മാതാ ഗൃഹീത്വാ മാം പ്രാപ്താ ഭാരദ്വാജാശ്രമം പ്രതി । വിദല്ലോഽയം സമായാതസ്തഥാ ധാത്രേയികാഽബലാ
അമ്മ എന്നെ ഭാരദ്വാജമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. ഈ ദുർബലയായ ദായയും അവിടെ എത്തി.
മുനിഭിര്മുനിപത്നീഭിര്ദയായുക്തൈഃ സമന്തതഃ । പോഷിതാഃ ഫലനീവാരൈര്വയം തത്ര സ്ഥിതാസ്ത്രയഃ
അവിടെ, കരുണയുള്ള മുനിമാരും അവരുടെ ഭാര്യമാരും ഞങ്ങളെ മൂവരെയും കാട്ടറിഞ്ഞ അരിയും പഴങ്ങളും നൽകി പോഷിപ്പിച്ചു.
ദുഃഖം നമേ തദാ ഹ്യാസീത്സുഖം നാദ്യ ധനാഗമേ । ന വൈരം ന ച മാത്സര്യം മമ ചിത്തേ തു കര്ഹിചിത്
അപ്പോൾ എനിക്ക് ദു:ഖം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു; സന്തോഷം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇപ്പോൾ ധനം ലഭിച്ചിട്ടും സന്തോഷമില്ല. എനിക്ക് ഒരിക്കലും വൈരം അല്ലെങ്കിൽ അസൂയ മനസ്സിൽ വന്നിട്ടില്ല.
നീവാരഭക്ഷണം ശ്രേഷ്ഠം രാജഭോഗാത്പരന്തപേ । തദാശീ നരകം യാതി ന നീവാരാശനഃ ക്വചിത്
പരന്തപ, രാജഭോഗത്തേക്കാൾ കാട്ടറിഞ്ഞ അരി കഴിക്കുന്നത് ഉത്തമമാണ്. അത്തരം വിഭവങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ നരകത്തിൽ പോകും; കാട്ടറിഞ്ഞ അരി കഴിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും അങ്ങനെ പോകില്ല.
ധര്മസ്യാചരണം കാര്യം പുരുഷേണ വിജാനതാ । സഞ്ജിത്യേന്ദ്രിയവര്ഗം വൈ യഥാ ന നരകം വ്രജേത്
ബുദ്ധിമാനായ മനുഷ്യൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് ധർമ്മം ആചരിക്കണം, അങ്ങനെ നരകത്തിൽ പോകാതെ രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയുന്നു.
മാനുഷ്യം ദുര്ലഭം മാതഃ ഖണ്ഡേഽസ്മിന്ഭാരതേ ശുഭേ । ആഹാരാദി സുഖം നൂനം ഭവേത്സര്വാസു യോനിഷു
അമ്മേ, ഈ ഭരതഭൂമിയിൽ മനുഷ്യജന്മം വളരെ അപൂർവമാണ്. ഭക്ഷണവും മറ്റുള്ള സുഖങ്ങളും എല്ലാ ജന്മങ്ങളിലും ലഭ്യമാണ്.
പ്രാപ്യ തം മാനുഷം ദേഹം കര്തവ്യം ധര്മസാധനമ് । സ്വര്ഗമോക്ഷപ്രദം നൄണാം ദുര്ലഭം ചാന്യയോനിഷു
മനുഷ്യശരീരം ലഭിച്ചാൽ, സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ധർമ്മം ആചരിക്കണം. മറ്റുള്ള ജന്മങ്ങളിൽ അതു ലഭിക്കാൻ വളരെ ദുർലഭമാണ്.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്താ സാ തദാ തേന ലീലാവത്യതിലജ്ജിതാ । പുത്രശോകം പരിത്യജ്യ തമാഹാശ്രുവിലോചനാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ലീലാവതി വലിയ ലജ്ജയോടെ മകനു വേണ്ടിയുള്ള ദു:ഖം വിട്ട് കണ്ണുനിറഞ്ഞ് അവനോട് പറഞ്ഞു.
സാപരാധാഽസ്മി പുത്രാഹം കൃതാ പിത്രാ യുധാജിതാ । ഹത്യാ മാതാമഹം തേഽത്ര ഹൃതം രാജ്യം തു യേന വൈ
മകനേ, ഞാൻ കുറ്റക്കാരിയാണ്; നിന്റെ അച്ഛൻ യുദ്ധാജിത് ഇവിടെ നിന്റെ അമ്മാവനെ കൊല്ലുകയും രാജ്യം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു.
ന തം വാരയിതും ശക്താ തദാഽഹം ന സുതം മമ । യത്കൃതം കര്മ തേനൈവ നാപരാധോഽസ്തി മേ സുത
അപ്പോൾ ഞാൻ അവനെ തടയാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു, അവൻ എന്റെ മകനുമല്ലായിരുന്നു. ചെയ്തതെല്ലാം അവൻ തന്നെയാണ് ചെയ്തത്; അതിനാൽ എനിക്കു കുറ്റമില്ല, മകനേ.
