വിവാഹം കുരു രാത്രൌ മേ വേദോക്തവിധിനാ നൃപ । പാരിബര്ഹം യഥായോഗ്യം ദത്ത്വാ തസ്മൈ വിസര്ജയ
രാജാവേ, എന്റെ വിവാഹം രാത്രി വേദപരമായ രീതിയിൽ നടത്തൂ; അവനു യോജ്യമായ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി അയച്ചയയ്ക്കൂ.
ഗമിഷ്യതി ഗൃഹീത്വാ മാം ധ്രുവസന്ധിസുതഃ കില । കദാചിത്തേ നൃപാഃ ക്രുദ്ധാഃ സങ്ഗ്രാമം കര്ത്തുമുദ്യതാഃ
ധ്രുവസന്ധിയുടെ മകൻ എന്നെ കൂട്ടി പോകും; എങ്കിൽ രാജാക്കന്മാർക്ക് ഒരിക്കലെങ്കിലും കോപം വന്നാൽ, അവർ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറാവും.
ഭവിഷ്യതി തദാ ദേവീ സാഹായ്യം നഃ കരിഷ്യതി । സോഽപി രാജസുതസ്തൈസ്തു സങ്ഗ്രാമം സംവിധാസ്യതി
അപ്പോൾ ദേവി നമ്മെ സഹായിക്കും. ആ രാജകുമാരനും അവരോടൊപ്പം യുദ്ധം ഒരുക്കും.
ദൈവാന്മൃധേ മൃതേ തസ്മിന്മരിഷ്യാമ്യഹമപ്യുത । സ്വസ്തി തേസ്തു ഗൃഹേ തിഷ്ഠ ദത്ത്വാ മാം സഹസൈന്യകഃ
ദൈവവിധിയാൽ അവൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, ഞാനും മരിക്കും. നീയും നിന്റെ സൈന്യവുമായ് വീട്ടിൽ തന്നെ ഇരിക്കൂ; എന്നെ അവരിടയിൽ വിട്ടു കൊടുത്തു.
ഏകൈവാഹം ഗമിഷ്യാമി തേന സാര്ധം രിരംസയാ । വ്യാസ ഉവാച ഇതി തസ്യാ വചഃ ശ്രുത്വാ രാജാഽസൌ കൃതനിശ്ചയഃ । മതിം ചക്രേ തഥാ കര്തും വിശ്വാസം പ്രതിപദ്യ ച
ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കു അവനോടൊപ്പം പോകും; അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വ്യാസൻ പറയുന്നു: അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് ഉറച്ച മനസ്സോടെ വിശ്വാസത്തോടെ അതുപോലെ ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു.
സുദര്ശനശശികലയോര്വിവാഹവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച ശ്രുത്വാ സുതാവാക്യമനിന്ദിതാത്മാ നൃപാംശ്ച ഗത്വാ നൃപതിര്ജഗാദ । വ്രജന്തു കാമം ശിവിരാണി ഭൂപാഃ ശ്വോ വാ വിവാഹം കില സംവിധാസ്യേ
സുദർശനനും ശശികലയും തമ്മിലുള്ള വിവാഹത്തിന്റെ വിവരണം. വ്യാസൻ പറയുന്നു: മകളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, കുറ്റമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ, മറ്റുള്ള രാജാക്കന്മാരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു പറഞ്ഞു: രാജാക്കന്മാർക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ തങ്ങളുടെ പാളയത്തിലേക്ക് മടങ്ങാം; നാളെ തന്നെ ഞാൻ വിവാഹം നടത്തും.
ഭക്ഷ്യാണി പേയാനി മയാഽര്പിതാനി ഗൃഹ്ണന്തു സര്വേ മയി സുപ്രസന്നാഃ । ശ്വോ ഭാവി കാര്യം കില മണ്ഡപേഽത്ര സമേത്യ സര്വൈരിഹ സംവിധേയമ്
ഭക്ഷണവും പാനീയവും ഞാൻ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്; എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കണം. നാളെ ഇവിടെയുള്ള മണ്ഡപത്തിൽ ചടങ്ങ് നടക്കും; എല്ലാവരും ഇവിടെ കൂടി എല്ലാം ഒരുമിച്ച് ഒരുക്കണം.
