സമ്മര്ദഃ സുമഹാംസ്തത്ര സമ്പ്രവൃത്തഃ സുമാര്ഗണൈഃ । കാശീപതിസ്തദാ തൂര്ണം സൈന്യേന ബഹുനാ വൃതഃ
അവിടെ കഠിനമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വലിയ പോരാട്ടം ആരംഭിച്ചു; കാശിരാജാവ് വൻ സൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ഉടൻ മുന്നോട്ട് വന്നു.
സാഹായ്യാര്ഥം ജഗാമാശു ജാമാതരമനിന്ദിതമ് । ഏവം പ്രവൃത്തേ സങ്ഗ്രാമേ ദാരുണേ ലോമഹര്ഷണേ
അവൻ കുറ്റമില്ലാത്ത ജാമാതാവിനെ സഹായിക്കാൻ വേഗത്തിൽ പോയി; അങ്ങനെ ഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചകരവുമായ യുദ്ധം നടന്നു.
പ്രാദുര്ബഭൂവ സഹസാ ദേവീ സിംഹോപരി സ്ഥിതാ । നാനായുധധരാ രമ്യാ വരാഭൂഷണഭൂഷിതാ
അപ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷമായി, സിംഹത്തിന്മേൽ കയറി, വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ചും മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചും ദേവി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദിവ്യാമ്ബരപരീധാനാ മന്ദാരസ്രക്സുസംയുതാ । താം ദൃഷ്ട്വാ തേഽഥ ഭൂപാലാ വിസ്മയം പരമം ഗതാഃ
ദിവ്യവസ്ത്രം ധരിച്ച്, മന്ദാരമാല അണിഞ്ഞ്, ദേവിയെ കണ്ടപ്പോൾ രാജാക്കന്മാർ അത്ഭുതത്തിൽ മുഴുകി.
കേയം സിംഹസമാരൂഢാ കുതോ വേതി സമുത്ഥിതാ । സുദര്ശനസ്തു താം വീക്ഷ്യ സുബാഹുമിതി ചാബ്രവീത്
ആരാണീ സിംഹത്തിന്മേൽ ഇരുന്ന് ഇവിടെ വന്നതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, സുദർശനൻ അവളെ നോക്കി സുബാഹുവിനോട് പറഞ്ഞു:
പശ്യ രാജന്മഹാദേവീമാഗതാം ദിവ്യദര്ശനാമ് । അനുഗ്രഹായ മേ നൂനം പ്രാദുര്ഭൂതാ ദയാന്വിതാ
രാജാവേ, മഹാദേവി ദിവ്യരൂപത്തിൽ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു. അവൾ കരുണകൊണ്ട് എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ തന്നെ പ്രത്യക്ഷമായിരിക്കും.
നിര്ഭയോഽഹം മഹാരാജ ജാതോഽസ്മി നിര്ഭയാദപി । സുദര്ശനഃ സുബാഹുശ്ച താമാലോക്യ വരാനനാമ്
മഹാരാജാവേ, ഞാൻ ഭയമില്ലാത്തവനായി മാറി, ഭയമില്ലാത്തവരിലും ഭയമില്ലാതെ. സുദർശനും സുബാഹുവും ആ ദേവിയുടെ മനോഹരമായ മുഖം കണ്ടു.
പ്രണാമം ചക്രതുസ്തസ്യാ മുദിതൌ ദര്ശനേന ച । നനാദ ച തദാ സിംഹോ ഗജാസ്ത്രസ്താശ്ചകമ്പിരേ
അവർ ഇരുവരും ദേവിയെ കണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ വന്ദനം ചെയ്തു. അപ്പോൾ സിംഹം ഉറക്കെ കുരച്ചു, ആനകൾ ഭയന്ന് വിറച്ചു.
