സാ ഭൂത്വാ സഗുണാ പശ്ചാത്കരോതി ഭുവനത്രയമ് । പൂര്വം സംസൃജ്യ ബ്രഹ്മാദീന്ദത്ത്വാ ശക്തീശ്ച സര്വശഃ
പിന്നീട് ഗുണങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട അവൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ആദ്യം ബ്രഹ്മാദിമാരെ സൃഷ്ടിച്ച് അവർക്കു എല്ലാ ശക്തികളും നൽകുന്നു.
താം ജ്ഞാത്വാ മുച്യതേ ജന്തുര്ജന്മസംസാരബന്ധനാത് । സാ വിദ്യാ പരമാ ജ്ഞേയാ വേദാദ്യാ വേദകാരിണീ
അവളെ spരിചയിച്ചാൽ ജീവൻ ജനനമരണബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. അവൾ അറിയേണ്ട പരമവിദ്യയാണ്, വേദാദികളുടെ ഉത്ഭവകാരിയും ആകുന്നു.
അസംഖ്യാതാനി നാമാനി തസ്യാ ബ്രഹ്മാദിഭിഃ കില । ഗുണകര്മവിധാനൈസ്തു കല്പിതാനി ച കിം ബ്രുവേ
ബ്രഹ്മാദിമാർ അവളുടെ ഗുണങ്ങളും പ്രവർത്തികളും അനുസരിച്ച് അനേകം പേരുകൾ നിർമിച്ചിരിക്കുന്നു. അവളുടെ പേരുകൾക്ക് എണ്ണമില്ല — ഞാൻ എന്ത് കൂടുതൽ പറയാൻ കഴിയും?
അകാരാദിക്ഷകാരാന്തൈഃ സ്വരൈര്വര്ണൈസ്തു യോജിതൈഃ । അസംഖ്യേയാനി നാമാനി ഭവന്തി രഘുനന്ദന
രഘുനന്ദനാ, അ മുതൽ ക്ഷ വരെ ഉള്ള സ്വരങ്ങളും വ്യഞ്ജനങ്ങളും ചേർത്ത് അവളുടെ പേരുകൾ അനന്തമാണ്.
രാമ ഉവാച വിധിം മേ ബ്രൂഹി വിപ്രര്ഷേ വ്രതസ്യാസ്യ സമാസതഃ । കരോമ്യദ്യൈവ ശ്രദ്ധാവാഞ്ഛ്രീദേവ്യാഃ പൂജനം തഥാ
രാമൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, ഈ വ്രതത്തിന്റെ വിധി എളുപ്പത്തിൽ എന്നോട് പറയൂ. ഞാൻ ഇന്ന് തന്നെ വിശ്വാസപൂർവ്വം ശ്രീദേവിയെ ആരാധിക്കും.
നാരദ ഉവാച പീഠം കൃത്വാ സമേ സ്ഥാനേ സംസ്ഥാപ്യ ജഗദമ്ബികാമ് । ഉപവാസാന്നവൈവ ത്വം കുരു രാമ വിധാനതഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: സമമായ സ്ഥലത്ത് പീഠം ഒരുക്കി ജഗദംബികയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചശേഷം, രാമാ, നീ ഒമ്പത് ദിവസം ഉപവാസം ശരിയായി ആചരിക്കണം.
ആചാര്യോഽഹം ഭവിഷ്യാമി കര്മണ്യസ്മിന്മഹീപതേ । ദേവകാര്യവിധാനാര്ഥമുത്സാഹം പ്രകരോമ്യഹമ്
രാജാവേ, ഈ കര്മത്തില് ഞാന് അചാര്യനാവും. ദേവിയുടെ കര്മങ്ങള് ശരിയായി നടക്കാന് ഞാന് ഉത്സാഹത്തോടെ സഹായിക്കും.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം സത്യം മത്വാ രാമഃ പ്രതാപവാന് । കാരയിത്വാ ശുഭം പീഠം സ്ഥാപയിത്വാമ്ബികാം ശിവാമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഈ സത്യം നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ മഹാബലശാലിയായ രാമൻ ശുഭമായ ഒരു പീഠം ഒരുക്കി, ശുഭമായ അംബികയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
വിധിവത്പൂജനം തസ്യാശ്ചകാര വ്രതവാന് ഹരിഃ । സമ്പ്രാപ്തേ ചാശ്വിനേ മാസി തസ്മിന്ഗിരിവരേ തദാ
ഹരിയും, വ്രതം കർശനമായി പാലിച്ചവനും, ആ മഹാഗിരിയിൽ, ആശ്വിനമാസം എത്തിയപ്പോൾ, ദേവിയെ നിർദ്ദേശിച്ച വിധം ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.
ഉപവാസപരോ രാമഃ കൃതവാന്വ്രതമുത്തമമ് । ഹോമഞ്ച വിധിവത്തത്ര ബലിദാനഞ്ച പൂജനമ്
രാമൻ ഉപവാസത്തിൽ മുഴുകി, ഉത്തമമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; അവിടെ ഹോമവും, ബലിയും, പൂജയും നിർദ്ദേശപ്രകാരം നടത്തി.
