തൌ സമേത്യ മുനിം മാര്ഗേ ജഗ്മതുശ്ചാരുദര്ശനൌ । താടകാ നിഹതാ മാര്ഗേ രാക്ഷസീ ഘോരദര്ശനാ
അവരിരുവരും മുനിയുമായി കൂടെ ചേർന്ന് യാത്ര തുടങ്ങി, മനോഹരരായി. വഴിയില് ഭയാനകമായ താടക എന്ന രാക്ഷസി അവിടെ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
രാമേണൈകേന ബാണേന മുനീനാം ദുഃഖദാ സദാ । യജ്ഞരക്ഷാ കൃതാ തത്ര സുബാഹുര്നിഹതഃ ശഠഃ
മുനികള്ക്ക് എപ്പോഴും ദുഃഖം നല്കുന്ന താടകയെ രാമന് ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് കൊല്ലുകയും, അവിടെ ദുഷ്ടനായ സുബാഹുവും സംഹരിക്കപ്പെടുകയും യാഗം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
മാരീചോഽഥ മൃതപ്രായോ നിക്ഷിപ്തോ ബാണവേഗതഃ । ഏവം കൃത്വാ മഹത്കര്മ യജ്ഞസ്യ പരിരക്ഷണമ്
മാരീചന് അമ്പിന്റെ ശക്തിയില് മരണമാസന്നനായി ദൂരേയ്ക്ക് തള്ളിക്കളയപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ മഹത്തായ കര്മ്മമായ യാഗസംരക്ഷണം പൂര്ത്തിയാക്കി.
ഗതാസ്തേ മിഥിലാം സര്വേ രാമലക്ഷ്മണകൌശികാഃ । അഹല്യാ മോചിതാ ശാപാന്നിഷ്പാപാ സാ കൃതാഽബലാ
അതിനുശേഷം രാമനും ലക്ഷ്മണനും കൌശികനും മിഥിലയിലേക്ക് പോയി. അവിടെ അഹല്യ ശാപത്തില് നിന്ന് മോചിതയായി, പാപരഹിതയായി.
വിദേഹനഗരേ തൌ തു ജഗ്മതുര്മുനിനാ സഹ । ബഭഞ്ജ ശിവചാപഞ്ച ജനകേന പണീകൃതമ്
വിദേഹനഗരിയില് അവര് മുനിയോടൊപ്പം പോയി. അവിടെ ജനകന് വെച്ചിരുന്ന പരീക്ഷയായി ശിവന്റെ വില്ല് തകര്ത്തു.
ഉപയേമേ തതഃ സീതാം ജാനകീഞ്ച രമാംശജാമ് । ലക്ഷ്മണായ ദദൌ രാജാ പുത്രീമേകാം തഥോര്മിലാമ്
അതിനുശേഷം രാമന് ജനകപുത്രിയായ ഭൂമിയില് ജനിച്ച സീതയെ വിവാഹം ചെയ്തു. രാജാവ് തന്റെ മകളായ ഉര്മിലയെ ലക്ഷ്മണനു നല്കി.
കുശധ്വജസുതേ കന്യേ പ്രാപതുര്ഭ്രാതരാവുഭൌ । തഥാ ഭരതശത്രുഘ്നൌ സുശിലൌ ശുഭലക്ഷണൌ
കുശധ്വജന്റെ പുത്രിമാരെ ഇരുവരും വിവാഹം ചെയ്തു. അങ്ങനെ ഭരതനും ശത്രുഘ്നനും നല്ല സ്വഭാവവും ശുഭലക്ഷണവുമുള്ള വധൂമാരെ നേടി.
ഏവം ദാരക്രിയാസ്തേഷാം ഭ്രാതൄണാം ചാഭവന്നൃപ । ചതുര്ണാം മിഥിലായാം തു യഥാവിധി വിധാനതഃ
ഇങ്ങനെ നാലു സഹോദരന്മാരുടെയും വിവാഹകര്മ്മങ്ങള് മിഥിലയില് യഥാവിധി നടന്നു.
രാജ്യയോഗ്യം സുതം ദൃഷ്ട്വാ രാജാ ദശരഥസ്തദാ । രാഘവായ ധുരം ദാതും മനശ്ചക്രേ നിജായ വൈ
രാജാവ് ദശരഥന് തന്റെ മകന് രാജ്യം ഭരിക്കാന് യോഗ്യനാണെന്ന് കണ്ടു. അപ്പോള് സ്വന്തം മകനായ രഘുവംശജന് രാജ്യം നല്കാന് മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
സമ്ഭാരം വിഹിതം ദൃഷ്ട്വാ കൈകേയീ പൂര്വകല്പിതൌ । വരൌ സമ്പ്രാര്ഥയാമാസ ഭര്താരം വശവര്തിനമ്
അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങള് കണ്ട കൈകേയി, മുന്കൂട്ടി വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്ന രണ്ട് വരങ്ങള് ഭര്ത്താവിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
രാജ്യം സുതായ ചൈകേന ഭരതായ മഹാത്മനേ । രാമായ വനവാസഞ്ച ചതുര്ദശസമാസ്തഥാ
അവള് തന്റെ മകനായ മഹാത്മാവായ ഭരതന് രാജ്യം ആവശ്യപ്പെട്ടു. രാമന് പതിനാലു വര്ഷം വനവാസവും വേണമെന്ന് പറഞ്ഞു.
