കൃത്വാന്തം ക്ഷത്രിയാണാം തു ദാനം ഭൂമേരദാദ്ദ്വിജേ । തഥേദാനീം തു കാകുത്സ്ഥ ജാതോ ദശരഥാത്മജ
"ക്ഷത്രിയരെ സംഹരിച്ചു, ഭൂമിയെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം നൽകി; ഇപ്പോൾ കാകുത്ഥവംശജനായ ദശരഥന്റെ പുത്രനായി ജനിച്ചിരിക്കുന്നു."
പ്രാര്ഥിതസ്തു സുരൈഃ സര്വൈ രാവണേനാതിപീഡിതൈഃ । കപയസ്തേ സഹായാ വൈ ദേവാംശാ ബലവത്തരാഃ
"രാവണൻകൊണ്ട് അത്യന്തം പീഡിതരായ ദേവന്മാർ നിന്നെ പ്രാർത്ഥിച്ചു; നിന്റെ കൂട്ടുകാരായ വാനരന്മാർ ദേവന്മാരുടെ അംശങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ളവരും അതീവശക്തരുമാണ്."
ഭവിഷ്യന്തി നരവ്യാഘ്ര മച്ഛക്തിസംയുതാ ഹ്യമീ । ശേഷാംശോഽപ്യനുജസ്തേഽയം രാവണാത്മജനാശകഃ
"എന്റെ ശക്തിയോടെ ഇവർ മനുഷ്യരിൽ സിംഹങ്ങളായി മാറും; ശേഷന്റെ അംശമായ നിന്റെ സഹോദരൻ, രാവണന്റെ പുത്രന്മാരെ സംഹരിക്കും."
ഭവിഷ്യതി ന സന്ദേഹഃ കര്തവ്യോഽത്ര ത്വയാഽനഘ । വസന്തേ സേവനം കാര്യം ത്വയാ തത്രാതിശ്രദ്ധയാ
"ഇത് ഉറപ്പായും സംഭവിക്കും, സംശയമില്ല; വസന്തകാലത്ത് നീ അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ പൂജ നടത്തണം."
ഹത്വാഽഥ രാവണം പാപം കുരു രാജ്യം യഥാസുഖമ് । ഏകാദശ സഹസ്രാണി വര്ഷാണി പൃഥിവീതലേ
"പിന്നീട് പാപിയായ രാവണനെ സംഹരിച്ചു, ഇഷ്ടാനുസരണം രാജ്യം ഭരിക്കൂ; പതിനൊന്നായിരം വർഷം ഭൂമിയിൽ രാജാവായിരിക്കും."
കൃത്വാ രാജ്യം രഘുശ്രേഷ്ഠ ഗന്താഽസി ത്രിദിവം പുനഃ । വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാന്തര്ദധേ ദേവീ രാമസ്തു പ്രീതമാനസഃ
"രാജ്യം ഭരിച്ചശേഷം, രഘുവംശത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വീണ്ടും സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകും." വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ദേവി പറഞ്ഞ് അപ്രത്യക്ഷയായി; രാമന്റെ ഹൃദയം ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു.
സമാപ്യ തദ്വ്രതം ചക്രേ പ്രയാണം ദശമീദിനേ । വിജയാപൂജനം കൃത്വാ ദത്ത്വാ ദാനാന്യനേകശഃ
ആ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, പത്താം ദിവസം അവൾ യാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വിജയപൂജ നടത്തി, അനേകം ദാനങ്ങൾ നൽകി.
കപിപതിബലയുക്തഃ സാനുജഃ ശ്രീപതിശ്ച പ്രകടപരമശക്ത്യാ പ്രേരിതഃ പൂര്ണകാമഃ । ഉദധിതടഗതോഽസൌ സേതുബന്ധം വിധായാ- പ്യഹനദമരശത്രും രാവണം ഗീതകീര്തിഃ
കപികളുടെയും സഹോദരന്റെയും ശക്തിയോടെ, മഹത്വമുള്ള ശ്രീപതി, പരമശക്തിയുടെ പ്രേരണയാൽ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി, സമുദ്രത്തീരത്ത് ചെന്നു, പാലം പണിതു, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവായ രാവണനെ വധിച്ച്, കീർത്തിയോടെ പ്രശസ്തനായി.
