കര്തുമിച്ഛേച്ച കോ മൂഢഃ ശ്രമദം സുഖനാശനമ് । സര്വഥൈവ നൃപശ്രേഷ്ഠ സര്വേ ബ്രഹ്മാദയഃ സുരാഃ
സന്തോഷം നശിപ്പിക്കുന്ന കഠിനമായ പരിശ്രമം ചെയ്യാൻ ആരാണ് മൂഢനായി ആഗ്രഹിക്കുക? രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ബ്രഹ്മാദികൾ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും—
കൃതകര്മവിപാകേന പ്രാപ്നുവന്തി സുഖാസുഖേ । അവശ്യമേവ ഭോക്തവ്യം കൃതം കര്മ ശുഭാശുഭമ് । ദേഹവദ്ഭിര്നൃഭിര്ദേവൈസ്തിര്യഗ്ഭിശ്ച നൃപോത്തമ
ചെയ്ത കർമ്മഫലത്തിന്റെ പ്രകോപത്തിൽ അവർ സുഖവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നു; നല്ലതോ ചീത്തയോ ചെയ്ത കർമ്മം ശരീരമുള്ള മനുഷ്യരും ദേവന്മാരും മൃഗങ്ങളും നിർബന്ധമായി അനുഭവിക്കേണ്ടതാണു, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
തപസാ ദാനയജ്ഞൈശ്ച മാനവശ്ചേന്ദ്രതാം വ്രജേത് । ക്ഷീണേ പുണ്യേഽഥ ശക്രോഽപി പതത്യേവ ന സംശയഃ
തപസ്സും ദാനവും യാഗവും ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ഇന്ദ്രപദം നേടാം; പക്ഷേ, പുണ്യം ക്ഷയിച്ചാൽ ഇന്ദ്രനും വീഴുന്നു, സംശയമില്ല.
രാമാവതാരയോഗേന ദേവാ വാനരതാം ഗതാഃ । തഥാ കൃഷ്ണസഹായാര്ഥം ദേവാ യാദവതാം ഗതാഃ
രാമാവതാരത്തിന്റെ സമയത്ത് ദേവന്മാർ വാനരരൂപം സ്വീകരിച്ചു; അങ്ങനെ തന്നെ കൃഷ്ണനെ സഹായിക്കാൻ ദേവന്മാർ യാദവരായി ജനിച്ചു.
ഏവം യുഗേ യുഗേ വിഷ്ണുരവതാരാനനേകശഃ । കരോതി ധര്മരക്ഷാര്ഥം ബ്രഹ്മണാ പ്രേരിതോ ഭൃശമ്
ഇങ്ങനെ, ഓരോ യുഗത്തിലും വിഷ്ണു ധർമ്മം രക്ഷിക്കാൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രേരണയിൽ അനേകം അവതാരങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.
പുനഃ പുനര്ഹരേരേവം നാനായോനിഷു പാര്ഥിവ । അവതാരാ ഭവന്ത്യന്യേ രഥചക്രവദദ്ഭുതാഃ
പുനഃപുനഃ, രാജാവേ, ഹരിയുടെ അവതാരങ്ങൾ പലവിധ യോനികളിൽ ഉണ്ടാകുന്നു; മറ്റവതാരങ്ങൾ രഥചക്രംപോലെ അത്ഭുതകരമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ദൈത്യാനാം ഹനനം കര്മ കര്തവ്യം ഹരിണാ സ്വയമ് । അംശാംശേന പൃഥിവ്യാം വൈ കൃത്വാ ജന്മ മഹാത്മനാ
ദൈത്യന്മാരെ സംഹരിക്കേണ്ടത് ഹരിച്ഛം സ്വയം ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് തന്നെയാണ് നടക്കേണ്ടത്.
തദഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി കൃഷ്ണജന്മകഥാം ശുഭാമ് । സ ഏവ ഭഗവാന്വിഷ്ണുരവതീര്ണോ യദോഃ കുലേ
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇപ്പോൾ കൃഷ്ണന്റെ ജനനകഥ പറയാം; ആ മഹാവിഷ്ണു തന്നെ യദു വംശത്തിൽ അവതരിച്ചുവല്ലോ.
കശ്യപസ്യ മുനേരംശോ വസുദേവഃ പ്രതാപവാന് । ഗോവൃത്തിരഭവദ്രാജന് പൂര്വശാപാനുഭാവതഃ
കശ്യപമുനിയുടെ അംശമായ വസുദേവൻ മഹാശക്തനായവനായിരുന്നു; പഴയ ശാപത്തിന്റെ ഫലമായി രാജാവേ, അവൻ പശുപാലകനായി ജനിച്ചു.
കശ്യപസ്യ ച ദ്വേ പത്ന്യൌ ശാപാദത്ര മഹീപതേ । അദിതിഃ സുരസാ ചൈവമാസതുഃ പൃഥിവീപതേ
കശ്യപന്റെ രണ്ട് ഭാര്യമാർക്കും ശാപം മൂലം ഇവിടേയ്ക്ക് ജനനം ലഭിച്ചു; അവർ അദിതിയും സുരസയും ആയിരുന്നു, ഭൂമിപാലകാ.
