കരോതി സുകൃതം തദ്വദ്വിപരീതം ഭവേത്കില । സ്വാര്ഥാസക്തഃ പുമാന്നിത്യം ന ജാനാതി ശുഭാശുഭമ്
അങ്ങനെ നല്ല പ്രവൃത്തിയുണ്ടാക്കിയാൽ പോലും ഫലം വിപരീതമായിരിക്കും; സ്വാർത്ഥത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ മനുഷ്യൻ നല്ലതും ചീത്തയും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
ദൈവാധീനഃ സദാ കുര്യാത്പാപമേവ ന സത്കൃതമ് । പ്രാജാപത്യാഃ സുരാഃ സര്വേ ഹ്യസുരാശ്ച തദുദ്ഭവാഃ
ദൈവത്തിന്റെ അധീനനായി അവൻ എപ്പോഴും പാപം മാത്രമേ ചെയ്യൂ, നല്ലത് ചെയ്യില്ല; പ്രജാപതിയുടെ പുത്രന്മാരായ സകല ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഇതിൽപ്പെടുന്നു.
സര്വേ തേ സ്വാര്ഥനിരതാഃ പരസ്പരവിരോധിനഃ । സത്ത്വോദ്ഭവാഃ സുരാഃ സര്വേഽപ്യുക്താ വേദേഷു മാനുഷാഃ
അവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ സ്വാർത്ഥത്തിൽ മാത്രം ലയിച്ചവരും പരസ്പരം വിരോധമുള്ളവരുമാണ്. സത്ത്വഗുണത്തിൽ ജനിച്ച ദേവന്മാരെ വേദങ്ങളിൽ മനുഷ്യരെന്നു വിളിച്ചിരിക്കുന്നു.
രജോദ്ഭവാസ്താമസാസ്തു തിര്യംചഃ പരികീര്തിതാഃ । സത്ത്വോദ്ഭവാനാം തൈര്വൈരം പരസ്പരമനാരതമ്
രാജസിക ഗുണത്തിൽ ജനിച്ചവരും തമസിക ഗുണത്തിൽ ജനിച്ചവരും മൃഗങ്ങളായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സത്ത്വഗുണത്തിൽ ജനിച്ചവർക്കും അവർക്കുമിടയിൽ എപ്പോഴും വൈരാഗ്യമുണ്ട്.
തിരശ്ചാമത്ര കിം ചിത്രം ജാതിവൈരസമുദ്ഭവേ । സദാ ദ്രോഹപരാ ദേവാസ്തപോവിഘ്നകരാസ്തഥാ
മൃഗങ്ങളിൽ ജാതിവൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകുന്നത്有什么 അത്ഭുതമുണ്ട്? ദേവന്മാർ എപ്പോഴും വൈരാഗ്യത്തിൽ താല്പര്യവാന്മാരാണ്, അതുപോലെ തന്നെ അവർ തപസ്സിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവരുമാണ്.
അസന്തുഷ്ടാ ദ്വേഷപരാഃ പരസ്പരവിരോധിനഃ । അഹങ്കാരസമുദ്ഭൂതഃ സംസാരോഽയം യതോ നൃപ
സന്തോഷം ഇല്ലാത്തവരും, ദ്വേഷത്തിൽ മാത്രം താല്പര്യമുള്ളവരും, പരസ്പരം വിരോധമുള്ളവരുമായ ഈ ലോകം അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്, രാജാവേ.
രാഗദ്വേഷവിഹീനസ്തു സ കഥം ജായതേ നൃപ
രാഗവും ദ്വേഷവും ഇല്ലാത്തവൻ എങ്ങനെ ജനിക്കുമെന്നു പറയൂ, രാജാവേ?
നരനാരായണകഥാവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച അഥ കിം ബഹുനോക്തേന സംസാരേഽസ്മിന്നൃപോത്തമ । ധര്മാത്മാദ്രോഹബുദ്ധിസ്തു കശ്ചിദ്ഭവതി കര്ഹിചിത്
ഇവിടെ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതെന്താണ്, മഹാരാജാവേ? ഈ ലോകത്ത് ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സും വൈരാഗ്യത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നവനും വളരെ അപൂർവനാണ്.
രാഗദ്വേഷാവൃതം വിശ്വം സര്വം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । ആദ്യേ യുഗേഽപി രാജേന്ദ്ര കിമദ്യ കലിദൂഷിതേ
സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലവുമായ ഈ സർവ്വലോകവും മുഴുവനും രാഗവും ദ്വേഷവും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആദ്യയുഗത്തിലും അങ്ങനെ ആയിരുന്നു, രാജാധിരാജാവേ, എന്നാൽ ഈ കലിയുഗത്തിൽ എന്ത് പറയണം!
ദേവാഃ സേര്ഷ്യാശ്ച സദ്രോഹാശ്ഛലകര്മരതാഃ സദാ । മാനുഷാണാം തിരശ്ചാം ച കാ വാര്താ നൃപ ഗണ്യതേ
ദേവന്മാർ എപ്പോഴും അസൂയയും വൈരാഗ്യവും കപടപ്രവൃത്തികളിലും താല്പര്യവാന്മാരാണ്; മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും സംബന്ധിച്ച് എന്ത് പറയാനാണ്, രാജാവേ?
