ഇന്ദ്രേണ വ്യസനം പ്രാപ്തം പുരാ വൈ രഘുനന്ദന । നഹുഷഃ സ്ഥാപിതോ ദേവൈഃ സര്വൈര്മഘവതഃ പദേ
രഘുവംശത്തിന് സന്തോഷമായവനേ, ഒരിക്കല് ഇന്ദ്രനും വലിയ ദുർഘടം അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ടു. അപ്പോള് എല്ലാ ദേവന്മാരും നഹുഷനെ ഇന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനത്ത് വെച്ചു.
സ്ഥിതഃ പങ്കജമധ്യേ ച ബഹുവര്ഷഗണാനപി । അജ്ഞാതവാസം മഘവാ ഭീതസ്ത്യക്ത്വാ നിജം പദമ്
ഭയത്താല് തന്റെ സ്ഥാനം ഉപേക്ഷിച്ച് ഇന്ദ്രന് പല വര്ഷങ്ങളോളം ഒരു താമരക്കുളത്തിലെ നടുവില് ആരും അറിയാതെ താമസിച്ചു.
പുനഃ പ്രാപ്തം നിജസ്ഥാനം കാലേ വിപരിവര്തിതേ । നഹുഷഃ പതിതോ ഭൂമൌ ശാപാദജഗരാകൃതിഃ
കാലം മാറിയപ്പോള് ഇന്ദ്രന് തന്റെ സ്ഥാനം തിരിച്ചു കിട്ടി. നഹുഷന് ശാപം കൊണ്ടു ഭൂമിയില് പാമ്പിന്റെ രൂപത്തില് വീണു.
ഇന്ദ്രാണീം കാമയാനസ്തു ബ്രാഹ്മണാനവമന്യ ച । അഗസ്തികോപാത്സഞ്ജാതഃ സര്പദേഹോ മഹീപതിഃ
ഇന്ദ്രാണിയെ ആഗ്രഹിച്ചു ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അപമാനിച്ചതിനാല് അഗസ്ത്യന്റെ കോപത്തില് രാജാവ് പാമ്പിന്റെ ശരീരമായിത്തീരുകയായിരുന്നു.
തസ്മാച്ഛോകോ ന കര്തവ്യോ വ്യസനേ സതി രാഘവ । ഉദ്യമേ ചിത്തമാസ്ഥായ സ്ഥാതവ്യം വൈ വിപശ്ചിതാ
അതിനാല് രാഘവ, ദുർഘടം വന്നപ്പോള് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. ബുദ്ധിമാന്മാര് മനസ്സ് ഉത്സാഹത്തോടെ ഉറപ്പോടെ നിർത്തണം.
സര്വജ്ഞോഽസി മഹാഭാഗ സമര്ഥോഽസി ജഗത്പതേ । കിം പ്രാകൃത ഇവാത്യര്ഥം കുരുഷേ ശോകമാത്മനി
അങ്ങ് എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ്, മഹാഭാഗ്യവാനാണ്, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനാണ്. പിന്നെ സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ ഇങ്ങനെ അതിയായി ദുഃഖം ചെയ്യേണ്ടതെന്തിന്?
വ്യാസ ഉവാച ഇതി ലക്ഷ്മണവാക്യേന ബോധിതോ രഘുനന്ദനഃ । ത്യക്ത്വാ ശോകം തഥാത്യര്ഥം ബഭൂവ വിഗതജ്വരഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മണന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട് രാഘവന് അതിയായ ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ച് മനസ്സിന് ആശ്വാസം ലഭിച്ചു.
രാമായ ദേവീവരദാനമ് വ്യാസ ഉവാച ഏവം തൌ സംവിദം കൃത്വാ യാവത്തൂഷ്ണീം ബഭൂവതുഃ । ആജഗാമ തദാഽഽകാശാന്നാരദോ ഭഗവാനൃഷിഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ഇരുവരും സംസാരിച്ച് മൗനമായപ്പോള് ആ സമയത്ത് ആകാശത്തില്നിന്ന് മഹാനായ നാരദമുനി അവിടെ എത്തി.