രാമസ്തു വചനാത്തസ്യാഃ സീതാലക്ഷ്മണസംയുതഃ । ജഗാമ ദണ്ഡകാരണ്യം രാക്ഷസൈരുപസേവിതമ്
കൈകേയിയുടെ കല്പനപ്രകാരം സീതയെയും ലക്ഷ്മണനെയും കൂട്ടി രാമന് രാക്ഷസര് നിറഞ്ഞ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലേക്ക് പോയി.
രാജാ ദശരഥഃ പുത്രവിരഹേണ പ്രപീഡിതഃ । ജഹൌ പ്രാണാനമേയാത്മാ പൂര്വശാപമനുസ്മരന്
മകനില് നിന്ന് വേര്പിരിഞ്ഞ ദുഃഖത്തില് രാജാവ് ദശരഥന് ജീവന് ഉപേക്ഷിച്ചു. മുന്പുണ്ടായ ശാപം ഓര്ത്തുകൊണ്ടായിരുന്നു അത്.
ഭരതഃ പിതരം ദൃഷ്ട്വാ മൃതം മാതൃകൃതേന വൈ । രാജ്യമൃദ്ധം ന ജഗ്രാഹ ഭ്രാതുഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ
ഭരതന് തന്റെ പിതാവ് അമ്മയുടെ പ്രവൃത്തിയില് മരിച്ചതായി കണ്ടു. സഹോദരന്റെ മനസ്സിന് സന്തോഷം വരുത്താന് രാജ്യം സ്വീകരിച്ചില്ല.
പഞ്ചവട്യാം വസന് രാമോ രാവണാവരജാം വനേ । ശൂര്പണഖാം വിരൂപാം വൈ ചകാരാതിസ്മരാതുരാമ്
പഞ്ചവടിയിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, രാമൻ വനത്തിൽ രാവണന്റെ സഹോദരിയായ ശൂർപ്പണഖയെ, അവൾക്ക് രൂപഭംഗം ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടും, തന്റെ മേൽ ആകർഷണം തോന്നിപ്പിച്ചു.
ഖരാദയസ്തു താം ദൃഷ്ട്വാ ഛിന്നനാസാം നിശാചരാഃ । ചക്രുഃ സങ്ഗ്രാമമതുലം രാമേണാമിതതേജസാ
അവളുടെ മൂക്ക് മുറിഞ്ഞ നില കണ്ട ഖരനും മറ്റു നിശാചരന്മാരും, അതീവ ശക്തിയുള്ള രാമനോടൊപ്പം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടത്തി.
സ ജഘാന ഖരാദീംശ്ച ദൈത്യാനതിബലാന്വിതാന് । മുനീനാം ഹിതമന്വിച്ഛന് രാമഃ സത്യപരാക്രമഃ
സത്യപരാക്രമിയായ രാമൻ, മുനിമാരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച്, ശക്തിയുള്ള ഖരനും മറ്റു ദാനവന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
ഗത്വാ ശൂര്പണഖാ ലങ്കാം ഖരദൂഷണഘാതനമ് । ദൂഷിതാ കഥയാമാസ രാവണായ ച രാഘവാത്
ശൂർപ്പണഖാ ലങ്കയിലേക്ക് പോയി, ഖരനും ദൂഷണനും കൊല്ലപ്പെട്ടതും രാമനാൽ താൻ അപമാനിതയായതും രാവണനോട് പറഞ്ഞു.
സോഽപി ശ്രുത്വാ വിനാശം തം ജാതഃ ക്രോധവശഃ ഖലഃ । ജഗാമ രഥമാരുഹ്യ മാരീചസ്യാശ്രമം തദാ
അവരുടെ നാശം കേട്ട രാവണൻ, കോപത്തിൽ ആകി, തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, മാരീചന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
കൃത്വാ ഹേമമൃഗം നേതും പ്രേഷയാമാസ രാവണഃ । സീതാപ്രലോഭനാര്ഥായ മായാവിനമസമ്ഭവമ്
സീതയെ വഞ്ചിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, രാവണൻ മാരീചനെ ഒരു പൊൻമാൻ രൂപം ധരിച്ച് അവളെ വശീകരിക്കാൻ അയച്ചു.
