തസ്മാത്സുദര്ശനം ത്യക്ത്വാ വരയാന്യം നൃപോത്തമമ് । സുഖമിച്ഛസി ചേന്മഹ്യം തുഭ്യം വാ മൃഗലോചനേ । ഇതി മാത്രാ ബോധിതാം താം പശ്ചാദ്രാജാപ്യബോധയത്
അതിനാല് സുദര്ശനനെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരു ഉത്തമ രാജാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കു; നിനക്കും എനിക്കും സന്തോഷം വേണമെങ്കില്, മൃഗനയനേ. ഇങ്ങനെ അമ്മ ഉപദേശിച്ചതിന് ശേഷം രാജാവും അവളെ ഉപദേശിച്ചു.
ഉഭയോര്വചനം ശ്രുത്വാ നിര്ഭയോവാച കന്യകാ കന്യോവാച സത്യമുക്തം നൃപശ്രേഷ്ഠ ജാനാസി ച വ്രതം മമ
രണ്ടുപേരുടെയും വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം ആ പെണ്കുട്ടി ഭയമില്ലാതെ പറഞ്ഞു: 'രാജശ്രേഷ്ഠ, നിങ്ങള് സത്യം പറഞ്ഞു; എന്റെ വ്രതം നിങ്ങള്ക്കറിയാം.'
നാന്യം വൃണോമി ഭൂപാല സുദര്ശനമൃതേ ക്വചിത് । ബിഭേഷി യദി രാജേന്ദ്ര നൃപേഭ്യഃ കില കാതരഃ
ഭൂപാല, സുദര്ശനനെ ഒഴികെ മറ്റാരെയും എവിടെയും ഞാന് തിരഞ്ഞെടുക്കില്ല; രാജേന്ദ്ര, നീ മറ്റുള്ള രാജാക്കന്മാരെ ഭയപ്പെടുന്നുവെങ്കില്, നീ സത്യത്തില് ഭയപ്പെടുന്നുവെങ്കില്—
സുദര്ശനായ ദത്ത്വാ മാം വിസര്ജയ പുരാദ്ബഹിഃ । സ മാം രഥേ സാമാരോപ്യ നിര്ഗമിഷ്യതി തേ പുരാത്
അങ്ങിനെ എങ്കില് എന്നെ സുദര്ശനന് നല്കി നഗരത്തില് നിന്ന് പുറത്താക്കൂ; അവന് എന്നെ രഥത്തില് ഇരുത്തി നിന്റെ നഗരത്തില് നിന്ന് കൊണ്ടുപോകും.
ഭവിതവ്യം തു പശ്ചാദ്വൈ ഭവിഷ്യതി ന ചാന്യഥാ । നാത്ര ചിന്താ ത്വയാ കാര്യാ ഭവിതവ്യേ നൃപോത്തമ
ഭാവിക്കേണ്ടത് തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും, അതിന് മറുവശമൊന്നുമില്ല; രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ഭാവി കാര്യങ്ങൾക്കായി നീ വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല.
യദ്ഭാവി തദ്ഭവത്യേവ സര്വഥാത്ര ന സംശയഃ । രാജോവാച ന പുത്രി സാഹസം കാര്യം മതിമദ്ഭിഃ കദാചന
എന്ത് സംഭവിക്കേണ്ടതോ അതാണ് സംഭവിക്കുക, ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല. രാജാവ് പറഞ്ഞു: മകളേ, ബുദ്ധിമാന്മാർ ഒരിക്കലും ആവേശത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കരുത്.
ബഹുഭിര്ന വിരോദ്ധവ്യമിതി വേദവിദോ വിദുഃ । വിസ്രക്ഷ്യാമി കഥം കന്യാം ദത്ത്വാ രാജസുതായ ച
വേദം പഠിച്ചവർ പറയുന്നു, അനേകരെ എതിർക്കാൻ പാടില്ല. രാജകുമാരനോട് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ശേഷം എങ്ങനെ ഞാൻ എന്റെ മകളെ മറ്റൊരാള്ക്ക് നൽകും?