വവുര്വാതാ മഹാഘോരാ ദിശശ്ചാസന്സുദാരുണാഃ । സുദര്ശനസ്തദാ പ്രാഹ നിജം സേനാപതിം പ്രതി
ഭയങ്കരമായ കാറ്റുകൾ വീശി, ദിശകൾ എല്ലാം ഭയപ്പെടുത്തുന്നവയായി മാറി. അപ്പോൾ സുദർശനൻ തന്റെ സേനാധിപനോട് പറഞ്ഞു:
മാര്ഗേ വ്രജ ത്വം തരസാ ഭൂപാലാ യത്ര സംസ്ഥിതാഃ । കിം കരിഷ്യന്തി രാജാനഃ കുപിതാ ദുഷ്ടചേതസഃ
നീ വേഗത്തിൽ പോവു, രാജാക്കന്മാർ എവിടെയാണ് കൂടിയിരിക്കുന്നതോ അവിടേക്ക്. ആ കോപിതരും ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ളവരും എന്ത് ചെയ്യാനാണ് കഴിയുക?
ശരണാര്ഥഞ്ച സമ്പ്രാപ്താ ദേവീ ഭഗവതീ ഹി നഃ । നിരാതങ്കൈശ്ച ഗന്തവ്യം മാര്ഗേഽസ്മിന്ഭൂപസങ്കുലേ
ദേവി ഭഗവതി തന്നെ നമ്മുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു. രാജാക്കന്മാർ നിറഞ്ഞ ഈ വഴിയിൽ നമുക്ക് ഭയമില്ലാതെ മുന്നോട്ട് പോകാം.
സ്മൃതാ മയാ മഹാദേവീ രക്ഷണാര്ഥമുപാഗതാ । തച്ഛ്രുത്വാ വചനം സേനാപതിസ്തേന പഥാഽവ്രജത്
രക്ഷയ്ക്കായി വന്ന മഹാദേവിയെ ഞാൻ ഓർത്തിരിക്കുന്നു. ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് സേനാധിപൻ ആ വഴിയിലൂടെ മുന്നോട്ട് നടന്നു.
യുധാജിത്തു സുസങ്ക്രുദ്ധസ്താനുവാച മഹീപതീന് । കിം സ്ഥിതാ ഭയസന്ത്രസ്താ നിഘ്നന്തു കന്യകാന്വിതമ്
യുദ്ധാജിത് അത്യന്തം കോപത്തോടെ രാജാക്കന്മാരോട് പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ ഭയത്താൽ വിറച്ച് നിൽക്കുന്നതെന്തിന്? അവൻ ഒരു പെൺകുട്ടിയോടൊപ്പം വന്നാലും അവനെ ആക്രമിക്കൂ.
അവമന്യ ച നഃ സര്വാന്ബലഹീനോ ബലാധികാന് । കന്യാം ഗൃഹീത്വാ സംയാതി നിര്ഭയസ്തരസാ ശിശുഃ
അവൻ നമ്മളെ എല്ലാം അവഹേളിച്ചിരിക്കുന്നു—ബലഹീനനായവൻ ബലവാന്മാരെതിരെ. പെൺകുട്ടിയെ കൂട്ടി ആ ബാലൻ ഭയമില്ലാതെ വേഗത്തിൽ പോകുന്നു.
കിം ഭീതാഃ കാമിനീം വീക്ഷ്യ സിംഹോപരി സുസംസ്ഥിതാമ് । നോപേക്ഷ്യോ ഹി മഹാഭാഗാ ഹന്തവ്യോഽത്ര സമാഹിതൈഃ
സിംഹത്തിന്മേൽ ഭംഗിയായി ഇരുന്ന സ്ത്രീയെ കണ്ടു നിങ്ങൾക്ക് ഭയമാകുന്നതെന്തിന്? മഹാഭാഗന്മാരേ, അവനെ അവഗണിക്കരുത്; ധൈര്യത്തോടെ ഇവിടെ തന്നെ അവനെ സംഹരിക്കണം.
ഹത്വൈനം സങ്ഗ്രഹീഷ്യാമഃ കന്യാം ചാരുവിഭൂഷണാമ് । നായം കേസരിണാദത്താം ഛേത്തുമര്ഹതി ജമ്ബുകഃ
അവനെ കൊല്ലുമ്പോൾ, മനോഹരമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച പെൺകുട്ടിയെ നമുക്ക് പിടിക്കാം. സിംഹം നൽകിയതിനെ ഈ നരികാവ് സ്വന്തമാക്കാൻ അർഹനല്ല.