യഃ ശൃണോതി നരോ ഭക്ത്യാ ദേവ്യാശ്ചരിതമുത്തമമ് । സ ഭുക്ത്വാ വിപുലാന്ഭോഗാന്പ്രാപ്നോതി പരമം പദമ്
ആർ ഭക്തിയോടെ ദേവിയുടെ ഈ ഉത്തമചരിതം കേൾക്കുന്നു, അവൻ ധാരാളം സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തും.
സന്ത്യന്യാനി പുരാണാനി വിസ്തരാണി ബഹൂനി ച । ശ്രീമദ്ഭാഗവതസ്യാസ്യ ന തുല്യാനീതി മേ മതിഃ
മറ്റു പുരാണങ്ങൾ അനേകവും വിപുലവുമാണ്, പക്ഷേ ഈ ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിന് തുല്യമായത് ഒന്നുമില്ലെന്ന് എന്റെ അഭിപ്രായം.
ജനമേജയപ്രശ്നാഃ ജനമേജയ ഉവാച വാസവേയ മുനിശ്രേഷ്ഠ സര്വജ്ഞാനനിധേഽനഘ । പ്രഷ്ടുമിച്ഛാമ്യഹം സ്വാമിന്നസ്മാകം കുലവര്ധന
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: വാസവകുലത്തിൽ ജനിച്ച മഹർഷേ, പാപരഹിതനായ ജ്ഞാനസമ്പന്നനായോ, ഞങ്ങളുടെ കുടുംബത്തെ വളർത്തുന്ന സ്വാമി, ഞാൻ നിങ്ങളോട് ചില കാര്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ശൂരസേനസുതഃ ശ്രീമാന്വസുദേവഃ പ്രതാപവാന് । ശ്രുതം മയാ ഹരിര്യസ്യ പുത്രഭാവമവാപ്തവാന്
ശൂരസേനന്റെ മകനായ, മഹത്വമുള്ള, ശക്തിയുള്ള വസുദേവൻ—ഹരി അവന്റെ മകനായി ജനിച്ചതായി ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ദേവാനാമപി പൂജ്യോഽഭൂന്നാമ്നാ ചാനകദുന്ദുഭിഃ । കാരാഗാരേ കഥം ബദ്ധഃ കംസസ്യ ധര്മതത്പരഃ
ദേവന്മാരും ആരാധിച്ച, അനകദുണ്ടുഭി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ വസുദേവൻ, എങ്ങനെ കംസന്റെ തടവിൽ അടയ്ക്കപ്പെട്ടു?
ദേവക്യാ ഭാര്യയാ സാര്ധം കിമാഗഃ കൃതവാനസൌ । ദേവക്യാ ബാലഷട്കസ്യ വിനാശശ്ച കൃതഃ പുനഃ
ദേവകി ഭാര്യയോടൊപ്പം വസുദേവൻ എന്ത് പാപം ചെയ്തു? ദേവകിയുടെ ആറു മക്കളെയും വീണ്ടും എങ്ങനെ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു?
തേന കംസേന കസ്മാദ്വൈ യയാതികുലജേന ച । കാരാഗാരേ കഥം ജന്മ വാസുദേവസ്യ വൈ ഹരേഃ
ആ കംസനും യയാതികുലത്തിൽ ജനിച്ചവനും വസുദേവനെ തടവിൽ അടച്ചതെന്തിനാണ്? ഹരിയായ വസുദേവൻ എങ്ങനെ തടവിൽ ജനിച്ചു?
ഗോകുലേ ച കഥം നീതോ ഭഗവാന്സാത്വതാം പതിഃ । ഗതോ ജന്മാന്തരം കസ്മാത്പിതരൌ നിഗഡേ സ്ഥിതൌ
സാത്വതരുടെ നാഥനായ ഭഗവാൻ എങ്ങനെ ഗോകുലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി? അവൻ ജന്മം മാറ്റിയത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? അവന്റെ മാതാപിതാക്കൾ എങ്ങനെ ബന്ധനത്തിൽ തുടരേണ്ടി വന്നു?
