ഇതി ചിന്താപരോ രാജാ ജഗാമ നൃപസന്നിധൌ । പ്രണമ്യ താനുവാചാഥ പ്രശ്രയാവനതോ നൃപഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ട് രാജാവ് രാജസഭയിലേക്കു പോയി. അവരെ നമസ്കരിച്ച്, വിനയത്തോടെ തല താഴ്ത്തി സംസാരിച്ചു.
കിം കര്തവ്യം നൃപാഃ കാമം നൈതി മേ മണ്ഡപേ സുതാ । ബഹുശഃ പ്രേര്യമാണാഽപി സാ മാത്രാഽപി മയാഽപി ച
രാജാക്കന്മാരേ, എന്ത് ചെയ്യണം? എന്റെ മകള് പലതവണ അമ്മയും ഞാനും പറഞ്ഞിട്ടും മണ്ഡപത്തിലേക്ക് വരുന്നില്ല.
മൂര്ഘ്നാ പതാമി പാദേഷു രാജ്ഞാം ദാസോഽസ്മി സാമ്പ്രതമ് । പൂജാദികം ഗൃഹീത്വാഽദ്യ വ്രജന്തു സദനാനി വഃ
ഞാന് തലകൂന്തി നിങ്ങളുടെയെല്ലാം കാലുകളില് വീഴുന്നു; ഇപ്പോള് ഞാന് നിങ്ങളുടേത് ദാസനാണ്. ആദരവും സമ്മാനങ്ങളും സ്വീകരിച്ച് ഇന്ന് നിങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങൂ.
ദദാമി ബഹുരത്നാനി വസ്ത്രാണി ച ഗജാന് രഥാന് । ഗൃഹീത്വാഽദ്യ കൃപാം കൃത്വാ വ്രജന്തു ഭവനാന്യുത
ഞാന് ധാരാളം രത്നങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും ആനകളും രഥങ്ങളും നല്കാം. ദയവായി ഇവ സ്വീകരിച്ച്, ദയ കാണിച്ച് ഇന്ന് നിങ്ങളുടെ ഭവനങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങൂ.
ന വശേ മേ സുതാ ബാലാ മ്രിയതേ യദി ഖേദിതാ । തദാ മേ സ്യാന്മഹദ്ദുഃഖം തേന ചിന്താതുരോഽസ്മ്യഹമ്
എന്റെ ബാല്യമായ മകള് എന്റെ നിയന്ത്രണത്തില് ഇല്ല; അവളെ ബുദ്ധിമുട്ടിച്ചാല് അവള് മരിക്കാം. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാല് എനിക്ക് വലിയ ദു:ഖം ഉണ്ടാകും. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാന് ഇത്രയും ചിന്തയിലായിരിക്കുന്നത്.
ഭവന്തഃ കരുണാവന്തോ മഹാഭാഗ്യാ മഹൌജസഃ । കിം മേ തയാ ദുഹിത്രാ തു മന്ദയാ ദുര്വിനീതയാ
നിങ്ങള് കരുണയുള്ളവരും മഹാഭാഗ്യശാലികളും ശക്തരുമാണ്. എനിക്ക് അങ്ങനെയുള്ള ഒരു മന്ദബുദ്ധിയുള്ള, ദുഷ്പ്രവര്ത്തനമുള്ള മകളെന്തിനാണ്?
അനുഗ്രാഹ്യോഽസ്മി വഃ കാമം ദാസോഽഹമിതി സര്വഥാ । സുതാ സുതേവ മന്തവ്യാ ഭവദ്ഭിഃ സര്വഥാ മമ
ഞാന് പൂര്ണമായും നിങ്ങളുടേതായ ആശ്രിതനാണ്, ദാസനാണ്. എന്റെ മകളെ നിങ്ങള് നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം മകളെപ്പോലെ കാണണം.
വ്യാസ ഉവാച ശ്രുത്വാ സുബാഹുവചനം നോചുഃ കേചന ഭൂമിപാഃ । യുധാജിത്ക്രോധതാമ്രാക്ഷസ്തമുവാച രുഷാന്വിതഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: സുബാഹുവിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടിട്ടും രാജാക്കന്മാരില് ആരും ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല. പക്ഷേ, യുദ്ധാജിത് കോപത്തോടെ കണ്ണുകള് ചുവപ്പിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.