രാജാനോ വരസംയുക്താഃ കിം ന കുര്യുരസാമ്പ്രതമ് । യദി തേ രോചതേ വത്സേ പണം സംവിദധാമ്യഹമ്
വിവാഹത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ള രാജാക്കന്മാർ ഒന്നും ചെയ്യാൻ മടിക്കില്ല ഈ സമയത്ത്. മകളേ, നീ സമ്മതിച്ചാൽ ഞാൻ ഒരു മത്സരവ്യവസ്ഥ വയ്ക്കാം.
ജനകേന യഥാ പൂര്വം കൃതഃ സീതാസ്വയംവരേ । ശൈവം ധനുര്യഥാ തേന ധൃതം കൃത്വാ പണം തഥാ
പണ്ടു ജനകൻ സീതയുടെ സ്വയംവരത്തിൽ ശിവധനുസ് ഉയർത്തി മത്സരവ്യവസ്ഥ വെച്ചതുപോലെ, ഞാനും അങ്ങനെ തന്നെ ഒരു മത്സരം വെക്കാം.
തഥാഹമപി തന്വങ്ഗി കരോമ്യദ്യ ദുരാസദമ് । വിവാദോ യേന രാജ്ഞാം വൈ കൃതേ സതി ശമം വ്രജേത്
അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, സുന്ദരിയായേ, ഇന്ന് ഞാൻ ഒരു ദുഷ്കരമായ മത്സരം വെക്കുന്നു, രാജാക്കന്മാർ തമ്മിലുള്ള തർക്കം അതിലൂടെ തീരട്ടെ.
പാലയിഷ്യതി യഃ കാമം സ തേ ഭര്താ ഭവിഷ്യതി । സുദര്ശനസ്തഥാഽന്യോ വാ യഃ കശ്ചിദ്ബലവത്തരഃ
ആ മത്സരവ്യവസ്ഥ പാലിക്കുന്നവനാണ് നിന്റെ ഭർത്താവാകുക, അത് സുദർശനനാകട്ടെ അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ ശക്തനായ മറ്റാരെങ്കിലും ആകട്ടെ.
പാലയിത്വാ പണം ത്വാം വൈ വരയിഷ്യതി സര്വഥാ । ഏവം കൃതേ നൃപാണാം തു വിവാദഃ ശമിതോ ഭവേത്
ആ മത്സരം വിജയിക്കുന്നവനാണ് നിന്നെ ഭാര്യയായി നേടുക; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ രാജാക്കന്മാരുടെ തർക്കം അവസാനിക്കും.
സുഖേനാഹം വിവാഹം തേ കരിഷ്യാമി തതഃ പരമ് । കന്യോവാച സന്ദേഹേ നൈവ മജ്ജാമി മൂര്ഖകൃത്യമിദം യതഃ
അതിനുശേഷം ഞാൻ എളുപ്പത്തിൽ നിന്റെ വിവാഹം നടത്താം. കന്യക പറഞ്ഞു: ഞാൻ സംശയത്തിൽ ആകുന്നില്ല, കാരണം അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് മണ്ടന്മാരുടെ പ്രവൃത്തിയാണ്.
മയാ സുദര്ശനഃ പൂര്വം ധൃതശ്ചേതസി നാന്യഥാ । കാരണം പുണ്യപാപാനാം മന ഏവ മഹീപതേ
സുദർശനനെ ഞാൻ മനസ്സിൽ മുൻകൂട്ടി തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുണ്ട്, രാജാവേ; പുണ്യവും പാപവും ഉണ്ടാക്കുന്നത് മനസ്സാണ്.
മനസാ വിധൃതം ത്യക്ത്വാ കഥമന്യം വൃണേ പിതഃ । കൃതേ പണേ മഹാരാജ സര്വേഷാം വശഗാ ഹ്യഹമ്
മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചിട്ട്, എങ്ങനെ ഞാൻ മറ്റൊരാളെ തിരഞ്ഞടുക്കും, അച്ഛാ? മത്സരം വെച്ചാൽ ഞാൻ എല്ലാവർക്കും വിധേയയാകും, മഹാരാജാവേ.
ഏകഃ പാലയിതാ ദ്വൌ വാ ബഹവോ വാ ഭവന്തി ചേത് । കിം കര്തവ്യം തദാ താത വിവാദേ സമുപസ്ഥിതേ
ഒരുവൻ അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടുപേർ അല്ലെങ്കിൽ പലരും ആ മത്സരം വിജയിച്ചാൽ, അച്ഛാ, അപ്പോൾ തർക്കം വന്നാൽ എന്ത് ചെയ്യണം?