നായാതി പുത്രീ കില മണ്ഡപേഽദ്യ കരോമി കിം ഭൂപതയോഽത്ര കാമമ് । പ്രാതഃ സമാശ്വാസ്യ സുതാം നയിഷ്യേ ഗച്ഛന്തു തസ്മാച്ഛിവിരാണി ഭൂപാഃ
ഇന്ന് എന്റെ മകൾ മണ്ഡപത്തിൽ വരികയില്ല; രാജാക്കന്മാരേ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതെന്തെങ്കിലും ചെയ്യാം. രാവിലെ ഞാൻ മകളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് കൊണ്ടുവരാം; അതുകൊണ്ട് രാജാക്കന്മാർ തങ്ങളുടെ പാളയത്തിലേക്ക് മടങ്ങട്ടെ.
ന വിഗ്രഹോ ബുദ്ധിമതാം നിജാശ്രിതേ കൃപാ വിധേയാ സതതം ഹ്യപത്യേ । വിധായ താം പ്രാതാരിഹാനയിഷ്യേ സുതാം തു ഗച്ഛന്തു നൃപാ യഥേഷ്ടമ്
ബുദ്ധിമാന്മാർ തങ്ങളോട് അഭയം തേടുന്നവരോടു വഴക്കിടാറില്ല; സ്വന്തം മകളോടു എപ്പോഴും കരുണ കാണിക്കണം. അതിനുശേഷം രാവിലെ ഞാൻ മകളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരാം; രാജാക്കന്മാർക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ പോകാം.
ഇച്ഛാപണം വാ പരിചിന്ത്യ ചിത്തേ പ്രാതഃ കരിഷ്യാമ്യഥ സംവിവാഹമ് । സര്വൈഃ സമേത്യാത്ര നൃപൈഃ സമേതൈഃ സ്വയംവരഃ സര്വമതേന കാര്യഃ
എന്റെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹവും ഉദ്ദേശവും ആലോചിച്ച്, രാവിലെ വിവാഹം നടത്തും. എല്ലാവരും ഇവിടെ കൂടി, രാജാക്കന്മാർ ഒരുമിച്ച്, സ്വയംവരം എല്ലാവരുടെയും സമ്മതത്തോടെ നടത്തണം.
ശ്രുത്വാ നൃപാസ്തേഽവിതഥം വിദിത്വാ വചോ യയുഃ സ്വാനി നികേതനാനി । വിധായ പാര്ശ്വേ നഗരസ്യ രക്ഷാം ചക്രുഃ ക്രിയാ മധ്യദിനോദിതാശ്ച
അവരുടെ വാക്കുകൾ സത്യമായതും മനസ്സിലാക്കി രാജാക്കന്മാർ തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി. നഗരത്തിന്റെ സംരക്ഷണം ഒരുക്കി, അവർ മധ്യാഹ്ന കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു.
സുബാഹുരപ്യാര്യജനൈഃ സമേത- ശ്ചകാര കാര്യാണി വിവാഹകാലേ । പുത്രീം സമാഹൂയ ഗൃഹേ സുഗുപ്തേ പുരോഹിതൈര്വേദവിദാം വരിഷ്ഠൈഃ
സുബാഹുവും വലിയവരോടൊപ്പം ചേർന്ന് വിവാഹസമയത്ത് വേണ്ടതെല്ലാം ചെയ്തു. അവൻ തന്റെ മകളെ നല്ലതുപോലെ കാവലുള്ള വീട്ടിലേക്ക് വിളിച്ചു, വേദപാരായണത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള പുരോഹിതന്മാരോടൊപ്പം.
