താമൃതേ പരമാം ശക്തിം ബ്രഹ്മവിഷ്ണുഹരാദയഃ । ന ശക്താഃ സ്പന്ദിതും ദേവാഃ കാ ചിന്താ മേ തദാ നൃപാഃ
അവളെ കൂടാതെ, അത്യുത്തമമായ ശക്തിയെ കൂടാതെ, ബ്രഹ്മാവോ വിഷ്ണുവോ ശിവനോ മറ്റുള്ള ദേവന്മാരോ ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. അപ്പോൾ എനിക്ക് എന്ത് ആശങ്ക, രാജന്മാരേ?
അശക്തോ വാ സശക്തോ വാ യാദൃശസ്താദൃശസ്ത്വഹമ് । തദാജ്ഞയാ നൃപാദ്യൈവ സമ്പ്രാപ്തോഽസ്മി സ്വയംവരേ
ശക്തിയില്ലാത്തവനോ ശക്തിയുള്ളവനോ, ഞാൻ എങ്ങനെയാണോ അങ്ങനെയാണ്. അവളുടെ കല്പനപ്രകാരം, രാജന്മാരേ, ഇന്ന് ഞാൻ സ്വയംവരത്തേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു.
സാ യദിച്ഛതി തത്കുര്യാന്മമ കിം ചിന്തനേന വൈ । നാത്ര ശംകാ പ്രകര്തവ്യാ സത്യമേതദ്ബ്രവീമ്യഹമ്
അവൾ ആഗ്രഹിച്ചാൽ അതു തന്നെ ചെയ്യും; ഞാൻ എന്തിന് വിഷമിക്കണം? ഇവിടെ സംശയിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല; ഞാൻ സത്യമായാണ് പറയുന്നത്.
ജയേ പരാജയേ ലജ്ജാ ന മേഽത്രാണ്വപി പാര്ഥിവാഃ । ഭഗവത്യാസ്തു ലജ്ജാസ്തി തദധീനോഽസ്മി സര്വഥാ
ജയിച്ചാലോ തോറ്റാലോ എനിക്ക് ലജ്ജയൊന്നുമില്ല, രാജന്മാരേ. ലജ്ജ ദേവിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്; ഞാൻ മുഴുവനായും അവളുടെ അധീനനാണ്.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി തസ്യ തദാകര്ണ്യ വചനം രാജസത്തമാഃ । ഊചുഃ പരസ്പരം പ്രേക്ഷ്യ നിശ്ചയജ്ഞാ നരാധിപാഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജസത്തമന്മാർ പരസ്പരം നോക്കി, ഉറപ്പോടെ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു.
സത്യമുക്തം ത്വയാ സാധോ ന മിഥ്യാ കര്ഹിചിദ്ഭവേത് । തഥാപ്യുജ്ജയനീനാഥസ്ത്വാം ഹന്തും പരികാങ്ക്ഷതി
നീ സത്യം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മഹാനേ; ഇതിൽ ഒരിക്കലും അസത്യം ഉണ്ടാകില്ല. എന്നാലും ഉജ്ജയിനിയുടെ അധിപൻ നിന്നെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ത്വത്കൃതേ ന ദയാദിഷ്ടാ ത്വാം ബ്രവീമോ മഹാമതേ । യദ്യുക്തം തത്ത്വയാ കാര്യം വിചാര്യ മനസാഽനഘ
നിന്റെ കാര്യം കരുതിയാണ് ഞങ്ങൾ പറയുന്നത്, ജ്ഞാനിയേ; യോജിച്ചതെന്താണോ അതു മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് ചെയ്യണം, പാപരഹിതനേ.
സുദര്ശന ഉവാച സത്യമുക്തം ഭവദ്ഭിശ്ച കൃപാവദ്ഭിഃ സുഹൃജ്ജനൈഃ । കിം ബ്രവീമി പുനര്വാക്യമുക്ത്വാ നൃപതിസത്തമാഃ
സുദർശൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ സത്യം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, കരുണയോടെ സുഹൃത്തുക്കളേ. ഞാൻ ഇനി എന്ത് പറയണം, മഹാരാജന്മാരേ.
ന മൃത്യുഃ കേനചിദ്ഭാവ്യഃ കസ്യചിദ്വാ കദാചന । ദൈവാധീനമിദം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
ആർക്കും ആരെയും മരിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല, ഒരിക്കലും. ഈ സകല ജഗത്ത്, ചലനവുമില്ലാത്തതും, എല്ലാം വിധിയ്ക്ക് കീഴിലാണ്.