സോഽഥ ഹേമമൃഗോ ഭൂത്വാ സീതാദൃഷ്ടിപഥം ഗതഃ । മായാവീ ചാതിചിത്രാങ്ഗശ്ചരന്പ്രബലമന്തികേ
പിന്നീട് മാരീചൻ അതിവിശിഷ്ടമായ അവയവങ്ങളോടെ പൊൻമാനായി മാറി, സീതയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ എത്തി, സമീപം സജീവമായി സഞ്ചരിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ജാനകീ പ്രാഹ രാഘവം ദൈവനോദിതാ । ചര്മാനയസ്വ കാന്തേതി സ്വാധീനപതികാ യഥാ
അവനെ കണ്ട സീത, വിധിയുടെ പ്രേരണയാൽ, ഭർത്താവിനോട് സ്വാതന്ത്ര്യം ഉള്ള സ്ത്രീപോലെ, 'പ്രിയനേ, ഈ മാൻചർമ്മം എനിക്ക് കൊണ്ടുവരിക' എന്നു പറഞ്ഞു.
അവിചാര്യാഥ രാമോഽപി തത്ര സംസ്ഥാപ്യ ലക്ഷ്മണമ് । സശരം ധനുരാദായ യയൌ മൃഗപദാനുഗഃ
ആലോചിക്കാതെ, രാമൻ ലക്ഷ്മണനെ അവിടെ ഇരുത്തി, വില്ലും അമ്പും എടുത്ത്, മാൻപാദം പിന്തുടർന്ന് പോയി.
സാരങ്ഗോഽപി ഹരിം ദൃഷ്ട്വാ മായാകോടിവിശാരദഃ । ദൃശ്യാദൃശ്യോ ബഭൂവാഥ ജഗാമ ച വനാന്തരമ്
അനവധി മായകൾക്കു വിദഗ്ധനായ മാൻ, രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ, ചിലപ്പോൾ കാണപ്പെടുകയും, ചിലപ്പോൾ മറഞ്ഞുപോകുകയും ചെയ്തു; പിന്നെ കാടിന്റെ ആഴത്തിലേക്ക് നീങ്ങി.
മത്വാ ഹസ്തഗതം രാമഃ ക്രോധാകൃഷ്ടധനുഃ പുനഃ । ജഘാന ചാതിതീക്ഷ്ണേന ശരേണ കൃത്രിമം മൃഗമ്
മാൻ കൈവശം ആയി എന്ന് കരുതി, രാമൻ കോപത്തോടെ വില്ല് വലിച്ച്, അതികഠിനമായ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് ആ കൃത്രിമമാനെ വധിച്ചു.
സ ഹതോഽതിബലാത്തേന ചുക്രോശ ഭൃശദുഃഖിതഃ । ഹാ ലക്ഷ്മണ ഹതോഽസ്മീതി മായാവീ നശ്വരഃ ഖലഃ
അവൻ അത്യന്തം ശക്തമായ അമ്പ് കൊണ്ടു തലയ്ക്ക് അടിയേറ്റപ്പോൾ, വലിയ വേദനയിൽ, 'ഹാ ലക്ഷ്മണാ, ഞാൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു' എന്ന് ആ കപടിയും നശ്വരനും ആയ മാരീചൻ കരഞ്ഞു.
സ ശബ്ദസ്തുമുലസ്താവജ്ജാനക്യാ സംശ്രുതസ്തദാ । രാഘവസ്യേതി സാ മത്വാ ദീനാ ദേവരമബ്രവീത്
ആ ഗംഭീരമായ നിലവിളി അപ്പോൾ സീതയുടെ ചെവിയിൽ എത്തി; അത് രാമന്റേതാണെന്ന് കരുതി, അവൾ ദുഃഖിതയായി, ഭർത്താവിന്റെ സഹോദരനോട് പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛ ലക്ഷ്മണ തൂര്ണം ത്വം ഹതോഽസൌ രഘുനന്ദനഃ । ത്വാമാഹ്വയതി സൌമിത്രേ സാഹായ്യം കുരു സത്വരമ്
'ലക്ഷ്മണാ, നീ വേഗം പോവണം! രഘുനന്ദനൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു. അവൻ നിന്നെ വിളിക്കുന്നു, സൗമിത്രി; ഉടൻ സഹായം ചെയ്യണം.'
തത്രാഹ ലക്ഷ്മണഃ സീതാമമ്ബ രാമവധാദപി । നാഹം ഗച്ഛേഽദ്യ മുക്ത്വാ ത്വാമസഹായാമിഹാശ്രമേ
അപ്പോൾ ലക്ഷ്മണൻ സീതയോട് പറഞ്ഞു: 'അമ്മേ, രാമൻ കൊല്ലപ്പെട്ടാലും, ഞാൻ ഇന്നിവിടെ നിന്നെ ഒറ്റയ്ക്കാക്കി പോകില്ല.'
ആജ്ഞാ മേ രാഘവസ്യാത്ര തിഷ്ഠേതി ജനകാത്മജേ । തദതിക്രമഭീതോഽഹം ന ത്യജാമി തവാന്തികമ്
'ജനകപുത്രിയേ, രാമന്റെ കല്പന എനിക്കുണ്ട്: ഇവിടെ നിന്നു കാത്തിരിക്കണം. അതു ലംഘിക്കാൻ ഭയപ്പെടുന്നു, അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ വിട്ട് പോകില്ല.'