തൌ മൃതൌ സ്വകൃതേനൈവ കാരണം ത്വം തയോര്ന ച । നാഹം ശോചാമി തം പുത്രം സദാ ശോചാമി തത്കൃതമ്
അവർ ഇരുവരും തങ്ങളുടെ തന്നെ കർമ്മഫലത്താൽ മരിച്ചു; അവരുടെ മരണത്തിന് നീ കാരണം അല്ല. ആ മകനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ദു:ഖിക്കുന്നില്ല, ചെയ്തതിനെക്കുറിച്ചാണ് എപ്പോഴും ദു:ഖം.
പുത്ര ത്വമസി കല്യാണ ഭഗിനീ മേ മനോരമാ । ന ക്രോധോ ന ച ശോകോ മേ ത്വയി പുത്ര മനാഗപി
മകനേ, നീ ഭാഗ്യശാലിയാണ്; എന്റെ സഹോദരി മനോരമയാണു. എനിക്ക് നിന്നോടു ഒരിക്കലും ക്രോധമോ ദു:ഖമോ ഇല്ല, ഒറ്റത്തുള്ളി പോലും.
കുരു രാജ്യം മഹാഭാഗ പ്രജാഃ പാലയ സുവ്രത । ഭഗവത്യാഃ പ്രസാദേന പ്രാപ്തമേതദകണ്ടകമ്
മഹാഭാഗവതിയായോ, നീ രാജ്യം ഭരിച്ച് ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചുകൊൾക. ദേവിയുടെ കൃപയാൽ നീ ഈ കഷ്ടമില്ലാത്ത രാജ്യം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.
തദാകര്ണ്യ വചോ മാതുര്നത്വാ താം നൃപനന്ദനഃ । ജഗാമ ഭവനം രമ്യം യത്ര പൂര്വം മനോരമാ
അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജകുമാരൻ അവളെ നമസ്കരിച്ചു, പിന്നെ മുമ്പ് താമസിച്ചിരുന്ന ആ മനോഹരമായ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ന്യവസത്തത്ര ഗത്വാ തു സര്വാനാഹൂയ മന്ത്രിണഃ । ദൈവജ്ഞാനഥ പപ്രച്ഛ മുഹൂര്തം ദിവസം ശുഭമ്
അവിടെ ചെന്നราชാവ് എല്ലാ മന്ത്രിമാരെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി, ശുഭദിനവും നല്ല സമയവും അറിയാൻ ജ്യോതിഷികളെ ചോദിച്ചു.
സിംഹാസനം തഥാ ഹൈമം കാരയിത്വാ മനോഹരമ് । സിംഹാസനേ സ്ഥിതാം ദേവീം പൂജയിഷ്യേ സദാഽപ്യഹമ്
അവൻ മനോഹരമായ പൊന്നിന്റെ സിംഹാസനം ഉണ്ടാക്കി, അതിൽ ദേവിയെ ഇരുത്തി എപ്പോഴും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുമെന്ന് പറഞ്ഞു.
സ്ഥാപയിത്വാഽഽസനേ ദേവീം ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷദാമ് । രാജ്യം പശ്ചാത്കരിഷ്യാമി യഥാ രാമാദിഭിഃ കൃതമ്
ധർമ്മവും സമ്പത്തും സുഖവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ദേവിയെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, രാമനും മറ്റും ചെയ്തതുപോലെ ഞാൻ പിന്നീട് രാജ്യം ഭരിക്കും.
പൂജനീയാ സദാ ദേവീ സര്വൈര്നാഗരികൈര്ജനൈഃ । മാനനീയാ ശിവാ ശക്തിഃ സര്വകാമാര്ഥസിദ്ധിദാ
എല്ലാ നഗരവാസികളും ദേവിയെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കണം; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന ശിവശക്തിയെ ആദരിക്കേണ്ടതുമാണ്.
ഇത്യുക്താ മന്ത്രിണസ്തേ തു ചക്രുര്വൈ രാജശാസനമ് । പ്രാസാദം കാരയാമാസുഃ ശില്പിഭിഃ സുമനോരമമ്
ഇങ്ങനെ രാജാവിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് മന്ത്രിമാർ രാജപ്രമാണം നടപ്പാക്കി, ശില്പികൾകൊണ്ട് മനോഹരമായ കൊട്ടാരം പണിയിച്ചു.
പ്രതിമാം കാരയിത്വാഽഥ മുഹൂര്തേഽഥ ശുഭേ ദിനേ । ദ്വിജാനാഹൂയ വേദജ്ഞാന്സ്ഥാപയാമാസ ഭൂപതിഃ
ശുഭദിനത്തിലും നല്ല സമയത്തും ദേവിയുടെ പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി, വേദപാരായണത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിളിച്ചു പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്തു.
