ഭീഷ്മദ്രോണവധഃ കാമം ഭൂഭാരഹരണേ മതഃ । അര്ചിതാശ്ച മഹാത്മാനഃ പാണ്ഡവാ ധര്മതത്പരാഃ
ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും കൊല്ലപ്പെട്ടത് ഭൂഭാരഹരണമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാർ ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
കൃഷ്ണഭക്താഃ സദാചാരാ യുധിഷ്ഠിരപുരോഗമാഃ । തേ കൃത്വാ രാജസൂയഞ്ച യജ്ഞരാജം വിധാനതഃ
കൃഷ്ണഭക്തരും നല്ല പെരുമയുള്ളവരുമായ യുധിഷ്ഠിരൻ മുന്നിൽ നിന്നു, അവർ രാജസൂയയാഗവും യാഗരാജാവായ യജ്ഞവും വിധിപ്രകാരം നടത്തി.
ദക്ഷിണാ വിവിധാ ദത്ത്വാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോഽതിഭാവതഃ । പാണ്ഡുപുത്രാസ്തു ദേവാംശാ വാസുദേവാശ്രിതാ മുനേ
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കൾ, ദൈവത്തിന്റെ അംശങ്ങൾ, വാസുദേവനിൽ ഭക്തിയുള്ളവർ, മഹർഷേ, വലിയ ഭക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പലവിധമായ ദാനങ്ങൾ നൽകി.
ഘോരം ദുഃഖം കഥം പ്രാപ്താഃ ക്വ ഗതം സുകൃതഞ്ച തത് । കിം തത്പാപം മഹാരൌദ്രം യേന തേ പീഡിതാഃ സദാ
അവർക്ക് ഇങ്ങനെ ഭയങ്കരമായ ദു:ഖം എങ്ങനെ അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു? അവരുടെ പുണ്യം എവിടെ പോയി? അവർക്ക് എപ്പോഴും ഈ ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നത് ഏത് ഭയങ്കര പാപം കൊണ്ടാണ്?
ദ്രൌപദീ ച മഹാഭാഗാ വേദീമധ്യാത്സമുത്ഥിതാ । രമാംശജാ ച സാധ്വീ ച കൃഷ്ണഭക്തിയുതാ തഥാ
വേദിയിലുടെ ഉദിച്ച മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ദ്രൗപദിയും, ലക്ഷ്മിയുടെ അംശത്തിൽ ജനിച്ച, സദാചാരമുള്ള, കൃഷ്ണഭക്തിയുള്ളവളും ആയിരുന്നു.
സാ കഥം ദുഃഖമതുലം പ്രാപ ഘോരം പുനഃ പുനഃ । ദുഃശാസനേന സാ കേശേ ഗൃഹീതാ പീഡിതാ ഭൃശമ്
അവൾ എങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും അതുല്യമായ ഭയങ്കരമായ ദു:ഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു? ദുഃശാസനൻ അവളുടെ മുടി പിടിച്ച് വളരെ പീഡിപ്പിച്ചു.
രജസ്വലാ സഭായാം തു നീതാ ഭീതൈകവാസസാ । വിരാടനഗരേ ദാസീ ജാതാ മത്സ്യസ്യ സാ പുനഃ
രജസ്സ് വന്നിരിക്കുമ്പോൾ, ഭയത്താൽ ഒരു വസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ച് അവളെ സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്നു; പിന്നീട് വിരാട്നഗരിയിൽ അവൾ മത്സ്യരാജാവിന്റെ ദാസിയായി മാറി.
ധര്ഷിതാ കീചകേനാഥ രുദതീ കുരരീ യഥാ । ഹൃതാ ജയദ്രഥേനാഥ ക്രന്ദമാനാതിദുഃഖിതാ
കീചകൻ അവളെ അപമാനിച്ചു; അവൾ കരയുമ്പോൾ ഒരു കുരരിപക്ഷിയെപ്പോലെ ആയിരുന്നു. പിന്നീട് ജയദ്രഥൻ അവളെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയപ്പോൾ അവൾ അതീവ ദു:ഖത്തോടെ നിലവിളിച്ചു.