രണയന്മഹതീം വീണാം സ്വരഗ്രാമവിഭൂഷിതാമ് । ഗായന്ബൃഹദ്രഥം സാമ തദാ തമുപതസ്ഥിവാന്
മധുരമായ സ്വരങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച വലിയ വീണ വായിച്ച്, ബൃഹദ്രഥസാമം പാടിക്കൊണ്ട്, നാരദന് അവരോടു സമീപിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ തം രാമ ഉത്ഥായ ദദാവഥ വൃഷം ശുഭമ് । ആസനം ചാര്ഘ്യപാദ്യഞ്ച കൃതവാനമിതദ്യുതിഃ
അവനെ കണ്ട രാമന് എഴുന്നേറ്റു, നല്ലൊരു കാള, ഇരിപ്പിടം, പാദം കഴുകാന് വെള്ളം, അര്ഘ്യം എന്നിവ നല്കി, തന്റെ തേജസ് കുറയാതെ അവനെ ആദരിച്ചു.
പൂജാം പരമികാം കൃത്വാ കൃതാഞ്ജലിരുപസ്ഥിതഃ । ഉപവിഷ്ടഃ സമീപേ തു കൃതാജ്ഞോ മുനിനാ ഹരിഃ
ഏറ്റവും ഉന്നതമായ പൂജ നടത്തി, കൈകൂപ്പി മുന്നില് നിന്നു. അതിനുശേഷം ഹരിയും നന്ദി പ്രകടിപ്പിച്ച് മുനിയുടെ അടുത്ത് ഇരുന്നു.
ഉപവിഷ്ടം തദാ രാമം സാനുജം ദുഃഖമാനസമ് । പപ്രച്ഛ നാരദഃ പ്രീത്യാ കുശലം മുനിസത്തമഃ
അന്നേരം സഹോദരനോടൊപ്പം ഇരുന്ന് മനസ്സില് ദുഃഖമുള്ള രാമനെ കണ്ട നാരദന്, മഹാമുനി, സ്നേഹത്തോടെ അവന്റെ സുഖം ചോദിച്ചു.
കഥം രാഘവ ശോകാര്തോ യഥാ വൈ പ്രാകൃതോ നരഃ । ഹൃതാം സീതാം ച ജാനാമി രാവണേന ദുരാത്മനാ
രാഘവൻ ദുഃഖത്തിൽ ആഴ്ന്ന ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ സീതയെ ദുഷ്ടനായ രാവണൻ അപഹരിച്ചുവെന്ന കാര്യം എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും?
സുരസദ്മഗതശ്ചാഹം ശ്രുതവാഞ്ജനകാത്മജാമ് । പൌലസ്ത്യേന ഹൃതാം മോഹാന്മരണം സ്വമജാനതാ
ദേവലോകത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ഞാൻ ജനകപുത്രിയായ സീതയെ പൗലസ്ത്യകുലത്തിൽ പെട്ടവൻ മോഹത്തിൽ അകപ്പെട്ട് തന്റെ മരണത്തെ അറിയാതെ അപഹരിച്ചുവെന്ന കാര്യം കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
തവ ജന്മ ച കാകുത്സ്ഥ പൌലസ്ത്യനിധനായ വൈ । മൈഥിലീഹരണം ജാതമേതദര്ഥം നരാധിപ
കാകുത്സ്ഥ, പൗലസ്ത്യകുലത്തിന്റെ നാശത്തിനായി തന്നെയാണ് നിന്റെ ജനനം നടന്നത്; മൈഥിലിയെ അപഹരിച്ചത് ഇതു കൊണ്ടാണ്, രാജാവേ.