ഭ്രാതരൌ ചക്രതുഃ പ്രേമ്ണാ വ്രതം നാരദസമ്മതമ് । അഷ്ടമ്യാം മധ്യരാത്രേ തു ദേവീ ഭഗവതീ ഹി സാ
രണ്ടു സഹോദരന്മാരും, ഭക്തിയോടെ നാരദൻ അംഗീകരിച്ച വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; അഷ്ടമി രാത്രിയിൽ, അർദ്ധരാത്രിയിൽ, ഭഗവതിയായ ദേവി സ്വയം അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
സിംഹാരൂഢാ ദദൌ തത്ര ദര്ശനം പ്രതിപൂജിതാ । ഗിരിശൃങ്ഗേ സ്ഥിതോവാച രാഘവം സാനുജം ഗിരാ
സിംഹത്തിൽ കയറി, യഥാവിധി പൂജിക്കപ്പെട്ട ദേവി, ആ മലയുടെ ചൂടിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, രാഘവനും സഹോദരനും നേരെ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
മേഘഗമ്ഭീരയാ ചേദം ഭക്തിഭാവേന തോഷിതാ । ദേവ്യുവാച രാമ രാമ മഹാബാഹോ തുഷ്ടാഽസ്മ്യദ്മ വ്രതേന തേ
ഭക്തിഭാവത്തിൽ തൃപ്തരായി, മേഘം പോലെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ ദേവി പറഞ്ഞു:
പ്രാര്ഥയസ്വ വരം കാമം യത്തേ മനസി വര്തതേ । നാരായണാംശസമ്ഭൂതസ്ത്വം വംശേ മാനവേഽനഘേ
"രാമാ, രാമാ, മഹാബാഹുവേ, നിന്റെ വ്രതത്തിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടയാകുന്നു. നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ അതു ചോദിക്കൂ. നാരായണന്റെ അംശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച നീ, മനുവിന്റെ വംശത്തിൽ പാപരഹിതനാണ്."
രാവണസ്യ വധായൈവ പ്രാര്ഥിതസ്ത്വമരൈരസി । പുരാ മത്സ്യതനും കൃത്വാ ഹത്വാ ഘോരഞ്ച രാക്ഷസമ്
"രാവണനെ സംഹരിക്കാൻ ദേവന്മാർ നിന്നെ പ്രാർത്ഥിച്ചു; മുമ്പ് നീ മീനാവതാരത്തിൽ ഭയങ്കരനായ ഒരു രാക്ഷസനെ സംഹരിച്ചു."
ത്വയാ വൈ രക്ഷിതാ വേദാഃ സുരാണാം ഹിതമിച്ഛതാ । ഭൂത്വാ കച്ഛപരൂപസ്തു ധൃതവാന്മന്ദരം ഗിരിമ്
"ദേവന്മാരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച് നീ വേദങ്ങളെ രക്ഷിച്ചു; കച്ചപാവതാരം ധരിച്ച്, മന്ദരപർവ്വതം താങ്ങി നില്ക്കുകയും ചെയ്തു."
അകൂപാരം പ്രമന്ഥാനം കൃത്വാ ദേവാനപോഷയഃ । കോലരൂപം പരം കൃത്വാ ദശനാഗ്രേണ മേദിനീമ്
"നിന്റെ പുറം കുരുക്കായി മാറ്റി, ദേവന്മാരെ പോഷിപ്പിച്ചു; പിന്നീട്, കാളിയാവതാരം സ്വീകരിച്ച്, ഭൂമിയെ ദന്തത്തിൽ ഉയർത്തി."
ധൃതവാനസി യദ്രാമ ഹിരണ്യാക്ഷം ജഘാന ച । നാരസിംഹീം തനും കൃത്വാ ഹിരണ്യകശിപും പുരാ
"രാമാ, നീ ആ രൂപം ധരിച്ച്, ഹിരണ്യാക്ഷനെ സംഹരിച്ചു; മുമ്പ് നരസിംഹാവതാരം സ്വീകരിച്ച്—"
പ്രഹ്ലാദം രാമ രക്ഷിത്വാ ഹതവാനസി രാഘവ । വാമനം വപുരാസ്ഥായ പുരാ ഛലിതവാന്ബലിമ്
"പ്രഹ്ലാദനെ രക്ഷിച്ച്, ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സംഹരിച്ചു; പിന്നീട്, വാമനാവതാരം സ്വീകരിച്ച്, ബലിയെ വഞ്ചിച്ചു."
ഭൂത്വേന്ദ്രസ്യാനുജഃ കാമം ദേവകാര്യപ്രസാധകഃ । ജമദഗ്നിസുതസ്ത്വം മേ വിഷ്ണോരംശേന സങ്ഗതഃ
"ഇന്ദ്രന്റെ അനുജനായി ദേവകാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി; ജമദഗ്നിയുടെ പുത്രനായി വിഷ്ണുവിന്റെ അംശത്തോടെ ഒന്നായി."
