ബ്രഹ്മാഽപി വാഞ്ഛതി സദൈവ ഹരോ ഹരിശ്ച സേന്ദ്രാഃ സുരാശ്ച മുനയോ വിദിതാര്ഥതത്ത്വാഃ । യദ്ദര്ശനം ജനനി തേഽദ്യ മയാ ദുരാപം പ്രാപ്തം വിനാ ദമശമാദിസമാധിഭിശ്ച
ബ്രഹ്മാവും ശിവനും വിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും സത്യത്തിന്റെ താത്പര്യം അറിഞ്ഞ മുനിമാരും എല്ലാം എപ്പോഴും അമ്മേ, നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ, സ്വയംനിയന്ത്രണമോ ശമമോ ധ്യാനമോ ഇല്ലാതെ തന്നെ ഞാൻ ഇന്ന് ഈ ദുർലഭമായ ദർശനം നേടി.
ക്വാഹം സുമന്ദമതിരാശു തവാവലോകം ക്വേദം ഭവാനി ഭവഭേഷജമദ്വിതീയമ് । ജ്ഞാതാഽസി ദേവി സതതം കില ഭാവയുക്താ ഭക്താനുകമ്പനപരാമരവര്ഗപൂജ്യാ
എനിക്ക് വളരെ മന്ദമായ ബുദ്ധി; ഭവാനി, ജന്മസമുദ്രത്തിന് അതുല്യമായ ഔഷധമായ നിന്റെ ദർശനം എവിടെ? ഭക്തിഭാവം നിറഞ്ഞവർക്കും ഭക്തന്മാരോട് കരുണയുള്ളവളായും അമരന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവളായും ദേവിയെ എപ്പോഴും അറിയപ്പെടുന്നു.
കിം വര്ണയാമി തവ ദേവി ചരിത്രമേതദ് യദ്രക്ഷിതോഽസ്തി വിഷമേഽത്ര സുദര്ശനോഽയമ് । ശത്രൂ ഹതൌ സുബലിനൌ തരസാ ത്വയാദ്യ ഭക്താനുകമ്പി ചരിതം പരമം പവിത്രമ്
ദേവി, ഞാൻ നിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ എന്തു പറഞ്ഞ് വിവരിക്കും? ഈ കഠിനസമയത്ത് സുദർശനനെ നീ രക്ഷിച്ചു. ശക്തരായ ശത്രുക്കൾ ഇന്ന് നീ സംഹരിച്ചു; ഭക്തന്മാരോട് കരുണയുള്ള നിന്റെ പ്രവർത്തി പരമശുദ്ധമാണ്.
നാശ്ചര്യമേതദിതി ദേവി വിചാരിതേഽര്ഥേ ത്വം പാസി സര്വമഖിലം സ്ഥിരജങ്ഗമം വൈ । ത്രാതസ്ത്വയാ ച വിനിഹത്യ രിപുര്ദയാതഃ സംരക്ഷിതോഽയമധുനാ ധ്രുവസന്ധിസൂനുഃ
ദേവി, ഇതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല; നീ സ്തിരചലങ്ങളായ എല്ലാം സംരക്ഷിക്കുന്നു. ശത്രുവിനെ സംഹരിച്ച്, നീ അവനെ രക്ഷിച്ചു; ഇനി ധ്രുവസന്ധിയുടെ മകനും നിന്റെ സംരക്ഷണത്തിലാണ്.
ഭക്തസ്യ സേവനപരസ്യ സ്വയശോഽതിദീപ്തം കര്തും ഭവാനി രചിതം ചരിതം ത്വയൈതത് । നോചേത്കഥം സുപരിഗൃഹ്യ സുതാം മദീയാം യുദ്ധേ ഭവേത്കുശലവാനനവദ്യശീലഃ
ഭക്തനായി സേവനം ചെയ്യുന്നവർക്കു ഭവാനി, നിന്റെ മഹത്വം ഈ കർമ്മങ്ങൾ കൊണ്ട് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധമാവുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ, എന്റെ മകൾ യുദ്ധത്തിൽ അത്രയും കഴിവുള്ളതും അകൃത്യരഹിതവളുമായതും എങ്ങനെ യുദ്ധത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടും?
