തവ ജന്മ ച കാകുത്സ്ഥ തസ്യ നാശായ ചാമരൈഃ । പ്രാര്ഥിതസ്യ ഹരേരംശാദജവംശേഽപ്യജന്മനഃ
കാകുത്സ്ഥ, അമരന്മാർ ആഗ്രഹിച്ചു, ഹരിയുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് അജവംശത്തിൽ നീ ജനിച്ചതും അവന്റെ നാശത്തിനായാണ്, നീ ജനനം ഇല്ലാത്തവനാണെങ്കിലും.
കുരു ധൈര്യം മഹാബാഹോ തത്ര സാ വര്തതേഽവശാ । സതീ ധര്മരതാ സീതാ ത്വാം ധ്യായന്തീ ദിവാനിശമ്
മഹാബാഹുവേ, ധൈര്യത്തോടെ ഇരിക്കൂ; അവൾ അവിടെ സഹായമില്ലാതെ തുടരുന്നു. സീത, സതീയും ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവളും, പകലും രാത്രിയും നിന്നെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
കാമധേനുപയഃ പാത്രേ കൃത്വാ മഘവതാ സ്വയമ് । പാനാര്ഥം പ്രേഷിതം തസ്യാഃ പീതം ചൈവാമൃതം യഥാ
കാമധേനുവിന്റെ പാൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ച്, മഘവാൻ തന്നെ അവൾക്ക് കുടിക്കാൻ അയച്ചു; അവൾ അതിനെ അമൃതം പോലെ കുടിച്ചു.
സുരഭീദുഗ്ധപാനാത്സാ ക്ഷുത്തുഡ്ദുഃഖവിവര്ജിതാ । ജാതാ കമലപത്രാക്ഷീ വര്തതേ വീക്ഷിതാ മയാ
സുരഭിയുടെ പാൽ കുടിച്ചതിനാൽ അവൾക്ക് വിശപ്പോ വേദനയോ ഇല്ല; കമലപത്രം പോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ അവൾ തുടരുന്നു, ഞാൻ അവളെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
ഉപായം കഥയാമ്യദ്യ തസ്യ നാശായ രാഘവ । വ്രതം കുരുഷ്വ ശ്രദ്ധാവാനാശ്വിനേ മാസി സാമ്പ്രതമ്
രാഘവ, ഇന്നാണ് ഞാൻ അവന്റെ നാശത്തിനുള്ള മാർഗം പറയുന്നത്: ഇപ്പോഴത്തെ ആശ്വിനമാസത്തിൽ വിശ്വാസത്തോടെ ഒരു വ്രതം സ്വീകരിക്കൂ.
നവരാത്രോപവാസഞ്ച ഭഗവത്യാഃ പ്രപൂജനമ് । സര്വസിദ്ധികരം രാമ ജപഹോമവിധാനതഃ
നവരാത്രിയിൽ ഉപവാസവും ഭഗവതിയെ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുകയും ചെയ്യൂ; ജപവും ഹോമവും ചെയ്താൽ, രാമ, എല്ലാ സിദ്ധികളും ലഭിക്കും.
മേഘ്യൈശ്ച പശുഭിര്ദേവ്യാ ബലിം ദത്ത്വാ വിശംസിതൈഃ । ദശാംശം ഹവനം കൃത്വാ സശക്തസ്ത്വം ഭവിഷ്യസി
മേഘങ്ങൾക്കായി അടയാളപ്പെടുത്തിയ മൃഗങ്ങളാൽ ദേവിയെ ബലി അർപ്പിച്ച്, പത്തിൽ ഒരു ഭാഗം ഹവനം ചെയ്താൽ നീ ശക്തനായിരിക്കും.
വിഷ്ണുനാ ചരിതം പൂര്വം മഹാദേവേന ബ്രഹ്മണാ । തഥാ മഘവതാ ചീര്ണം സ്വര്ഗമധ്യസ്ഥിതേന വൈ
വിഷ്ണുവും മഹാദേവനും ബ്രഹ്മാവും, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന മഘവാനും മുമ്പ് ഈ വ്രതം ആചരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സുഖിനാ രാമ കര്തവ്യം നവരാത്രവ്രതം ശുഭമ് । വിശേഷേണ ച കര്തവ്യം പുംസാ കഷ്ടഗതേന വൈ
രാമ, ഈ പുണ്യമായ നവരാത്രിവ്രതം സന്തോഷത്തോടെ ആചരിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് കഷ്ടത്തിൽപ്പെട്ടവൻ അതു നിർബന്ധമായും ചെയ്യണം.
വിശ്വാമിത്രേണ കാകുത്സ്ഥ കൃതമേതന്ന സംശയഃ । ഭൃഗുണാഽഥ വസിഷ്ഠേന കശ്യപേന തഥൈവ ച
കാകുത്സ്ഥ, ഈ വ്രതം വിശ്വാമിത്രനും, ഭൃഗുവും, വസിഷ്ഠനും, കശ്യപനും നിർവികാരമായി ആചരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഗുരുണാ ഹൃതദാരേണ കൃതമേതന്മഹാവ്രതമ് । തസ്മാത്ത്വം കുരു രാജേന്ദ്ര രാവണസ്യ വധായ ച
ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഈ മഹാവ്രതം ആചരിച്ചു. അതുകൊണ്ട്, രാജാധിരാജാ, നീയും രാവണനെ സംഹരിക്കാൻ ഇതു ചെയ്യണം.