പൂര്വജന്മനി വൈദേഹീ മുനിപുത്രീ തപസ്വിനീ । രാവണേന വനേ ദൃഷ്ടാ തപസ്യന്തീ ശുചിസ്മിതാ
മുൻജന്മത്തിൽ വൈദേഹി ഒരു മുനിയുടെ മകളായി തപസ്സിൽ ലീനയായിരുന്നതിനിടയിൽ, അവളെ കാട്ടിൽ രാവണൻ കണ്ടു; അവൾ ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയോടെ തപസ്സിൽ ആയിരുന്നു.
പ്രാര്ഥിതാ രാവണേനാസൌ ഭവ ഭാര്യേതി രാഘവ । തിരസ്കൃതസ്തയാഽസൌ വൈ ജഗ്രാഹ കബരം ബലാത്
രാഘവ, 'നീ എന്റെ ഭാര്യയാവണം' എന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് രാവണൻ അവളോട് പറഞ്ഞു; അവൾ അതിനെ നിരസിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ബലമായി അവളുടെ മുടി പിടിച്ചു.
ശശാപ തത്ക്ഷണം രാമ രാവണം താപസീ ഭൃശമ് । കുപിതാ ത്യക്തുമിച്ഛന്തീ ദേഹം സംസ്പര്ശദൂഷിതമ്
രാമ, അപ്പോൾ തന്നെ ആ തപസ്വിനി, രോഷത്തോടെ, തന്റെ ശരീരം അവന്റെ സ്പർശം കൊണ്ട് മലിനമായതുകൊണ്ട് ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, രാവണനെ കനത്ത ശാപം നൽകി.
ദുരാത്മംസ്തവ നാശാര്ഥം ഭവിഷ്യാമി ധരാതലേ । അയോനിജാ വരാ നാരീ ത്യക്ത്വാ ദേഹം ജഹാവപി
അവൻ ദുഷ്ടനായി നശിക്കേണ്ടതിനു ഞാൻ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കാത്ത ഒരു സ്ത്രീയായി ഭൂമിയിൽ ജനിക്കും; അവൾ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് പോയി.
സേയം രമാംശസമ്ഭൂതാ ഗൃഹീതാ തേന രക്ഷസാ । വിനാശാര്ഥം കുലസ്യൈവ വ്യാലീ സ്രഗിവ സമ്ഭ്രമാത്
രമയുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ജനിച്ച അവളെയാണ് ആ രാക്ഷസൻ പിടിച്ചെടുത്തത്; അവന്റെ വംശം നശിപ്പിക്കാനായി അവൾ ഭയത്താൽ വിറയുന്ന ഒരു പുഷ്പമാല പോലെ അവിടെ പ്രവേശിച്ചു.
തവ ജന്മ ച കാകുത്സ്ഥ തസ്യ നാശായ ചാമരൈഃ । പ്രാര്ഥിതസ്യ ഹരേരംശാദജവംശേഽപ്യജന്മനഃ
കാകുത്സ്ഥ, അമരന്മാർ ആഗ്രഹിച്ചു, ഹരിയുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് അജവംശത്തിൽ നീ ജനിച്ചതും അവന്റെ നാശത്തിനായാണ്, നീ ജനനം ഇല്ലാത്തവനാണെങ്കിലും.
കുരു ധൈര്യം മഹാബാഹോ തത്ര സാ വര്തതേഽവശാ । സതീ ധര്മരതാ സീതാ ത്വാം ധ്യായന്തീ ദിവാനിശമ്
മഹാബാഹുവേ, ധൈര്യത്തോടെ ഇരിക്കൂ; അവൾ അവിടെ സഹായമില്ലാതെ തുടരുന്നു. സീത, സതീയും ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവളും, പകലും രാത്രിയും നിന്നെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
കാമധേനുപയഃ പാത്രേ കൃത്വാ മഘവതാ സ്വയമ് । പാനാര്ഥം പ്രേഷിതം തസ്യാഃ പീതം ചൈവാമൃതം യഥാ
കാമധേനുവിന്റെ പാൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ച്, മഘവാൻ തന്നെ അവൾക്ക് കുടിക്കാൻ അയച്ചു; അവൾ അതിനെ അമൃതം പോലെ കുടിച്ചു.
