സുഹൃദസി മമാത്യര്ഥം ഹിതം തേ പ്രബ്രവീമ്യഹമ് । സമാനയ സുതാം രാജന് മണ്ഡപേ താം സഖീവൃതാമ്
നീ എന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്ത് ആണല്ലോ, അതുകൊണ്ട് നിനക്ക് ഉപകാരമായതാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്; രാജാവേ, നിന്റെ മകളെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം മണ്ടപത്തില് കൊണ്ടുവരിക.
സുദര്ശനമൃതേ ചേയം വരിഷ്യതി യദാഽപ്യസൌ । വിഗ്രഹോ മേ തദാ ന സ്യാദ്വിവാഹോഽസ്തു തവേപ്സിതഃ
സുദര്ശനനെ ഒഴിവാക്കി അവള് മറ്റാരെയെങ്കിലും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നുവെങ്കില്, നമ്മള്ക്കിടയില് വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകേണ്ടതില്ല; നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വിവാഹം നടക്കട്ടെ.
അന്യേ നൃപതയഃ സര്വേ കുലീനാഃ സബലാഃ സമാഃ । വിരോധഃ കീദൃശസ്ത്വേനം വൃണോദ്യദി നൃപോത്തമ
മറ്റു രാജാക്കന്മാര് എല്ലാവരും ഉന്നത കുടുംബവും ശക്തിയും സമതുല്യമായവരും ആണല്ലോ; അവളവരില് ഒരാളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയാണെങ്കില് എങ്ങനെയുള്ള വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകും, രാജശ്രേഷ്ഠ?
അന്യഥാഽഹം ഹരിഷ്യേഽദ്യ ബലാത്കന്യാമിമാം ശുഭാമ് । മാ വിരോധം സുദുഃസാധ്യം ഗച്ഛ പാര്ഥിവസത്തമ
അല്ലെങ്കില് ഇന്ന് തന്നെ ഞാന് ഈ നല്ല പെണ്കുട്ടിയെ ബലമായി കൊണ്ടുപോകും; അത്യന്തം ദുഷ്ക്കരമായ ഒരു വൈരാഗ്യത്തിലേക്ക് നീ കടക്കരുത്, രാജശ്രേഷ്ഠ.
വ്യാസ ഉവാച യുധാജിതാ സമാദിഷ്ടഃ സുബാഹുഃ ശോകസംയുതഃ । നിഃശ്വസന്ഭവനം ഗത്വാ ഭാര്യാം പ്രാഹ ശുചാവൃതഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: യുദ്ധാജിതിന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം സുബാഹു ദുഃഖഭാരിതനായി ആഹ്വാനം ചെയ്ത് വീടിലേക്ക് മടങ്ങി, ദുഃഖത്തില് മുങ്ങി ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു.
പുത്രീം ബ്രൂഹി സുധര്മജ്ഞേ കലഹേ സമുപസ്ഥിതേ । കിം കര്ത്തവ്യം മയാ ശക്യം ത്വദ്വശോഽസ്മി സുലോചനേ
നല്ല ധര്മ്മം അറിയുന്നവളേ, കലഹം വന്നിരിക്കുന്ന ഈ സമയത്ത് ഞാന് എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് മകളോട് പറയൂ; സുന്ദരനേത്രളേ, ഞാന് നിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് വിധേയനാണ്.
വ്യാസ ഉവാച സാ ശ്രുത്വാ പതിവാക്യം തു ഗത്വാ പ്രാഹ സുതാന്തികമ് । വത്സേ രാജാതിദുഃഖാര്തഃ പിതാ തേഽദ്യാപി വര്തതേ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: ഭര്ത്താവിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം അവള് മകളുടെ അടുത്ത് ചെന്നു പറഞ്ഞു: 'കുഞ്ഞേ, നിന്റെ അച്ഛന് രാജാവ് ഇന്നും വലിയ ദുഃഖത്തില് ആണ്.'
