ദ്രോഹപരേ ദ്രോഹപരോ ഭവേദിതി സമാനതാ । അദ്രോഹിണി തഥാ ശാന്തേ വിദ്വേഷഃ ഖലതാ സ്മൃതാ
വൈരാഗ്യത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവൻ മറ്റൊരു വൈരാഗ്യവാനുമായി കൂടുമ്പോൾ അവർക്കിടയിൽ സമത്വം കാണാം; എന്നാൽ വൈരാഗ്യമില്ലാത്തവനോടും ശാന്തനോടും ദ്വേഷം കാണിക്കുന്നത് ദുഷ്ടതയാണെന്ന് പറയുന്നു.
യഃ കശ്ചിത്താപസഃ ശാന്തോ ജപധ്യാനപരായണഃ । ഭവേത്തസ്യ ജപേ വിഘ്നകര്താ വൈ മഘവാ പരമ്
ശാന്തനും ജപധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നതുമായ യാതൊരു തപസ്സുവാനുണ്ടെങ്കിൽ പോലും, അവന്റെ ജപത്തിന് മഘവാൻ തന്നെ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കും.
സതാം സത്യയുഗം സാക്ഷാത്സര്വദൈവാസതാം കലിഃ । മധ്യമോ മധ്യമാനാം തു ക്രിയായോഗൌ യുഗേ സ്മൃതൌ
സത്പുരുഷന്മാർക്ക് സത്യയുഗം എന്നും നേരിട്ടാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്; ദുഷ്ടന്മാർക്ക് എപ്പോഴും കലിയുഗം തന്നെയാണ്. മധ്യസ്ഥരായവർക്കു മധ്യയുഗങ്ങൾ കർമ്മത്തിനും യാഗത്തിനും അനുയോജ്യമായ കാലങ്ങളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
കശ്ചിത്കദാചിദ്ഭവതി സത്യധര്മാനുവര്തകഃ । അന്യഥാന്യയുഗാനാം വൈ സര്വേ ധര്മപരായണാഃ
സത്യവും ധർമ്മവും അനുസരിക്കുന്നവൻ വളരെ അപൂർവമായി മാത്രം ജനിക്കുന്നു; അല്ലാതെ മറ്റു യുഗങ്ങളിൽ എല്ലാവരും ധർമ്മത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവരാണ്.
വാസനാ കാരണം രാജന് സര്വത്ര ധര്മസംസ്ഥിതൌ । തസ്യാം വൈ മലിനായാം തു ധര്മോഽപി മലിനോ ഭവേത്
എവിടെയും ധർമ്മം നിലനിൽക്കാൻ കാരണം വാസനയാണ്, രാജാവേ; ആ വാസന മലിനമായാൽ ധർമ്മവും മലിനമാകും.
മലിനാ വാസനാ സത്യം വിനാശായേതി സര്വഥാ । ബ്രഹ്മണോ ഹൃദയാഞ്ചാതഃ പുത്രോ ധര്മ ഇതി സ്മൃതഃ
മലിനമായ വാസന എപ്പോഴും നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ധർമ്മം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രനെന്നു പറയുന്നത്.
ബ്രാഹ്മണഃ സത്യസമ്പന്തോ വേദധര്മരതഃ സദാ । ദക്ഷസ്യ ദുഹിതാരോ ഹി വൃതാ ദശ മഹാത്മനാ
സത്യത്തിൽ സമ്പന്നനും വേദധർമ്മത്തിൽ എപ്പോഴും താല്പര്യമുള്ളവനുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ മഹാത്മാവായ ദക്ഷന്റെ പത്ത് പുത്രിമാരെ വിവാഹം ചെയ്തു.
വിവാഹവിധിനാ സമ്യങ്മുനിനാ ഗൃഹധര്മിണാ । താസ്വജീജനയത്പുത്രാന്ധര്മഃ സത്യവതാം വരഃ
ശ്രേഷ്ഠമായ വിവാഹവിധാനപ്രകാരം ആ ഗൃഹസ്ഥമുനി അവരിൽ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു; അവരിൽ ധർമ്മൻ സത്യവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി.