ദ്രോഹപരേ ദ്രോഹപരോ ഭവേദിതി സമാനതാ । അദ്രോഹിണി തഥാ ശാന്തേ വിദ്വേഷഃ ഖലതാ സ്മൃതാ
വൈരാഗ്യത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവൻ മറ്റൊരു വൈരാഗ്യവാനുമായി കൂടുമ്പോൾ അവർക്കിടയിൽ സമത്വം കാണാം; എന്നാൽ വൈരാഗ്യമില്ലാത്തവനോടും ശാന്തനോടും ദ്വേഷം കാണിക്കുന്നത് ദുഷ്ടതയാണെന്ന് പറയുന്നു.
യഃ കശ്ചിത്താപസഃ ശാന്തോ ജപധ്യാനപരായണഃ । ഭവേത്തസ്യ ജപേ വിഘ്നകര്താ വൈ മഘവാ പരമ്
ശാന്തനും ജപധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നതുമായ യാതൊരു തപസ്സുവാനുണ്ടെങ്കിൽ പോലും, അവന്റെ ജപത്തിന് മഘവാൻ തന്നെ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കും.
സതാം സത്യയുഗം സാക്ഷാത്സര്വദൈവാസതാം കലിഃ । മധ്യമോ മധ്യമാനാം തു ക്രിയായോഗൌ യുഗേ സ്മൃതൌ
സത്പുരുഷന്മാർക്ക് സത്യയുഗം എന്നും നേരിട്ടാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്; ദുഷ്ടന്മാർക്ക് എപ്പോഴും കലിയുഗം തന്നെയാണ്. മധ്യസ്ഥരായവർക്കു മധ്യയുഗങ്ങൾ കർമ്മത്തിനും യാഗത്തിനും അനുയോജ്യമായ കാലങ്ങളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
കശ്ചിത്കദാചിദ്ഭവതി സത്യധര്മാനുവര്തകഃ । അന്യഥാന്യയുഗാനാം വൈ സര്വേ ധര്മപരായണാഃ
സത്യവും ധർമ്മവും അനുസരിക്കുന്നവൻ വളരെ അപൂർവമായി മാത്രം ജനിക്കുന്നു; അല്ലാതെ മറ്റു യുഗങ്ങളിൽ എല്ലാവരും ധർമ്മത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവരാണ്.
വാസനാ കാരണം രാജന് സര്വത്ര ധര്മസംസ്ഥിതൌ । തസ്യാം വൈ മലിനായാം തു ധര്മോഽപി മലിനോ ഭവേത്
എവിടെയും ധർമ്മം നിലനിൽക്കാൻ കാരണം വാസനയാണ്, രാജാവേ; ആ വാസന മലിനമായാൽ ധർമ്മവും മലിനമാകും.
മലിനാ വാസനാ സത്യം വിനാശായേതി സര്വഥാ । ബ്രഹ്മണോ ഹൃദയാഞ്ചാതഃ പുത്രോ ധര്മ ഇതി സ്മൃതഃ
മലിനമായ വാസന എപ്പോഴും നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ധർമ്മം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രനെന്നു പറയുന്നത്.
ബ്രാഹ്മണഃ സത്യസമ്പന്തോ വേദധര്മരതഃ സദാ । ദക്ഷസ്യ ദുഹിതാരോ ഹി വൃതാ ദശ മഹാത്മനാ
സത്യത്തിൽ സമ്പന്നനും വേദധർമ്മത്തിൽ എപ്പോഴും താല്പര്യമുള്ളവനുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ മഹാത്മാവായ ദക്ഷന്റെ പത്ത് പുത്രിമാരെ വിവാഹം ചെയ്തു.
വിവാഹവിധിനാ സമ്യങ്മുനിനാ ഗൃഹധര്മിണാ । താസ്വജീജനയത്പുത്രാന്ധര്മഃ സത്യവതാം വരഃ
ശ്രേഷ്ഠമായ വിവാഹവിധാനപ്രകാരം ആ ഗൃഹസ്ഥമുനി അവരിൽ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു; അവരിൽ ധർമ്മൻ സത്യവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി.
ഹരിം കൃഷ്ണം നരം ചൈവ തഥാ നാരായണം നൃപ । യോഗാഭ്യാസരതോ നിത്യം ഹരിഃ കൃഷ്ണോ ബഭൂവ ഹ
ഹരിയും കൃഷ്ണനും നരനും നാരായണനും, രാജാവേ, അവിടെ ജനിച്ചു; ഹരി എന്നും യോഗാഭ്യാസത്തിൽ ലയിച്ചുകൊണ്ട് കൃഷ്ണനായി.