സ്നാനാദികം കര്മ വരസ്യ കൃത്വാ വിവാഹഭൂഷാകരണം തഥൈവ । ആനായ്യ വേദീരചിതേ ഗൃഹേ വൈ തസ്യാര്ഹണാം ഭൂമിപതിശ്ചകാര
വരന്റെ സ്നാനം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു, വിവാഹഭൂഷണങ്ങൾ അണിയിച്ചു, ശേഷം ആലയം ഒരുക്കിയ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. രാജാവ് അവനെ യോജിച്ച ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
സവിഷ്ടരം ചാചമനീയമര്ഘ്യം വസ്ത്രദ്വയം ഗാമഥ കുണ്ഡലേ ദ്വേ । സമര്പ്യ തസ്മൈ വിധിവന്നരേന്ദ്ര ഐച്ഛത്സുതാദാനമഹീനസത്ത്വഃ
അചമനത്തിനുള്ള വെള്ളം, അർഘ്യം, രണ്ട് വസ്ത്രങ്ങൾ, ഒരു പശു, രണ്ട് കുണ്ഡലങ്ങൾ എന്നിവയും, എല്ലാ വിധികളും പാലിച്ച് രാജാവ് അവനു സമർപ്പിച്ചു; മനസ്സിൽ മകളെ നൽകാൻ ഉറച്ചതായിരുന്നു.
സോഽപ്യഗ്രഹീത്സര്വമദീനചേതാഃ ശശാമ ചിന്താഽഥ മനോരമായാഃ । കന്യാം സുകേശീം നിധികന്യകാസമാം മേനേ തദാഽഽത്മാനമനുത്തമഞ്ച
അവനും എല്ലാം സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു; മനസ്സിൽ ദുഃഖം ഇല്ലാതായി. മനോഹരമായ മുടിയുള്ള, നിധികളുടെ മക്കളെപ്പോലെയുള്ള പെൺകുട്ടിയെ ലഭിച്ചതിൽ അവൻ താനെ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാനെന്ന് കരുതി.
സുപൂജിതം ഭൂഷണവസ്ത്രദാനൈ- ര്വരോത്തമം തം സചിവാസ്തദാനീമ് । നിന്യുശ്ച തേ കൌതുകമണ്ഡപാന്ത- ര്മുദാന്വിതാ വീതഭയാശ്ച സര്വേ
വരനെ ആഭരണവും വസ്ത്രവും നൽകി ആദരിച്ചു, മന്ത്രിമാർ സന്തോഷത്തോടും ഭയമില്ലാതെ അവനെ വിവാഹമണ്ഡപത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
സമാപ്തഭൂഷാം വിധിവദ്വിധിജ്ഞാഃ സ്ത്രിയശ്ച താം രാജസുതാം സുയാനേ । ആരോപ്യ നിന്യുര്വരസന്നിധാനണ് ചതുഷ്കയുക്തേ കില മണ്ഡപേ വൈ
രീതിപരമായ അലങ്കാരങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ചടങ്ങിൽ നിപുണരായ സ്ത്രീകൾ രാജകുമാരിയെ നല്ല രഥത്തിൽ ഇരുത്തി, നാലു കുതിരകൾ കെട്ടിയ മണ്ഡപത്തിലേക്ക് വരന്റെ സന്നിധിയിൽ കൊണ്ടുവന്നു.
അഗ്നിം സമാധായ പുരോഹിതഃ സ ഹുത്വാ യഥാവച്ച തദന്തരാലേ । ആഹ്വായയത്തൌ കൃതകൌതുകൌ തു വധൂവരൌ പ്രേമയുതൌ നികാമമ്
പുരോഹിതൻ അഗ്നി തെളിച്ചു, യജ്ഞം നിർവഹിച്ചു, ശേഷം ചടങ്ങിനായി അലങ്കരിച്ച വധുവിനെയും വരനെയും, ഇരുവരും സ്നേഹപൂർവം, വിളിച്ചു.