ഹരിം കൃഷ്ണം നരം ചൈവ തഥാ നാരായണം നൃപ । യോഗാഭ്യാസരതോ നിത്യം ഹരിഃ കൃഷ്ണോ ബഭൂവ ഹ
ഹരിയും കൃഷ്ണനും നരനും നാരായണനും, രാജാവേ, അവിടെ ജനിച്ചു; ഹരി എന്നും യോഗാഭ്യാസത്തിൽ ലയിച്ചുകൊണ്ട് കൃഷ്ണനായി.
നരനാരായണൌ ചൈവ ചേരതുസ്തപ ഉത്തമമ് । പ്രാലേയാദ്രിം സമാഗത്യ തീര്ഥേ ബദരികാശ്രമേ
നരനും നാരായണനും പ്രാലേയപർവതത്തിലെ ബദരികാശ്രമത്തിലെ തീർത്ഥത്തിൽ ഉന്നതമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
തപസ്വിഷു ധുരീണൌ തൌ പുരാണൌ മുനിസത്തമൌ । ഗൃണന്തൌ തത്പരം ബ്രഹ്മ ഗങ്ഗായാ വിപുലേ തടേ
പഴയ കാലത്തെ മഹർഷിമാരിൽ പ്രധാനരായ ആ രണ്ടു തപസ്സുകാരും, ഗംഗയുടെ വിശാലമായ തീരത്ത്, പരമ ബ്രഹ്മത്തെ സ്തുതിച്ചു.
ഹരേരംശൌ സ്ഥിതൌ തത്ര നരനാരായണാവൃഷീ । പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം തു ചക്രാതേ തപ ഉത്തമമ്
അവിടെ ഹരിയുടെ അംശങ്ങളായ നരനും നാരായണനും ആയ ആ മഹർഷിമാർ, ആയിരം വർഷം മുഴുവൻ ഉത്തമമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
താപിതം ച ജഗത്സര്വം തപസാ സചരാചരമ് । നരനാരായണാഭ്യാം ച ശക്രഃ ക്ഷോഭം തദാ യയൌ
നരനും നാരായണനും ചെയ്ത തപസ്സുകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ ഈ ലോകം മുഴുവൻ വല്ലാതെ പീഡിക്കപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ ഇന്ദ്രന് ഭയം തോന്നി.
ചിന്താവിഷ്ടഃ സഹസ്രാക്ഷോ മനസാ സമകല്പയത് । കിം കര്തവ്യം ധര്മപുത്രൌ താപസൌ ധ്യാനസംയുതൌ
ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ വിഷമത്തിൽ ആകുലനായി മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: ഈ ധർമ്മപുത്രന്മാരായ തപസ്സുകാരെ കുറിച്ച് ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?
സിദ്ധാര്ഥാം സുഭൃശം ശ്രേഷ്ഠമാസനം മേ ഗ്രഹീഷ്യതഃ । വിഘ്നഃ കഥം പ്രകര്തവ്യസ്തപോ യേന ഭവേന്ന ഹി
അവർ ഉത്തമമായ സിദ്ധി നേടിയിരിക്കുന്നു; അവരുടെ തപസ്സ് വിജയിക്കാതിരിക്കാൻ എങ്ങനെയെങ്കിലും ഒരു തടസം ഉണ്ടാക്കാമോ എന്ന് ഇന്ദ്രൻ ആലോചിച്ചു.
ഉത്പാദ്യ കാമം ക്രോധഞ്ച ലോഭം വാപ്യതിദാരുണമ് । ഇത്യുദ്ദിശ്യ സഹസ്രാക്ഷഃ സമാരുഹ്യ ഗജോത്തമമ്
കാമം, ക്രോധം, അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ലാലസ എന്നിവ ഉണ്ടാക്കി ഇവരെ തടയാമെന്നു വിചാരിച്ച്, ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ തന്റെ ഉത്തമമായ ആനയിൽ കയറി.
