അഹോ കൃപാ യേ കഥയാമ്യഹം കിം ത്രാതസ്ത്വയാ യത്കില ഭക്തിഹീനഃ । ഭക്താനുകമ്പീ സകലോ ജനോഽസ്തി വിമുക്തഭക്തേരവനം വ്രതം തേ
എന്ത് വലിയ കരുണയാണ്! ഞാൻ എന്ത് പറയാൻ കഴിയും? ഭക്തിയില്ലാത്ത എന്നെ പോലും നീ രക്ഷിച്ചു. ഭക്തന്മാരോടു നീ എപ്പോഴും ദയ കാണിക്കുന്നു; ഭക്തിയില്ലാത്തവർക്ക് കാടാണ് അവരുടെ വ്രതം.
ത്വം ദേവി സര്വം സൃജസി പ്രപഞ്ചം ശ്രുതം മയാ പാലയസി സ്വസൃഷ്ടമ് । ത്വമത്സി സംഹാരപരേ ച കാലേ ന തേഽത്ര ചിത്രം മമ രക്ഷണം വൈ
ദേവിയേ, ഈ സർവ്വപ്രപഞ്ചം നീ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; സൃഷ്ടിച്ചതെല്ലാം നീ സംരക്ഷിക്കുന്നു. സംഹാരകാലത്ത് അതെല്ലാം നീ അകറ്റുന്നു. അതിനാൽ എന്നെ നീ രക്ഷിച്ചതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല.
കരോമി കിം തേ വദ ദേവി കാര്യം ക്വ വാ വ്രജാമീത്യനുമോദയാശു । കാര്യേ വിമൂഢോഽസ്മി തവാജ്ഞയാഽഹം ഗച്ഛാമി തിഷ്ഠേ വിഹരാമി മാതഃ
ദേവിയേ, ഞാൻ നിനക്ക് വേണ്ടി എന്ത് ചെയ്യണം, എവിടെ പോകണം എന്ന് പറയൂ. നീ അനുമതി നൽകിയാൽ ഞാൻ ഉടൻ പ്രവർത്തിക്കും. എന്റെ കടമയിൽ ഞാൻ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാണ്; അമ്മേ, നിന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഞാൻ പോകും, നില്ക്കും, അല്ലെങ്കിൽ സഞ്ചരിക്കും.
വ്യാസ ഉവാച തം തഥാ ഭാഷമാണം തു ദേവീ പ്രാഹ ദയാന്വിതാ । ഗച്ഛായോധ്യാം മഹാഭാഗ കുരു രാജ്യം കുലോചിതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കരുണയുള്ള ദേവി അവനോട് പറഞ്ഞു: ഭാഗ്യവാനായവനേ, നീ അയോധ്യയിലേക്ക് പോയി, നിന്റെ വംശത്തിന് യോജിച്ച രാജ്യം ഭരിക്കൂ.
സ്മരണീയാ സദാഽഹം തേ പൂജനീയാ പ്രയത്നതഃ । ശം വിധാസ്യാമ്യഹം നിത്യം രാജ്യം തേ നൃപസത്തമ
നീ എപ്പോഴും എന്നെ ഓർക്കണം, ശ്രദ്ധയോടെ പൂജിക്കണം; രാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ ക്ഷേമവും രാജ്യവും എപ്പോഴും ഉറപ്പാക്കും.
അഷ്ടമ്യാഞ്ച ചതുര്ദശ്യാം നവമ്യാഞ്ച വിശേഷതഃ । മമ പൂജാ പ്രകര്തവ്യാ ബലിദാനവിധാനതഃ
അഷ്ടമി, ചതുർദശി, പ്രത്യേകിച്ച് നവമി ദിവസങ്ങളിൽ, നിർദ്ദിഷ്ടമായ ബലികൾ അർപ്പിച്ച് എന്നെ പൂജിക്കണം.
അര്ചാ മദീയാ നഗരേ സ്ഥാപനീയാ ത്വയാഽനഘ । പൂജനീയാ പ്രയത്നേന ത്രികാലം ഭക്തിപൂര്വകമ്
നഗരത്തിൽ നീ എന്റെ വിഗ്രഹം സ്ഥാപിച്ച്, പാപരഹിതനായവനേ, ഭക്തിപൂർവ്വം, ഏറ്റവും ശ്രദ്ധയോടെ, ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പൂജിക്കണം.