ഇത്യുക്ത്വാ സൈന്യസംയുക്തഃ ശത്രുജിത്സഹിതസ്തദാ । യോദ്ധുകാമഃ സുസമ്പ്രാപ്തോ യുധാജിത്ക്രോധസംവൃതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സൈന്യത്തോടൊപ്പം ശത്രുജിതിനെയും കൂട്ടി യുദ്ധത്തിന് ഉത്സുകനായ യുദ്ധാജിത് അതി കോപത്തോടെ മുന്നോട്ട് വന്നു.
മുമോച വിശിഖാംസ്തൂര്ണം സമപുംഖാഞ്ഛിലാശിതാന് । ധനുരാകൃഷ്യ കര്ണാന്തം കര്മാരപരിമാര്ജിതാന്
അവൻ വേഗത്തിൽ, കല്ലുപോലെ മൂർച്ചയുള്ള, തുല്യമായ ഇലകളുള്ള അമ്പുകൾ, വില്ല് ചെവിവരെ വലിച്ച്, കുശലമായ കയ്യൊപ്പുള്ള അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചു.
ഹന്തുകാമഃ സുദുര്മേധാഃ സുദര്ശനമഥോപരി । സുദര്ശനസ്തു താന്ബാണൈശ്ചിച്ഛേദാപതതഃ ക്ഷണാത്
കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ച ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവൻ സുദർശനനെ ലക്ഷ്യമാക്കി അമ്പുകൾ വിട്ടു. പക്ഷേ, സുദർശൻ തന്റെ അമ്പുകളാൽ അവയെ ഒറ്റനിമിഷം തന്നെ വെട്ടിമുറിച്ചു.
ഏവം യുദ്ധേ പ്രവൃത്തേഽഥ ചുകോപ ചണ്ഡികാ ഭൃശമ് । ദുര്ഗാദേവീ മുമോചാഥ ബാണാന് യുധാജിതം പ്രതി
അങ്ങനെ യുദ്ധം നടന്നപ്പോൾ ചണ്ഡിക ദേവി അത്യന്തം കോപിച്ചു. ദുർഗാദേവി യുദ്ധാജിതിനെതിരെ അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചു.
നാനാരൂപാ തദാ ജാതാ നാനാശസ്രധരാ ശിവാ । സമ്പ്രാപ്താ തുമുലം തത്ര ചകാര ജഗദമ്ബികാ
അപ്പോൾ ദേവി പല രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു, ഓരോരുത്തരും വ്യത്യസ്ത ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ചു. അവിടെ ജഗദംബിക വലിയ കലഹം ഉണ്ടാക്കി.
ശത്രുജിന്നിഹതസ്തത്ര യുധാജിദപി പാര്ഥിവഃ । പതിതൌ തൌ രഥാഭ്യാം തു ജയശബ്ദസ്തദാഽഭവത്
അവിടെ ശത്രുജിത് കൊല്ലപ്പെട്ടു, യുദ്ധാജിത് രാജാവും വീണു. ഇരുവരും രഥത്തിൽ നിന്ന് വീണപ്പോൾ വിജയഘോഷം ഉയർന്നു.
വിസ്മയം പരമം പ്രാപ്താ ഭൂപാഃ സര്വേ വിലോക്യ താമ് । നിധനം മാതുലസ്യാപി ഭാഗിനേയസ്യ സംയുഗേ
അവളെയും, യുദ്ധത്തിൽ അമ്മാവനും മകനുമൊക്കെ നശിച്ചതും കണ്ട രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും അത്യന്തം അത്ഭുതത്തിൽ ആകി നിന്നു.
സുബാഹുരപി തദ്ദൃഷ്ട്വാ നിധനം സംയുഗേ തയോഃ । തുഷ്ടാവ പരമപ്രീതോ ദുര്ഗാം ദുര്ഗാര്തിനാശിനീമ്
ആ ഇരുവരുടെയും യുദ്ധത്തിലെ മരണം കണ്ട ശേഷം, സുബാഹു അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ ദുർഗ്ഗാദേവിയെ, കഷ്ടതകൾ നീക്കുന്നവളെ, സ്തുതിച്ചു.