സ്വവശോഽയം ന ജീവോഽസ്തി സ്വകര്മവശഗഃ സദാ । തത്കര്മ ത്രിവിധം പ്രോക്തം വിദ്വദ്ഭിസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ
ഈ ജീവൻ സ്വതന്ത്രനല്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും സ്വന്തം കർമ്മത്തിന് അടിമയാണ്. ആ കർമ്മം മൂന്നു വിധമാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
സഞ്ചിതം വര്തമാനഞ്ച പ്രാരബ്ധഞ്ച തൃതീയകമ് । കാലകര്മസ്വഭാവൈശ്ച തതം സര്വമിദം ജഗത്
സഞ്ചിതം, ഇപ്പോഴുള്ളത്, ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നത് — ഇതാണ് മൂന്നു വിധം. കാലം, കർമ്മം, സ്വഭാവം എന്നിവകൊണ്ട് ഈ ലോകം മുഴുവൻ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ന ദേവോ മാനുഷം ഹന്തും ശക്തഃ കാലാഗമം വിനാ । ഹതം നിമിത്തമാത്രേണ ഹന്തി കാലഃ സനാതനഃ
നിശ്ചിതമായ സമയമെത്താതെ ഒരു ദേവനും മനുഷ്യനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല. കാരണം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മാത്രം ശാശ്വതമായ കാലം കൊല്ലുന്നു.
യഥാ പിതാ മേ നിഹതഃ സിംഹേനാമിത്രകര്ഷണഃ । തഥാ മാതാമഹോഽപ്യേവം യുദ്ധേ യുധാജിതാ ഹതഃ
എന്റെ പിതാവിനെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ച സിംഹം കൊല്ലുകയുണ്ടായി. അതുപോലെ തന്നെ, യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ അമ്മാവനും യുദ്ധജിത് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
യത്നകോടിം പ്രകുര്വാണോ ഹന്യതേ ദൈവയോഗതഃ । ജീവേദ്വര്ഷസഹസ്രാണി രക്ഷണേന വിനാ നരഃ
എത്ര ശ്രമിച്ചാലും, വിധിയുടെ ശക്തിക്ക് മുന്നിൽ മനുഷ്യൻ കൊല്ലപ്പെടും. സംരക്ഷണം ഇല്ലാതെ, ഒരാൾക്ക് ആയിരം വർഷം ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നാഹം ബിഭേമി ധര്മിഷ്ഠാഃ കദാചിച്ച യുധാജിതഃ । ദൈവമേവ പരം മത്വാ സുസ്ഥിതോഽസ്മി സദാ നൃപാഃ
യുദ്ധജിത്, ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നില്ല, ധാർമ്മികരായവർക്കും ഭയം ഇല്ല. വിധി ഏറ്റവും വലിയതാണെന്ന് കരുതി ഞാൻ എപ്പോഴും മനസ്സിലുറപ്പോടെ ഇരിക്കുന്നു, രാജന്മാരേ.
സ്മരണം സതതം നിത്യം ഭഗവത്യാഃ കരോമ്യഹമ് । വിശ്വസ്യ ജനനീ ദേവീ കല്യാണം സാ കരിഷ്യതി
ഞാൻ ദേവിയെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഓർക്കുന്നു. അവൾ ലോകത്തിന്റെ അമ്മയായ ദേവി, നല്ലതെല്ലാം അവൾ തന്നെയാകും.
പൂര്വാര്ജിതം ഹി ഭോക്തവ്യം ശുഭം വാപ്യശുഭം തഥാ । സ്വകൃതസ്യ ച ഭോഗേന കീദൃക്ശോകോ വിജാനതാമ്
മുന്പ് സമ്പാദിച്ച നല്ലതോ ചീത്തയോ അതെല്ലാം അനുഭവിക്കേണ്ടതാണ്. താനെന്ത് ചെയ്തുവോ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിച്ചാൽ, അറിവുള്ളവർക്കെന്ത് ദുഃഖം ശേഷിക്കും?
സ്വകര്മഫലയോഗേന പ്രാപ്യ ദുഃഖമചേതനഃ । നിമിത്തകാരണേ വൈരം കരോത്യല്പമതിഃ കില
സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി മനസ്സില്ലാത്തവൻ ദുഃഖം അനുഭവിക്കും. ചെറിയ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടു അർത്ഥമില്ലാത്ത വൈരം ഉണ്ടാക്കുന്നത് ബുദ്ധിയില്ലാത്തവരാണ്.
ന തഥാഽഹം വിജാനാമി വൈരം ശോകം ഭയം തഥാ । നിഃശങ്കമിഹ സമ്പ്രാപ്തഃ സമാജേ ഭൂഭൃതാമിഹ
എനിക്ക് ഈ രീതിയിൽ വൈരം, ദുഃഖം, ഭയം ഒന്നും തോന്നുന്നില്ല. രാജാക്കന്മാരുടെ ഈ സഭയിൽ ഞാൻ ഭയമില്ലാതെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഏകാകീ ദ്രഷ്ടുകാമോഽഹം സ്വയംവരമനുത്തമമ് । ഭവിഷ്യതി ച യദ്ഭാവ്യം പ്രാപ്തോഽസ്മി ചണ്ഡികാജ്ഞയാ
ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കായി ഈ അപൂർവമായ സ്വയംവരം കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്ത് സംഭവിക്കേണ്ടതാണോ അതാണ് നടക്കുക, ഞാൻ ചണ്ഡികയുടെ കല്പനപ്രകാരം ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഭഗവത്യാഃ പ്രമാണം മേ നാന്യം ജാനാമി സംയതഃ । തത്കൃതഞ്ച സുഖം ദുഃഖം ഭവിഷ്യതി ച നാന്യഥാ
എനിക്ക് ദേവിയെക്കാൾ വലിയ അധികാരമൊന്നും അറിയില്ല. അവളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന സന്തോഷവും ദുഃഖവും അതാണ് നടക്കുക, വേറൊന്നുമല്ല.