ത്വദര്ഥേ വിഗ്രഹഃ കാമം സമുത്പന്നോഽദ്യ ഭൂഭൃതാമ് । അന്യം വരയ സുശ്രോണി സുദര്ശനമൃതേ നൃപമ്
നിന്റെ കാരണത്താല് ഇന്ന് രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയില് കലഹം ഉണ്ടായി; സുന്ദരനടയുള്ളവളേ, സുദര്ശനനെ ഒഴികെ മറ്റൊരു രാജാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.
യദി സുദര്ശനം വത്സേ ഹഠാത്ത്വം വൈ വരിഷ്യസി । യുധാജിത്ത്വാം ച മാം ചൈവ ഹനിഷ്യതി ബലാന്വിതഃ
കുഞ്ഞേ, നീ ഉറച്ച മനസ്സോടെ സുദര്ശനനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയാണെങ്കില്, ശക്തനായ യുദ്ധാജിത് നിന്നെയും എന്നെയും കൊല്ലും.
സുദര്ശനം ച രാജാഽസൌ ബലമത്തഃ പ്രതാപവാന് । ദ്വിതീയസ്തേ പതിഃ പശ്ചാദ്ഭവിതാ കലഹേ സതി
ആ രാജാവ് സുദര്ശന് ശക്തനും വീരനുമാണ്; കലഹം ഉണ്ടെങ്കില് മരിച്ചശേഷം അവന് നിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഭര്ത്താവാകും.
തസ്മാത്സുദര്ശനം ത്യക്ത്വാ വരയാന്യം നൃപോത്തമമ് । സുഖമിച്ഛസി ചേന്മഹ്യം തുഭ്യം വാ മൃഗലോചനേ । ഇതി മാത്രാ ബോധിതാം താം പശ്ചാദ്രാജാപ്യബോധയത്
അതിനാല് സുദര്ശനനെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരു ഉത്തമ രാജാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കു; നിനക്കും എനിക്കും സന്തോഷം വേണമെങ്കില്, മൃഗനയനേ. ഇങ്ങനെ അമ്മ ഉപദേശിച്ചതിന് ശേഷം രാജാവും അവളെ ഉപദേശിച്ചു.
ഉഭയോര്വചനം ശ്രുത്വാ നിര്ഭയോവാച കന്യകാ കന്യോവാച സത്യമുക്തം നൃപശ്രേഷ്ഠ ജാനാസി ച വ്രതം മമ
രണ്ടുപേരുടെയും വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം ആ പെണ്കുട്ടി ഭയമില്ലാതെ പറഞ്ഞു: 'രാജശ്രേഷ്ഠ, നിങ്ങള് സത്യം പറഞ്ഞു; എന്റെ വ്രതം നിങ്ങള്ക്കറിയാം.'
നാന്യം വൃണോമി ഭൂപാല സുദര്ശനമൃതേ ക്വചിത് । ബിഭേഷി യദി രാജേന്ദ്ര നൃപേഭ്യഃ കില കാതരഃ
ഭൂപാല, സുദര്ശനനെ ഒഴികെ മറ്റാരെയും എവിടെയും ഞാന് തിരഞ്ഞെടുക്കില്ല; രാജേന്ദ്ര, നീ മറ്റുള്ള രാജാക്കന്മാരെ ഭയപ്പെടുന്നുവെങ്കില്, നീ സത്യത്തില് ഭയപ്പെടുന്നുവെങ്കില്—
സുദര്ശനായ ദത്ത്വാ മാം വിസര്ജയ പുരാദ്ബഹിഃ । സ മാം രഥേ സാമാരോപ്യ നിര്ഗമിഷ്യതി തേ പുരാത്
അങ്ങിനെ എങ്കില് എന്നെ സുദര്ശനന് നല്കി നഗരത്തില് നിന്ന് പുറത്താക്കൂ; അവന് എന്നെ രഥത്തില് ഇരുത്തി നിന്റെ നഗരത്തില് നിന്ന് കൊണ്ടുപോകും.