സുബാഹുരുവാച നമൌ ദേവ്യൈ ജഗദ്ധാത്ര്യൈ ശിവായൈ സതതം നമഃ । ദുര്ഗായൈ ഭഗവത്യൈ തേ കാമദായൈ നമോ നമഃ
സുബാഹു പറഞ്ഞു: ലോകത്തിന്ന് അമ്മയായ ദേവിയെ, ശിവസ്വരൂപിണിയെ, ഞാൻ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കുന്നു. ദുർഗ്ഗായെ, ഭാഗ്യവതിയായവളെ, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവളെ, വീണ്ടും വീണ്ടും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നമഃ ശിവായൈ ശാന്ത്യൈ തേ വിദ്യായൈ മോക്ഷദേ നമഃ । വിശ്വവ്യാപ്ത്യൈ ജഗന്മാതര്ജഗദ്ധാത്ര്യൈ നമഃ ശിവേ
ശാന്തസ്വരൂപിണിയായ ശിവയെ, മോക്ഷം നൽകുന്ന ജ്ഞാനമായ നിന്നെ, സർവ്വവ്യാപിനിയായ ലോകമാതാവിനെ, ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന ശിവയെ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നാഹം ഗതിം തവ ധിയാ പരിചിന്തയന് വൈ ജാനാമി ദേവി സഗുണഃ കില നിര്ഗുണായാഃ । കിം സ്തൌമി വിശ്വജനനീം പ്രകടപ്രഭാവാം ഭക്താര്തിനാശനപരാം പരമാഞ്ച ശക്തിമ്
ദേവി, എന്റെ ബുദ്ധിയാൽ നിന്റെ വഴിയെ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; ഗുണങ്ങളുള്ളവൻ എപ്പോഴും ഗുണരഹിതനോടു താഴെയാണ്. ഭക്തരുടെ ദുഃഖം മാറ്റുന്ന, പരമശക്തിയായ, പ്രത്യക്ഷമായ പ്രഭാവമുള്ള ലോകമാതാവിനെ ഞാൻ എന്തിനാണ് സ്തുതിക്കുന്നത്?
വാഗ്ദേവതാ ത്വമസി സര്വഗതൈവ ബുദ്ധി- ര്വിദ്യാ മതിശ്ച ഗതിരപ്യസി സര്വജന്തോഃ । ത്വാം സ്തൌമി കിം ത്വമസി സര്വമനോനിയന്ത്രീ കിം സ്തൂയതേ ഹി സതതം ഖലു ചാത്മരൂപമ്
നീ വാഗ്ദേവതയും എല്ലായിടത്തും ഉള്ളതും ബുദ്ധിയും ജ്ഞാനവും വിവേകവും എല്ലായുള്ളവരുടെ ലക്ഷ്യവുമാണ്. ഞാൻ നിന്നെ സ്തുതിച്ചാലും, നീ എല്ലാമനസ്സുകളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നവളാണ്; ആത്മസ്വരൂപം എങ്ങനെ എപ്പോഴും സ്തുതിക്കപ്പെടും?
ബ്രഹ്മാ ഹരശ്ച ഹരിരപ്യനിശം സ്തുവന്തോ നാന്തം ഗതാഃ സുരവരാഃ കില തേ ഗുണാനാമ് । ക്വാഹം വിഭേദമതിരമ്ബ ഗുണൈര്വൃതോ വൈ വക്തും ക്ഷമസ്തവ ചരിത്രമഹോഽപ്രസിദ്ധഃ
ബ്രഹ്മാവും ശിവനും വിഷ്ണുവും എത്രയും സ്തുതിച്ചാലും, ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ നിന്റെ ഗുണങ്ങൾക്ക് അന്ത്യമില്ല. എനിക്ക് ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട ഭിന്നമായ മനസ്സോടെ, അമ്മേ, നിന്റെ അപ്രസിദ്ധമായ കർമ്മങ്ങൾ പറയാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
സത്സങ്ഗതിഃ കഥമഹോ ന കരോതി കാമം പ്രാസങ്ഗികാപി വിഹിതാ ഖലു ചിത്തശുദ്ധിഃ । ജാമാതുരസ്യ വിഹിതേന സമാഗമേന പ്രാപ്തം മയാഽദ്ഭുതമിദം തവ ദര്ശനം വൈ
നല്ലസംഗതി എങ്ങനെ ആഗ്രഹം ഉണർത്തുന്നില്ല? അതു യാദൃശ്ചികമായാലും മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കും. എന്റെ ജാമാതാവിന്റെ ഇടപെടലിലൂടെ, ഞാൻ നിന്നെ കാണുന്ന ഈ അത്ഭുതം അനുഭവിച്ചു.