ഇന്ദ്രേണ വൃത്രനാശായ കൃതം വ്രതമനുത്തമമ് । ത്രിപുരസ്യ വിനാശായ ശിവേനാപി പുരാ കൃതമ്
ഇന്ദ്രൻ വൃത്രനെ നശിപ്പിക്കാൻ ഈ അതുല്യ വ്രതം ആചരിച്ചു. ശിവൻ മുമ്പ് ത്രിപുരനെ നശിപ്പിക്കാനും ഇതു ചെയ്തിരുന്നു.
ഹരിണാ മധുനാശായ കൃതം മേരൌ മഹാമതേ । വിധിവത്കുരു കാകുത്സ്ഥ വ്രതമേതദതന്ദ്രിതഃ
മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ഹരി മധുവിനെ സംഹരിക്കാൻ മേരുപർവ്വതത്തിൽ ഈ വ്രതം ആചരിച്ചു. കാകുത്സ്ഥകുലജനായ നീയും ഈ വ്രതം ശരിയായി, ക്ഷീണം കൂടാതെ ചെയ്യണം.
ശ്രീരാമ ഉവാച കാ ദേവീ കിം പ്രഭാവാ സാ കുതോ ജാതാ കിമാഹ്വയാ । വ്രതം കിം വിധിവദ്ബ്രൂഹി സര്വജ്ഞോഽസി ദയാനിധേ
ശ്രീരാമൻ പറഞ്ഞു: ഈ ദേവി ആരാണ്? അവളുടെ ശക്തി എന്താണ്? അവൾ എവിടെ ജനിച്ചു, ഏത് പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്? ഈ വ്രതം എങ്ങനെ ചെയ്യണമെന്ന് ദയാലുവായ സകലജ്ഞനായി നീ എന്നോട് പറയണം.
നാരദ ഉവാച ശൃണു രാമ സദാ നിത്യാ ശക്തിരാദ്യാ സനാതനീ । സര്വകാമപ്രദാ ദേവീ പൂജിതാ ദുഃഖനാശിനീ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: രാമാ, കേൾക്കൂ. അവൾ സദാ നിലനിൽക്കുന്ന ആദിശക്തിയാണ്, സകലവാഞ്ഛകളും നൽകുന്ന ദേവിയാണ്. അവളെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും അകറ്റപ്പെടും.
കാരണം സര്വജന്തൂനാം ബ്രഹ്മാദീനാം രഘൂദ്വഹ । തസ്യാഃ ശക്തിം വിനാ കോഽപി സ്പന്ദിതും ന ക്ഷമോ ഭവേത്
രഘുകുലജനായവനേ, ബ്രഹ്മാദിമാരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും കാരണമവളാണ്. അവളുടെ ശക്തി ഇല്ലാതെ ആരും ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
വിഷ്ണോഃ പാലനശക്തിഃ സാ കര്തൃശക്തിഃ പിതുര്മമ । രുദ്രസ്യ നാശശക്തിഃ സാ ത്വന്യാശക്തിഃ പരാ ശിവാ
വിഷ്ണുവിന് സംരക്ഷണശക്തി, എന്റെ പിതാവിന് സൃഷ്ടിശക്തി, രുദ്രനു നാശശക്തി — ഇവയൊക്കെയും അവളാണ്. അവൾ പരമമായ, അതീതമായ ശിവശക്തിയാണ്.
യച്ച കിഞ്ചിത്ക്വചിദ്വസ്തു സദസദ്ഭുവനത്രയേ । തസ്യ സര്വസ്യ യാ ശക്തിസ്തദുത്പത്തിഃ കുതോ ഭവേത്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും എവിടെയെങ്കിലും കാണുന്ന സതാസത്വസ്തുക്കളെല്ലാം — അവയ്ക്കുള്ള ശക്തി എവിടെ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്?
ന ബ്രഹ്മാ ന യദാ വിഷ്ണുര്ന രുദ്രോ ന ദിവാകരഃ । ന ചേന്ദ്രാദ്യാഃ സുരാഃ സര്വേ ന ധരാ ന ധരാധരാഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവോ, വിഷ്ണുവോ, രുദ്രനോ, സൂര്യനോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും ഭൂമിയും പർവ്വതങ്ങളും ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
തദാ സാ പ്രകൃതിഃ പൂര്ണാ പുരുഷേണ പരേണ വൈ । സംയുതാ വിഹരത്യേവ യുഗാദൌ നിര്ഗുണാ ശിവാ
അപ്പോൾ ആ പൂർണ്ണമായ പ്രകൃതിയും പരപുരുഷനും ഒന്നിച്ചു, ഗുണരഹിതയായി, ശുഭമായി, യುಗാരംഭത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
സാ ഭൂത്വാ സഗുണാ പശ്ചാത്കരോതി ഭുവനത്രയമ് । പൂര്വം സംസൃജ്യ ബ്രഹ്മാദീന്ദത്ത്വാ ശക്തീശ്ച സര്വശഃ
പിന്നീട് ഗുണങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട അവൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ആദ്യം ബ്രഹ്മാദിമാരെ സൃഷ്ടിച്ച് അവർക്കു എല്ലാ ശക്തികളും നൽകുന്നു.