ഭവിതവ്യം തു പശ്ചാദ്വൈ ഭവിഷ്യതി ന ചാന്യഥാ । നാത്ര ചിന്താ ത്വയാ കാര്യാ ഭവിതവ്യേ നൃപോത്തമ
ഭാവിക്കേണ്ടത് തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും, അതിന് മറുവശമൊന്നുമില്ല; രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ഭാവി കാര്യങ്ങൾക്കായി നീ വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല.
യദ്ഭാവി തദ്ഭവത്യേവ സര്വഥാത്ര ന സംശയഃ । രാജോവാച ന പുത്രി സാഹസം കാര്യം മതിമദ്ഭിഃ കദാചന
എന്ത് സംഭവിക്കേണ്ടതോ അതാണ് സംഭവിക്കുക, ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല. രാജാവ് പറഞ്ഞു: മകളേ, ബുദ്ധിമാന്മാർ ഒരിക്കലും ആവേശത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കരുത്.
ബഹുഭിര്ന വിരോദ്ധവ്യമിതി വേദവിദോ വിദുഃ । വിസ്രക്ഷ്യാമി കഥം കന്യാം ദത്ത്വാ രാജസുതായ ച
വേദം പഠിച്ചവർ പറയുന്നു, അനേകരെ എതിർക്കാൻ പാടില്ല. രാജകുമാരനോട് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ശേഷം എങ്ങനെ ഞാൻ എന്റെ മകളെ മറ്റൊരാള്ക്ക് നൽകും?
രാജാനോ വരസംയുക്താഃ കിം ന കുര്യുരസാമ്പ്രതമ് । യദി തേ രോചതേ വത്സേ പണം സംവിദധാമ്യഹമ്
വിവാഹത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ള രാജാക്കന്മാർ ഒന്നും ചെയ്യാൻ മടിക്കില്ല ഈ സമയത്ത്. മകളേ, നീ സമ്മതിച്ചാൽ ഞാൻ ഒരു മത്സരവ്യവസ്ഥ വയ്ക്കാം.
ജനകേന യഥാ പൂര്വം കൃതഃ സീതാസ്വയംവരേ । ശൈവം ധനുര്യഥാ തേന ധൃതം കൃത്വാ പണം തഥാ
പണ്ടു ജനകൻ സീതയുടെ സ്വയംവരത്തിൽ ശിവധനുസ് ഉയർത്തി മത്സരവ്യവസ്ഥ വെച്ചതുപോലെ, ഞാനും അങ്ങനെ തന്നെ ഒരു മത്സരം വെക്കാം.
തഥാഹമപി തന്വങ്ഗി കരോമ്യദ്യ ദുരാസദമ് । വിവാദോ യേന രാജ്ഞാം വൈ കൃതേ സതി ശമം വ്രജേത്
അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, സുന്ദരിയായേ, ഇന്ന് ഞാൻ ഒരു ദുഷ്കരമായ മത്സരം വെക്കുന്നു, രാജാക്കന്മാർ തമ്മിലുള്ള തർക്കം അതിലൂടെ തീരട്ടെ.
പാലയിഷ്യതി യഃ കാമം സ തേ ഭര്താ ഭവിഷ്യതി । സുദര്ശനസ്തഥാഽന്യോ വാ യഃ കശ്ചിദ്ബലവത്തരഃ
ആ മത്സരവ്യവസ്ഥ പാലിക്കുന്നവനാണ് നിന്റെ ഭർത്താവാകുക, അത് സുദർശനനാകട്ടെ അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ ശക്തനായ മറ്റാരെങ്കിലും ആകട്ടെ.
പാലയിത്വാ പണം ത്വാം വൈ വരയിഷ്യതി സര്വഥാ । ഏവം കൃതേ നൃപാണാം തു വിവാദഃ ശമിതോ ഭവേത്
ആ മത്സരം വിജയിക്കുന്നവനാണ് നിന്നെ ഭാര്യയായി നേടുക; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ രാജാക്കന്മാരുടെ തർക്കം അവസാനിക്കും.
