തൌ മൃതൌ സ്വകൃതേനൈവ കാരണം ത്വം തയോര്ന ച । നാഹം ശോചാമി തം പുത്രം സദാ ശോചാമി തത്കൃതമ്
അവർ ഇരുവരും തങ്ങളുടെ തന്നെ കർമ്മഫലത്താൽ മരിച്ചു; അവരുടെ മരണത്തിന് നീ കാരണം അല്ല. ആ മകനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ദു:ഖിക്കുന്നില്ല, ചെയ്തതിനെക്കുറിച്ചാണ് എപ്പോഴും ദു:ഖം.
പുത്ര ത്വമസി കല്യാണ ഭഗിനീ മേ മനോരമാ । ന ക്രോധോ ന ച ശോകോ മേ ത്വയി പുത്ര മനാഗപി
മകനേ, നീ ഭാഗ്യശാലിയാണ്; എന്റെ സഹോദരി മനോരമയാണു. എനിക്ക് നിന്നോടു ഒരിക്കലും ക്രോധമോ ദു:ഖമോ ഇല്ല, ഒറ്റത്തുള്ളി പോലും.
കുരു രാജ്യം മഹാഭാഗ പ്രജാഃ പാലയ സുവ്രത । ഭഗവത്യാഃ പ്രസാദേന പ്രാപ്തമേതദകണ്ടകമ്
മഹാഭാഗവതിയായോ, നീ രാജ്യം ഭരിച്ച് ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചുകൊൾക. ദേവിയുടെ കൃപയാൽ നീ ഈ കഷ്ടമില്ലാത്ത രാജ്യം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.
തദാകര്ണ്യ വചോ മാതുര്നത്വാ താം നൃപനന്ദനഃ । ജഗാമ ഭവനം രമ്യം യത്ര പൂര്വം മനോരമാ
അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജകുമാരൻ അവളെ നമസ്കരിച്ചു, പിന്നെ മുമ്പ് താമസിച്ചിരുന്ന ആ മനോഹരമായ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ന്യവസത്തത്ര ഗത്വാ തു സര്വാനാഹൂയ മന്ത്രിണഃ । ദൈവജ്ഞാനഥ പപ്രച്ഛ മുഹൂര്തം ദിവസം ശുഭമ്
അവിടെ ചെന്നราชാവ് എല്ലാ മന്ത്രിമാരെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി, ശുഭദിനവും നല്ല സമയവും അറിയാൻ ജ്യോതിഷികളെ ചോദിച്ചു.
സിംഹാസനം തഥാ ഹൈമം കാരയിത്വാ മനോഹരമ് । സിംഹാസനേ സ്ഥിതാം ദേവീം പൂജയിഷ്യേ സദാഽപ്യഹമ്
അവൻ മനോഹരമായ പൊന്നിന്റെ സിംഹാസനം ഉണ്ടാക്കി, അതിൽ ദേവിയെ ഇരുത്തി എപ്പോഴും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുമെന്ന് പറഞ്ഞു.
സ്ഥാപയിത്വാഽഽസനേ ദേവീം ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷദാമ് । രാജ്യം പശ്ചാത്കരിഷ്യാമി യഥാ രാമാദിഭിഃ കൃതമ്
ധർമ്മവും സമ്പത്തും സുഖവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ദേവിയെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, രാമനും മറ്റും ചെയ്തതുപോലെ ഞാൻ പിന്നീട് രാജ്യം ഭരിക്കും.
പൂജനീയാ സദാ ദേവീ സര്വൈര്നാഗരികൈര്ജനൈഃ । മാനനീയാ ശിവാ ശക്തിഃ സര്വകാമാര്ഥസിദ്ധിദാ
എല്ലാ നഗരവാസികളും ദേവിയെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കണം; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന ശിവശക്തിയെ ആദരിക്കേണ്ടതുമാണ്.
ഇത്യുക്താ മന്ത്രിണസ്തേ തു ചക്രുര്വൈ രാജശാസനമ് । പ്രാസാദം കാരയാമാസുഃ ശില്പിഭിഃ സുമനോരമമ്
ഇങ്ങനെ രാജാവിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് മന്ത്രിമാർ രാജപ്രമാണം നടപ്പാക്കി, ശില്പികൾകൊണ്ട് മനോഹരമായ കൊട്ടാരം പണിയിച്ചു.
പ്രതിമാം കാരയിത്വാഽഥ മുഹൂര്തേഽഥ ശുഭേ ദിനേ । ദ്വിജാനാഹൂയ വേദജ്ഞാന്സ്ഥാപയാമാസ ഭൂപതിഃ
ശുഭദിനത്തിലും നല്ല സമയത്തും ദേവിയുടെ പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി, വേദപാരായണത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിളിച്ചു പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്തു.