ദേവകീ രോഹിണീ ചോഭേ ഭഗിന്യൌ ഭരതര്ഷഭ । വരുണേന മഹാഞ്ഛാപോ ദത്തഃ കോപാദിതി ശ്രുതമ്
ദേവകിയും രോഹിണിയും ഇരുവരും സഹോദരിമാർ; ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, അവർക്ക് വരുൺ ഭഗവാൻ വലിയൊരു ശാപം നൽകിയതാണല്ലോ.
രാജോവാച കിം കൃതം കശ്യപേനാഗോ യേന ശപ്തോ മഹാനൃഷിഃ । സഭാര്യഃ സ കഥം ജാതസ്തദ്വദസ്വ മഹാമതേ
രാജാവ് ചോദിച്ചു: കശ്യപൻ എന്താണ് ചെയ്തത്, മഹർഷിയെ ശപിക്കേണ്ടി വന്നത്? അവനും ഭാര്യമാരും എങ്ങനെ ജനിച്ചു? മഹാമതിയായോ, ദയവായി ഇതു പറയൂ.
കഥഞ്ച ഭഗവാന്വിഷ്ണുസ്തത്ര ജാതോഽസ്തി ഗോകുലേ । വാസീ വൈകുണ്ഠനിലയേ രമാപതിരഖണ്ഡിതഃ
ഭഗവാൻ വിഷ്ണു, ലക്ഷ്മിയുടെ അഖണ്ഡനായ ഭർത്താവും വൈകുണ്ഠവാസിയുമായവൻ, എങ്ങനെ ഗോക്കുലത്തിൽ ജനിച്ചു?
നിദേശാത്കസ്യ ഭഗവാന്വര്തതേ പ്രഭുരവ്യയഃ । നാരായണഃ സുരശ്രേഷ്ഠോ യുഗാദിഃ സര്വധാരകഃ
അക്ഷയനും ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും യുക്തിയുടയവനും സർവ്വം ധാരകനുമായ നാരായണൻ ആരുടെ ആജ്ഞയാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു?
സ കഥം സദനം ത്യക്ത്വാ കര്മവാനിവ മാനുഷേ । കരോതി ജനനം കസ്മാദത്ര മേ സംശയോ മഹാന്
സ്വസ്ഥലത്ത് നിന്ന് വിട്ട്, ഭഗവാൻ മനുഷ്യരൂപത്തിൽ കർമബന്ധിതനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതെങ്ങനെ? എന്തിനാണ് അവൻ ജനനം സ്വീകരിക്കുന്നത്? ഇതാണ് എന്റെ വലിയ സംശയം.
പ്രാപ്യ മാനുഷദേഹം തു കരോതി ച വിഡമ്ബനമ് । ഭാവാന്നാനാവിധാംസ്തത്ര മാനുഷേ ദുഷ്ടജന്മനി
മനുഷ്യശരീരം ലഭിച്ച ശേഷം, ഭഗവാൻ പലവിധ ഭാവങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് മനുഷ്യജന്മത്തിൽ, ദുഷ്ടജന്മത്തിലും, വ്യത്യസ്തമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
കാമഃ ക്രോധോഽമര്ഷശോകൌ വൈരം പ്രീതിശ്ച കര്ഹിചിത് । സുഖം ദുഃഖം ഭയം നൄണാം ദൈന്യമാര്ജവമേവ ച
ആസക്തി, കോപം, അസൂയ, ദുഃഖം, വൈരം, ചിലപ്പോൾ സ്നേഹം; സന്തോഷം, ദു:ഖം, ഭയം, ദാരിദ്ര്യം, സാദ്ധാരണമെന്നതുപോലുള്ളവ മനുഷ്യർക്കിടയിൽ കാണാം.
ദുഷ്കൃതം സുകൃതം ചൈവ വചനം ഹനനം തഥാ । പോഷണം ചലനം താപോ വിമര്ശശ്ച വികത്ഥനമ്
ദുഷ്കൃത്യങ്ങളും സുകൃത്യങ്ങളും, വാക്ക്, കൊല്ലൽ, പോഷണം, സഞ്ചാരം, വേദന, ആലോചന, കപടം, ഇവയൊക്കെയും മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നു.
ലോഭോ ദമ്ഭസ്തഥാ മോഹഃ കപടഃ ശോചനം തഥാ । ഏതേ ചാന്യേ തഥാ ഭാവാ മാനുഷ്യേ സമ്ഭവന്തി ഹി
ലോഭം, കപടം, മോഹം, വഞ്ചന, ദുഃഖം, ഇവ പോലുള്ള മറ്റു ഭാവങ്ങളും മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.
സ കഥം ഭഗവാന്വിഷ്ണുസ്ത്വക്ത്യാ സുഖമനശ്വരമ് । കരോതി മാനുഷം ജന്മ ഭാവൈസ്തൈസ്തൈരഭിദ്രുതമ്
നശിക്കാത്ത സുഖം അനുഭവിക്കുന്ന ഭഗവാൻ വിഷ്ണു, ഇങ്ങനെ പലവിധ ഭാവങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മനുഷ്യജന്മം എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കുന്നു?