രാജന്മൂര്ഖോഽസി കിം ബ്രൂഷേ കൃത്വാ കാര്യ സുനിന്ദിതമ് । സ്വയംവരഃ കഥം മോഹാദ്രചിതഃ സംശയേ സതി
രാജാവേ, നീ മണ്ടനാണ്! ഇങ്ങനെ കുറ്റകരമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തിട്ടും എന്താണ് പറയുന്നത്? സംശയം ഉള്ളപ്പോള് നീ എങ്ങനെ സ്വയംവരം നടത്താന് ധൈര്യപ്പെട്ടു?
മിലിതാ ഭൂഭുജഃ സര്വേ ത്വയാഹൂതാഃ സ്വയംവരേ । കഥമദ്യ നൃപാ ഗന്തും യോഗ്യാസ്തേ സ്വഗൃഹാന്പ്രതി
നീ വിളിച്ചിട്ടാണ് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും സ്വയംവരത്തിന് ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഇപ്പൊഴെങ്ങനെ ഇവര് അവരുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങുന്നത് ശരിയാകും?
അവമാന്യ നൃപാന്സര്വാംസ്ത്വം കിം സുദര്ശനായ വൈ । ദാതുമിച്ഛസി പുത്രീഞ്ച കിമനാര്യമതഃ പരമ്
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും അപമാനിച്ചിട്ട് നീ sudarśananെക്കാണ് മകളെ നല്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഇതിലും അധികം അനാചാരമായത് എന്താണ്?
വിചാര്യ പുരുഷേണാദൌ കാര്യം വൈ ശുഭമിച്ഛതാ । ആരബ്ധവ്യം ത്വയാ തത്തു കൃതം രാജന്നജാനതാ
നല്ല ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ആദ്യം കാര്യമായി ആലോചിച്ച് ശേഷമാണ് പ്രവര്ത്തിക്കേണ്ടത്. പക്ഷേ രാജാവേ, നീ അറിയാതെ തന്നെ ഇത് ആരംഭിച്ചു.
ഏതാന്വിഹായ നൃപതീന്ബലവാഹനസംയുതാന് । വരം സുദര്ശനം കര്തും കഥമിച്ഛസി സാമ്പ്രതമ്
സൈന്യവും ശക്തിയും ഉള്ള രാജാക്കന്മാരെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇപ്പൊഴെങ്ങനെ നീ sudarśananെ വരനായി തിരഞ്ഞെടുക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
അഹം ത്വാം ഹന്മി പാപിഷ്ഠം തഥാ പശ്ചാത്സുദര്ശനമ് । ദൌഹിത്രായാദ്യ തേ കന്യാം ദാസ്യാമീതി വിനിശ്ചയഃ
നീ ഏറ്റവും പാപിയാണെന്ന് ഞാന് നിന്നെ കൊല്ലും, പിന്നെ sudarśananെയും. ഇന്ന് നിന്റെ മകളെ എന്റെ മരുമകനായി നല്കാന് ഞാന് ഉറച്ച തീരുമാനത്തിലാണ്.
മയി തിഷ്ഠതി കോഽന്യോസ്തി യഃ കന്യാം ഹര്തുമിച്ഛതി । സുദര്ശനഃ കിയാനദ്യ നിര്ധനോ നിര്ബലഃ ശിശുഃ
ഞാന് ഇവിടെ നില്ക്കുമ്പോള് ആരാണ് ഈ പെണ്കുട്ടിയെ കൊണ്ടുപോകാന് ധൈര്യപ്പെടുക? sudarśananെന്താണ് ഇന്ന്? സമ്പത്തുമില്ല, ശക്തിയുമില്ല, കുട്ടിയാണ്.
ഭാരദ്വാജാശ്രമേ പൂര്വം മുക്തോ മുനികൃതേ മയാ । നാദ്യാഹം മോചയിഷ്യാമി സര്വഥാ ജീവിതം ശിശോഃ
ഭാരദ്വാജമുനിയുടെ ആശ്രമത്തില് മുന്പ് ഞാന് ആ കുട്ടിയുടെ ജീവന് ക്ഷമിച്ചു. പക്ഷേ ഇന്ന്, എങ്ങനെയും അവന്റെ ജീവന് ഞാന് വിടില്ല.