വിഘ്നകാമസ്തു തരസാ ജഗാമ ഗന്ധമാദനമ് । ഗത്വാ തത്രാശ്രമേ പുണ്യേ താവപശ്യച്ഛതക്രതുഃ
തടസം സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, ഇന്ദ്രൻ വേഗത്തിൽ ഗന്ധമാദനപർവതത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ആ പുണ്യമായ ആശ്രമത്തിൽ എത്തിയശേഷം, ശചീപതിയായ ഇന്ദ്രൻ ആ ഇരുവരെയും കണ്ടു.
തപസാ ദീപ്തദേഹൌ തു ഭാസ്കരാവിവ ചോദിതൌ । ബ്രഹ്മവിഷ്ണൂ കിമേതൌ വൈ പ്രകടൌ വാ വിഭാവസൂ
അവരുടെ ശരീരം തപസ്സിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു; ഇവർ ബ്രഹ്മാവോ വിഷ്ണുവോ അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നിയുടെ പ്രത്യക്ഷരൂപങ്ങളോ എന്നു ഇന്ദ്രൻ വിചാരിച്ചു.
ധര്മപുത്രാവൃഷീ ഏതൌ തപസാ കിം കരിഷ്യതഃ । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ തൌ ദൃഷ്ട്വാ തദോവാച ശചീപതിഃ
ഇവരാണ് ധർമ്മപുത്രന്മാരായ മഹർഷിമാർ; ഇവർ തപസ്സിലൂടെ എന്ത് നേടാൻ പോകുന്നു? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചശേഷം, അവരെ കണ്ടു ശചീപതി അവരോട് പറഞ്ഞു.
കിം വാ കാര്യം മഹാഭാഗൌ ബ്രൂതം ധര്മസുതൌ കില । ദദാമി വാം വരം ശ്രേഷ്ഠം ദാതും യാതോഽസ്മ്യഹമൃഷീ
മഹാഭാഗന്മാരേ, നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ഉദ്ദേശ്യം? ധർമ്മപുത്രന്മാരേ, പറയൂ. ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഉത്തമമായ വരം നൽകാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.
അദേയമപി ദാസ്യാമി തുഷ്ടോഽസ്മി തപസാ കില । വ്യാസ ഉവാച ഏവം പുനഃ പുനഃ ശക്രസ്താവുവാച പുരഃ സ്ഥിതഃ
നൽകാൻ കഴിയാത്തതും ഞാൻ നൽകും; നിങ്ങളുടെ തപസ്സിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ശക്രൻ അവർക്കു മുന്നിൽ നിന്ന് പറഞ്ഞു.
നോചതുസ്താവൃഷീ ധ്യാനസംസ്ഥിതൌ ദൃഢചേതസൌ । തതോ വൈ മോഹിനീം മായാം ചകാര ഭയദാം വൃഷഃ
എന്നാൽ ആ രണ്ടു മഹർഷിമാർ ദൃഢമായ മനസ്സോടെ ധ്യാനത്തിൽ അചഞ്ചലരായി ഇരുന്നു; അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന മോഹിനി മായ സൃഷ്ടിച്ചു.
വൃകാന്സിംഹാംശ്ച വ്യാഘ്രാംശ്ച സമുത്പാദ്യാബിഭീഷയത് । വര്ഷം വാതം തഥാ വഹ്നിം സമുത്പാദ്യ പുനഃ പുനഃ
ഇന്ദ്രൻ നരികൾ, സിംഹങ്ങൾ, കടുവകൾ എന്നിവ ഉണ്ടാക്കി അവരെ ഭയപ്പെടുത്തി; വീണ്ടും വീണ്ടും മഴ, കാറ്റ്, അഗ്നി എന്നിവയും ഉണ്ടാക്കി.