ദേവകീവസുദേവൌ ച കൃഷ്ണസ്യാമിതതേജസഃ । കഥം ന മോചിതൌ വൃദ്ധൌ പിതരൌ ഹരിണാമുനാ
അപരിമിതതേജസ്സുള്ള കൃഷ്ണന്റെ വൃദ്ധരായ മാതാപിതാക്കളായ ദേവകിയും വസുദേവനും, ആ ഹരിയാൽ എങ്ങനെ മോചിതരായില്ല?
ജഗത്കര്തും സമര്ഥേന സ്ഥിതേന ജനകോദരേ । പ്രാക്തനം കിം തയോഃ കര്മ ദുര്വിജ്ഞേയം മഹാത്മഭിഃ
ലോകം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനും പിതാവിന്റെ ഗർഭത്തിൽ നിലകൊണ്ടവനും ആയിട്ടും, ആ ഇരുവരും മുമ്പ് ചെയ്ത പാപം എന്താണ്? മഹന്മാർക്കു പോലും മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളത്.
ജന്മ വൈ വാസുദേവസ്യ യത്രാസീത്പരമാത്മനഃ । കേ തേ പുത്രാശ്ച കാ ബാലാ യാ കംസേന വിപോഥിതാ
പരമാത്മാവായ വസുദേവന്റെ ജനനം എവിടെയാണ് നടന്നത്? അവന്റെ മക്കൾ ആരൊക്കെയായിരുന്നു? ആ പെൺകുട്ടി ആരായിരുന്നു? കംസൻ ആരെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു?
ശിലായാം നിര്ഗതാ വ്യോമ്നി ജാതാ ത്വഷ്ടഭുജാ പുനഃ । ഗാര്ഹസ്ഥ്യഞ്ച ഹരേര്ബ്രൂഹി ബഹുഭാര്യസ്യ ചാനഘ
ശിലയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൾ ആരാണ്? ആകാശത്ത് എട്ടു കൈകളോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടവൾ ആരാണ്? ഹരിയുടെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതവും അനേകം ഭാര്യമാരുമെക്കുറിച്ച് പറയൂ, പാപരഹിതനായവനേ.
കാര്യാണി തത്ര താന്യേവ ദേഹത്യാഗം ച തസ്യ വൈ । കിംവദന്ത്യാ ശ്രുതം യത്തന്മനോ മോഹയതീവ മേ
അവിടെ അവൻ ചെയ്ത കാര്യങ്ങളും, ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചതും എന്തൊക്കെയായിരുന്നു? ജനങ്ങൾ പറയുന്ന കഥകളിൽ ഞാൻ കേട്ടത് എന്റെ മനസ്സിനെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നു.
ചരിതം വാസുദേവസ്യ ത്വമാഖ്യാഹി യഥാതഥമ് । നരനാരായണൌ ദേവൌ പുരാണാവൃഷിസത്തമൌ
വസുദേവന്റെ ജീവിതം യഥാർത്ഥത്തിൽ നീ പറയൂ. നരനും നാരായണനും, പുരാതനരും മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരുമാണ്.
ധര്മപുത്രൌ മഹാത്മാനൌ തപശ്ചേരതുരുത്തമമ് । യൌ മുനീ ബഹുവര്ഷാണി പുണ്യേ ബദരികാശ്രമേ
ധർമ്മപുത്രന്മാരായ ആ മഹാത്മാക്കൾ, പുണ്യമായ ബദരികാശ്രമത്തിൽ അനവധി വർഷങ്ങൾ ഉഗ്രതപസ്സ് ചെയ്തു.