സംശയാധിഷ്ഠിതേ കാര്യേ മതിം നാഹം കരോമ്യതഃ । മാ ചിന്താം കുരു രാജേന്ദ്ര ദേഹി സുദര്ശനായ മാമ്
സംശയമുള്ള കാര്യത്തിൽ ഞാൻ തീരുമാനമെടുക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ രാജാധിരാജാ, നീ വിഷമിക്കരുത്—എന്നെ സുദർശനനോട് തന്നേ നൽകൂ.
വിവാഹം വിധിനാ കൃത്വാ ശം വിധാസ്യതി ചണ്ഡികാ । യന്നാമകീര്തനാദേവ ദുഃഖൌഘോ വിലയം വ്രജേത്
വിവാഹം ശരിയായ രീതിയിൽ നടത്തുമ്പോൾ, ചണ്ഡിക ദേവി മംഗളം വരുത്തും; അവളുടെ നാമം ഉച്ചരിച്ചാൽ പോലും ദുഃഖങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും.
താം സ്മൃത്വാ പരമാം ശക്തിം കുരു കാര്യമതന്ദ്രിതഃ । ഗത്വാ വദ നൃപേഭ്യസ്ത്വം കൃതാഞ്ജലിപുടോഽദ്യ വൈ
ആ പരമശക്തിയെ ഓർത്ത്, നീ വൈകാതെ പ്രവർത്തിക്കണം; ഇന്ന് തന്നെ രാജാക്കന്മാരെ കണ്ടു കയ്യൊപ്പിച്ച് ഈ കാര്യം അറിയിക്കൂ.
ആഗന്തവ്യഞ്ച ശ്വഃ സര്വൈരിഹ ഭൂപൈഃ സ്വയംവരേ । ഇത്യുക്ത്വാ ത്വം വിസൃജ്യാശു സര്വം നൃപതിമണ്ഡലമ്
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരോടും പറയൂ, നാളെ ഇവിടത്തെ സ്വയംവരത്തിന് വരണമെന്ന്; അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഉടൻ രാജസഭയെ പിരിച്ചുവിടൂ.
വിവാഹം കുരു രാത്രൌ മേ വേദോക്തവിധിനാ നൃപ । പാരിബര്ഹം യഥായോഗ്യം ദത്ത്വാ തസ്മൈ വിസര്ജയ
രാജാവേ, എന്റെ വിവാഹം രാത്രി വേദപരമായ രീതിയിൽ നടത്തൂ; അവനു യോജ്യമായ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി അയച്ചയയ്ക്കൂ.
ഗമിഷ്യതി ഗൃഹീത്വാ മാം ധ്രുവസന്ധിസുതഃ കില । കദാചിത്തേ നൃപാഃ ക്രുദ്ധാഃ സങ്ഗ്രാമം കര്ത്തുമുദ്യതാഃ
ധ്രുവസന്ധിയുടെ മകൻ എന്നെ കൂട്ടി പോകും; എങ്കിൽ രാജാക്കന്മാർക്ക് ഒരിക്കലെങ്കിലും കോപം വന്നാൽ, അവർ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറാവും.
ഭവിഷ്യതി തദാ ദേവീ സാഹായ്യം നഃ കരിഷ്യതി । സോഽപി രാജസുതസ്തൈസ്തു സങ്ഗ്രാമം സംവിധാസ്യതി
അപ്പോൾ ദേവി നമ്മെ സഹായിക്കും. ആ രാജകുമാരനും അവരോടൊപ്പം യുദ്ധം ഒരുക്കും.
ദൈവാന്മൃധേ മൃതേ തസ്മിന്മരിഷ്യാമ്യഹമപ്യുത । സ്വസ്തി തേസ്തു ഗൃഹേ തിഷ്ഠ ദത്ത്വാ മാം സഹസൈന്യകഃ
ദൈവവിധിയാൽ അവൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, ഞാനും മരിക്കും. നീയും നിന്റെ സൈന്യവുമായ് വീട്ടിൽ തന്നെ ഇരിക്കൂ; എന്നെ അവരിടയിൽ വിട്ടു കൊടുത്തു.