ഭീഷയാമാസ തൌ ശക്രോ മായാം കൃത്വാ വിമോഹിനീമ് । ഭയതോഽപി വശം നീതൌ ന തൌ ധര്മസുതൌ മുനീ
ഇന്ദ്രൻ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന മോഹിനി മായ സൃഷ്ടിച്ച് ആ ഇരുവരെയും ഭയപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു; എങ്കിലും ഭയത്താൽ പോലും ധർമ്മപുത്രന്മാരായ മഹർഷിമാർ അവന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ വന്നില്ല.
നരനാരായണൌ ദൃഷ്ട്വാ ശക്രഃ സ്വഭവനം ഗതഃ । വരദാനേ പ്രലുബ്ധൌ ന ന ഭീതൌ വഹ്നിവായുതഃ
നരനും നാരായണനും അചഞ്ചലരായിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു, ശക്രൻ തന്റെ സ്വഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; വരങ്ങൾകൊണ്ടും അഗ്നികാറ്റുകൊണ്ടും അവർ ഭയപ്പെട്ടില്ല, ആകർഷിക്കപ്പെട്ടില്ല.
വ്യാഘ്രസിംഹാദിഭിഃ കാന്തൌ ചലിതൌ നാശ്രമാത്സ്വകാത് । ന തയോര്ധ്യാനഭങ്ഗം വൈ കര്തും കോഽപി ക്ഷമോഽഭവത്
വ്യാഘ്രങ്ങളും സിംഹങ്ങളും ചുറ്റിയിരുന്നിട്ടും അവർ സ്വന്തം ആശ്രമം വിട്ടില്ല; അവരുടെ ധ്യാനം തകർക്കാൻ ആരും കഴിയില്ലായിരുന്നു.
ഇന്ദ്രോഽപി സദനം ഗത്വാ ചിന്തയാമാസ ദുഃഖിതഃ । ചലിതൌ ഭയലോഭാഭ്യാം നേമൌ മുനിവരോത്തമൌ
ഇന്ദ്രൻ പോലും തന്റെ ഭവനത്തിൽ തിരിച്ചെത്തി ദുഃഖത്തോടെ ചിന്തിച്ചു: ഭയത്താലും ലാലസയാലും ഈ മഹർഷിമാരെ ചലിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
ചിന്തയന്തൌ മഹാവിദ്യാമാദിശക്തിം സനാതനീമ് । ഈശ്വരീം സര്വലോകാനാം പരാം പ്രകൃതിമദ്ഭുതാമ്
അവർ മഹാവിദ്യയും ആദിശക്തിയായ ശാശ്വതമായ പരമപ്രകൃതിയും, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഈശ്വരിയായ അത്ഭുതകരമായ പരാശക്തിയെയും ധ്യാനിച്ചു.
ധ്യായതാം കഃ ക്ഷമോ ലോകേ ബഹുമായാവിദപ്യുത । യന്മൂലാഃ സകലാ മായാ ദേവാസുരകൃതാഃ കില
ലോകത്ത് ധ്യാനത്തിലാഴുന്നവരെ, എത്ര വലിയ മായാശക്തിയുണ്ടെങ്കിലും, ആരാണ് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുക? ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും സൃഷ്ടിച്ച എല്ലാ മായകളും ആ ധ്യാനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.
തേ കഥം ബാധിതും ശക്താ ധ്യായന്തി ഗതകല്മഷാഃ । വാഗ്ബീജം കാമബീജഞ്ച മായാബീജം തഥൈവ ച
പാപം വിട്ട്, മനസ്സു ശുദ്ധരായി ധ്യാനത്തിൽ ലീനരായവരെ എങ്ങനെ ആരെങ്കിലും ബുദ്ധിമുട്ടിക്കാനാകും? വാക്കിന്റെ വിത്തും, ആഗ്രഹത്തിന്റെ വിത്തും, മായയുടെ വിത്തും—