താം ജ്ഞാത്വാ മുച്യതേ ജന്തുര്ജന്മസംസാരബന്ധനാത് । സാ വിദ്യാ പരമാ ജ്ഞേയാ വേദാദ്യാ വേദകാരിണീ
അവളെ spരിചയിച്ചാൽ ജീവൻ ജനനമരണബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. അവൾ അറിയേണ്ട പരമവിദ്യയാണ്, വേദാദികളുടെ ഉത്ഭവകാരിയും ആകുന്നു.
അസംഖ്യാതാനി നാമാനി തസ്യാ ബ്രഹ്മാദിഭിഃ കില । ഗുണകര്മവിധാനൈസ്തു കല്പിതാനി ച കിം ബ്രുവേ
ബ്രഹ്മാദിമാർ അവളുടെ ഗുണങ്ങളും പ്രവർത്തികളും അനുസരിച്ച് അനേകം പേരുകൾ നിർമിച്ചിരിക്കുന്നു. അവളുടെ പേരുകൾക്ക് എണ്ണമില്ല — ഞാൻ എന്ത് കൂടുതൽ പറയാൻ കഴിയും?
അകാരാദിക്ഷകാരാന്തൈഃ സ്വരൈര്വര്ണൈസ്തു യോജിതൈഃ । അസംഖ്യേയാനി നാമാനി ഭവന്തി രഘുനന്ദന
രഘുനന്ദനാ, അ മുതൽ ക്ഷ വരെ ഉള്ള സ്വരങ്ങളും വ്യഞ്ജനങ്ങളും ചേർത്ത് അവളുടെ പേരുകൾ അനന്തമാണ്.
രാമ ഉവാച വിധിം മേ ബ്രൂഹി വിപ്രര്ഷേ വ്രതസ്യാസ്യ സമാസതഃ । കരോമ്യദ്യൈവ ശ്രദ്ധാവാഞ്ഛ്രീദേവ്യാഃ പൂജനം തഥാ
രാമൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, ഈ വ്രതത്തിന്റെ വിധി എളുപ്പത്തിൽ എന്നോട് പറയൂ. ഞാൻ ഇന്ന് തന്നെ വിശ്വാസപൂർവ്വം ശ്രീദേവിയെ ആരാധിക്കും.
നാരദ ഉവാച പീഠം കൃത്വാ സമേ സ്ഥാനേ സംസ്ഥാപ്യ ജഗദമ്ബികാമ് । ഉപവാസാന്നവൈവ ത്വം കുരു രാമ വിധാനതഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: സമമായ സ്ഥലത്ത് പീഠം ഒരുക്കി ജഗദംബികയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചശേഷം, രാമാ, നീ ഒമ്പത് ദിവസം ഉപവാസം ശരിയായി ആചരിക്കണം.
ആചാര്യോഽഹം ഭവിഷ്യാമി കര്മണ്യസ്മിന്മഹീപതേ । ദേവകാര്യവിധാനാര്ഥമുത്സാഹം പ്രകരോമ്യഹമ്
രാജാവേ, ഈ കര്മത്തില് ഞാന് അചാര്യനാവും. ദേവിയുടെ കര്മങ്ങള് ശരിയായി നടക്കാന് ഞാന് ഉത്സാഹത്തോടെ സഹായിക്കും.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം സത്യം മത്വാ രാമഃ പ്രതാപവാന് । കാരയിത്വാ ശുഭം പീഠം സ്ഥാപയിത്വാമ്ബികാം ശിവാമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഈ സത്യം നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ മഹാബലശാലിയായ രാമൻ ശുഭമായ ഒരു പീഠം ഒരുക്കി, ശുഭമായ അംബികയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
വിധിവത്പൂജനം തസ്യാശ്ചകാര വ്രതവാന് ഹരിഃ । സമ്പ്രാപ്തേ ചാശ്വിനേ മാസി തസ്മിന്ഗിരിവരേ തദാ
ഹരിയും, വ്രതം കർശനമായി പാലിച്ചവനും, ആ മഹാഗിരിയിൽ, ആശ്വിനമാസം എത്തിയപ്പോൾ, ദേവിയെ നിർദ്ദേശിച്ച വിധം ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.
ഉപവാസപരോ രാമഃ കൃതവാന്വ്രതമുത്തമമ് । ഹോമഞ്ച വിധിവത്തത്ര ബലിദാനഞ്ച പൂജനമ്
രാമൻ ഉപവാസത്തിൽ മുഴുകി, ഉത്തമമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; അവിടെ ഹോമവും, ബലിയും, പൂജയും നിർദ്ദേശപ്രകാരം നടത്തി.