ഹവനം വിധിവത്കൃത്വാ പൂജയിത്വാഽഥ ദേവതാമ് । പ്രാസാദേ മതിമാന് ദേവ്യാഃ സ്ഥാപയാമാസ ഭൂമിപഃ
വിധിപ്രകാരം ഹവനം നടത്തി ദേവിയെ ആരാധിച്ച്, അതിനുശേഷം രാജാവ് ദേവിയെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
ഉത്സവസ്തത്ര സംവൃത്തോ വാദിത്രാണാഞ്ച നിഃസ്വനൈഃ । ബ്രാഹ്മണാനാം വേദഘോഷൈര്ഗാനൈസ്തു വിധിധൈര്നൃപ
അവിടെ ഉത്സവം നടന്നു; വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ വേദഘോഷം, ആചാരപ്രകാരം പാടുന്ന ഗാനങ്ങൾ എന്നിവയോടെ ആഹ്ലാദം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ശിവാം ദേവീം വിധിവദ്വേദവാദിഭിഃ । പൂജാം നാനാവിധാം രാജാ ചകാരാതിവിധാനതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വേദപണ്ഡിതന്മാരാൽ ശിവദേവിയെ വിധിപ്രകാരം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ശേഷം, രാജാവ് വിവിധവിധമായ ആരാധനകൾ അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ നടത്തി.
കൃത്വാ പൂജാവിധിം രാജാ രാജ്യം പ്രാപ്യ സ്വപൈതൃകമ് । വിഖ്യാതശ്ചാമ്ബികാ ദേവീ കോസലേഷു ബഭൂവ ഹ
ആരാധനാവിധി നിർവ്വഹിച്ച്, രാജാവ് പിതാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച രാജ്യം കൈവരിച്ചു, കോസലദേശത്ത് അംബികാദേവിക്ക് പ്രസിദ്ധനായി.
രാജ്യം പ്രാപ്യ നൃപഃ സര്വം സാമന്തകനൃപാനഥ । വശേ ചക്രേഽതിധര്മിഷ്ഠാന്സദ്ധര്മവിജയീ നൃപഃ
രാജ്യം മുഴുവൻ സ്വന്തമാക്കിയ രാജാവ് എല്ലാ കീഴടങ്ങിയ രാജാക്കളെയും തന്റെ വശത്തിൽ ആക്കി, സദാചാരത്തിൽ വിജയിച്ചവനായി.
യഥാ രാമഃ സ്വരാജ്യേഽഭൂദ്ദിലീപസ്യ രഘുര്യഥാ । പ്രജാനാം വൈ സുഖം തദ്വന്മര്യാദാഽപി തഥാഽഭവത്
രാമൻ തന്റെ രാജ്യം ഭരിച്ചതുപോലെയും ദിലീപന്റെ രഘു രാജാവായിരുന്നതുപോലെയും, ജനങ്ങൾക്ക് സന്തോഷവും നല്ല ആചാരവും നിലനിന്നു.
ധര്മോ വര്ണാശ്രമാണാം ച ചതുഷ്പാദഭവത്തഥാ । നാധര്മേ രമതേ ചിത്തം കേഷാമപി മഹീതലേ
വർണാശ്രമധർമ്മം നാലു ഭാഗത്തും നിലനിന്നു; ഭൂമിയിൽ ആരുടെയും മനസ്സ് അധർമ്മത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞില്ല.
ഗ്രാമേ ഗ്രാമേ ച പ്രാസാദാംശ്ചക്രുഃ സര്വേ ജനാധിപാഃ । ദേവ്യാഃ പൂജാ തദാ പ്രീത്യാ കോസലേഷു പ്രവര്തിതാ
ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും എല്ലാ ഭരണാധികാരികളും ദേവിയുടെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ പണിതു; അപ്പോൾ കോസലദേശത്ത് ദേവി ആരാധന സന്തോഷത്തോടെ നടപ്പാക്കി.
സുബാഹുരപി കാശ്യാം തു ദുര്ഗായാഃ പ്രതിമാം ശുഭാമ് । കാരയിത്വാ ച പ്രാസാദം സ്ഥാപയാമാസ ഭക്തിതഃ
സുബാഹുവും കാശിയിൽ ദുർഗാദേവിയുടെ മനോഹരമായ പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി, ഭക്തിപൂർവ്വം ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
തത്ര തസ്യാ ജനാഃ സര്വേ പ്രേമഭക്തിപരായണാഃ । പൂജാം ചക്രുര്വിധാനേന യഥാ വിശ്വേശ്വരസ്യ ഹ
അവിടെ എല്ലാവരും പ്രേമഭക്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടു, വിശ്വേശ്വരനു ചെയ്യുന്നപോലെ തന്നെ ദേവിയെ വിധിപ്രകാരം ആരാധിച്ചു.