ശക്താഽസി ജന്മമരണാദിഭയാന്വിഹന്തും കിം ചിത്രമത്ര കില ഭക്തജനസ്യ കാമമ് । ത്വം ഗീയസേ ജനനി ഭക്തജനൈരപാരാ ത്വം പാപപുണ്യരഹിതാ സഗുണാഽഗുണാ ച
ജന്മവും മരണവും പോലുള്ള ഭയങ്ങൾ നീക്കാൻ നീ ശക്തയാണല്ലോ; ഭക്തന്മാർക്കു ഇതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല. അമ്മേ, ഭക്തന്മാർ നിന്നെ അപ്പാരമായവളായി പാടുന്നു; നീ പാപപുണ്യരഹിതയും ഗുണസഹിതയും ഗുണരഹിതയുമാണ്.
ത്വദ്ദര്ശനാദഹമഹോ സുകൃതീ കൃതാര്ഥോ ജാതോഽസ്മി ദേവി ഭുവനേശ്വരി ധന്യജന്മാ । ബീജം ന തേ ന ഭജനം കില വേദ്മി മാത- ര്ജ്ഞാതസ്തവാദ്യ മഹിമാ പ്രകടപ്രഭാവഃ
ദേവിയെ കണ്ടതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഭാഗ്യവാനും കൃതാർത്ഥനുമായി, ഭൂമിയിലെ ധന്യജന്മം പ്രാപിച്ചു. അമ്മേ, നിന്റെ ഉത്ഭവം അല്ലെങ്കിൽ ഭജനരീതി എനിക്കറിയില്ല; എന്നാൽ ഇന്ന് നിന്റെ മഹത്വവും പ്രത്യക്ഷപ്രഭാവവും എനിക്ക് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞു.
വ്യാസ ഉവാച ഏവം സ്തുതാ തദാ ദേവീ പ്രസന്നവദനാ ശിവാ । ഉവാച ച നൃപം ദേവീ വരം വരയ സുവ്രത
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദേവി പ്രസന്നമായ മുഖത്തോടെ ശിവസ്വരൂപിണി രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'സുഭ്രതാ, നീ ഒരു വരം തേടുക.'
ദേവീമഹിമവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഭവാന്യാഃ സ നൃപോത്തമഃ । പ്രോവാച വചനം തത്ര സുബാഹുര്ഭക്തിസംയുതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഭവാനിയുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സുബാഹു ഭക്തിഭാവത്തോടെ അവിടെ പറഞ്ഞു.
സുബാഹുരുവാച ഏകതോ ദേവലോകസ്യ രാജ്യം ഭൂമണ്ഡലസ്യ ച । ഏകതോ ദര്ശനം തേ വൈ ന ച തുല്യം കദാചന
സുബാഹു പറഞ്ഞു: ഒരു വശത്ത് ദേവലോകത്തിൻ്റെ രാജ്യവും ഭൂമണ്ഡലത്തിൻ്റെ ആധിപത്യവും, മറുവശത്ത് നിന്റെ ദർശനവും; ഇവ രണ്ടും ഒരുപോലും ഒരിക്കലും തുല്യമായിരിക്കില്ല.
ദര്ശനാത്സദൃശം കിഞ്ചിത്ത്രിഷു ലോകേഷു നാസ്തി മേ । കം വരം ദേവി യാചേഽഹം കൃതാര്ഥോഽസ്മി ധരാതലേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അമ്മേ, നിന്റെ ദർശനത്തിന് തുല്യമായത് ഒന്നുമില്ല. ഞാൻ ഈ ഭൂമിയിൽ സഫലനായി. ഇനി ഞാൻ എന്ത് വരം ചോദിക്കണം?
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം മാതര്യാചിതും വാഞ്ഛിതം വരമ് । തവ ഭക്തിഃ സദാ മേഽസ്തു നിശ്ചലാ ഹ്യനപായിനീ
അമ്മേ, ഞാൻ ഒരേയൊരു വരം ആഗ്രഹിക്കുന്നു — എപ്പോഴും നീയിലേക്കുള്ള അചഞ്ചലമായ, ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാത്ത ഭക്തി എനിക്ക് ഉണ്ടാകട്ടെ.
നഗരേഽത്ര ത്വയാ മാതഃ സ്ഥാതവ്യം മമ സര്വദാ । ദുര്ഗാദേവീതി നാമ്നാ വൈ ത്വം ശക്തിരിഹ സംസ്ഥിതാ
ഈ നഗരത്തിൽ, അമ്മേ, നീ എപ്പോഴും എന്റെ خاطرത്തിന്നായി നിലകൊള്ളണം. ഇവിടെ ദുർഗാദേവിയെന്ന പേരിൽ ശക്തിയായി നീ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
രക്ഷാ ത്വയാ ച കര്തവ്യാ സര്വദാ നഗരസ്യ ഹ । യഥാ സുദര്ശനസ്ത്രാതോ രിപുസംഘാദനാമയഃ
അമ്മേ, നീ ഈ നഗരത്തെ എപ്പോഴും കാത്തുകൊള്ളണം, സുദർശനനെ ശത്രുക്കളിൽ നിന്നും ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നും നീ രക്ഷിച്ചതുപോലെ.