ലാജാവിസര്ഗം വിധിവദ്വിധായ കൃത്വാ ഹുതാശസ്യ പ്രദക്ഷിണാഞ്ച । തൌ ചക്രതുസ്തത്ര യഥോചിത്തം തത് സര്വം വിധാനം കുലഗോത്രജാതമ്
ലാജാവിസർഗം ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി നടത്തി, അഗ്നിയെ ചുറ്റി നടന്നു; അവിടെ കുടുംബത്തിനും വംശത്തിനും യോജിച്ച എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അവർ നിർവഹിച്ചു.
ശതദ്വയം ചാശ്ചയുജാം രഥാനാം സുഭൂഷിതം ചാപി ശരൌഘസംയുതമ് । ദദൌ നൃപേന്ദ്രസ്തു സുദര്ശനായ സുപൂജിതം പാരിബര്ഹം വിവാഹേ
രാജാവ് സുദർശനന് ഇരുനൂറ് നല്ലതുപോലെ അലങ്കരിച്ച, ഉത്തമ കുതിരകൾ കെട്ടിയ, അമ്പുകൾ നിറച്ച രഥങ്ങളും, വിവാഹത്തിൽ വിലപ്പെട്ട സമ്മാനങ്ങളുമായി നൽകി.
മദോത്കടാന്ഹേമവിഭൂഷിതാംശ്ച ഗജാന്ഗിരേഃ ശൃങ്ഗസമാനദേഹാന് । ശതം സപാദം നൃപസൂനവേഽസൌ ദദാവഥ പ്രേമയുതോ നൃപേന്ദ്രഃ
രാജാവ് ഹൃദയപൂർവ്വം സ്നേഹത്തോടെ രാജകുമാരനു നൂറ്റിരുപത്തയ്യായിരം പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച, മലശിഖരത്തോളം വലിപ്പമുള്ള കാളകളെ സമ്മാനിച്ചു.
ദാസീശതം കാഞ്ചനഭൂഷിതം ച കരേണുകാനാം ച ശതം സുചാരു । സമര്പയാമാസ വരായ രാജാ വിവാഹകാലേ മുദിതോഽനുവേലമ്
വിവാഹസമയത്ത് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് നൂറ്റൊന്ന് പൊന്നാലങ്കരിച്ച ദാസിമാരെയും, നൂറ് മനോഹരമായ പെൺകാളികളെയും ക്രമമായി സമ്മാനിച്ചു.
അദാത്പുനര്ദാസസഹസ്രമേകം സര്വായുധൈഃ സമ്ഭൃതഭൂഷിതഞ്ച । രത്നാനി വാസാംസി യഥോചിതാനി ദിവ്യാനി ചിത്രാണി തഥാവികാനി
അതിനുപുറമെ ആയുധങ്ങളുമായി അലങ്കരിച്ച ആയിരം ദാസന്മാരെയും, വിലയേറിയ രത്നങ്ങളും, യോഗ്യമായ വസ്ത്രങ്ങളും, അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും സമ്മാനമായി നൽകി.
ദദൌ പുനര്വാസഗൃഹാണി തസ്മൈ രമ്യാണി ദീര്ഘാണി വിചിത്രിതാനി । സിന്ധൂദ്ഭവാനാം തുരഗോത്തമാനാ- മദാത്സഹസ്രദ്വിതയം സുരമ്യമ്
പിന്നീട് മനോഹരവും വിശാലവുമായ അലങ്കാരമുള്ള വാസഗൃഹങ്ങളും, സിന്ധുദേശത്തിൽ നിന്നുള്ള ഇരുപതിനായിരം ഉത്തമ കുതിരകളും അത്യന്തം മനോഹരമായി സമ്മാനിച്ചു.