സുരഭീദുഗ്ധപാനാത്സാ ക്ഷുത്തുഡ്ദുഃഖവിവര്ജിതാ । ജാതാ കമലപത്രാക്ഷീ വര്തതേ വീക്ഷിതാ മയാ
സുരഭിയുടെ പാൽ കുടിച്ചതിനാൽ അവൾക്ക് വിശപ്പോ വേദനയോ ഇല്ല; കമലപത്രം പോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ അവൾ തുടരുന്നു, ഞാൻ അവളെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
ഉപായം കഥയാമ്യദ്യ തസ്യ നാശായ രാഘവ । വ്രതം കുരുഷ്വ ശ്രദ്ധാവാനാശ്വിനേ മാസി സാമ്പ്രതമ്
രാഘവ, ഇന്നാണ് ഞാൻ അവന്റെ നാശത്തിനുള്ള മാർഗം പറയുന്നത്: ഇപ്പോഴത്തെ ആശ്വിനമാസത്തിൽ വിശ്വാസത്തോടെ ഒരു വ്രതം സ്വീകരിക്കൂ.
നവരാത്രോപവാസഞ്ച ഭഗവത്യാഃ പ്രപൂജനമ് । സര്വസിദ്ധികരം രാമ ജപഹോമവിധാനതഃ
നവരാത്രിയിൽ ഉപവാസവും ഭഗവതിയെ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുകയും ചെയ്യൂ; ജപവും ഹോമവും ചെയ്താൽ, രാമ, എല്ലാ സിദ്ധികളും ലഭിക്കും.
മേഘ്യൈശ്ച പശുഭിര്ദേവ്യാ ബലിം ദത്ത്വാ വിശംസിതൈഃ । ദശാംശം ഹവനം കൃത്വാ സശക്തസ്ത്വം ഭവിഷ്യസി
മേഘങ്ങൾക്കായി അടയാളപ്പെടുത്തിയ മൃഗങ്ങളാൽ ദേവിയെ ബലി അർപ്പിച്ച്, പത്തിൽ ഒരു ഭാഗം ഹവനം ചെയ്താൽ നീ ശക്തനായിരിക്കും.
വിഷ്ണുനാ ചരിതം പൂര്വം മഹാദേവേന ബ്രഹ്മണാ । തഥാ മഘവതാ ചീര്ണം സ്വര്ഗമധ്യസ്ഥിതേന വൈ
വിഷ്ണുവും മഹാദേവനും ബ്രഹ്മാവും, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന മഘവാനും മുമ്പ് ഈ വ്രതം ആചരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സുഖിനാ രാമ കര്തവ്യം നവരാത്രവ്രതം ശുഭമ് । വിശേഷേണ ച കര്തവ്യം പുംസാ കഷ്ടഗതേന വൈ
രാമ, ഈ പുണ്യമായ നവരാത്രിവ്രതം സന്തോഷത്തോടെ ആചരിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് കഷ്ടത്തിൽപ്പെട്ടവൻ അതു നിർബന്ധമായും ചെയ്യണം.
വിശ്വാമിത്രേണ കാകുത്സ്ഥ കൃതമേതന്ന സംശയഃ । ഭൃഗുണാഽഥ വസിഷ്ഠേന കശ്യപേന തഥൈവ ച
കാകുത്സ്ഥ, ഈ വ്രതം വിശ്വാമിത്രനും, ഭൃഗുവും, വസിഷ്ഠനും, കശ്യപനും നിർവികാരമായി ആചരിച്ചിട്ടുണ്ട്.