നിരാഹാരൌ ജിതാത്മാനൌ നിഃസ്പൃഹൌ ജിതഷഡ്ഗുണൌ । വിഷ്ണോരംശൌ ജഗത്സ്ഥേമ്നേ തപശ്ചേരതുരുത്തമമ്
അഹാരം ഉപവസിച്ച്, ആത്മസംയമനം പുലർത്തി, ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ആറു ദോഷങ്ങളും ജയിച്ച്, വിഷ്ണുവിന്റെ അംശങ്ങളായി, ലോകം നിലനിൽക്കാൻ ഉഗ്രതപസ്സ് ചെയ്തു.
തയോരംശാവതാരൌ ഹി ജിഷ്ണുകൃഷ്ണൌ മഹാബലൌ । പ്രസിദ്ധൌ മുനിഭിഃ പ്രോക്തൌ സര്വജ്ഞൈര്നാരദാദിഭിഃ
ജിഷ്ണുവും കൃഷ്ണനും മഹാശക്തിയുള്ളവർ ആയി, ഭാഗികാവതാരങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ നാരദനും മറ്റുംപോലുള്ള മഹർഷിമാർക്കും സർവ്വജ്ഞന്മാർക്കും പ്രസിദ്ധരാണ്.
വിദ്യമാനശരീരൌ തൌ കഥം ദേഹാന്തരം ഗതൌ । നരനാരായണൌ ദേവൌ പുനഃ കൃഷ്ണാര്ജുനൌ കഥമ്
അവർക്കു ശരീരം ഉണ്ടായിരിക്കെ എങ്ങനെയാണ് മറ്റൊരു രൂപം ലഭിച്ചത്? ദൈവങ്ങൾ ആയിരുന്ന നരനും നാരായണനും വീണ്ടും എങ്ങനെ കൃഷ്ണനും അർജ്ജുനനും ആയി?
യൌ ചക്രതുസ്തപശ്ചോഗ്രം മുക്ത്യര്ഥം മുനിസത്തമൌ । തൌ കഥം പ്രാപതുര്ദേഹൌ പ്രാപ്തയോഗൌ മഹാതപൌ
മോക്ഷം നേടാൻ കഠിനതപസ്സു ചെയ്ത മഹർഷിമാരായ ആ ഇരുവരും എങ്ങനെ ശരീരം ലഭിച്ചു? മഹാതപസ്സുകാരായ അവർ എങ്ങനെ യോഗം നേടി?
ശൂദ്രഃ സ്വധര്മനിഷ്ഠസ്തു ദേഹാന്തേ ക്ഷത്രിയസ്തു സഃ । ശുഭാചാരോ മൃതോ യോ വൈ സ ശൂദ്രോ ബ്രാഹ്മണോ ഭവേത്
സ്വധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച ശൂദ്രൻ മരണംവരുമ്പോൾ ക്ഷത്രിയനാകും; നല്ല പെരുമയോടെ മരിച്ചാൽ ശൂദ്രൻ പോലും ബ്രാഹ്മണനാകും.
ബ്രാഹ്മണോ നിഃസ്പൃഹഃ ശാന്തോ ഭവരോഗാദ്വിമുച്യതേ । വിപരീതമിദം ഭാതി നരനാരായണൌ ച തൌ
ആസക്തിയില്ലാതെ മനസ്സു സമാധാനത്തോടെ ജീവിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ജനനമരണത്തിന്റെ രോഗത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; എന്നാൽ നരനും നാരായണനും എന്നിങ്ങനെ അല്ലായിരുന്നു.
തപസാ ശോഷിതാത്മാനൌ ക്ഷത്രിയൌ തൌ ബഭൂവതുഃ । കേന തൌ കര്മണാ ശാന്തൌ ജാതൌ ശാപേന വാ പുനഃ
കഠിനതപസ്സിലൂടെ ആത്മാവിനെ ക്ഷയിപ്പിച്ച ആ ഇരുവരും ക്ഷത്രിയരായി ജനിച്ചു; അവർ വീണ്ടും സമാധാനമുള്ളവരായി മാറിയത് ഏത് കർമ്മം കൊണ്ടോ ശാപം കൊണ്ടോ ആണോ?