യുധാജിത്സുഖമാപ്നോതു ന മേ വൈരം നൃപോത്തമാഃ । യഃ കരിഷ്യതി മേ വൈരം സ പ്രാപ്സ്യതി ഫലം തഥാ
യുദ്ധജിത്തിന് സന്തോഷം ലഭിക്കട്ടെ; എനിക്ക് വൈരം ഇല്ല, മഹാരാജന്മാരേ. ആരെങ്കിലും എന്നോട് വൈരം പുലർത്തുകയാണെങ്കിൽ, അതിന്റെ ഫലം അവൻ തന്നെ അനുഭവിക്കും.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്താസ്തേ തഥാ തേന സന്തുഷ്ടാ ഭൂഭുജഃ സ്ഥിതാഃ । സോഽപി സ്വമാശ്രമം പ്രാപ്യ സുസ്ഥിതഃ സമ്ബഭൂവ ഹ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അവൻ പറഞ്ഞതോടെ രാജാക്കന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ഇരുന്നു. അവനും തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി മനസ്സിലുറപ്പോടെ താമസിച്ചു.
അപരേഽഹ്നി ശുഭേ കാലേ നൃപാഃ സമ്മന്ത്രിതാഃ കില । സുബാഹുനാ നൃപേണാഥ രുചിരേ വൈ സ്വമണ്ഡപേ
മറ്റൊരു നല്ല ദിവസത്തിൽ, രാജാക്കന്മാർ തമ്മിൽ ആലോചിച്ച്, സുബാഹു രാജാവിന്റെ മനോഹരമായ മണ്ഡപത്തിൽ കൂടി ചേർന്നു.
ദിവ്യാസ്തരണയുക്തേഷു മഞ്ചേഷു രചിതേഷു ച । ഉപവിഷ്ടാശ്ച രാജാനഃ ശുഭാലങ്കരണൈര്യുതാഃ
ദിവ്യമായ കിടക്കകളിൽ, മനോഹരമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച് രാജാക്കന്മാർ ഇരുന്നു.
ദിവ്യവേഷധരാഃ കാമം വിമാനേഷ്വമരാ ഇവ । ദീപ്യമാനാഃ സ്ഥിതാസ്തത്ര സ്വയംവരദിദൃക്ഷയാ
ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങൾ ഇഷ്ടംപോലെ ധരിച്ച്, ദേവന്മാർപോലെ പ്രകാശിച്ച്, സ്വയംവരം കാണാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ അവിടെ നിന്നു.
ഇതി ചിന്താപരാഃ സര്വേ കദാ സാപ്യാഗമിഷ്യതി । ഭാഗ്യവന്തം നൃപശ്രേഷ്ഠം ശ്രുതപുണ്യം വരിഷ്യതി
അവരൊക്കെയും ആലോചനയിൽ മുഴുകി, അവൾ എപ്പോഴാണ് വരിക, എത്ര ഭാഗ്യശാലിയും ധാർമ്മികനുമായ രാജാവിനെ അവൾ തിരഞ്ഞെടുത്തേക്കുമെന്നുമാണ് ചിന്തിച്ചു.
യദാ സുദര്ശനം ദൈവാത്സ്രജാ സമ്ഭൂഷയേദിഹ । വിവാദോ വൈ നൃപാണാം ച ഭവിതാ നാത്ര സംശയഃ
വിദിയുടെ ഇച്ഛപ്രകാരം സുദർശനൻ ഇവിടെ പുഷ്പമാലയിട്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ കലഹം ഉണ്ടാകും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
ഇത്യേവം ചിന്ത്യമാനാസ്തേ ഭൂപാ മഞ്ചേഷു സംസ്ഥിതാഃ । വാദിത്രഘോഷഃ സുമഹാനുത്ഥിതോ നൃപമണ്ഡപേ
രാജാക്കന്മാർ കിടക്കകളിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഇവർ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, രാജമണ്ഡപത്തിൽ വലിയ വാദ്യഘോഷം ഉയർന്നു.
അഥ കാശീപതിഃ പ്രാഹ സുതാം സ്നാതാം സ്വലങ്കൃതാമ് । മധൂകമാലാസംയുക്താം ക്ഷൌമവാസോവിഭൂഷിതാമ്
അപ്പോൾ കാശിരാജാവ് തന്റെ മകളെ, കുളിച്ച് മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച്, മധൂകപൂവിന്റെ മാലയും നന്മയുള്ള വസ്ത്രവും അണിഞ്ഞ്, അവളെ കൊണ്ടുവന്നു.