തഥാഽത്ര രക്ഷാ കര്തവ്യാ വാരാണസ്യാസ്ത്വയാമ്ബികേ । യാവത്പുരീ ഭവേദ്ഭൂമൌ സുപ്രതിഷ്ഠാ സുസംസ്ഥിതാ
അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, അംബികേ, ഭൂമിയിൽ ഈ നഗരം ഉറപ്പോടെ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം നീ വാരാണസിയെ കാത്തിരിക്കണം.
താവത്ത്വയാഽത്ര സ്ഥാതവ്യം ദുര്ഗേ ദേവി കൃപാനിധേ । വരോഽയം മമ തേ ദേയഃ കിമന്യത്പ്രാര്ഥയാമ്യഹമ്
അതിനാൽ, ദുർഗേ, കരുണാസാഗരിയായ അമ്മേ, ആ കാലം വരെയും നീ ഇവിടെ നിലകൊള്ളണം. ഈ വരം തന്നാൽ മതി, ഞാൻ മറ്റൊന്നും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
വിവിധാന്സകലാന്കാമാന്ദേഹി മേ വിദ്വിഷോ ജഹി । അഭദ്രാണാം വിനാശഞ്ച കുരു ലോകസ്യ സര്വദാ
എന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നീ പൂരിപ്പിക്കണം, എന്റെ ശത്രുക്കളെ നീ നശിപ്പിക്കണം, ലോകത്തിലെ എല്ലാ ദുർഭാഗ്യങ്ങളും നീ എപ്പോഴും അകറ്റണം.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി സമ്പ്രാര്ഥിതാ ദേവീ ദുര്ഗാ ദുര്ഗാര്തിനാശിനീ । തമുവാച നൃപം തത്ര സ്തുത്വാ വൈ സംസ്ഥിതം പുരഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, ദുര്ഗാ — ദു:ഖങ്ങൾ അകറ്റുന്ന ദേവി — അവനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് മുന്നിൽ നിന്ന രാജാവിനോടു സംസാരിച്ചു.
ദുര്ഗോവാച രാജന്സദാ നിവാസോ മേ മുക്തിപുര്യാം ഭവിഷ്യതി । രക്ഷാര്ഥം സര്വലോകാനാം യാവത്തിഷ്ഠതി മേദിനീ
ദുർഗാ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഭൂമി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും രക്ഷയ്ക്കായി മോക്ഷനഗരിയിൽ എപ്പോഴും ഞാൻ താമസിക്കും.
അഥോ സുദര്ശനസ്തത്ര സമാഗത്യ മുദാന്വിതഃ । പ്രണമ്യ പരയാ ഭക്ത്യാ തുഷ്ടാവ ജഗദമ്ബികാമ്
അപ്പോൾ സുദർശനൻ സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ എത്തി, പരമഭക്തിയോടെ വന്ദിച്ചു, ലോകമാതാവിനെ സ്തുതിച്ചു.
അഹോ കൃപാ യേ കഥയാമ്യഹം കിം ത്രാതസ്ത്വയാ യത്കില ഭക്തിഹീനഃ । ഭക്താനുകമ്പീ സകലോ ജനോഽസ്തി വിമുക്തഭക്തേരവനം വ്രതം തേ
എന്ത് വലിയ കരുണയാണ്! ഞാൻ എന്ത് പറയാൻ കഴിയും? ഭക്തിയില്ലാത്ത എന്നെ പോലും നീ രക്ഷിച്ചു. ഭക്തന്മാരോടു നീ എപ്പോഴും ദയ കാണിക്കുന്നു; ഭക്തിയില്ലാത്തവർക്ക് കാടാണ് അവരുടെ വ്രതം.
ത്വം ദേവി സര്വം സൃജസി പ്രപഞ്ചം ശ്രുതം മയാ പാലയസി സ്വസൃഷ്ടമ് । ത്വമത്സി സംഹാരപരേ ച കാലേ ന തേഽത്ര ചിത്രം മമ രക്ഷണം വൈ
ദേവിയേ, ഈ സർവ്വപ്രപഞ്ചം നീ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; സൃഷ്ടിച്ചതെല്ലാം നീ സംരക്ഷിക്കുന്നു. സംഹാരകാലത്ത് അതെല്ലാം നീ അകറ്റുന്നു. അതിനാൽ എന്നെ നീ രക്ഷിച്ചതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല.