തസ്മാദ്വിചാര്യ സമ്യക്ത്വം പുത്ര്യാ ച ഭാര്യയാ സഹ । ദൌഹിത്രായ പ്രിയാം കന്യാം ദേഹി മേ സുഭ്രുവം കില
അതിനാല് നീ മനസ്സിലാക്കി, മകളെയും ഭാര്യയെയും കൂടെ വെച്ച്, എന്റെ മകനായ മകനു നീ നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മനോഹരമായ മകളെ വിവാഹം നല്കണം.
സമ്ബന്ധീ ഭവ ദത്ത്വാ ത്വം പുത്രീമേതാം മനോരമാമ് । ഉച്ചാശ്രയഃ പ്രകര്തവ്യഃ സര്വദാ ശുഭമിച്ഛതാ
ഈ മനോഹരമായ മകളെ വിവാഹം നല്കിയാല് നീ എന്നോട് ബന്ധുവാകും; നല്ലതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് എപ്പോഴും ഉറപ്പുള്ള ബന്ധം സ്ഥാപിക്കണം.
സുദര്ശനായ ദത്ത്വാ ത്വം പുത്രീം പ്രാണപ്രിയാം ശുഭാമ് । ഏകാകിനേഽപ്യരാജ്യായ കിം സുഖം പ്രാപ്തുമിച്ഛസി
സുദര്ശനന് നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട നല്ല മകളെ വിവാഹം നല്കു; രാജ്യം ഇല്ലാതെ ഒറ്റയ്ക്ക് ഭരിച്ച് എന്താണ് സന്തോഷം ലഭിക്കുക?
( കുലം വിത്തം ബലം രൂപം രാജ്യം ദുര്ഗം സുഹൃജ്ജനമ് । ദൃഷ്ട്വാ കന്യാ പ്രദാതവ്യാ നാന്യഥാ സുഖമൃച്ഛതി) ॥ പരിചിന്തയ ധര്മം ത്വം രാജനീതിഞ്ച ശാശ്വതീമ് । കുരു കാര്യം യഥായോഗ്യം മാ കൃഥാ മതിമന്യഥാ
കുടുംബം, സമ്പത്ത്, ശക്തി, സൗന്ദര്യം, രാജ്യം, കോട്ട, സുഹൃത്തുക്കള് എന്നിവയെല്ലാം പരിഗണിച്ചാണ് മകളെ വിവാഹം നല്കേണ്ടത്; അല്ലാതെ സന്തോഷം ലഭിക്കില്ല. നീ ധര്മ്മവും ശാശ്വതമായ രാജധര്മ്മവും ആലോചിച്ച് യോഗ്യമായതുപോലെ പ്രവര്ത്തിക്കണം; മനസ്സിനെ തെറ്റുവഴിയിലാക്കരുത്.
സുഹൃദസി മമാത്യര്ഥം ഹിതം തേ പ്രബ്രവീമ്യഹമ് । സമാനയ സുതാം രാജന് മണ്ഡപേ താം സഖീവൃതാമ്
നീ എന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്ത് ആണല്ലോ, അതുകൊണ്ട് നിനക്ക് ഉപകാരമായതാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്; രാജാവേ, നിന്റെ മകളെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം മണ്ടപത്തില് കൊണ്ടുവരിക.
സുദര്ശനമൃതേ ചേയം വരിഷ്യതി യദാഽപ്യസൌ । വിഗ്രഹോ മേ തദാ ന സ്യാദ്വിവാഹോഽസ്തു തവേപ്സിതഃ
സുദര്ശനനെ ഒഴിവാക്കി അവള് മറ്റാരെയെങ്കിലും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നുവെങ്കില്, നമ്മള്ക്കിടയില് വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകേണ്ടതില്ല; നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വിവാഹം നടക്കട്ടെ.
