ദുര്ജ്ഞേയാ കില ദേവാനാം മാനവാനാം ച കാ കഥാ । യദാ സമുത്ഥിതം ചൈതദ്ബ്രഹ്മാണ്ഡം ത്രിഗുണാത്മകമ്
ദേവന്മാർക്കും ഈ ദൈവീകത്വം മനസ്സിലാക്കാൻ എളുപ്പമല്ല; മനുഷ്യരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ? മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഉദിച്ചുവന്നപ്പോൾ തന്നെ അതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
കര്മണൈവ സമുത്പത്തിഃ സര്വേഷാം നാത്ര സംശയഃ । അനാദിനിധനാ ജീവാഃ കര്മബീജസമുദ്ഭവാഃ
എല്ലാ ജീവികളും കര്മ്മം കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; ഇതിൽ സംശയമില്ല. ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത ഈ ജീവികൾക്ക് കര്മ്മം തന്നെ വിത്താണ്.
നാനായോനിഷു ജായന്തേ മ്രിയന്തേ ച പുനഃ പുനഃ । കര്മണാ രഹിതോ ദേഹസംയോഗോ ന കദാചന
വിവിധ ജന്മങ്ങളിൽ അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ച് മരിക്കുന്നു; കര്മ്മം ഇല്ലാതെ ഒരിക്കലും ശരീരസംബന്ധം ഉണ്ടാകില്ല.
ശുഭാശുഭൈസ്തഥാ മിശ്രൈഃ കര്മഭിര്വേഷ്ടിതം ത്വിദമ് । ത്രിവിധാനി ഹി താന്യാഹുര്ബുധാസ്തത്ത്വവിദശ്ച യേ
നല്ലതും ചീത്തയും കലർന്നതുമായ കര്മ്മങ്ങൾ എല്ലാം ഈ ലോകത്തെ ചുറ്റിയിട്ടുണ്ട്; യഥാർത്ഥം അറിയുന്ന ജ്ഞാനികൾ ഈ കര്മ്മങ്ങളെ മൂന്നു തരമെന്ന് പറയുന്നു.
സഞ്ചിതാനി ഭവിഷ്യന്തി പ്രാരബ്ധാനി തഥാ പുനഃ । വര്തമാനാനി ദേഹേഽസ്മിംസ്ത്രൈവിധ്യം കര്മണാം കില
സഞ്ചിതം, പ്രാരബ്ധം, വർത്തമാനം എന്നിങ്ങനെ കര്മ്മത്തിന് മൂന്നു രൂപങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഈ മൂന്നു തരത്തിലുള്ള കര്മ്മങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മാദീനാം ച സര്വേഷാം തദ്വശത്വം നരാധിപ । സുഖം ദുഃഖം ജരാമൃത്യുഹര്ഷശോകാദയസ്തഥാ
രാജാവേ, ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റെല്ലാ ജീവികൾക്കും ആ ശക്തിയുടെ അധീനതയിലാണ് എല്ലാം നടക്കുന്നത്; സന്തോഷവും ദുഃഖവും വൃദ്ധാവസ്ഥയും മരണവും ആനന്ദവും ദുഃഖവും എല്ലാം അതിനാണ് വിധേയമായത്.
കാമക്രോധൌ ച ലോഭശ്ച സര്വേ ദേഹഗതാ ഗുണാഃ । ദൈവാധീനാശ്ച സര്വേഷാം പ്രഭവന്തി നരാധിപ
ആസക്തിയും കോപവും ലോഭവും — ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന എല്ലാ ഗുണങ്ങളും — രാജാവേ, ഭാഗ്യത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ എല്ലാ ജീവികളിലും ഉണ്ടാകുന്നു.