ക്രമേലകാനാഞ്ച ശതത്രയം വൈ പ്രത്യാദിശദ്ഭാരഭൃതാം സുചാരു । ശതദ്വയം വൈ ശകടോത്തമാനാം തസ്മൈ ദദൌ ധാന്യരസൈഃ പ്രപൂരിതമ്
അടുത്തതായി, ഭാരം ചുമക്കാൻ മൂവായിരം നല്ല ഒട്ടകങ്ങളും, ധാന്യങ്ങളും വിളവുമിട്ട് നിറച്ച ഇരുനൂറ് ഉത്തമ രഥങ്ങളും സമ്മാനിച്ചു.
മനോരമാം രാജസുതാം പ്രണമ്യ ജഗാദ വാക്യം വിഹിതാഞ്ജലിഃ പുരഃ । ദാസോഽസ്മി തേ രാജസുതേ വരിഷ്ഠേ തദ്ബ്രൂഹി യത്സ്യാത്തു മനോഗതം തേ
ആ മനോഹരമായ രാജകുമാരിയെ വണങ്ങി, കൈകൂപ്പി അവളുടെ മുമ്പിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "രാജകുമാരിയേ, ഞാൻ നിന്റെ ദാസനാണ്; നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് പറയൂ."
തം ചാരുവാക്യം നിജഗാദ സാപി സ്വസ്ത്യസ്തു തേ ഭൂപ കുലസ്യ വൃദ്ധിഃ । സമ്മാനിതാഽഹം മമ സൂനവേ ത്വയാ ദത്താ യതോ രത്നവരാ സ്വകന്യാ
അവളും സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: "നിനക്കു ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ; നിന്റെ രാജവംശം വളരട്ടെ. നീ എന്നെ ആദരിച്ചു, ഞാൻ എന്റെ മകനു നിന്റെ മകളെ രത്നംപോലെ സമ്മാനിച്ചു."
ന ബന്ദിപുത്രീ നൃപ മാഗധീ വാ സ്തൌമീഹ കിം ത്വാം സ്വജനം മഹത്തരമ് । സുമേരുതുല്യസ്തു കൃതഃ സുതോഽദ്യ മേ സമ്ബന്ധിനാ ഭൂപതിനോത്തമേന
രാജാവേ, ഞാൻ ഗായകന്മാരുടെ മകളും മാഗധരാജാവിന്റെ മകളും അല്ല; ഞാൻ നിന്നെ ഇവിടെ പ്രശംസിക്കേണ്ടതില്ല. നീ എന്റെ സ്വന്തം ബന്ധുവാണ്, അതിൽ വലിയവനും. ഇന്ന് ഉത്തമനായ രാജാവായ നിന്റെ വഴി എന്റെ മകൻ സുമേരുപോലെയായി.
അഹോഽതിചിത്രം നൃപതേശ്ചരിത്രം പരം പവിത്രം തവ കിം വദാമി । യദ്ഭ്രഷ്ടരാജ്യായ സുതായ മേഽദ്യ ദത്താ ത്വയാ പൂജ്യസുതാ വരിഷ്ഠാ
രാജാവേ, നിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ അത്ഭുതകരമാണ്; അത്യന്തം വിശുദ്ധവും. എന്ത് പറയാൻ? എന്റെ മകൻ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും, നീ അവനു നിന്റെ മഹത്വമുള്ള രാജകുമാരിയെ തന്നു.
വനാധിവാസായ കിലാധനായ പിത്രാ വിഹീനായ വിസൈന്യകായ । സര്വാനിമാന്ഭൂമിപതീന്വിഹായ ഫലാശനായാര്ഥവിവര്ജിതായ
കാടിൽ താമസിക്കുന്ന, സമ്പത്ത് ഇല്ലാത്ത, പിതാവില്ലാത്ത, സൈന്യമില്ലാത്ത, എല്ലാ രാജാക്കളും ഉപേക്ഷിച്ച, പഴം മാത്രം കഴിച്ചു ജീവിക്കുന്ന, സമ്പത്ത് ഇല്ലാത്തവനു—