ശരത്കാലേ മഹാപൂജാ കര്തവ്യാ മമ സര്വദാ । നവരാത്രവിധാനേന ഭക്തിഭാവയുതേന ച
ശരത്കാലത്ത്, നവരാത്രി ആചാരപ്രകാരം, ഭക്തിഭാവത്തോടെ എപ്പോഴും എന്റെ മഹാപൂജ നടത്തണം.
ചൈത്രേഽശ്വിനേ തഥാഽഽഷാഢേ മാഘേ കാര്യോ മഹോത്സവഃ । നവരാത്രേ മഹാരാജ പൂജാ കാര്യാ വിശേഷതഃ
ചൈത്രം, ആശ്വിനം, ആശാഢം, മാഘം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ വലിയ ഉത്സവം നടത്തണം. പ്രത്യേകിച്ച് നവരാത്രിക്കാലത്ത്, മഹാരാജാവേ, ദേവിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.
കൃഷ്ണപക്ഷേ ചതുര്ദശ്യാം മമ ഭക്തിസമന്വിതൈഃ । കര്തവ്യാ നൃപശാര്ദൂല തഥാഽഷ്ടമ്യാം സദാ ബുധൈഃ
കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തീയതിയിൽ, ഭക്തിയോടെ ദേവിയെ ആരാധിക്കണം, രാജാധിരാജാവേ. അതുപോലെ, പണ്ഡിതന്മാർ എപ്പോഴും അഷ്ടമിയിലും പൂജ നടത്തണം.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാന്തര്ഹിതാ ദേവീ ദുര്ഗാ ദുര്ഗാര്തിനാശിനീ । നതാ സുദര്ശനേനാഥ സ്തുതാ ച ബഹുവിസ്തരമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, കഷ്ടങ്ങൾ നീക്കുന്ന ദുർഗാദേവി അദൃശ്യയായി. പിന്നെ, സുദർശനൻ അവളെ നമസ്കരിച്ചു, വളരെ ദൈർഘ്യമുള്ള സ്തുതികൾ അർപ്പിച്ചു.
അന്തര്ഹിതാം തു താം ദൃഷ്ട്വാ രാജാനഃ സര്വ ഏവ തേ । പ്രണേമുസ്തം സമാഗമ്യ യഥാ ശക്രം സുരാസ്തഥാ
അവളെ അദൃശ്യമായത് കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ രാജാക്കളും ഒരുമിച്ച് ചേർന്ന് അവനെ ഇന്ദ്രനെ ദേവന്മാർ നമസ്കരിക്കുന്നതുപോലെ ആദരവോടെ നമസ്കരിച്ചു.
സുബാഹുരപി തം നത്വാ സ്ഥിതശ്ചാഗ്രേ മുദാന്വിതഃ । ഊചുഃ സര്വേ മഹീപാലാ അയോധ്യാധിപതിം തദാ
സുബാഹുവും അവനെ നമസ്കരിച്ചു സന്തോഷത്തോടെ മുന്നിൽ നിന്നു. അപ്പോൾ എല്ലാ രാജാക്കളും അയോധ്യയുടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ത്വമസ്മാകം പ്രഭുഃ ശാസ്താ സേവകാസ്തേ വയം സദാ । കുരു രാജ്യമയോധ്യായാം പാലയാസ്മാന്നൃപോത്തമ
നിങ്ങളാണ് ഞങ്ങളുടെ പ്രഭു, ഞങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നിങ്ങളുടെ സേവകരാണ്. മഹാരാജാവേ, അയോധ്യയിൽ രാജ്യം ഭരിച്ച് ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം.
ത്വത്പ്രസാദാന്മഹാരാജ ദൃഷ്ടാ വിശ്വേശ്വരീ ശിവാ । ആദിശക്തിര്ഭവാനീ സാ ചതുര്വര്ഗഫലപ്രദാ
മഹാരാജാവേ, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ലോകത്തിന്റെ ഈശ്വരിയായ ശിവ, ആദിശക്തിയായ ഭവാനി, ധർമ്മാദി നാലു ലക്ഷ്യങ്ങളും നൽകുന്ന ദേവിയെ കാണാൻ സാധിച്ചു.