രാഗദ്വേഷാദയോ ഭാവാഃ സ്വര്ഗേഽപി പ്രഭവന്തി ഹി । ദേവാനാം മാനവാനാഞ്ച തിരശ്ചാം ച തഥാ പുനഃ
ആസക്തി, ദ്വേഷം തുടങ്ങിയ വികാരങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോലും ഉണ്ടാകുന്നു; ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും മൃഗങ്ങളിലും എല്ലാം ഇവ ഉയരുന്നു.
വികാരാഃ സര്വ ഏവൈതേ ദേഹേന സഹ സങ്ഗതാഃ । പൂര്വവൈരാനുയോഗേന സ്നേഹയോഗേന വൈ പുനഃ
ഈ എല്ലാ വികാരങ്ങളും ശരീരത്തോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നു; പഴയ വൈരങ്ങൾ തുടർന്നും സ്നേഹബന്ധങ്ങൾ കൊണ്ടും ഇവ ഉണ്ടാകുന്നു.
ഉത്പത്തിഃ സര്വജന്തൂനാം വിനാ കര്മ ന വിദ്യതേ । കര്മണാ ഭ്രമതേ സൂര്യഃ ശശാങ്കഃ ക്ഷയരോഗവാന്
കര്മ്മം ഇല്ലാതെ ഒരു ജീവിയുടെയും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല; കര്മ്മം കൊണ്ടാണ് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ചലിക്കുന്നത്, ചന്ദ്രൻ ക്ഷയരോഗം ബാധിച്ചവനാകുന്നു.
കപാലീ ച തഥാ രുദ്രഃ കര്മണൈവ ന സംശയഃ । അനാദിനിധനം ചൈതത്കാരണം കര്മ വിദ്യതേ
കപാലി രുദ്രനും കര്മ്മം കൊണ്ടാണ് അങ്ങിനെ; ഇതിൽ സംശയമില്ല. കര്മ്മം ആദിയുമില്ല അന്തവും ഇല്ലാത്തതുമാണ്.
തേനേഹ ശാശ്വതം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । നിത്യാനിത്യവിചാരേഽത്ര നിമഗ്നാ മുനയഃ സദാ
അതിനാൽ, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ ഈ ലോകം എല്ലാം ശാശ്വതമായി അതിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്; നിത്യവും അനിത്യവും എന്താണെന്ന് നിരന്തരം ആലോചിച്ചുകൊണ്ടാണ് മുനികൾ ജീവിക്കുന്നത്.
ന ജാനന്തി കിമേതദ്വൈ നിത്യം വാനിത്യമേവ ച । മായായാം വിദ്യമാനായാം ജഗന്നിത്യം പ്രതീയതേ
ഇത് നിത്യമാണോ അല്ലയോ എന്ന് അവർ അറിയുന്നില്ല; മായ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ലോകം നിത്യമായതുപോലെ തോന്നുന്നു.
കാര്യാഭാവഃ കഥം വാച്യഃ കാരണേ സതി സര്വഥാ । മായാ നിത്യാ കാരണഞ്ച സര്വേഷാം സര്വദാ കില
കാരണമായത് നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ഫലമില്ലെന്ന് എങ്ങനെ പറയാം? മായ ശാശ്വതവും എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാവർക്കും കാരണമുമാണ്.
കര്മബീജം തതോഽനിത്യം ചിന്തനീയം സദാ ബുധൈഃ । ഭ്രമത്യേവ ജഗത്സര്വം രാജന്കര്മനിയന്ത്രിതമ്
അതുകൊണ്ട്, കര്മ്മത്തിന്റെ വിത്ത് ശാശ്വതമല്ലെന്ന് ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും ആലോചിക്കണം; രാജാവേ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ കര്മ്മം നിയന്ത്രിച്ചാണ് ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നത്.
നാനായോനിഷു രാജേന്ദ്ര നാനാധര്മമയേഷു ച । ഇച്ഛയാ ച ഭവേഞ്ചന്മ വിഷ്ണോരമിതതേജസഃ
രാജാധിരാജാവേ, വിവിധ ജന്മങ്ങളിൽ, വിവിധ ധർമ്മങ്ങൾ നിറഞ്ഞ അവസ്ഥകളിൽ, അനന്തതേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ജനനം നടക്കുന്നു.