കരോമി കിം തേ വദ ദേവി കാര്യം ക്വ വാ വ്രജാമീത്യനുമോദയാശു । കാര്യേ വിമൂഢോഽസ്മി തവാജ്ഞയാഽഹം ഗച്ഛാമി തിഷ്ഠേ വിഹരാമി മാതഃ
ദേവിയേ, ഞാൻ നിനക്ക് വേണ്ടി എന്ത് ചെയ്യണം, എവിടെ പോകണം എന്ന് പറയൂ. നീ അനുമതി നൽകിയാൽ ഞാൻ ഉടൻ പ്രവർത്തിക്കും. എന്റെ കടമയിൽ ഞാൻ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാണ്; അമ്മേ, നിന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഞാൻ പോകും, നില്ക്കും, അല്ലെങ്കിൽ സഞ്ചരിക്കും.
വ്യാസ ഉവാച തം തഥാ ഭാഷമാണം തു ദേവീ പ്രാഹ ദയാന്വിതാ । ഗച്ഛായോധ്യാം മഹാഭാഗ കുരു രാജ്യം കുലോചിതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കരുണയുള്ള ദേവി അവനോട് പറഞ്ഞു: ഭാഗ്യവാനായവനേ, നീ അയോധ്യയിലേക്ക് പോയി, നിന്റെ വംശത്തിന് യോജിച്ച രാജ്യം ഭരിക്കൂ.
സ്മരണീയാ സദാഽഹം തേ പൂജനീയാ പ്രയത്നതഃ । ശം വിധാസ്യാമ്യഹം നിത്യം രാജ്യം തേ നൃപസത്തമ
നീ എപ്പോഴും എന്നെ ഓർക്കണം, ശ്രദ്ധയോടെ പൂജിക്കണം; രാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ ക്ഷേമവും രാജ്യവും എപ്പോഴും ഉറപ്പാക്കും.
അഷ്ടമ്യാഞ്ച ചതുര്ദശ്യാം നവമ്യാഞ്ച വിശേഷതഃ । മമ പൂജാ പ്രകര്തവ്യാ ബലിദാനവിധാനതഃ
അഷ്ടമി, ചതുർദശി, പ്രത്യേകിച്ച് നവമി ദിവസങ്ങളിൽ, നിർദ്ദിഷ്ടമായ ബലികൾ അർപ്പിച്ച് എന്നെ പൂജിക്കണം.
അര്ചാ മദീയാ നഗരേ സ്ഥാപനീയാ ത്വയാഽനഘ । പൂജനീയാ പ്രയത്നേന ത്രികാലം ഭക്തിപൂര്വകമ്
നഗരത്തിൽ നീ എന്റെ വിഗ്രഹം സ്ഥാപിച്ച്, പാപരഹിതനായവനേ, ഭക്തിപൂർവ്വം, ഏറ്റവും ശ്രദ്ധയോടെ, ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പൂജിക്കണം.
ശരത്കാലേ മഹാപൂജാ കര്തവ്യാ മമ സര്വദാ । നവരാത്രവിധാനേന ഭക്തിഭാവയുതേന ച
ശരത്കാലത്ത്, നവരാത്രി ആചാരപ്രകാരം, ഭക്തിഭാവത്തോടെ എപ്പോഴും എന്റെ മഹാപൂജ നടത്തണം.
ചൈത്രേഽശ്വിനേ തഥാഽഽഷാഢേ മാഘേ കാര്യോ മഹോത്സവഃ । നവരാത്രേ മഹാരാജ പൂജാ കാര്യാ വിശേഷതഃ
ചൈത്രം, ആശ്വിനം, ആശാഢം, മാഘം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ വലിയ ഉത്സവം നടത്തണം. പ്രത്യേകിച്ച് നവരാത്രിക്കാലത്ത്, മഹാരാജാവേ, ദേവിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.
കൃഷ്ണപക്ഷേ ചതുര്ദശ്യാം മമ ഭക്തിസമന്വിതൈഃ । കര്തവ്യാ നൃപശാര്ദൂല തഥാഽഷ്ടമ്യാം സദാ ബുധൈഃ
കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തീയതിയിൽ, ഭക്തിയോടെ ദേവിയെ ആരാധിക്കണം, രാജാധിരാജാവേ. അതുപോലെ, പണ്ഡിതന്മാർ എപ്പോഴും അഷ്ടമിയിലും പൂജ നടത്തണം.