ഏകൈവാഹം ഗമിഷ്യാമി തേന സാര്ധം രിരംസയാ । വ്യാസ ഉവാച ഇതി തസ്യാ വചഃ ശ്രുത്വാ രാജാഽസൌ കൃതനിശ്ചയഃ । മതിം ചക്രേ തഥാ കര്തും വിശ്വാസം പ്രതിപദ്യ ച
ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കു അവനോടൊപ്പം പോകും; അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വ്യാസൻ പറയുന്നു: അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് ഉറച്ച മനസ്സോടെ വിശ്വാസത്തോടെ അതുപോലെ ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു.
സുദര്ശനശശികലയോര്വിവാഹവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച ശ്രുത്വാ സുതാവാക്യമനിന്ദിതാത്മാ നൃപാംശ്ച ഗത്വാ നൃപതിര്ജഗാദ । വ്രജന്തു കാമം ശിവിരാണി ഭൂപാഃ ശ്വോ വാ വിവാഹം കില സംവിധാസ്യേ
സുദർശനനും ശശികലയും തമ്മിലുള്ള വിവാഹത്തിന്റെ വിവരണം. വ്യാസൻ പറയുന്നു: മകളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, കുറ്റമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ, മറ്റുള്ള രാജാക്കന്മാരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു പറഞ്ഞു: രാജാക്കന്മാർക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ തങ്ങളുടെ പാളയത്തിലേക്ക് മടങ്ങാം; നാളെ തന്നെ ഞാൻ വിവാഹം നടത്തും.
ഭക്ഷ്യാണി പേയാനി മയാഽര്പിതാനി ഗൃഹ്ണന്തു സര്വേ മയി സുപ്രസന്നാഃ । ശ്വോ ഭാവി കാര്യം കില മണ്ഡപേഽത്ര സമേത്യ സര്വൈരിഹ സംവിധേയമ്
ഭക്ഷണവും പാനീയവും ഞാൻ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്; എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കണം. നാളെ ഇവിടെയുള്ള മണ്ഡപത്തിൽ ചടങ്ങ് നടക്കും; എല്ലാവരും ഇവിടെ കൂടി എല്ലാം ഒരുമിച്ച് ഒരുക്കണം.
നായാതി പുത്രീ കില മണ്ഡപേഽദ്യ കരോമി കിം ഭൂപതയോഽത്ര കാമമ് । പ്രാതഃ സമാശ്വാസ്യ സുതാം നയിഷ്യേ ഗച്ഛന്തു തസ്മാച്ഛിവിരാണി ഭൂപാഃ
ഇന്ന് എന്റെ മകൾ മണ്ഡപത്തിൽ വരികയില്ല; രാജാക്കന്മാരേ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതെന്തെങ്കിലും ചെയ്യാം. രാവിലെ ഞാൻ മകളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് കൊണ്ടുവരാം; അതുകൊണ്ട് രാജാക്കന്മാർ തങ്ങളുടെ പാളയത്തിലേക്ക് മടങ്ങട്ടെ.
ന വിഗ്രഹോ ബുദ്ധിമതാം നിജാശ്രിതേ കൃപാ വിധേയാ സതതം ഹ്യപത്യേ । വിധായ താം പ്രാതാരിഹാനയിഷ്യേ സുതാം തു ഗച്ഛന്തു നൃപാ യഥേഷ്ടമ്
ബുദ്ധിമാന്മാർ തങ്ങളോട് അഭയം തേടുന്നവരോടു വഴക്കിടാറില്ല; സ്വന്തം മകളോടു എപ്പോഴും കരുണ കാണിക്കണം. അതിനുശേഷം രാവിലെ ഞാൻ മകളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരാം; രാജാക്കന്മാർക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ പോകാം.
ഇച്ഛാപണം വാ പരിചിന്ത്യ ചിത്തേ പ്രാതഃ കരിഷ്യാമ്യഥ സംവിവാഹമ് । സര്വൈഃ സമേത്യാത്ര നൃപൈഃ സമേതൈഃ സ്വയംവരഃ സര്വമതേന കാര്യഃ
എന്റെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹവും ഉദ്ദേശവും ആലോചിച്ച്, രാവിലെ വിവാഹം നടത്തും. എല്ലാവരും ഇവിടെ കൂടി, രാജാക്കന്മാർ ഒരുമിച്ച്, സ്വയംവരം എല്ലാവരുടെയും സമ്മതത്തോടെ നടത്തണം.