യുഗേ യുഗേഷ്വനേകാസു നീചയോനിഷു തത്കഥമ് । ത്യക്ത്വാ വൈകുണ്ഠസംവാസം സുഖഭോഗാനനേകശഃ
യുഗങ്ങളിലുടനീളം, അനേകം താഴ്ന്ന ജന്മങ്ങളിൽ, വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്നുള്ള വാസവും അനവധി സുഖാനുഭവങ്ങളും വിട്ടുവിട്ട ശേഷം,
വിണ്മൂത്രമന്ദിരേ വാസം സംത്രസ്തഃ കോഽഭിവാഞ്ഛതി । പുഷ്പാവചയലീലാം ച ജലകേലിം സുഖാസനമ്
വിസ്മയത്തോടെയും ഭയത്തോടെയും, മൂത്രവും മലവും നിറഞ്ഞ വീട്ടിൽ വാസം ചെയ്യാൻ ആരാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? പൂക്കൾ ചൂഴ്ത്തി കളിക്കാനും, വെള്ളത്തിൽ കളിക്കാനും, സുഖമായി ഇരിക്കാനും ആരാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ത്യക്ത്വാ ഗര്ഭഗൃഹേ വാസം കോഽഭിവാച്ഛതി ബുദ്ധിമാന് । തൂലികാം മൃദുസംയുക്താം ദിവ്യാം ശയ്യാം വിനിര്മിതാമ്
ഗർഭഗൃഹത്തിൽ നിന്നിറങ്ങി, ആരാണ് ബുദ്ധിമാനായി ദിവ്യവും മൃദുവുമായ പഞ്ചസാരയിൽ നിർമ്മിച്ച കിടക്കയിൽ വസിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ത്യക്ത്വാധോമുഖവാസം ച കോഽഭിവാഞ്ഛതി പണ്ഡിതഃ । ഗീതം നൃത്യഞ്ച വാദ്യഞ്ച നാനാഭാവസമന്വിതമ്
തലകീഴായിരുന്ന വാസം വിട്ട്, പണ്ഡിതനായവൻ ആരാണ് പലവിധ ഭാവങ്ങളുള്ള പാട്ടും നൃത്തവും വാദ്യങ്ങളും ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
മുക്ത്വാ കോ നരകേ വാസം മനസാപി വിചിന്തയേത് । സിന്ധുജാദ്ഭുതഭാവാനാം രസം ത്യക്ത്വാ സുദുസ്ത്വജമ്
നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായവൻ, സമുദ്രത്തിലെ അത്ഭുതമായ അമൃതം ഉപേക്ഷിച്ച് മനസ്സിൽ പോലും അത്യന്തം ദുർഗന്ധമായതിനെ ആലോചിക്കുമോ?
വിണ്മൂത്രരസപാനഞ്ജ ക ഇച്ഛേന്മതിമാന്നരഃ । ഗര്ഭവാസാത്പരോ നാസ്തി നരകോ ഭുവനത്രയേ
വിവേകമുള്ള മനുഷ്യൻ ആരാണ് മൂത്രവും മലവും ചേർന്ന രസം കുടിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുക? ഗർഭവാസത്തേക്കാൾ ഭയങ്കരമായ നരകം മൂന്നു ലോകത്തും ഇല്ല.
തദ്ഭീതാശ്ച പ്രകുര്വന്തി മുനയോ ദുസ്തരം തപഃ । ഹിത്വാ ഭോഗഞ്ച രാജ്യഞ്ച വനേ യാന്തി മനസ്വിനഃ
ഇത് ഭയന്ന്, മുനികൾ കഠിനമായ തപസ്സുകൾ ചെയ്യുന്നു; മനസ്സിലുള്ളവർ ഭോഗവും രാജ്യവും ഉപേക്ഷിച്ച് കാടിലേക്ക് പോകുന്നു.