കൃത്വാന്തം ക്ഷത്രിയാണാം തു ദാനം ഭൂമേരദാദ്ദ്വിജേ । തഥേദാനീം തു കാകുത്സ്ഥ ജാതോ ദശരഥാത്മജ
"ക്ഷത്രിയരെ സംഹരിച്ചു, ഭൂമിയെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം നൽകി; ഇപ്പോൾ കാകുത്ഥവംശജനായ ദശരഥന്റെ പുത്രനായി ജനിച്ചിരിക്കുന്നു."
പ്രാര്ഥിതസ്തു സുരൈഃ സര്വൈ രാവണേനാതിപീഡിതൈഃ । കപയസ്തേ സഹായാ വൈ ദേവാംശാ ബലവത്തരാഃ
"രാവണൻകൊണ്ട് അത്യന്തം പീഡിതരായ ദേവന്മാർ നിന്നെ പ്രാർത്ഥിച്ചു; നിന്റെ കൂട്ടുകാരായ വാനരന്മാർ ദേവന്മാരുടെ അംശങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ളവരും അതീവശക്തരുമാണ്."
ഭവിഷ്യന്തി നരവ്യാഘ്ര മച്ഛക്തിസംയുതാ ഹ്യമീ । ശേഷാംശോഽപ്യനുജസ്തേഽയം രാവണാത്മജനാശകഃ
"എന്റെ ശക്തിയോടെ ഇവർ മനുഷ്യരിൽ സിംഹങ്ങളായി മാറും; ശേഷന്റെ അംശമായ നിന്റെ സഹോദരൻ, രാവണന്റെ പുത്രന്മാരെ സംഹരിക്കും."
ഭവിഷ്യതി ന സന്ദേഹഃ കര്തവ്യോഽത്ര ത്വയാഽനഘ । വസന്തേ സേവനം കാര്യം ത്വയാ തത്രാതിശ്രദ്ധയാ
"ഇത് ഉറപ്പായും സംഭവിക്കും, സംശയമില്ല; വസന്തകാലത്ത് നീ അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ പൂജ നടത്തണം."
ഹത്വാഽഥ രാവണം പാപം കുരു രാജ്യം യഥാസുഖമ് । ഏകാദശ സഹസ്രാണി വര്ഷാണി പൃഥിവീതലേ
"പിന്നീട് പാപിയായ രാവണനെ സംഹരിച്ചു, ഇഷ്ടാനുസരണം രാജ്യം ഭരിക്കൂ; പതിനൊന്നായിരം വർഷം ഭൂമിയിൽ രാജാവായിരിക്കും."
കൃത്വാ രാജ്യം രഘുശ്രേഷ്ഠ ഗന്താഽസി ത്രിദിവം പുനഃ । വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാന്തര്ദധേ ദേവീ രാമസ്തു പ്രീതമാനസഃ
"രാജ്യം ഭരിച്ചശേഷം, രഘുവംശത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വീണ്ടും സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകും." വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ദേവി പറഞ്ഞ് അപ്രത്യക്ഷയായി; രാമന്റെ ഹൃദയം ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു.
സമാപ്യ തദ്വ്രതം ചക്രേ പ്രയാണം ദശമീദിനേ । വിജയാപൂജനം കൃത്വാ ദത്ത്വാ ദാനാന്യനേകശഃ
ആ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, പത്താം ദിവസം അവൾ യാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വിജയപൂജ നടത്തി, അനേകം ദാനങ്ങൾ നൽകി.
കപിപതിബലയുക്തഃ സാനുജഃ ശ്രീപതിശ്ച പ്രകടപരമശക്ത്യാ പ്രേരിതഃ പൂര്ണകാമഃ । ഉദധിതടഗതോഽസൌ സേതുബന്ധം വിധായാ- പ്യഹനദമരശത്രും രാവണം ഗീതകീര്തിഃ
കപികളുടെയും സഹോദരന്റെയും ശക്തിയോടെ, മഹത്വമുള്ള ശ്രീപതി, പരമശക്തിയുടെ പ്രേരണയാൽ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി, സമുദ്രത്തീരത്ത് ചെന്നു, പാലം പണിതു, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവായ രാവണനെ വധിച്ച്, കീർത്തിയോടെ പ്രശസ്തനായി.
യഃ ശൃണോതി നരോ ഭക്ത്യാ ദേവ്യാശ്ചരിതമുത്തമമ് । സ ഭുക്ത്വാ വിപുലാന്ഭോഗാന്പ്രാപ്നോതി പരമം പദമ്
ആർ ഭക്തിയോടെ ദേവിയുടെ ഈ ഉത്തമചരിതം കേൾക്കുന്നു, അവൻ ധാരാളം സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തും.
സന്ത്യന്യാനി പുരാണാനി വിസ്തരാണി ബഹൂനി ച । ശ്രീമദ്ഭാഗവതസ്യാസ്യ ന തുല്യാനീതി മേ മതിഃ
മറ്റു പുരാണങ്ങൾ അനേകവും വിപുലവുമാണ്, പക്ഷേ ഈ ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിന് തുല്യമായത് ഒന്നുമില്ലെന്ന് എന്റെ അഭിപ്രായം.