ധന്യസ്ത്വം കൃതകൃത്യോഽസി ബഹുപുണ്യോ ധരാതലേ । യസ്മാച്ച ത്വത്കൃതേ ദേവീ പ്രാദുര്ഭൂതാ സനാതനീ
നിങ്ങൾ ഭാഗ്യവാനാണ്, ജീവിതലക്ഷ്യം നേടിയവനാണ്, ഭൂമിയിൽ വലിയ പുണ്യവാനാണ്, കാരണം നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി ശാശ്വതിയായ ദേവി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ന ജാനീമോ വയം സര്വേ പ്രഭാവം നൃപസത്തമ । ചണ്ഡികായാസ്തമോയുക്താ മായയാ മോഹിതാഃ സദാ
നമുക്ക് എല്ലാവർക്കും ചണ്ഡികയുടെ ശക്തി അറിയില്ല, മഹാരാജാവേ. അവളുടെ മായയിൽ അകപ്പെട്ട്, അന്ധകാരത്തിൽ മുങ്ങിയവരാണ് നമ്മൾ.
ധനദാരസുതാനാം ച ചിന്തനേഽഭിരതാഃ സദാ । മഗ്നാ മഹാര്വണേ ഘോരേ കാമക്രോധഝഷാകുലേ
സമ്പത്ത്, ഭാര്യ, മക്കൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടു, ആഗ്രഹവും കോപവും നിറഞ്ഞ ഭയങ്കരമായ സമുദ്രത്തിൽ നമ്മൾ എല്ലാം മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
പൃച്ഛാമസ്ത്വാം മഹാഭാഗ സര്വജ്ഞോഽസി മഹാമതേ । കേയം ശക്തിഃ കുതോ ജാതാ കിം പ്രഭാവാ വദസ്വ തത്
മഹാഭാഗവേ, നിങ്ങൾ എല്ലാം അറിയുന്നവനും മഹാമതിയുമാണ്. ഈ ശക്തി ആരാണ്, എവിടെ നിന്നാണ് ഉത്ഭവം, അവളുടെ ശക്തി എന്താണ്, ദയവായി ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
ഭവ ത്വം നൌശ്ച സംസാരേ സാധവോഽതി ദയാപരാഃ । തസ്മാന്നോ വദ കാകുത്സ്ഥ ദേവീമാഹാത്മ്യമുത്തമമ്
നല്ലവരെപ്പോലെ, ഈ ലോകത്തിൽ ഞങ്ങളോടു ദയയുള്ളവനാവൂ. അതിനാൽ, കാകുത്ഥസ്യ, ദേവിയുടെ പരമമായ മഹിമ ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
യത്പ്രഭാവാ ച സാ ദേവീ യത്സ്വരുപാ യദുദ്ഭവാ । സത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമസ്ത്വം ബ്രൂഹി നൃവരോത്തമ
അവളുടെ ശക്തി എന്താണ്, യഥാർത്ഥ രൂപം എന്താണ്, ഉത്ഭവം എവിടെയാണ് — ഇതെല്ലാം ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മഹാരാജാവേ, ദയവായി പറയൂ.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി പൃഷ്ടസ്തദാ തൈസ്തു ധ്രുവസന്ധിസുതോ നൃപഃ । വിചിന്ത്യ മനസാ ദേവീം താനുവാച മുദാന്വിതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ അവർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ധ്രുവസന്ധിയുടെ മകൻ ആയ രാജാവ് മനസ്സിൽ ദേവിയെ ധ്യാനിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ അവരോട് സംസാരിച്ചു.
സുദര്ശന ഉവാച കിം ബ്രവീമി മഹീപാലാസ്തസ്യാശ്ചരിതമുത്തമമ് । ബ്രഹ്മാദയോ ന ജാനന്തി സേശാഃ സുരഗണാസ്തഥാ
സുദർശനൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാക്കന്മാരേ, അവളുടെ അത്ഭുതകൃത്യങ്ങൾ ഞാൻ എങ്ങനെ വിശദീകരിക്കും? ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും പോലും അതറിയുന്നില്ല.