നരനാരായണൌ ചൈവ ചേരതുസ്തപ ഉത്തമമ് । പ്രാലേയാദ്രിം സമാഗത്യ തീര്ഥേ ബദരികാശ്രമേ
നരനും നാരായണനും പ്രാലേയപർവതത്തിലെ ബദരികാശ്രമത്തിലെ തീർത്ഥത്തിൽ ഉന്നതമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
തപസ്വിഷു ധുരീണൌ തൌ പുരാണൌ മുനിസത്തമൌ । ഗൃണന്തൌ തത്പരം ബ്രഹ്മ ഗങ്ഗായാ വിപുലേ തടേ
പഴയ കാലത്തെ മഹർഷിമാരിൽ പ്രധാനരായ ആ രണ്ടു തപസ്സുകാരും, ഗംഗയുടെ വിശാലമായ തീരത്ത്, പരമ ബ്രഹ്മത്തെ സ്തുതിച്ചു.
ഹരേരംശൌ സ്ഥിതൌ തത്ര നരനാരായണാവൃഷീ । പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം തു ചക്രാതേ തപ ഉത്തമമ്
അവിടെ ഹരിയുടെ അംശങ്ങളായ നരനും നാരായണനും ആയ ആ മഹർഷിമാർ, ആയിരം വർഷം മുഴുവൻ ഉത്തമമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
താപിതം ച ജഗത്സര്വം തപസാ സചരാചരമ് । നരനാരായണാഭ്യാം ച ശക്രഃ ക്ഷോഭം തദാ യയൌ
നരനും നാരായണനും ചെയ്ത തപസ്സുകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ ഈ ലോകം മുഴുവൻ വല്ലാതെ പീഡിക്കപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ ഇന്ദ്രന് ഭയം തോന്നി.
ചിന്താവിഷ്ടഃ സഹസ്രാക്ഷോ മനസാ സമകല്പയത് । കിം കര്തവ്യം ധര്മപുത്രൌ താപസൌ ധ്യാനസംയുതൌ
ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ വിഷമത്തിൽ ആകുലനായി മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: ഈ ധർമ്മപുത്രന്മാരായ തപസ്സുകാരെ കുറിച്ച് ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?
സിദ്ധാര്ഥാം സുഭൃശം ശ്രേഷ്ഠമാസനം മേ ഗ്രഹീഷ്യതഃ । വിഘ്നഃ കഥം പ്രകര്തവ്യസ്തപോ യേന ഭവേന്ന ഹി
അവർ ഉത്തമമായ സിദ്ധി നേടിയിരിക്കുന്നു; അവരുടെ തപസ്സ് വിജയിക്കാതിരിക്കാൻ എങ്ങനെയെങ്കിലും ഒരു തടസം ഉണ്ടാക്കാമോ എന്ന് ഇന്ദ്രൻ ആലോചിച്ചു.
ഉത്പാദ്യ കാമം ക്രോധഞ്ച ലോഭം വാപ്യതിദാരുണമ് । ഇത്യുദ്ദിശ്യ സഹസ്രാക്ഷഃ സമാരുഹ്യ ഗജോത്തമമ്
കാമം, ക്രോധം, അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ലാലസ എന്നിവ ഉണ്ടാക്കി ഇവരെ തടയാമെന്നു വിചാരിച്ച്, ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ തന്റെ ഉത്തമമായ ആനയിൽ കയറി.
വിഘ്നകാമസ്തു തരസാ ജഗാമ ഗന്ധമാദനമ് । ഗത്വാ തത്രാശ്രമേ പുണ്യേ താവപശ്യച്ഛതക്രതുഃ
തടസം സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, ഇന്ദ്രൻ വേഗത്തിൽ ഗന്ധമാദനപർവതത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ആ പുണ്യമായ ആശ്രമത്തിൽ എത്തിയശേഷം, ശചീപതിയായ ഇന്ദ്രൻ ആ ഇരുവരെയും കണ്ടു.
തപസാ ദീപ്തദേഹൌ തു ഭാസ്കരാവിവ ചോദിതൌ । ബ്രഹ്മവിഷ്ണൂ കിമേതൌ വൈ പ്രകടൌ വാ വിഭാവസൂ
അവരുടെ ശരീരം തപസ്സിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു; ഇവർ ബ്രഹ്മാവോ വിഷ്ണുവോ അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നിയുടെ പ്രത്യക്ഷരൂപങ്ങളോ എന്നു ഇന്ദ്രൻ വിചാരിച്ചു.
ധര്മപുത്രാവൃഷീ ഏതൌ തപസാ കിം കരിഷ്യതഃ । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ തൌ ദൃഷ്ട്വാ തദോവാച ശചീപതിഃ
ഇവരാണ് ധർമ്മപുത്രന്മാരായ മഹർഷിമാർ; ഇവർ തപസ്സിലൂടെ എന്ത് നേടാൻ പോകുന്നു? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചശേഷം, അവരെ കണ്ടു ശചീപതി അവരോട് പറഞ്ഞു.
കിം വാ കാര്യം മഹാഭാഗൌ ബ്രൂതം ധര്മസുതൌ കില । ദദാമി വാം വരം ശ്രേഷ്ഠം ദാതും യാതോഽസ്മ്യഹമൃഷീ
മഹാഭാഗന്മാരേ, നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ഉദ്ദേശ്യം? ധർമ്മപുത്രന്മാരേ, പറയൂ. ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഉത്തമമായ വരം നൽകാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.