മോചിതാ പാണ്ഡവൈഃ പശ്ചാദ്ബലവദ്ഭിര്മഹാത്മഭിഃ । പൂര്വജന്മകൃതം പാപം കിം തദ്യേന ച പീഡിതാഃ
പിന്നീട് ശക്തരായ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാർ അവളെ രക്ഷിച്ചു. മുൻജന്മത്തിൽ ചെയ്ത ഏത് പാപം കൊണ്ടാണ് ഇവർക്ക് ഇങ്ങനെ ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നത്?
ദുഃഖാന്യനേകാന്യാപ്താസ്തേ കഥയാദ്യ മഹാമതേ । രാജസൂയം ക്രതുവരം കൃത്വാ തേ മമ പൂര്വജാഃ
അവർ അനേകം ദു:ഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു—ഇവയെല്ലാം ഇന്ന് എനിക്ക് പറയൂ, മഹാമതിയായവനേ. എന്റെ മൂപ്പന്മാർ രാജസൂയയാഗം ചെയ്തിട്ടും—
ദുഃഖം മഹത്തരം പ്രാപ്താഃ പൂര്വജന്മകൃതേന വൈ । ദേവാംശാനാം കഥം തേഷാം സംശയോഽയം മഹാന്ഹി മേ
മുൻജന്മത്തിലെ കർമ്മം കൊണ്ടു അവർക്ക് അതിലും വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു. ദേവതകളുടെ അംശങ്ങളായവർക്കു ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുമോ എന്നതിൽ എനിക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്.
സദാചാരൈസ്തു കൌന്തേയൈര്ഭീഷ്മദ്രോണാദയോ ഹതാഃ । ഛലേന ധനലാഭാര്ഥം ജാനാനൈര്നശ്വരം ജഗത്
സദാചാരമുള്ള കുന്തീപുത്രന്മാർ, ലോകം നശ്വരമാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, ധനം നേടാൻ ചതിയിലൂടെ ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും മറ്റുള്ളവരെയും കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
പ്രേരിതാ വാസുദേവേന പാപേ ഘോരേ മഹാത്മനാ । കുലം ക്ഷയിതവന്തസ്തേ ഹരിണാ പരമാത്മനാ
മഹാത്മാവായ വാസുദേവൻ അവരെ ഭയങ്കരമായ പാപത്തിലേക്ക് പ്രേരിപ്പിച്ചു; പരമാത്മാവായ ഹരിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവർ സ്വന്തം വംശം നശിപ്പിച്ചു.
വരം ഭിക്ഷാടനം സാധോര്നീവാരൈര്ജീവനം വരമ് । യോധാന്ന ഹത്വാ ലോഭേന ശില്പേന ജീവനം വരമ്
ഒരു സന്യാസിക്ക് ഭിക്ഷയെടുത്ത് കാട്ടിലെ ധാന്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്നത് നല്ലത്; ധനലോഭത്തിൽ യോദ്ധാക്കളെ കൊല്ലാതെ, കൈവേലയിൽ ജീവിക്കുന്നത് നല്ലതാണ്.
വിച്ഛിന്നസ്തു ത്വയാ വംശോ രക്ഷിതോ മുനിസത്തമ । സമുത്പാദ്യ സുതാനാശു ഗോലകാച്ഛത്രുനാശനാന്
മഹർഷിയേ, നീ വംശം വിച്ഛേദിച്ചെങ്കിലും, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ ഉടൻ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച് വംശത്തെ രക്ഷിച്ചു.