അന്യേ നൃപതയഃ സര്വേ കുലീനാഃ സബലാഃ സമാഃ । വിരോധഃ കീദൃശസ്ത്വേനം വൃണോദ്യദി നൃപോത്തമ
മറ്റു രാജാക്കന്മാര് എല്ലാവരും ഉന്നത കുടുംബവും ശക്തിയും സമതുല്യമായവരും ആണല്ലോ; അവളവരില് ഒരാളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയാണെങ്കില് എങ്ങനെയുള്ള വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകും, രാജശ്രേഷ്ഠ?
അന്യഥാഽഹം ഹരിഷ്യേഽദ്യ ബലാത്കന്യാമിമാം ശുഭാമ് । മാ വിരോധം സുദുഃസാധ്യം ഗച്ഛ പാര്ഥിവസത്തമ
അല്ലെങ്കില് ഇന്ന് തന്നെ ഞാന് ഈ നല്ല പെണ്കുട്ടിയെ ബലമായി കൊണ്ടുപോകും; അത്യന്തം ദുഷ്ക്കരമായ ഒരു വൈരാഗ്യത്തിലേക്ക് നീ കടക്കരുത്, രാജശ്രേഷ്ഠ.
വ്യാസ ഉവാച യുധാജിതാ സമാദിഷ്ടഃ സുബാഹുഃ ശോകസംയുതഃ । നിഃശ്വസന്ഭവനം ഗത്വാ ഭാര്യാം പ്രാഹ ശുചാവൃതഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: യുദ്ധാജിതിന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം സുബാഹു ദുഃഖഭാരിതനായി ആഹ്വാനം ചെയ്ത് വീടിലേക്ക് മടങ്ങി, ദുഃഖത്തില് മുങ്ങി ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു.
പുത്രീം ബ്രൂഹി സുധര്മജ്ഞേ കലഹേ സമുപസ്ഥിതേ । കിം കര്ത്തവ്യം മയാ ശക്യം ത്വദ്വശോഽസ്മി സുലോചനേ
നല്ല ധര്മ്മം അറിയുന്നവളേ, കലഹം വന്നിരിക്കുന്ന ഈ സമയത്ത് ഞാന് എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് മകളോട് പറയൂ; സുന്ദരനേത്രളേ, ഞാന് നിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് വിധേയനാണ്.
വ്യാസ ഉവാച സാ ശ്രുത്വാ പതിവാക്യം തു ഗത്വാ പ്രാഹ സുതാന്തികമ് । വത്സേ രാജാതിദുഃഖാര്തഃ പിതാ തേഽദ്യാപി വര്തതേ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: ഭര്ത്താവിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം അവള് മകളുടെ അടുത്ത് ചെന്നു പറഞ്ഞു: 'കുഞ്ഞേ, നിന്റെ അച്ഛന് രാജാവ് ഇന്നും വലിയ ദുഃഖത്തില് ആണ്.'
ത്വദര്ഥേ വിഗ്രഹഃ കാമം സമുത്പന്നോഽദ്യ ഭൂഭൃതാമ് । അന്യം വരയ സുശ്രോണി സുദര്ശനമൃതേ നൃപമ്
നിന്റെ കാരണത്താല് ഇന്ന് രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയില് കലഹം ഉണ്ടായി; സുന്ദരനടയുള്ളവളേ, സുദര്ശനനെ ഒഴികെ മറ്റൊരു രാജാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.
യദി സുദര്ശനം വത്സേ ഹഠാത്ത്വം വൈ വരിഷ്യസി । യുധാജിത്ത്വാം ച മാം ചൈവ ഹനിഷ്യതി ബലാന്വിതഃ
കുഞ്ഞേ, നീ ഉറച്ച മനസ്സോടെ സുദര്ശനനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയാണെങ്കില്, ശക്തനായ യുദ്ധാജിത് നിന്നെയും എന്നെയും കൊല്ലും.
സുദര്ശനം ച രാജാഽസൌ ബലമത്തഃ പ്രതാപവാന് । ദ്വിതീയസ്തേ പതിഃ പശ്ചാദ്ഭവിതാ കലഹേ സതി
ആ രാജാവ് സുദര്ശന് ശക്തനും വീരനുമാണ്; കലഹം ഉണ്ടെങ്കില് മരിച്ചശേഷം അവന് നിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഭര്ത്താവാകും.