സുഖേനാഹം വിവാഹം തേ കരിഷ്യാമി തതഃ പരമ് । കന്യോവാച സന്ദേഹേ നൈവ മജ്ജാമി മൂര്ഖകൃത്യമിദം യതഃ
അതിനുശേഷം ഞാൻ എളുപ്പത്തിൽ നിന്റെ വിവാഹം നടത്താം. കന്യക പറഞ്ഞു: ഞാൻ സംശയത്തിൽ ആകുന്നില്ല, കാരണം അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് മണ്ടന്മാരുടെ പ്രവൃത്തിയാണ്.
മയാ സുദര്ശനഃ പൂര്വം ധൃതശ്ചേതസി നാന്യഥാ । കാരണം പുണ്യപാപാനാം മന ഏവ മഹീപതേ
സുദർശനനെ ഞാൻ മനസ്സിൽ മുൻകൂട്ടി തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുണ്ട്, രാജാവേ; പുണ്യവും പാപവും ഉണ്ടാക്കുന്നത് മനസ്സാണ്.
മനസാ വിധൃതം ത്യക്ത്വാ കഥമന്യം വൃണേ പിതഃ । കൃതേ പണേ മഹാരാജ സര്വേഷാം വശഗാ ഹ്യഹമ്
മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചിട്ട്, എങ്ങനെ ഞാൻ മറ്റൊരാളെ തിരഞ്ഞടുക്കും, അച്ഛാ? മത്സരം വെച്ചാൽ ഞാൻ എല്ലാവർക്കും വിധേയയാകും, മഹാരാജാവേ.
ഏകഃ പാലയിതാ ദ്വൌ വാ ബഹവോ വാ ഭവന്തി ചേത് । കിം കര്തവ്യം തദാ താത വിവാദേ സമുപസ്ഥിതേ
ഒരുവൻ അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടുപേർ അല്ലെങ്കിൽ പലരും ആ മത്സരം വിജയിച്ചാൽ, അച്ഛാ, അപ്പോൾ തർക്കം വന്നാൽ എന്ത് ചെയ്യണം?
സംശയാധിഷ്ഠിതേ കാര്യേ മതിം നാഹം കരോമ്യതഃ । മാ ചിന്താം കുരു രാജേന്ദ്ര ദേഹി സുദര്ശനായ മാമ്
സംശയമുള്ള കാര്യത്തിൽ ഞാൻ തീരുമാനമെടുക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ രാജാധിരാജാ, നീ വിഷമിക്കരുത്—എന്നെ സുദർശനനോട് തന്നേ നൽകൂ.
വിവാഹം വിധിനാ കൃത്വാ ശം വിധാസ്യതി ചണ്ഡികാ । യന്നാമകീര്തനാദേവ ദുഃഖൌഘോ വിലയം വ്രജേത്
വിവാഹം ശരിയായ രീതിയിൽ നടത്തുമ്പോൾ, ചണ്ഡിക ദേവി മംഗളം വരുത്തും; അവളുടെ നാമം ഉച്ചരിച്ചാൽ പോലും ദുഃഖങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും.
താം സ്മൃത്വാ പരമാം ശക്തിം കുരു കാര്യമതന്ദ്രിതഃ । ഗത്വാ വദ നൃപേഭ്യസ്ത്വം കൃതാഞ്ജലിപുടോഽദ്യ വൈ
ആ പരമശക്തിയെ ഓർത്ത്, നീ വൈകാതെ പ്രവർത്തിക്കണം; ഇന്ന് തന്നെ രാജാക്കന്മാരെ കണ്ടു കയ്യൊപ്പിച്ച് ഈ കാര്യം അറിയിക്കൂ.
ആഗന്തവ്യഞ്ച ശ്വഃ സര്വൈരിഹ ഭൂപൈഃ സ്വയംവരേ । ഇത്യുക്ത്വാ ത്വം വിസൃജ്യാശു സര്വം നൃപതിമണ്ഡലമ്
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരോടും പറയൂ, നാളെ ഇവിടത്തെ സ്വയംവരത്തിന് വരണമെന്ന്; അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഉടൻ രാജസഭയെ പിരിച്ചുവിടൂ.