സോഽല്പേനൈവ തു കാലേന വിരാടതനയാസുതഃ । താപസസ്യ ഗലേ സര്പം ന്യസ്തവാന്കഥമദ്ഭുതമ്
എങ്കിലും, കുറച്ച് കാലത്തിനകം വിരാടിന്റെ മകളുടെ മകൻ ഒരു പാമ്പിനെ താപസന്റെ കഴുത്തിൽ വെച്ചു—ഈ അത്ഭുതം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു?
നകോഽപി ബ്രാഹ്മണം ദ്വേഷ്ടി ക്ഷത്രിയസ്യ കുലോദ്ഭവഃ । താപസം മൌനസംയുക്തം പിത്രാ കിം തത്കൃതം മുനേ
ക്ഷത്രിയകുലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ ഒരിക്കലും ബ്രാഹ്മണനെയും മൗനത്തിൽ ലീനനായ താപസനെയും ദ്വേഷിക്കാറില്ല. അവന്റെ പിതാവ് എന്താണ് ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ, മഹർഷേ.
ഏതൈരന്യൈശ്ച സന്ദേഹൈര്വികലം മേ മനോഽധുനാ । സ്ഥിരം കുരു പിതഃ സാധോ സര്വജ്ഞോഽസി ദയാനിധേ
ഇവയും മറ്റും കാരണം എന്റെ മനസ്സ് ഇപ്പോൾ അശാന്തമാണ്. പിതാവേ, സന്യാസിയേ, ദയാസാഗരനായ സർവ്വജ്ഞനേ, എന്റെ മനസ്സ് ദൃഢമാക്കൂ.
കര്മണോ ജന്മാദികാരണത്വനിരൂപണമ് സൂത ഉവാച ഏവം പൃഷ്ടഃ പുരാണജ്ഞോ വ്യാസഃ സത്യവതീസുതഃ । പരീക്ഷിതസുതം ശാന്തം തതോ വൈ ജനമേജയമ്
കർമ്മം ജന്മത്തിനും മറ്റും കാരണമാകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്നു. സൂതൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, പുരാണജ്ഞനായ സത്യവതിയുടെ മകൻ വ്യാസൻ, പരീക്ഷിതിന്റെ മകനായ ശാന്തനായ ജനമേജയനോട് പറഞ്ഞു.
ഉവാച സംശയച്ഛേത്തൃ വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ । വ്യാസ ഉവാച രാജന് കിമേതദ്വക്തവ്യം കര്മണാം ഗഹനാ ഗതിഃ
സംശയങ്ങൾ നീക്കുന്നതിലും വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഇതിനെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്താണ്? കർമ്മങ്ങളുടെ വഴികൾ വളരെ ദുരൂഹമാണ്.
ദുര്ജ്ഞേയാ കില ദേവാനാം മാനവാനാം ച കാ കഥാ । യദാ സമുത്ഥിതം ചൈതദ്ബ്രഹ്മാണ്ഡം ത്രിഗുണാത്മകമ്
ദേവന്മാർക്കും ഈ ദൈവീകത്വം മനസ്സിലാക്കാൻ എളുപ്പമല്ല; മനുഷ്യരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ? മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഉദിച്ചുവന്നപ്പോൾ തന്നെ അതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
കര്മണൈവ സമുത്പത്തിഃ സര്വേഷാം നാത്ര സംശയഃ । അനാദിനിധനാ ജീവാഃ കര്മബീജസമുദ്ഭവാഃ
എല്ലാ ജീവികളും കര്മ്മം കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; ഇതിൽ സംശയമില്ല. ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത ഈ ജീവികൾക്ക് കര്മ്മം തന്നെ വിത്താണ്.
നാനായോനിഷു ജായന്തേ മ്രിയന്തേ ച പുനഃ പുനഃ । കര്മണാ രഹിതോ ദേഹസംയോഗോ ന കദാചന
വിവിധ ജന്മങ്ങളിൽ അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ച് മരിക്കുന്നു; കര്മ്മം ഇല്ലാതെ ഒരിക്കലും ശരീരസംബന്ധം ഉണ്ടാകില്ല.