വിഖ്യാതാ സാ ബഭൂവാഥ ദുര്ഗാദേവീ ധരാതലേ । ദേശേ ദേശേ മഹാരാജ തസ്യാ ഭക്തിര്വ്യവര്ധത
അപ്പോൾ ദുർഗാദേവി ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധയായി; രാജാവേ, ഓരോ പ്രദേശത്തും അവളുടെ ഭക്തി വളർന്നു.
സര്വത്ര ഭാരതേ ലോകേ സര്വവര്ണേഷു സര്വഥാ । ഭജനീയാ ഭവാനീ തു സര്വേഷാമഭവത്തദാ
ഭാരതഭൂമിയിലെ എല്ലാവരും, ഏതു വർണ്ണക്കാരായാലും, എല്ലായിടത്തും ഭവാനിയെ ആരാധിക്കേണ്ടതായിത്തീർന്നു.
ശക്തിഭക്തിരതാഃ സര്വേ മാനിനശ്ചാഭവന്നൃപ । ആഗമോക്തൈരഥ സ്തോത്രൈര്ജപധ്യാനപരായണാഃ
എല്ലാവരും ശക്തിഭക്തിയിൽ ആസ്വാദിച്ചു, രാജാവേ; അവർ ആഗമങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ സ്തോത്രവും ജപവും ധ്യാനവും ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു.
നവരാത്രേഷു സര്വേഷു ചക്രുഃ സര്വേ വിധാനതഃ । അര്ചനം ഹവനം യാഗം ദേവ്യാ ഭക്തിപരാ ജനാഃ
എല്ലാ നവരാത്രികളിലും ഭക്തിപരരായ ജനങ്ങൾ ശരിയായ രീതിയിൽ ദേവിയെ അർച്ചനയും ഹവനും യാഗവും നടത്തി.
കുമാരീപൂജാവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച നവരാത്രേ തു സമ്പ്രാപ്തേ കിം കര്തവ്യം ദ്വിജോത്തമ । വിധാനം വിധിവദ്ബ്രൂഹി ശരത്കാലേ വിശേഷതഃ
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: നവരാത്രി വന്നാൽ എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ? പ്രത്യേകിച്ച് ശരത്കാലത്ത്, ശരിയായ വിധി പറഞ്ഞുതരൂ.
കിം ഫലം ഖലു കസ്തത്ര വിധിഃ കാര്യോ മഹാമതേ । ഏതദ്വിസ്തരതോ ബ്രൂഹി കൃപയാ ദ്വിജസത്തമ
അത് ചെയ്താൽ എന്ത് ഫലമുണ്ട്, എന്താണ് ചെയ്യേണ്ട വിധി, ആരാണ് ചെയ്യേണ്ടത്, മഹാമനസേ? ദയവായി ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞുതരൂ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി നവരാത്രവ്രതം ശുഭമ് । ശരത്കാലേ വിശേഷേണ കര്തവ്യം വിധിപൂര്വകമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, കേൾക്കൂ, ഞാൻ നവരാത്രിവ്രതത്തിന്റെ ശുഭമായ വിധി പറയാം; പ്രത്യേകിച്ച് ശരത്കാലത്ത് ഇത് ശരിയായ രീതിയിൽ ചെയ്യണം.
വസന്തേ ച പ്രകര്തവ്യം തഥൈവ പ്രേമപൂര്വകമ് । ദ്വാവൃതൂ യമദംഷ്ട്രാഖ്യൌ നൂനം സര്വജനേഷു വൈ
വസന്തകാലത്തും അതേ ഭക്തിയോടെ ചെയ്യണം; ഈ രണ്ടു കാലങ്ങളും യമന്റെ പല്ലുകൾപോലെയാണ്, എല്ലാവർക്കും ദുഷ്കരമായിരിക്കുന്നു.
ശരദ്വസന്തനാമാനൌ ദുര്ഗമൌ പ്രാണിനാമിഹ । തസ്മാദ്യത്നാദിദം കാര്യം സര്വത്ര ശുഭമിച്ഛതാ
ശരതും വസന്തവും എന്നിങ്ങനെ പേരുള്ള ഈ രണ്ടു കാലങ്ങൾ ജീവികൾക്ക് ദുഷ്കരമാണ്; അതുകൊണ്ട് ശുഭം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഈ വ്രതം ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യണം.
ദ്വാവേവ സുമഹാഘോരാവൃതൂ രോഗകരൌ നൃണാമ് । വസന്തശരദാവേവ സര്വനാശകരാവുഭൌ
ഈ രണ്ടു കാലങ്ങൾ, ശരതും വസന്തവും, അത്യന്തം ഭയങ്കരവും രോഗം വിതയ്ക്കുന്നതുമാണ്; രണ്ടും നാശം വരുത്തുന്നവയാണ്.