കിം സുഖം മാനുഷം പ്രാപ്യ ഭുവി ജന്മ മുനീശ്വര । കിം നിമിത്തം ഹരിഃ സാക്ഷാദ്ഗര്ഭവാസം കരോതി വൈ
മനുഷ്യജന്മം ഭൂമിയിൽ ലഭിച്ചാൽ എന്താണ് സുഖം, മഹർഷിയേ? ഹരി സ്വയം ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്?
ഗര്ഭദുഃഖം ജന്മദുഃഖം ബാലഭാവേ തഥാ പുനഃ । യൌവനേ കാമജം ദുഃഖം ഗാര്ഹസ്ത്യേഽതിമഹത്തരമ്
ഗർഭവേദന, ജനനവേദന, ബാല്യത്തിൽ വീണ്ടും കഷ്ടം; യൗവനത്തിൽ കാമജന്യമായ ദു:ഖം, ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തിൽ അതിലധികം വേദന.
ദുഃഖാന്യേതാന്യവാപ്നോതി മാനുഷേ ദ്വിജസത്തമ । കഥം സ ഭഗവാന്വിഷ്ണുരവതാരാന്പുനഃ പുനഃ
മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ഈ ദു:ഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ; എങ്ങനെ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു വീണ്ടും വീണ്ടും അവതാരം സ്വീകരിക്കുന്നു?
പ്രാപ്യ രാമാവതാരം ഹി ഹരിണാ ബ്രഹ്മയോനിനാ । ദുഃഖം മഹത്തരം പ്രാപ്തം വനവാസേഽതിദാരുണേ
ഹരി ബ്രഹ്മയോനിയായ് രാമാവതാരം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ, അത്യന്തം കഠിനമായ വനവാസത്തിൽ വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിച്ചു.
സീതാവിരഹജം ദുഃഖം സംഗ്രാമശ്ച പുനഃ പുനഃ । കാന്താത്യാഗോഽപ്യനേനൈവമനുഭൂതോ മഹാത്മനാ
സീതയെ വിട്ടുപോയ ദുഃഖവും, വീണ്ടും വീണ്ടും നടന്ന യുദ്ധങ്ങളും, പ്രിയപ്പെട്ടവളെ ഉപേക്ഷിച്ച വേതനവും — ഇതൊക്കെയും ആ മഹാത്മാവിന് അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു.
തഥാ കൃഷ്ണാവതാരേഽപി ജന്മ രക്ഷാഗൃഹേ പുനഃ । ഗോകുലേ ഗമനം ചൈവ ഗവാം ചാരണമിത്യുത
അങ്ങനെ തന്നെ കൃഷ്ണാവതാരത്തിലും, ജയിലിലാണ് ജനനം നടന്നത്. അതിന് ശേഷം ഗോകുലത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ പശുക്കളെ മേയിച്ചു.
കംസസ്യ ഹനനം കഷ്ടാദ് ദ്വാരകാഗമനം പുനഃ । നാനാസംസാരദുഃഖാനി ഭുക്തവാന്ഭഗവാന് കഥമ്
കംസനെ വധിക്കാൻ വലിയ കഷ്ടങ്ങൾ സഹിക്കേണ്ടി വന്നു, പിന്നെ ദ്വാരകയിലേക്ക് യാത്രയും, ലോകത്തിലെ പലവിധ ദുഃഖങ്ങളും അനുഭവിച്ചു — ഭഗവാൻ ഇതൊക്കെ എങ്ങനെ സഹിച്ചു?
സ്വേച്ഛയാ കഃ പ്രതീക്ഷേത മുക്തോ ദുഃഖാനി ജ്ഞാനവാന് । സംശയം ഛിന്ധി സര്വജ്ഞ മമ ചിത്തപ്രശാന്തയേ
സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ മോചിതനും ജ്ഞാനിയുമായവൻ ദുഃഖങ്ങൾ സഹിക്കുമോ? സർവ്വജ്ഞനേ, എന്റെ മനസ്സിന് സമാധാനം കിട്ടാൻ ഈ സംശയം നീക്കിക്കൊടുക്കണം.
ദിത്യാ അദിത്യൈ ശാപദാനമ് വ്യാസ ഉവാച കാരണാനി ബഹൂന്യത്രാപ്യവതാരേ ഹരേഃ കില । സര്വേഷാം ചൈവ ദേവാനാമംശാവതരണേഷ്വപി
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഹരിയുടെ അവതാരങ്ങൾക്കും, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും അംശാവതാരങ്ങൾക്കും പല കാരണങ്ങളുമുണ്ട്.
വസുദേവാവതാരസ്യ കാരണം ശൃണു തത്ത്വതഃ । ദേവക്യാശ്ചൈവ രോഹിണ്യാ അവതാരസ്യ കാരണമ്
വസുദേവന്റെ അവതാരത്തിന്റെയും, ദേവകിയും രോഹിണിയും അവതരിച്ചതിന്റെയും യഥാർത്ഥ കാരണം ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയുന്നു, ശ്രവിക്കൂ.