ശുഭാശുഭൈസ്തഥാ മിശ്രൈഃ കര്മഭിര്വേഷ്ടിതം ത്വിദമ് । ത്രിവിധാനി ഹി താന്യാഹുര്ബുധാസ്തത്ത്വവിദശ്ച യേ
നല്ലതും ചീത്തയും കലർന്നതുമായ കര്മ്മങ്ങൾ എല്ലാം ഈ ലോകത്തെ ചുറ്റിയിട്ടുണ്ട്; യഥാർത്ഥം അറിയുന്ന ജ്ഞാനികൾ ഈ കര്മ്മങ്ങളെ മൂന്നു തരമെന്ന് പറയുന്നു.
സഞ്ചിതാനി ഭവിഷ്യന്തി പ്രാരബ്ധാനി തഥാ പുനഃ । വര്തമാനാനി ദേഹേഽസ്മിംസ്ത്രൈവിധ്യം കര്മണാം കില
സഞ്ചിതം, പ്രാരബ്ധം, വർത്തമാനം എന്നിങ്ങനെ കര്മ്മത്തിന് മൂന്നു രൂപങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഈ മൂന്നു തരത്തിലുള്ള കര്മ്മങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മാദീനാം ച സര്വേഷാം തദ്വശത്വം നരാധിപ । സുഖം ദുഃഖം ജരാമൃത്യുഹര്ഷശോകാദയസ്തഥാ
രാജാവേ, ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റെല്ലാ ജീവികൾക്കും ആ ശക്തിയുടെ അധീനതയിലാണ് എല്ലാം നടക്കുന്നത്; സന്തോഷവും ദുഃഖവും വൃദ്ധാവസ്ഥയും മരണവും ആനന്ദവും ദുഃഖവും എല്ലാം അതിനാണ് വിധേയമായത്.
കാമക്രോധൌ ച ലോഭശ്ച സര്വേ ദേഹഗതാ ഗുണാഃ । ദൈവാധീനാശ്ച സര്വേഷാം പ്രഭവന്തി നരാധിപ
ആസക്തിയും കോപവും ലോഭവും — ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന എല്ലാ ഗുണങ്ങളും — രാജാവേ, ഭാഗ്യത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ എല്ലാ ജീവികളിലും ഉണ്ടാകുന്നു.
രാഗദ്വേഷാദയോ ഭാവാഃ സ്വര്ഗേഽപി പ്രഭവന്തി ഹി । ദേവാനാം മാനവാനാഞ്ച തിരശ്ചാം ച തഥാ പുനഃ
ആസക്തി, ദ്വേഷം തുടങ്ങിയ വികാരങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോലും ഉണ്ടാകുന്നു; ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും മൃഗങ്ങളിലും എല്ലാം ഇവ ഉയരുന്നു.
വികാരാഃ സര്വ ഏവൈതേ ദേഹേന സഹ സങ്ഗതാഃ । പൂര്വവൈരാനുയോഗേന സ്നേഹയോഗേന വൈ പുനഃ
ഈ എല്ലാ വികാരങ്ങളും ശരീരത്തോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നു; പഴയ വൈരങ്ങൾ തുടർന്നും സ്നേഹബന്ധങ്ങൾ കൊണ്ടും ഇവ ഉണ്ടാകുന്നു.
ഉത്പത്തിഃ സര്വജന്തൂനാം വിനാ കര്മ ന വിദ്യതേ । കര്മണാ ഭ്രമതേ സൂര്യഃ ശശാങ്കഃ ക്ഷയരോഗവാന്
കര്മ്മം ഇല്ലാതെ ഒരു ജീവിയുടെയും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല; കര്മ്മം കൊണ്ടാണ് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ചലിക്കുന്നത്, ചന്ദ്രൻ ക്ഷയരോഗം ബാധിച്ചവനാകുന്നു.