സര്വസ്യാദ്യാ മഹാലക്ഷ്മീര്വരേണ്യാ ശക്തിരുത്തമാ । സാത്ത്വികീയം മഹീപാലാ ജഗത്പാലനതത്പരാ
അവൾ എല്ലാവർക്കും ആദിയായ മഹാലക്ഷ്മിയാണ്, ഉത്തമമായ ആരാധ്യമായ ശക്തിയാണ്. സത്ത്വഗുണം നിറഞ്ഞവളാണ്, രാജാക്കന്മാരേ, ലോകസംരക്ഷണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവളാണ്.
സൃജതേ യാ രജോരൂപാ സത്ത്വരൂപാ ച പാലനേ । സംഹാരേ ച തമോരൂപാ ത്രിഗുണാ സാ സദാ മതാ
സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ അവൾ രാജോഗുണം, സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ സത്ത്വഗുണം, സംഹാരത്തിനായി തമോഗുണം സ്വീകരിക്കുന്നു. അവൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയവളാണ് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
നിര്ഗുണാ പരമാ ശക്തിഃ സര്വകാമഫലപ്രദാ । സര്വേഷാം കാരണം സാ ഹി ബ്രഹ്മാദീനാം നൃപോത്തമാഃ
അവൾ ഗുണാതീതമായ പരമശക്തിയാണ്, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്നവളാണ്. ബ്രഹ്മാദിമുതൽ എല്ലാവർക്കും കാരണമവളാണ്, മഹാരാജാക്കന്മാരേ.
നിര്ഗുണാ സര്വഥാ ജ്ഞാതുമശക്യാ യോഗിഭിര്നൃപാഃ । സഗുണാ സുഖസേവ്യാ സാ ചിന്തനീയാ സദാ ബുധൈഃ
രാജാക്കന്മാരേ, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത ദേവിയെ യോഗികൾക്ക് എങ്ങനെയും അറിയാൻ കഴിയില്ല. ഗുണങ്ങളോടെ ഉള്ള ദേവിയെ സുലഭമായി സേവിക്കാനും, ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും ഭാവന ചെയ്യാനും കഴിയും.
രാജാന ഊചുഃ ബാല ഏവ വനം പ്രാപ്തസ്ത്വം തു നൂനം ഭയാതുരഃ । കഥം ജ്ഞാതാ ത്വയാ ദേവീ പരമാ ശക്തിരുത്തമാ
രാജാക്കന്മാർ പറഞ്ഞു: നീ ബാല്യത്തിലേ കാടിലേക്ക് എത്തിയതല്ലേ, അപ്പോൾ ഭയത്താൽ വിറയച്ചിരിക്കും. എങ്ങനെ നീ പരമശക്തിയായ ദേവിയെ അറിയാൻ കഴിഞ്ഞു?
ഉപാസിതാ കഥം ചൈവ പൂജിതാ ച കഥം നൃപ । യാ പ്രസന്നാ തു സാഹായ്യം ചകാര ത്വരയാന്വിതാ
അവളെ നീ എങ്ങനെ ആരാധിച്ചു, എങ്ങനെ പൂജിച്ചു? അവൾ സന്തോഷത്തോടെ എങ്ങനെ വേഗത്തിൽ സഹായം നൽകി?
സുദര്ശന ഉവാച ബാലഭാവാന്മയാ പ്രാപ്തം ബീജം തസ്യാഃ സുസമ്മതമ് । സ്മരാമി പ്രജപന്നിത്യം കാമബീജാഭിധം നൃപാഃ
സുദർശനൻ പറഞ്ഞു: ബാല്യത്തിൽ തന്നെ അവളുടെ പ്രിയമായ ബീജമന്ത്രം ഞാൻ ലഭിച്ചു. രാജാക്കന്മാരേ, ആ 'കാമബീജ'മന്ത്രം ഞാൻ എപ്പോഴും ഓർത്ത് ജപിക്കുന്നു.