യദ്ഭീതാസ്തു വിമൂഢാത്മാ കസ്തം സേവിതുമിച്ഛതി । ഗര്ഭേ തുദന്തി കൃമയോ ജഠരാഗ്നിസ്തപത്യധഃ
ഭയത്തിൽ മനസ്സു മങ്ങിയവൻ ആരാണ് ആ സ്ഥലം സേവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുക? ഗർഭത്തിൽ കീടങ്ങൾ കടിയിടുന്നു, അടിയിൽ ജഠരാഗ്നി കത്തുന്നു.
വപാസംവേഷ്ടനം കൂരം കിം സുഖം തത്ര ഭൂപതേ । വരം കാരാഗൃഹേ വാസോ ബന്ധനം നിഗഡൈര്വരമ്
മാംസത്തിൽ കെട്ടിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നതിൽ എന്ത് സന്തോഷം ഉണ്ട് രാജാവേ? കാറാഗൃഹത്തിൽ താമസിക്കുക, കെട്ടികളിൽ ബന്ധനം ഏറ്റെടുക്കുക അതിനേക്കാൾ നല്ലത്.
അല്പമാത്രം ക്ഷണം നൈവ ഗര്ഭവാസഃ ക്വചിച്ഛുഭഃ । ഗര്ഭവാസേ മഹദ്ദുഃഖം ദശമാസനിവാസനമ്
ഒരു നിമിഷം പോലും ഗർഭവാസം എങ്ങും ശുഭകരമല്ല; പത്ത് മാസം അവിടെ താമസിക്കുന്നത് വലിയ ദുഃഖമാണ്.
തഥാ നിഃസരണേ ദുഃഖം യോനിയന്ത്രേഽതിദാരുണേ । ബാലഭാവേ തദാ ദുഃഖം മൂകാജ്ഞഭാവസംയുതമ്
അതു പോലെ, ജനനത്തിന്റെ കഠിനമായ യന്ത്രത്തിൽ ദുഃഖം ഉണ്ട്; ബാല്യത്തിൽ മൗനവും അജ്ഞതയും ചേർന്ന ദുഃഖവും ഉണ്ടാകും.
ക്ഷുതൃഷ്ണാവേദനാശക്തഃ പരതന്ത്രോഽതികാതരഃ । ക്ഷുധിതേ രുദിതേ ബാലേ മാതാ ചിന്താതുരാ തദാ
വിഷമമായ വിശപ്പും ദാഹവും അനുഭവിക്കാൻ കഴിയാതെ, പൂർണ്ണമായും അന്യാശ്രിതനായി ഭയത്തോടെ; കുഞ്ഞ് വിശപ്പിൽ കരയുമ്പോൾ അമ്മയ്ക്ക് വലിയ ചിന്തയാകും.
ഭേഷജം പാതുമിച്ഛന്തീ ജ്ഞാത്വാ വ്യാധിവ്യഥാം ദൃഢാമ് । നാനാവിധാനി ദുഃഖാനി ബാലഭാവേ ഭവന്തി വൈ
രോഗത്തിന്റെ കഠിനമായ വേദന അറിഞ്ഞ് മരുന്ന് കൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ബാല്യത്തിൽ പലവിധ ദുഃഖങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.
കിം സുഖം വിബുധാ ദൃഷ്ട്വാ ജന്മ വാഞ്ഛന്തി ചേച്ഛയാ । സംഗ്രാമമമരൈഃ സാര്ധം സുഖം ത്യക്ത്വാ നിരന്തരമ്
ഇതെല്ലാം കണ്ടിട്ടും, ജ്ഞാനികൾക്ക് ജനനം സ്വയം ആഗ്രഹിക്കാൻ എന്ത് സന്തോഷം ഉണ്ട്? സ്ഥിരമായ സന്തോഷം ഉപേക്ഷിച്ച്, അമരന്മാരോടൊപ്പം യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുണ്ടോ?