ഹവനം വിധിവത്കൃത്വാ പൂജയിത്വാഽഥ ദേവതാമ് । പ്രാസാദേ മതിമാന് ദേവ്യാഃ സ്ഥാപയാമാസ ഭൂമിപഃ
വിധിപ്രകാരം ഹവനം നടത്തി ദേവിയെ ആരാധിച്ച്, അതിനുശേഷം രാജാവ് ദേവിയെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
ഉത്സവസ്തത്ര സംവൃത്തോ വാദിത്രാണാഞ്ച നിഃസ്വനൈഃ । ബ്രാഹ്മണാനാം വേദഘോഷൈര്ഗാനൈസ്തു വിധിധൈര്നൃപ
അവിടെ ഉത്സവം നടന്നു; വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ വേദഘോഷം, ആചാരപ്രകാരം പാടുന്ന ഗാനങ്ങൾ എന്നിവയോടെ ആഹ്ലാദം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ശിവാം ദേവീം വിധിവദ്വേദവാദിഭിഃ । പൂജാം നാനാവിധാം രാജാ ചകാരാതിവിധാനതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വേദപണ്ഡിതന്മാരാൽ ശിവദേവിയെ വിധിപ്രകാരം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ശേഷം, രാജാവ് വിവിധവിധമായ ആരാധനകൾ അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ നടത്തി.
കൃത്വാ പൂജാവിധിം രാജാ രാജ്യം പ്രാപ്യ സ്വപൈതൃകമ് । വിഖ്യാതശ്ചാമ്ബികാ ദേവീ കോസലേഷു ബഭൂവ ഹ
ആരാധനാവിധി നിർവ്വഹിച്ച്, രാജാവ് പിതാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച രാജ്യം കൈവരിച്ചു, കോസലദേശത്ത് അംബികാദേവിക്ക് പ്രസിദ്ധനായി.
രാജ്യം പ്രാപ്യ നൃപഃ സര്വം സാമന്തകനൃപാനഥ । വശേ ചക്രേഽതിധര്മിഷ്ഠാന്സദ്ധര്മവിജയീ നൃപഃ
രാജ്യം മുഴുവൻ സ്വന്തമാക്കിയ രാജാവ് എല്ലാ കീഴടങ്ങിയ രാജാക്കളെയും തന്റെ വശത്തിൽ ആക്കി, സദാചാരത്തിൽ വിജയിച്ചവനായി.
യഥാ രാമഃ സ്വരാജ്യേഽഭൂദ്ദിലീപസ്യ രഘുര്യഥാ । പ്രജാനാം വൈ സുഖം തദ്വന്മര്യാദാഽപി തഥാഽഭവത്
രാമൻ തന്റെ രാജ്യം ഭരിച്ചതുപോലെയും ദിലീപന്റെ രഘു രാജാവായിരുന്നതുപോലെയും, ജനങ്ങൾക്ക് സന്തോഷവും നല്ല ആചാരവും നിലനിന്നു.
ധര്മോ വര്ണാശ്രമാണാം ച ചതുഷ്പാദഭവത്തഥാ । നാധര്മേ രമതേ ചിത്തം കേഷാമപി മഹീതലേ
വർണാശ്രമധർമ്മം നാലു ഭാഗത്തും നിലനിന്നു; ഭൂമിയിൽ ആരുടെയും മനസ്സ് അധർമ്മത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞില്ല.
ഗ്രാമേ ഗ്രാമേ ച പ്രാസാദാംശ്ചക്രുഃ സര്വേ ജനാധിപാഃ । ദേവ്യാഃ പൂജാ തദാ പ്രീത്യാ കോസലേഷു പ്രവര്തിതാ
ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും എല്ലാ ഭരണാധികാരികളും ദേവിയുടെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ പണിതു; അപ്പോൾ കോസലദേശത്ത് ദേവി ആരാധന സന്തോഷത്തോടെ നടപ്പാക്കി.
സുബാഹുരപി കാശ്യാം തു ദുര്ഗായാഃ പ്രതിമാം ശുഭാമ് । കാരയിത്വാ ച പ്രാസാദം സ്ഥാപയാമാസ ഭക്തിതഃ
സുബാഹുവും കാശിയിൽ ദുർഗാദേവിയുടെ മനോഹരമായ പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി, ഭക്തിപൂർവ്വം ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
തത്ര തസ്യാ ജനാഃ സര്വേ പ്രേമഭക്തിപരായണാഃ । പൂജാം ചക്രുര്വിധാനേന യഥാ വിശ്വേശ്വരസ്യ ഹ
അവിടെ എല്ലാവരും പ്രേമഭക്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടു, വിശ്വേശ്വരനു ചെയ്യുന്നപോലെ തന്നെ ദേവിയെ വിധിപ്രകാരം ആരാധിച്ചു.