി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? ഈ ചിന്ത ഉപേക്ഷിച്ച് ഈ ബലഹീനസ്ത്രികളെ വിട്ട് പോകുകയാണെങ്കിൽ—
ശപ്ത്വാ ഭ്രഷ്ടാ വ്രജിഷ്യന്തി സര്വാ ഭഗ്നമനോരഥാഃ । മുക്തോഽഹം സഞ്ചരിഷ്യാമി വിജനേ പരമം തപഃ
ശപിച്ച് അവരെ വിട്ടയച്ചാൽ, അവരുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും തകർന്നു അവർ പോകും; ഞാൻ മോചിതനായി, ഏകാന്തതയിൽ പരമതപം അനുഷ്ഠിക്കും.
തസ്മാത്ക്രോധം സമുത്പാദ്യ ത്യക്ഷ്യാമി സുന്ദരീഗണമ് । വ്യാസ ഉവാച ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ മുനിര്നാരായണസ്തദാ
അതിനാൽ കോപം ഉണർത്തി ഞാൻ ഈ സുന്ദരികളുടേയും കൂട്ടം ഉപേക്ഷിക്കും. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, ആ മുനി നാരായണൻ—
വിമര്ശമകരോച്ചിത്തേ സുഖോത്പാദനസാധനേ । ദ്വിതീയോഽയം മഹാശത്രുഃ ക്രോധഃ സന്താപകാരകഃ
സുഖം ഉണ്ടാക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു; ഈ രണ്ടാം വലിയ ശത്രു, കോപം, ദു:ഖത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
കാമാദപ്യധികോ ലോകേ ലോഭാദപി ച ദാരുണഃ । ക്രോധാഭിഭൂതഃ കുരുതേ ഹിംസാം പ്രാണവിഘാതിനീമ്
ലോകത്ത്, ഇത് കാമത്തേക്കാൾ വലിയതും, ലോഭത്തേക്കാൾ ഭയങ്കരവുമാണ്; കോപം പിടിച്ചവൻ ജീവഹാനി വരുത്തുന്ന ഹിംസ ചെയ്യുന്നു.
ദുഃഖദാം സര്വഭൂതാനാം നരകാരാമദീര്ഘികാമ് । യഥാഗ്നിര്ഘര്ഷണാജ്ജാതഃ പാദപം പ്രദഹേത്തഥാ
ഇത് എല്ലാ ജീവികൾക്കും ദു:ഖം നൽകുന്നു, നരകത്തിന്റെ ആഴമുള്ള കുഴി സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ഇരട്ടയിടൽകൊണ്ട് തീ മരത്തിനെ കത്തിക്കുന്നതുപോലെ.
ദേഹോത്പന്നസ്തഥാ ക്രോധോ ദേഹം ദഹതി ദാരുണഃ । വ്യാസ ഉവാച ഇതി സഞ്ചിന്ത്യമാനം തം ഭ്രാതരം ദീനമാനസമ്
ദേഹത്തിൽ നിന്നു ഉയരുന്ന കോപം ദേഹത്തെയെങ്ങും കത്തിച്ചുപോകുന്നു. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ തന്റെ മനസ്സിൽ ദു:ഖിതനായ സഹോദരനെ ഓർത്ത്—
ഉവാച വചനം തഥ്യം നരോ ധര്മസുതോഽനുജഃ । നര ഉവാച നാരായണ മഹാഭാഗ കോപം യച്ഛ മഹാമതേ
അവൻ സത്യമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; ധർമ്മപുത്രൻ തന്റെ ഇളയ സഹോദരനോട് പറഞ്ഞു: നാരായണാ, മഹാഭാഗാ, നീ വലിയ ബുദ്ധിമാനല്ലോ, ഈ കോപം വിട്ടുകളയണം.